እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193212
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
665
3331
20575
5145598
97270
128136
5193212

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:02

“ኤም ኣይ ቲ”… ማእኸል ፅርየት ትምህርቲ

here we go
selam new

ዲን ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ኣይተ መለስ ገብረየሱስ

ኣብ ምርግጋፅ ስሉጥን ቐፃልነት ዘለዎን ልምዓት ምሁርን ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብን ወሳኒ ግደ ኣለዎም። ብፍላይ ዝለዓለ ፍልጠት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዘለዎም ክኢላታት ኣስተዋፅኦኦም ዝዓዘዘ እዩ። ነዚ እዩ እምበአር መንግስቲ ንዘፈር ትምህርቲ ብፍላይ ድማ ንዘፈር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝለዓለ ትኹረት ብምሃብ እናተንቀሳቐሰ ዝርከብ። ካብዞም ኣብዛ ሃገር ኣብዚ ዘፈር ዝነጥፉ ዘለዉ ትካላት ብ1995 ዓ/ም ዝተጣየሸ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ሓደ  እዩ። እቲ ትካል ዝተጣየሸሉ ቀንዲ ዕላማ ኣብ ዘፈር ሳይንስን ቴክኖሎጅን መፅናዕትን ምርምርን ዘካይዱ ብሉፃት ምሁራት ንምፍራይ እዩ። ከምኡ እውን ኣብዚ ትካል ዝፈርዩ ምሁራት ኣብ ኩለመዳያዊ  ምንቅስቓስ ልምዓት እዛ ሃገር ኣብነታዊ ግደ ንከበርክቱ ኣብ ግምት ብምእታው ዝተጣየሸ እዩ። እዚ ኢንስቲትዩት ፈለማ ብሓልዮት መንግስታዊ፣ ዘይመንግስታዊ ትካላትን ግዱሳት ተጋሩ ውልቀ ሰባትን እዩ ተጣይሹ። ኣብ መጀመርያ ክጣየሽ እንተሎ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ዝርከቡ ዘይመንግስታዊ ትካላትን ውልቀ ሰባትን ብዝገብርዎ ንዋታውን ገንዘባውን ሓገዝ እዩ ዝንቀሳቐስ ነይሩ። ንኣብነት ማሕበር ልምዓት ትግራይ፣ ማሕበር ረድኤት ትግራይ፣ ትእምት፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዓለም ዝርከቡ ተጋሩን ምስ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ተዋዲዶም ብምስራሕ እቲ ኢንስቲትዩት ብክልተ እግሩ ጠጠው ክብል ገይሮም እዮም።

ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ፈለማ እንትጣየሽ ብሽዱሽተ መምህራንን ካብ ዝተፈላለያ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ልዑል ውፅኢት ብዘምፅኡ 104 ንፉዓት ተምሃሮን እዩ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ጀሚሩ። ካብቶም ሽዱሽተ መምህራን እቶም ኣርባዕተ ካብ ዓዲ እንግሊዝ፣ ኔዘርላንድን ኣሜሪካን ዝመፁ እንትኾኑ እቶም ክልተ ድማ ኢትዮጵያውያን እዮም ነይሮም።

ኣንፈት እዚ ትካል ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ ንሳይንስን ቴክኖሎጅን ክብ ከብሉ ዝኽእሉ ሓደሽቲ ዘፈራት ትምህርቲ ምኽፋት እዩ። ንሳቶም እውን “ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂን ኢንጅነሪንግ”ን፣ “ኮምፒውተር ሳይንስን ኢንጅነሪንግ”ን፣ “ኤሌክትሪካልን ኤሌክትሮኒክስን ኢንጅነሪንግ”፣ “ኮሚኒኬሽንን ኤሌክትሮኒክስን ኢንጅነሪንግ”ን “ኬሚካልን ባዮሎጂካልን ኢንጅነሪንግ” እዮም። ካብ 2011 ዓ/ም ኣትሒዙ ድማ ካልኦት ሓደሽቲ ሰለስተ ተወሰኽቲ ዘፈራት ትምህርቲ ማለት እውን “ሳይበር ሰኩሪቲ”፣ “ማተሪያል ሳይንስ ኢንጅነሪንግ”ን “ባዮቴክኖሎጅ”ን ብምኽፋት ብደረጃ ካልኣይን ሳልሳይን ዲግሪ ትምህርቲ ምሃብ ክጅምር እዩ።

ናብዚ ኢንስቲትዩት ዝኣትዉ ተምሃሮ ልዑል ውፅኢት ሃገራዊ ፈተና 10ይ ክፍሊ (ማትሪክ) ዘምፅኡ እዮም።ስለዚ ኣብቲ ትካል ብምእታው ክመሃሩ ዝደልዩ ተምሃሮ ብዌብሳይት ናይቲ ኢንስቲቱት፣ ብስልኪ፣ ምልክታት ብምልጣፍን ብዝተፈላለዩ ማዕኸናት መራኸብቲ ሓፋሽ ብምፍላጥን ክምዝገቡ ይግበር። ካብ 1995 ክሳብ 2004 ዓ/ም ኣብዚ ትካል ንክመሃሩ ዝሕረዩ ዝነበሩ ተምሃሮ ኣብ መላእ ትግራይ ካብ ዝርከባ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ፀብለልታ ዘለዎ ውፅኢት ዝነበሮም እዮም። ኣብ 2004 ዓ/ም ምስ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ድሕሪ ምፅንባሩ ድማ ካብ መላእ ሃገር ብምምዝጋብ መእተዊ ፈተና እናሃበ ምቕባል ጀሚሩ።

ከይዲ ምዝገባ ምስተወደአ እቶም ተምሃሮ እቲ ትካል ዘዳለዎ መእተዊ ፈተና ብምውዳድ ይወዳደሩ። ኣብ ትግራይ ዝተመዝገቡ ተምሃሮ ኣብ ኩለን ዞባታት ናቑጣታት መፈተኒ ብምድላው ተምሃሮ ኣብ ቀረብኦም ይፍተኑ። ካብ ትግራይ ወፃእ ዝተመዝገቡ ተምሃሮ ድማ እቲ መእተዊ ፈተና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይወሃብ። እዚ ኣሰራርሓ እቶም ተምሃሮ ካብ ተወሳኺ ወፃእን ገልታዕታዕን ንምድሓን ብምሕሳብ ምዃኑ ዲን ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ኣይተ መለስ ገብረየሱስ የረድኡ። ኣብዚ ሐዚ እዋን እቲ ኢንስቲቱት በብዓመቱ ብማእኸላይ 200 ብሉፃት ተምሃሮ ተቐቢሉ እናምሀረ ይርከብ።

እቲ ዝዳሎ መእተዊ ፈተና ካብቲ ኣብ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ዝተምሃርዎ ትምህርቲ ብተወሳኺ ንቅድሚት ሓዱሽ ነገር ንምፍላጥ፣ ንምምሃዝ፣ ንምምርማርን ንምፅናዕን ዘለዎም ድልውነትን ተበግሶን ዝዕቀንሉ እዩ። ኣብ ርእሲ እቲ ዘለዎም ኣካዳሚያዊ ዓቕሚ መስተውዓላይነቶም፣ መሃዛይነቶም፣ ምኽንያታውነቶም፣ ቀፃሊ ራኢዮም፣ ንቕሓቶምን ሓፈሻዊ ዓቕሞምን ዝዕቀኑሎም ፈተናታት እዮም ዝዳለዉ። ብተወሳኺ እንግሊዘኛ፣ ሒሳብን ተውህቦን (aptitude) ይፍተኑ።

እዞም በዚ መንገዲ ተፈቲኖም ዝሓለፉ ተምሃሮ ኣብ ዝመረፅዎ ዘፈር ትምህርቲ ብምእታው ሓሙሽተ ዓመት ይመሃሩ።ኩሎም ተምሃሮ ብፀቢብ መንፊት ተነፍዮም ዝሓለፉ ንፉዓት ተምሃሮ ስለዝኾኑ ኣብቲ ኢንስቲትዩት ዝፅበዮም ትምህርታዊ ንሕንሕ ካብ እቶም ዝሓለፍዎም እዋናት ትምህርቲ ዝዓበየ እዩ። ናብቲ ትካል ዝኣትዉ ተምሃሮ ዝለዓለ ፃምእ ትምህርትን ክእለትን ዘለዎም ስለዝኾኑ ንስንሳቶም ብዝገብርዎ ትምህርታዊ ንሕንሕ ዝለዓለ ፍልጠት ንክውንኑ የኽእሎም።

እቶም ኣብቲ ኢንስቲትዩት ከምህሩ ዝምደቡ መምህራን እውን ንዓቕሚ እቶም ተምሃሮ ዝምጥኑ፣ ዝለዓለ ኣካዳሚያዊ ፍልጠት ዘለዎም፣ ሓላፍነት ዝስመዖምን ግዱሳትን ዝኾኑ እዮም። ዝኾነ መምህር ዘምህሮ ክፍሊ ሃልይዎ ብዘይ ወድዓዊ ከቢድ ፀገም ፈፂሙ ኣይተርፍን። ናብ ክፍሊ ዘይኣቱ እንተኾይኑ ተምሃሮ ኣቐዲሞም ንክፈልጥዎ እዩ ዝገብር። እቶም ተምሃሮ እውን ንምምሃር ዘለዎም ድልውነት ልዑል ስለዝኾነ እታ ዝመሃሩላ ክፍለ ግዘ ክትሓልፎም ኣይደልዩን። ስለዚ ተምሃራይ ይኹን መምህር ካብ ክፍሊ ምትራፍ ነውሪ እዩ። እቶም ተምሃሮ ኣዝዮም ንፉዓትን ኩሉ ግዘ ሓዱሽ ነገር ሓተትቲን ስለዝኾኑ እቲ መምህር ንዘምህራ ሓንቲ ክፍለ ግዘ  ልዕሊ ሰለስተ ሰዓት እዩ ተዳልዩ ዝኣቱ። ኣብዚ ጉዳይ ርእይቶ ዝሃቡ ዲን እቲ ኢንስቲትዩት “ዝዓበየ ሃፍቲ እቲ ኢንስቲትዩት እቶም ተመሪፆም ዝኣትዉ ንፉዓት ተምሃሮ ብዝበለፀ ንፉዓት ንምግባር ኩሉ ሰራሕተኛ ሓላፍነት ተሰሚዑዎ ብህርኩትነት ምስራሕ ከም ባህሊ ምውሳዱ እዩ” ይብሉ መምህራን እቲ ኢንስቲትዩት ካብ ክልሰ ሓሳብ ንላዕሊ ንተግባራዊ ትምህርቲ ዝለዓለ ትኹረት ሂቦም ዘምህሩ ምዃኖም እውን ናይዚ መረጋገፂ እዩ።

ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ቅድሚ ናብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምፅንባሩ ዝነበርዎ ናውቲ ትምሀርቲ እኹላት ኣይኮኑን። ይኹን እምበር በቶም ዝነበሩ ውሑዳት ኣብያተ ፈተነ ለይቲ እውን እንተይተረፈ መምህራንን ተምሃሮን እናተባረዩ ተግባራዊ ትምህርቲ ብምምሃር እኹል ፍልጠት ዝረኽብሉ ኩነታት ንምፍጣር ተኸታታሊ ፃዕሪ ይካየድ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ መጀመርያ እዋናት ኣብቲ ኢንስቲትዩት ዝነበራ ንትምህርቲ ዘገልግላ ኮምፒውተራት 30 ጥራሕ እየን። እዚ ዝፈጠሮ ድማ ምስ ኮምፒውተር ምትእስሳር ንዝነበሮም ዘፈራት ትምህርቲ ኣብ ምሃብ ፀገማት የጋጥም ነይሩ።ኣብቲ እዋን ንዝነበረ ፀገም ብግዝያውነት ንምፍታሕ 24 ሰዓት ኣብ ጥቕሚ ንክውዕላ ዝግበር ዝነበረ ፃዕሪ ዝነኣድ እዩ። ኣብ ቤተ ንባብ እውን ውሑዳት መፃሕፍቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ስለዝነበሩ ለይትን ቀትርን ብዘይዕረፍቲ በብተራ እናተገልገሉ ብቑዓት ተምሃሮ ንምፍራይ ዝተገበረ ፃዕሪ ልዑል ነይሩ።ስለዚ ብሕፅረት መምሃሪ ሓገዛት እናተፈተነ ግን ድማ እቲ ዝነበረ ሃፍቲ ብግቡእ ኣብ ጥቕሚ ብምውዓል ተምሃሮ እኹል ፍልጠት ሒዞም ንክወፁ ዝተገበረ ርብርብ ካልኦት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ እውን ክኽተልኦ ዝግባእ ብሉፅ ተሞክሮ ምዃኑ እቶም ዲን ይገልፁ። ምስ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምስተፀንበረ ድማ እቶም ዘጋጥሙ ዝነበሩ ሕፅረታት ናውቲ ትምህርቲ ዳርጋ ብምሉእነት ክፍትሑ ክኢሎም እዮም።

ኣብቲ ትካል ዝተዋደደን ዝተሰጣጠመን ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ስለዝካየድ እቶም ተመሪቖም ዝወፁ ተምሃሮ ብደረጃ ክልል ይኹን ሃገር ኣዝዮም ብቑዓትን ተጠለብትን እዮም። እቶም ተምሃሮ ቅድሚ ምምራቖም ማለት እውን ገና ኣብ መኣዲ ትምህርቲ እናሃለዉ ብቕዓቶም ዝተገንዘባ ዝተፈላለያ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ንክቖፅረኦም ይረባረባ። ምኽንያቱ ድሕሪ ምምራቖም ኣብ ደገ ወፂኦም ዝሰርሑዎ ስራሕ ኣብ ውሽጢ እቲ ኢንስቲትዩት ደጋጊሞም ብተግባር ክመሃርዎ ስለዝግበር ዝኸብዶም ነገር የለን። ንኣብነት “ብኮሚኒኬሽን”ን “ኤሌክትሮኒክስን ኢንጅነሪንግ”ን ተመሪቖም ዝወፁ ተምሃሮ ኣብ በዓል መዚ ቴሌኮሚኒኬሽን ኮርፖሬሽን ኢትዮጵያ ቀዳሞት ተደለይቲ እዮም። ብተወሳኺ ቀንዲ ስራሕ ኤጀንሲ ብሄራዊ መረብ ድሕንነት (ኢንሳ) ኣብቲ ትካል ሰልጢኖም ብዝወፁ ተምሃሮ እዩ ዝካየድ። ኣብቲ ኤጀንሲ ዝሰርሑ ዘለዉ ስልጠንቲ ኣብ ልዕሊ ሃገር ክፍነዉ ካብ ዝኽእሉ መጥቃዕትታት ኮምፒውተር (ሳይቨር) ብምክልኻል ድሕንነት ሃገር ኣብ ምሕላው ልዑል እጃሞም እናበርከቱ ይርከቡ። ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ትካላት ገንዘብ፣ ባንክታት፣ ሓይሊ መብራህቲ፣ ኢንሹራንስን ካልኦት ትካላትን ክፍነዉ ዝኽእሉ መጥቃዕትታት መረዳእታ ብምክልኻል ሃገራዊ ሓላፍነቶም ብብቕዓት እናፈፀሙ ይርከቡ።

ከምቲ ዝፍለጥ ምስ ኮምፒውተር ምትእስሳር ዘለዎም ስራሕቲ ምክልኻል መጥቃዕቲ (ሳይበር ሰኩሪቲ) ካብ ወፃኢ ዓዲ ብዝመፀ በዓል ሞያ ክስራሕ ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ድሕንነት ፖለቲካን ቁጠባን ሃገርካ ኣሕሊፍካ ምሃብ ስለዝኸውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ እቲ ኢንስቲትዩት ዝለዓለ ፍልጠት ምክልኻል ድሕንነት መረብ ዘለዎም ኢትዮጵያውያን ክኢላታት ኣብ ምስልጣን እናነጠፈ ይርከብ።

 ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ጐድና ጐድኒ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ኣብ ምርምርን መፅናዕትን እውን እናነጠፈ ይርከብ። ክኢላታት እቲ ትካል ብዝገብርዎ መፅናዕትን ምርምርን ኣብ መሰልጠኒ ሞያን ቴክኒክን፣ ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ፣ ኣብ ቢሮ ትምህርቲ ምምሕዳር ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብ ኮሚሽን ስነ ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ዘሎ ስርዓት ምሕደራ “ዳታ ቤዝ” ንክመሓየሽ ተገይሩ እዩ። ከምኡ እውን መብዛሕትአን ኣብ ትግራይ ዝርከባ  ዝተማሓየሸ ስርዓት ምሕደራ ዳታ ቤዝን ዌብሳይትን  ዝጥቀማ ኣብያተ ዕዮ ብተምሃሮን መምህራንን እቲ ኢንስቲትዩት ዝተሰርሑ እዮም። ይኹን እምበር ኣብቲ ትካል ዝግበሩ ምርምራት ክንድ እቲ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ዝተኸየደ ክያዶ ስለዘይኮነ ንቕድሚት ኣብ ፈጠራን ስግግር ቴክኖሎጅን ትኹረት ብምሃብ ከምዝስራሕ ዲን እቲ ኢንስቲትዩት ይገልፁ።

ውፅኢት እቲ ኢንስቲትዩት ዝኾኑ ተምሃሮን ምርምራትን ነቲ ናይ ከባቢ ማሕበረሰብ እናገልገልዎ ይርከቡ። ብመሰረት እዚ መምህራንን ተምሃሮን እቲ ትካል ንዝተፈላለዩ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ብዛዕባ ቴክኖሎጂ ርክብን ሓበሬታን ዝምልከት ተደጋጋሚ ስልጠናታት ይህቡ እዮም። ከምኡ እውን እዚ ኢንስቲትዩት ኣብ ትግራይ ካብ ዝርከባ 200 ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ንዝተውፃፅኡ 600 ንፉዓት ተምሃሮ ኣብ እዋን ክረምቲ ኩሉ ግዘ ትምህርትን ካልኦት ተዛመድቲ ስልጠናታትን ንክረኽቡ እናገበረ መፂኡ እዩ።እቶም ተምሃሮ ብፍላይ ኣብ ዘፈር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዘለዎም ድልየትን ፍልጠትን ከዕብዩ ዝኽእሉ ስልጠናታት እዮም። ካብኡ ሓሊፉ ኣብ መቐለን ከባቢኣን ዝርከባ ዝተበላሸዋ ኮምፒውተራትን ናውቲ ኤሌክትሮኒክስን ብምፅጋን ሕብረተሰብ እናገልገለ ይርከብ። ንኣብነት ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ዕዮ ክልልና ተበላሽየን ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾና ኮምፒውተራትን ናውቲ ኤሌክትሮኒክስን ኣኻኺቡ ብምፅጋን ዳግም ኣብ ጥቕሚ ንክውዕላ ይገብር። በዚ ድማ ተምሃሮ እቲ ትካል ኣብ ተግባራዊ ፅገና ኮምፒውተርን ኤሌክትሮኒክስን ዘለዎም ክእለት ንክዓብን እቲ ዝተፀገነ ኣቕሓ ኣብ ረብሓ ሕብረተሰብ ንክውዕልን ይግበር። በዚ መንገዲ ዛጊድ ልዕሊ 500 ኮምፒውተራት ብምፅጋን ሕብረተሰብ፣ ኣብያተ ትምህርትን ቢሮታትን ዳግም ንክጥቀማለን ገይሩ እዩ።

ብድምር ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ ካብ ዝጣየሽ ክሳብ ሐዚ 912 ሰብ ሞያ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኣመሪቑ ኣሎ። ብ104 ተምሃሮ ዝጀመረ እዚ ትካል ኣብዚ ሐዚ እዋን ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሓምሻይ ዓመት ብሓሙሽተ ዘፈራት ትምህርቲ 800 ተምሃሮ ብምምሃር ዝተጣየሸሉ ዕላማ እናዐወተ ይርከብ። “ተፅግበካያ ቅጫስ ኣብ መቑሎኣ እንተላ ትፍለጥ” ከምዝበሃል ተምሃሮ እቲ ትካል ኣብ መኣዲ ትምህርቲ እናሃለዉ ተጠለብቲ እናኾኑ ይርከቡ። እዚ ድማ እቲ ኢንስቲትዩት ክንደየናይ ኣብ ምርግጋፅ ፅርየት ትምህርቲ ትኹረት ሂቡ ይሰርሕ ምህላዉ የርኢ። ነቲ ዝለዓለ ፍልጠት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዘለዎምን ሃገራዊ ሓላፍነት ዝወነኑን ምሁራት ኣብ ምፍራይ ዝገብሮ ዘሎ ፃዕሪ ኣጠናኺሩ ክቕፅለሉ ይግባእ። ካልኦት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ እውን ኣሰር እዚ ኢንስቲትዩት ብምስዓብ ኣብ ቴክኖሎጅን ምርምርን ምርግጋፅ ፅርየት ትምህርትን ሓላፍነቶም ዝፍፅሙ ዜጋታት ኣብ ምፍራይ ክነጥፉ ይግባእ። 


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010