እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812438
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1698
3314
11484
4777565
44699
108196
4812438

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:16

እግሪ ቀዳማይ ርኢኻ ተለሀ

here we go
selam new

“ተራ መምህር ይነግር። ጎበዝ መምህር ይገልፅ። ብሉፅ መምህር የርኢ ወይ የረድእ። እንተ እቲ ዓብዪ መምህር ግን መንፈስ እዩ ዘለዓዕል፣ ካብ ድቃስ እዩ ዘበራብር”። ዊልያም ኣዋርድ ዝተባህለ ምሁር ስነ ትምህርቲ ኣብ ዓለም ለኸ መዓልቲ

መምህራን ካብ ዝተዛረቦ ዝተወሰደ።

መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓብዩ ዓዲ

 

ኩሉ ሰብ ብመትረብ ማዕዳን ትምህርትን መምህር ስለዝሓልፍ ሕድሕድ ሰብ እንተወሓደ ሓደ ዘይርስዖ መምህር ኣብ ልቡ ክህልዎ ግድን እዩ። “ኣብ ክንዲዙይ ክፍሊ ከለና ዘምሀረና ʽእገለʼ ዝበሃል መምህር” - - ኢሉ ዘየዕልል ብመኣዲ ትምህርቲ ዝሓለፈ ሰብ ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ኣብ ጉዕዞ ህይወት ወዲ ሰብ ትምህርቲ ገዲፍዎ ዝሓልፍ ናይ ባዕሉ ዊንታ ስለዘለዎ። ነዚ እውን እዩ መብዛሕቴና ደቂ ሰባት እቲ ሕዚ ዘለና ስብእና ኣብ ንእስነትና ናይ ዝቐረፅናዮ መርኣያ መምህር ተፅዕኖ ኣለዎ” ዝብል እምነት ብዙሓት ሰብ ሞያ ዝወሃቦ።

መምህር ካብቲ ዝብሎ ንላዕሊ እቲ ዝገብሮ ንተምሃሮ ቀረባ እዩ። ብፍላይ መንነት ህፃናት ኣብ ምቕራፅ ገዚፍ ብፅሒት ኣለዎ እንተኢልና፤ መምህር ንገዛእ ርእሱ ከመይ እንተተቐሪፁ እዩ ዓብዪ መምህር ዝኸውን? ንዝብል ግን “ጉይይ ካብ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” እዩ እሞ ኣብ መምህር ጠመተ ምግባር ወሳኒ ምዃ ክእመን ዘለዎ እዩ። ስለዚ ነዞም ህፃናት ዘምህሩ መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ዘፍርይኦም ዘለዋ ኮሌጃትና ብኹለንተንኡ ዝተማልአ መምህር ገይረን ኣብ ምፍራይ እንታይ ይመስላ? ኣብ ዝብል ጉዳይ ክነተኵር።

ብመሰረት ፖሊሲ ትምህርቲ ሃገርና ካብ 1994 ዓ/ም ጀሚሩ ተምሃሮ ቀዳማይ ብርኪ /ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ/ ብደረጃ ዲፕሎማ ዝተመረቑ መምህራን፣ ታሽዓይን ዓስራይን ክፍሊ ብደረጃ ቀዳማይ ዲግሪ፣ ዓሰርተ ሓደን ዓሰርተ ክልተን ክፍሊ ከዓ ብብርኪ ካልኣይ ዲግሪ ብዝተመረቑ መምህራን ክመሃሩ ከምዘለዎም ተቐሚጡ እዩ። በዚ መሰረት ኮሌጃት መምህራን ዓድዋን ዓብዪ ዓድን ብሕታውያን ኮሌጃት መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ክልልና እየን።

ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ፣ ሕፅረት መምህራን ትግራይ ንምቕራፍ ኣብ 1984 ዓ/ም እያ ማእኸል መሰልጠኒ መምህራን /ቲቲኣይ/ ብዝብል መፀውዒ ተጣይሻ። እኹል መፃሕፍቲ ኣብዘይነበረሉ ብ20 መምህራን እውን ስራሕ ጀሚራ። ኣብ 1994 ዓ/ም ብዘመናዊ መልክዕ ኮሌጅ ክሳብ ትኸውን ኮነ ብድሕሪኡ እውን ዓይኒ ፍልፍል ምሁር ሓይሊ ኮይና መፂኣ። ብ26 መምህራን ኣብ 1990 ዓ/ም ዝተጣየሸት ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ ተወሲኻታ ድማ በብዓመቱ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ መምህራን እናብቀዓ ዝተማህረ ዜጋ ኣብ ምፍጣር ዘይርሳዕ ሰነድ ታሪኽ እናሰነዳ መፂአን ኣለዋ።

ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ንኣበርክቶ እዘን ኮሌጃት እንትገልፁ፡- “ኣብ መምህርነት እሞ ይትረፍ ኣብ ትግራይ ንዘለዋ ኣብያተ ዕዮ ዘንቀሳቕሱ ሰብ ሞያ ናይዘን ኮሌጃት ውፅኢት እዮም እንትበልኩ ምግናን ኣይኮነን” ይብሉ።

እዘን ክልተ ኮሌጃት ንዝሓለፉ ልዕሊ ዒስራ ዓመታት ብዋናነት ሰለስተ ዓበይቲ ተልእኾታት ተሸኪመን እየን እናተጓዓዛ መፂአንን ዝኸዳ ዘለዋን። እቲ ቀዳማይ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ ንዘምህሩ መምህራን ሰለስተ ዓመት ስሩዕ ስልጠና ክወስዱ ብምግባር ብደረጃ ዲፕሎማ ተመሪቖም ክወፁ ምኽኣል እዩ። ካልኣይ ዕማመን ድማ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ቀዳማይ ብርኪ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ንዘጓንፉ ፀገማትን ዓንቀፍቀፋትን ንምፍታሕ ዘኽእሉ ተኸታተልቲ ተግባራዊ መፅናዕትታት ምክያድ እዩ። እዚ ድማ ኣብተን ኮሌጃት ካብ ዝርከቡ መምህራን ጀሚሩ ካብ ካልኦት ክልላትን ኮሌጃትን ንዝመፁ መፅናዕቲ ዘቕርቡ ኣካላት ሓቝፉ ዝካየድ ስራሕ እዩ። መምህራንና ድማ ኣብዚ ፈታሕቲ ፀገምን መሃዝቲ ሜላ ኣመሃህራን ክኾኑ ይሕግዞም።

ብፍላይ ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ ኣብዚ ከም ኣብነት ተጠቃሲት እያ። እታ ኮሌጅ ከይተቖራረፀ ዝጎዓዝ ዓመታዊ ሃገራዊ መፅናዕቲ እተካይድ እንትትኾን ሎሚ ዓመት ንመበል 11 ግዜ ዘሳለጠቶ ኮንፈረንስ መፅናዕቲ፣ ንፃዕርን ኣካይዳን እታ ኮሌጅ ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኣየ እዩ። እቲ ዝካየድ መፅናዕቲ ኣብ ዝኾነ ይኹን ክልል ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ዘነፃፀሩ ፀገማት ዝፍትሽ ኮይኑ፤ ንኣብነት መምህራን ንተምሃሮ ፍሉይ ድሌት ዘለዎም ሓገዝን ኣስተብህሎን፣ ውጥረት መምህራንን ኣፈታትሕኡን፣ ትምህርቲ ስነ ምግባር ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ዘለዎ ሓጋዚ ግደ፣ ኣብ ልምምድ ዝወፈሩ መምህራን ዘጓንፎም ፈተነ፣ ረብሓን ጉድኣትን ኔትዎርክ - - - ወዘተ ካብቶም ኣብዚ ዓመት ቀሪቦም ዝተሸለሙ 14 ተግባራዊ መፅናዕትታት ገሊኦም እዮም። ከምዚ ኣብ ዝኣመሰለ ኮሌጅ ዝመሃሩ መምህራን ፅባሕ ኣብ ቤት ትምህርቲ ንዘጋጥም ፀገም ንምፍታሕ ዝወሰድዎ ስጉምቲ ካብዚ ዝነቅል ከምዝኸውን ኣየጠራጥርን።

ሳልሳይ ተልእኾ እዘን ኮሌጃት ኣብ ከባቢአን ንዝርከባ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ሓፀርቲ ስልጠናታት ብምሃብ፣ መምህራን ቅድሚ ወፍርን ድሕሪ ምረቓን /ኣፓረንት ሽፕ/ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ንዘጓነፍዎም ሕፅረታት ንምቕራፍ ተባሂሉ ዝትግበር እዩ። እዘን ኮሌጃት ዝህበኦ መብዛሕቲኡ ስልጠና ሞያዊ ኮይኑ ተምሃራይ ማእኸል ዝግበረ ሜላ ኣመሃህራ፣ ተኸታታሊ ተፍትሽ፣ ሳይንስ ተንከፍ ምህዞታት፣ ኣብ ምምላኽ ምንባብን ምፅሓፍን ህፃናት፣ ደገፍቲ ናውቲ ትምህርቲ ከመይ ካብ ከባቢ ምርካብ ከምዝከኣል ምሕባር ወዘተ - - - ካብቶም ዝወሃቡ ብዙሓት ሓገዛት ዝጥቀሱ እዮም።

እዘን ክልተ ኮሌጃት ን2,068 ዝኣኽላ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ክባፅሓ ስለዘይኽእላ ሎሚ ኣብ ክልተ ተማቒለንኣን ብክላስተር ናይ ኣሰልጠንቲ ስልጠና ኣብ ምሃብ እዮም ዘተኵሩ። በዚ ስልጠና ፅቡቕ ለውጢ እናተመዝግበ ምዃኑ ድማ ዑደት ብምግባርን ብግብረ መልስን ከምዘረጋግፁ ዲን መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ይዛረቡ። ትማሊ ኮስኵሶም፣ ሎሚ ኣባፂሖም ፅባሕ እውን ዝከታተሉ እዞም ኮሌጃት ነቲ ዘብቅዕዎ መምህር “ደሓን ወዓል” ዘይኮነስ እናተኸታተሉ ኣሰሮም ኣብ ህፃናት ከመይ ይሰርፅ ከምዘሎ ዘረጋግፅሉ ኩነታት ምፍጣሩ ዓብዪ ተግባር እዩ። እዚ ድማ ዕውት ስራሕ ንክህሉ ክልመድ ዝግበኦ ተመኩሮ ይገብሮ።

እዚ ኮይኑ እዘን ኮሌጃት ነዞም ዓበይቲ ዕማማት እናፈፀማ እናሃለዋ ጠለብ መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ክልልና ከማልኣ ኣይከኣላን ፀኒሓን ዘለዋ። ዓመታዊ ናይ ምቕባል ዓቕመን ካብ 400 ክሳብ 600 ጥራሕ እዩ ኮይኑ ፀኒሑ። በዚ ምኽንያት ድማ ብፍላይ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ሕፅረት መምህራን ዲፕሎማ ከጋጥም ክኢሉ እዩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ፤ ሓደ ዓቕሚ ምቕባል እተን ኮሌጃት ክዓቢ ደገፍ ስለዘይተገበረለን እዩ። ካልኣይ፤ ኮሌጅ መምህራን መቐለ ስለዝተዓፀወት እሞ እቲ ፃዕቒ ቅብሊት ናብኣተን ስለዝተደረበ እንትኸውን እቲ ሳልሳይ ድማ ኣብ መምህራን ዝነበረ ስራሕ ናይ ምልቃቕ ኩነታት ፀላዊ ከምዝነበረ ኣብ ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ ሓላፊ ኣመራርሓ ምምሕዳር ሓይሊ ሰብ መምህር ሰይፈ ኣንበስ ይገልፁ።

መምህራን ፍልጠቶም ናብ ትውልዲ ከብፅሑ ዜጋ ድማ እኹልን ብሉፅን መምህር ረኺቡ ክመሃር ብዝተገበረ መፍትሒ እቶም ፀገማት በዚ ዝስዕብ መንገዲ ክፍትሑ ክኢሎም። ፈለማ እተን ኮሌጃት ግዚያዊ መምሃሪ ክፍልታት ወሳሲኸን ከምህራ፣ በቲ ካሊእ ድማ ዋላ ክሳብ ኣብ ደገ መምሀሪ ክፍሊ ክካረያ ብምግባር ናይ ምቕባል ዓቕመን ናብ ከባቢ 1,500 ሓይሊ ሰብ ከዕብያ ተገይሩ። እዚ ስለዝኾነ ኣብ ክልልና ኣብ 2005 ዓ/ም 5,042 መምህራን ዝጠልብ ሕፅረት መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ዝነበረ እንትኾን ኣብ 2006 ዓ/ም ናብ 4 ሽሕ ቀኒሱ። ኣብዚ ዓመት ድማ ኣዐርዩ ብምቅናስ 2,480 ዝጠልብ ሕፅረት እኳ እንተሃለወ ኣብዚ ዓመት ካብዘን ኮሌጃት ተመሪቖም ዝወፍሩ 2,700 መምህራን ስለዘለዉ ቀረብን ጠለብን ናብ ተመጣጣኒ ብርኪ ክመፅእ ክኢሉ ኣሎ። በዚ ድማ እቶም ኣብ ናይ ዲፕሎማ ቦታ ዘምህሩ ዘለዉ ብዲግሪ ዝተመረቑ መምህራን ካብ ቀፃሊ ዓመት እናተተክኡ ነናብ ቦታኦም ዝመፅሉ ኩነታት ከምዝህሉ መምህር ሰይፈ ገሊፆም እዮም።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መምህራን ዝረአ ዝነበረ ስራሕ ናይ ምግዳፍ ኩነታት ስለዝቐነሰ ኣብ ጠለብን ቀረብን ዝነበረ ምዝባዕ ሚዛን ክሕዝ ገይርዎ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2006 ዓ/ም 1,350 መምህራን ስራሕ ዝገደፉ እንትኾኑ ኣብ ዓመት 2007 ግን ናብ 570 ክወርድ ክኢሉ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ መምህር ጥቕማ ጥቕሙ ተሓልዩ ክኸድ ስለዝተገበረ ማለት እውን ዓቕሙ ከዕቢ፣ መሳልልን ጎድናውን ብርኪ ዕቤታቱ ስለዝሕለወሉ፣ ብመሰል ዝውውርን ግቡእ ምሕደራን ስለዝዓገበ ክረጋጋእ ምኽኣሉ እቲ ሓደ ምኽንያት እዩ። ንኣብነት ኣብዚ ዓመት ጥራሕ 1,030 መምህራን ካብ ዲፕሎማ ናብ ዲግሪ፣ ን386 መምህራን ድማ ካብ ቀዳማይ ናብ ካልኣይ ዲግሪ ክዓብዩ ዕድል ትምህርቲ ምርካቦም ነዚ ዘመሳኽር እዩ። እዞም ፃዕርታት ሳላ ዝተኻየዱን ቀሪብካ ምርድዳእ ስለዝተገበረን መምህር ኣብ ዝተዋፈረሉ ቦታ ኮሌጃቱ ዝሃብዎ ሕድሪ ክፍፅም ኣየፀገመሉን።

በዚ ኩነታት ጠለብ ክልልና እናማለኣ ዝመፃ እዘን ኮሌጃት ኣብዚ ሕዚ እዋን ሕድሕደን ብኣርባዕተ ዓይነት መርሃ ግብርታት /ብስሩዕ፣ ምሸታዊ፣ ክረምታውን ርሕቐትን/ ዘምህረኦም ካብ 3,500 ክሳብ 5,000 ሑፁያት መምህራን ናብ ምሽካም በቒዐን ኣለዋ። ይኹን እንበር እዘን ኮሌጃት ክሳብ ሕዚ ዘይተፈተሐ ሓደ ዓብዪ ፀገም ኣብ ዝባነን ኣሎ። ክልቲአን ኮሌጃት ብልዕሊ ዓቕመን ተምሃሮ ዝተፃበባን ሰፊሕ ሕፅረት መምሃሪ ክፍሊ ዘለወንን እየን። እዚ ስለዝኾነ እየን ተምሃሮአን ክሳብ ኣብ ደገ ተኻርየን ዘምህራ ዘለዋ። “ዓቕምና ንእሽቶ እኳ እንተኾነ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ጠለብ ሰፊሕ ስለዝኾነ ግን ናብ ክራይ ክንፅጋዕ ተገዲድና ኣለና” ይብሉ ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ መምህር ዋሃብ ኑሩሑሴን። ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓብይ ዓዲ መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ብወገኖም ነቲ ፃዕቒ ምናልባት ካልእ መግለፂ እንተድኣሃልዩ እውን ከምዝግበኦ ብምዝኽኻር ኣብ ፅበት መምህሪ ክፍሊ ብጣዕሚ ተፀጊሞም ከምዘለዉ ይገልፁ።

ሓላፊ ኣመራርሓ ምምሕዳር ሓይሊ ሰብ ቢሮ ትምህርቲ ክልል መምህር ሰይፈ ነዚ እንተብራህርሁ፤ እቲ ሕፅረት ከምዘሎ ብምእማን እተን ኮሌጃት ዝስፋሕፋሓሉ ኩነታት እናተመዓራረየ ምዃኑ ይገልፁ። ንኣብነት ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ ንምስፍሕፋሕ ብመንግስቲ ክልል ልዕሊ 20 ሚልዮን ብር ተበጂቱ ጨረታ ዝሰዓረ ኣካል ተፈሊጡ ስራሕቲ ህንፀት ከምዝተጀመረ ይገልፁ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ እውን ህንፃታት ተወሲኾም ተምሃሮ ኣብቲ ኮሌጅ ዝጥርንፈሉ ኩነታት ንምፍጣር ኣብ ተግባር ከምዝኣተው ይዛረቡ።

እዘን ኮሌጃት ንምምሃር ምስትምሃር ዝሕግዙ ናውቲ ትምህርቲ ኣብ ምምላእ እውን ሕፅረት ኣለወን። እመቤት ኣለነን ብርሃነ ሓጎስን ሕፁያት መምህራን ክፍሊ ትምህርቲ ሙዚቃ እዮም።  ኣብቲ ኮሌጅ ብዘይካ ሓንቲ ኦርጋን ካልእ መሳርሒ ሙዚቃ  ስለዘየለ፣ ካብ ክልስ ሓሳብ ዘሊሎም ተግባራዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ከምዘይኸኣሉ እዮም ዝገልፁ። ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ መምህር ወሃብ ኑሩሕሴን ነዚ እንትገልፁ፤ ዋላ ኣዐርዮም ንስራሕ ዓንቀፍቲ ኣይኹኑ ምስ ዕቤት ቴክኖሎጂ ዝስግሙ ከም መሳርሕታት ሙዚቃ፣ ዕጥቅታት ስፖርትን ካልኦትን ከምዘይተማልኡ ንቐፃሊ ግና ከምዝተኣታተዉ ይገልፁ።

ትምህርቲ ሃዲድ ምዕባለ እዩ ንብል እንተድኣ ኮይንና ገናሒ እታ ባቡር መምህር ክኸውን ኣለዎ። ኣገናንሓን ክእለትን እቲ መምህር ድማ ንህላወ እታ ባቡርን ተሳፈርታን ወሳኒ ይኸውን ማለት እዩ። ንኽእለቱን ኣገናንሕኡን ተሞጋሲትን ተነቃፊትን ከዓ እታ ፍቓድ መግንሒ ዝሃበት ትካል እያ ትኸውን። ስለዚ እዘን ኮሌጃት ዘበርክትኦ ዘለዋ ከቢድ ዕዮ ኣብ ምስልጣን መምህር ጥራሕ ዝተንጠልጠለ ጌርካ ክውሰድ የብሉን። ኣብ መላእ ትግራይ ዝርከብ ህፃን ካብዘን ኮሌጃት ተሃኒፁ ብዝወፀ መምህር እዩ ዝመሃርን ናይ ፅባሕ ሰብ ዝኸውንን። ኣብዚኣ ዘዋህለላ ዓቕሚ ትሕመቕ ትፀብቕ ንቲ መፃኢ ትውልዲ ትበፅሖ እያ። ብምኽንያት እዚ እዘን ኮሌጃት ኣብ ትግራይ ትውልዲ ንምቕራፅ ዝለዓለ ሓላፍነት ዘለወን ትካላት ይገብረን። ስለዚ እዘን ትካላት ምችዋትን ትኩራትን ክኾና ይግባእ። እቲ ዘለወን ጠንካራ ዕማም መፅናዕትን ምህሮን ዓቂበን ዘሎ ሕፅረታተን /ብፍላይ መምሀሪ ክፍሊ/ ድማ ቀልጢፈን ክፈትሓ ይግባእ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010