እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5190433
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1217
3787
17796
5145598
94491
128136
5190433

Your IP: 54.166.172.180
2018-05-24 08:06

ኪነ ጥበብ መስተፃምር ሕሉፍን ህልውን

here we go
selam new

“ሰነ” ዝብል ስያመ ወርሒ “ሠነየ” ካብ ዝብል ቃል ግእዝ ዝወፀ ኮይኑ ትርጉሙ ድማ ፅቡቕ፣ ውቁብ፣ ምልኩዕ ወዘተ ዝብል ፍትሒት ዝሓዘ እዩ። እቲ ምንታይ ወርሒ ሰነ ኣብ በሪኽ ቦታ ኮይንካ ንጎላጉል ተሓራሲ መሬት ኣንቆልቊልካ እንትትርኢ ፍርቁ ሕሩስ ዝተረፈ ድማ ሓውሲ ብጫ ሕብሪ ዘለዎ ሓዱሽ ቦቕሊ ዝራእቲ እንትትዕዘብ ፍሉይ ፅባቐ ስለ ዘለዎ እዩ።

15 ሰነ 1980 ዓ/ም ግን ንህዝቢ ትግራይ ከም ሽማ ዝፀበቐት ወርሓት ኣይነበረትን። “ሰነን ክረምትን” ብዝብል ብሂል ወለዲ ሓረስታይ ግራቱ ክሓርስን ከለሳልሳን ፀኒሑ ንፍረ ፃዕሩ መከሓሓሲ ዝኾን ምህርቲ ኣዝመራ ንምሕፋስ ዘርኢ ዝዘርአሉ ወቕቲ ወርሒ ሰነ እዩ። ስለ ዝኾነ ሕልፊ ዘርኢ ዘለዎ ከቕንዕ ዘይብሉ ክሽምት ሕልፊ ጥሪት ዘለዋኦ ክሸጥ ዘይብሉ ድማ እቲ እዋን “ሃይሃይታ ማሕረስ” ስለ ዝኾነ ዓዲጉ ካብ ፀገም ክዘልቕ ሃንደፍደፍ ኣብ ዝብለሉ ሰዓት ዘይሓሰቦን ዘየስተንተኖን ወደቓ ገጢምዎ። እቲ ፀረ ህዝቢ ዝኾነ ስርዓት ደርግ ኣብ ልዕሊ ንፁህ ህዝቢ ኣረሜናዊ ተግባሩ ብምዕራፍ ኣዐርዩ ክጎልህ ገይርዎ። ንልዕሊ 2500 ንፁሃት ወገናትን ካብኡ ዘይነኣኣሳ እንስሳትን ኣብ ሓንቲ ፀሓይ ብምጭፍጫፍ ደም ሰብን እንስሳን ሓቢሩ ውሒጁ መሬት ዓይጊ ደም መሲሉ ዝተርኣየላ ዕለት መቸም ኣይትርሳዕን።

እዚ ኣረሜናዊ ተግባር ሓደ መርኣያ ኩሎም ግፍዕታት ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ ስለ ዝኾነ ድማ እዩ እታ መዓልቲ መዓልቲ ሰማእታት ተባሂላ ብምስያም በቢ ዓመቱ ትኽበር ዘላ። ኣብዚ ዓመት እውን እንተኾነ ንመበል 28 ግዜ ብሊግ መናእሰይ ህወሓት ኣብ ኣዳራሽ ድምፂ ወያነ ትግራይ እንትኽበር ብዝተፈላለዩ ጥበባዊ ትሕዝቶታት ተዓጂቡ እዩ ነይሩ። ዝቐረቡ ስነ ፅሑፋት ብዘለዎም ጥበባዊ ባህሪ ንድሕሪት መሊሶም እቲ ሕሉፍ ፀበባ ክትዝከር ዝገብሩ እዮም ነይሮም። ካብቶም ዝቐረቡ ነባራትን ሓደሽትን ነታ መዓልቲ ካብ ዘዘኻኽሩ ስነ ፅሑፋት ብደራስን ጋዜጠኛን ኣታኽልቲ እምባየ (ኣታኽልቲ ወይን) 1980ዓ/ም ኣብ ወርዒ ዝተገጠመት ግጥሚ ብውሱን ክፋላ ከም ዝስዕብ ክነቕርባ።

ኣታኽልቲ ወይን ስርዓት ደርግ  “እቲ ሕልና ዘለዎ ፍጡር ክፍፅሞ ይኽእል እዩ” ኢልካ ዘይትግምቶ ኣረሜናዊ ተግባር ብምፍፃሙ ንግኡዝ ነገር ሰባዊ ባህሪ ኣላቢሱ “ስሉሕ ቀይሕኻዶ?” ኢሉ ብጥበባዊ ስራሕቱ ከሺኑ ስለ ዘቕረቦ እቲ ግፍዒ ክሳብ ክንደየናይ ዝኸፍአ ከም ዝነበረ ብዓይነ ሕሊናኻ ክትስእሎ ዝገብር እዩ።

“ስሉሕ ካብ ጥንትኻ ስሉሕ ካብ ቀደምካ

ስሉሕ ካብ ቀደምካ  ስሉሕ ካብ ማዕኸንካ

ካብ ሜዳ ሓራማት ክትብገስ እንተለኻ

ትመፅእ ዝነበርካ ማጫባ መሲልካ

 --- ሎሚ እንታይ መፀካ ቀይሕ ተኸዲንካ”

ክብል እቲ ዝፈሰሰ ደም ተፈጥሮኣዊ ሕብሪ ውሑጅ ስሉሕ ክቕየር ከም ዝገበሮ ብጥበባዊ ስራሕቱ ነቲ ባህሪ ኣምሲሉ ገሊፅዎ እዩ። ኣታኽልቲ ወይን እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ብምቕያር ሕብሩ ውሑጅ ስሉሕ ካልኦት ሩባታት እውን ሰባዊ ባህሪ ተላቢሰን ብጥበቡ ከምዚ ክብል ክሓተኦ ገይሩወን እዩ።

          “እወ! ገረብ ስሉሕ

ናይ ትማሊ ሓወዋይ ናይ ሎሚ ድሙቕ ቀይሕ

ከም’ቲ ናይ ወትሩኻ ሓወዋይ ዘይምዃንካ

       ግባ ክትረኽቦ ግባ እንታይ በለካ

       ተከዘኸ ሓቂ እንታይ ኢሉ ሓተተካ

ስሉሕ እስኪ ዘርዝር ብሓቂ ተናገር እንታይ

  ከም ዝኾንካ”

ክብላ ከም ዘገደደን ብጥበባዊ ስራሕቱ ገሊፅዎ

 እዩ።

ደራስን ጋዜጠኛን ኣታኽልቲ ሩባ ስሉሕ ሰባዊ ባህሪ ተላቢሱ ኩሉ ዘርዚሩ ክሳብ ዝነግሮ ብጥበባዊ ስራሕቱ ከምዚ ክብል ኣጥቢቑ ክሓቶ ነንብብ።

“ስሉሕ እስኪ ዘርዝር ሕዚ እዉን ተናገር

ብማዕበል ነፈርቲ ደቅኻ እንትነዱ

ብግፍዒ ብጅምላ ብጨፍጨፍቲ ሰብካ

 እንትሕረዱ

ሬሳ ኣብ ልዕሊ ሬሳ ከም ሓሰር እንትኹመር

ደሞም ዉሕጅ ኮይኑ ሜዳ ተሳጊሩ ምሳኻ

  እንትፅምበር

ንዓኻ እንተቕይሕ ማዕበል ወሲኹልካ ንዓኻ

  እንተግርር

እንታይ እባ በልካ ህልቀት ናይ ህዝብኻ?

--- ጥፍኣት ናይ ጥሪትካ።

….እስቲ ንገረና እንታይ ከም ዝበልካ ድምፅኻ ዓዉ

   ይበል”

ኢሉ ብዝሓተቶን እቶም ካልኦት ሩባታት ዘቕረብሉ ሕቶን ስሉሕ ብወገኑ ብጥበባዊ ስራሕቲ ኣታኽልቲ ወይን ኣፍ ኣውፂኡ ከምዚ ክብል ክምልስ ንዕዘብ።

“ብናሃትካ ሃለዋት ደመ ህይወት ዝሰርሑ

ሎሚ ተመሊሶም ንዓኻ እንተቕይሑ

ስግኦም ምስ ሓሞቶም ፣ ሓሞቶም ምስ ደሞም ፣

  ደሞም ምስ ሕወይካ /ቀይሕነትካ/

ህያዉ እዩ ደምኩም ዋጋ ናይ ሓርነት ሓወይካ

ፅባሕ ተመሊሱ ዝዕምብብ ዝጥጥዕ ብቕልፅም

  ሕልፎት

ብስረ ትግራዋይ ብወያናይ ትብዓት

ኢልካ እናቃላሕኻ ናህሪ ስምዒትካ”

እዙይን “ምተቐያየምና ነይርና” ዝብል ርእሲ ዘለዎ ስውእ ተጋዳላይ ኣርቲስት እያሱ በርሀ 4 ሰነ 1978ዓ/ም ኣብ ደጀና ንስርሒት ኦፕረሽን ኣግኣዝን ከተማ መቐለን ኣመልኪቱ ዝገጠሞ፣ “ሰርዶ” እትብል ብተጋዳላይ በርሀ ሃይለ እተገጠመትን ካልኦት ሓደሽቲ ስነ ፅሑፋት ነቲ በዓል ዝኽረ ሰማእታት ብዝለዓለ ድምቀት ተዘኪሩ ንክውዕል ገይሮምዎ እዮም።   

ኣብ መወዳእታ “ሕድሪ እቲ ህይወት ከፊሉ ህይወት ዝገበረልና ተቓላሳይ ክፍፀም እንተኾይኑ እቲ ሓዱሽ ወለዶ ክብርታት ተጋዳላይ ክወርስ ይግባእ። እቲ ፈላማይ ፅንዓት እዩ። ዝኾነ ተረካቢ ሕድሪ ሕድሩ ዘሳኽዕ ንፋስ እንትመፅእ እንተይተወዛወዘ፣ መስመሩ ሒዙ ዝተሓንገጦ ዕላማ ብዝግባእ ኣብ ሸትኡ ከብፅሖ እንተሎ እዩ። እዚ ንክኸውን ድማ ከምቲ ተጋዳላይ ህዝባዊ ባህሪ ክላበስ ኣለዎ። ተጋዳላይ ሽክና እውን ትኹን ንብረት ሓረስታይ ኣየልዕልን ነይሩ። ብጥምየት እናተጠወፈ እንተሎ እውን ዝብላዕን ዝስተን ሪኡ ሰርበድበድ ኣይብልን ነይሩ። ስለዚ እቲ ተረካቢ ሕድሪ ዝኾነ ሓዱሽ ወለዶ በዚ ልክዕ ንንብረት ህዝብን መንግስትን ክብሪ ሂቡ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ክፅየፍ ይግባእ። ተጋዳላይ ናብ ዓወት ዝበፅሐ ‘ፈንጂ ብእግርኻ ርገፅ’ እንትበሃል ሰቲ ከምዝተነስነሰሉ ጠጕጕ እናኣተወ ስለዝተኳሽሐ እዩ። ስለዚ እዚ ወለዶ ረሃፁ ንምንጥብጣብ ዝተወፈየ ሰራሕተኛ እንተኾይኑ ህዝቢ ኣብ ጎድኑ ብምስላፍ ከም ወለዱ ዓወት ምሕፋሱ ኣይተርፍን” ዝብል መልእኽቲ ሓላፊ ውዳበ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣይተ እያሱ ተስፋይ እንበኣር መእሰሪ ሓሳብ እቲ መደረኽ እዩ ነይሩ።

ስለዝኾነ እውን እዩ መድረኽ ኪነ ጥበብ መበል 28 ዓመት ዝኽሪ ሰማእታት፤ ነቲ ሕሉፍ መስዋእቲ፣ ዝተሓለፈ ውፃእ ውረድን ፀበባን ኣዘኻኺሩ “ካባይ እንታይ ትፅቢት ይግበር?” ኢልካ ዓርስኻ ክትሓትት ዝኹርኩር ብምንባሩ መስተፃምር ሕሉፍን ህልውን እንብሎ ዘለና።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010