እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812479
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1739
3314
11525
4777565
44740
108196
4812479

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:19

ፖለቲካዊ መሪሕነት ዝጐደሎም ማሕበራዊ ፀገማት

here we go
selam new

ዘይሕጋዊ ስደት - በላዒ መናእሰይ!

ህፃናት፣ ሰብ ፀጋ ዕድመ፣ ጉዱኣት ኣካል፣ ፋይቶታት፣ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝርከቡ ዜጋታት፣ ስራሕ ዝሰኣኑ መናእሰይ፣ ኣብ ደሞም ኤች ኣይ ቪ ኤድስ ዘለዎም ወገናት ንማሕበራዊ ፀገማት ዝተቓልዑ እዮም። ግዳይ እዚ ፀገም ዝኾኑ ወገናት ካብ ማሕበራዊ ፀገማት እንተዘይተናጊፎም ምዕባለ ዝበሃል ኣይህሉን። ብድኽነትን ድንቁርናን ተሃስዮም ዝነበሩ ወገናት ናብ ለውጢ እንትሰጋገሩ እዩ “ምዕባለ ኣሎ” ዝበሃል። መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ካብ ሰናይ ጒሓቱ ተረዲኡ ኣብዚ ጉዳይ ንፁር ፖሊሲ ሓንፂፁ ነዚ ዝጥምት ቤት ዕዮ ሚኒስተር ኣዋቒሩ። በብክልሉ ድማ ቢሮታት ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ክህልው ገይሩ። ብብርኪ ወረዳ እውን ብካቢኔ ዝምራሕ ቤት ዕዮ ኣሎ።

እዚ ቤት ዕዮ ኣብ ርእሲ እቶም ልዕል ክብል ዝተዘርዘሩ ተልእኾታት ዘይሕጋዊ ስደት፣ ልመና፣ ትሕቲ ዕድመ መርዓ ወዘተ እውን ብሓላፍነት ዝተውሃቡዎ ክፍትሑ ዝግበኦም ምኽንያታት ማሕበራዊ ፀገማት እዮም። እዚ ጉዳይ ካብ ፌደራል ክሳብ ክልል፣ ዞባን ወረዳን ዘለዉ ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ህራስ ክኾልኦም ዝግብኦ ስራም እዩ። “ብኸመይ?” እንተይልና ኩሎም ዝግበሩ ልምዓታዊ ስራሕትን ማሕበራውን ፖለቲካውን ንጥፈታትን ነዞም ልዕል ክብል ዝተገለፁ ክፋላት ሕብረተሰብ ዘሳተፉን ዝጠቐሙን ምዃኖም እናረጋገፅካ ምፍፃም ኣገዳሲ ስለዝኸውን እዩ። ምኽንያቱ ዝመፅእ ለውጢ ብመንፅር ተጠቃምነት እዞም ዜጋታት እውን ምልካዕ ስለ ዘድሊ።

ብተግባር ዝርአ ዘሎ ግና ከምኡ ኣይኮነን። እዚ ዝፍለጥን ሕብሕቢኢተይ ዘየድልዮን ጉዳይ እዩ። ኣብ ሳልሳይ ሰሙን ወርሒ ሕዳር 2010 ዓ.ም ብብርኪ ክልል ዝምራሕ ኮንፈረንስ ጉዳያት ማሕበራዊ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ኣብ ወረዳ ሕንጣሎ ወጀራት፣ ከተማ ዓዲጉዶም ተሳሊጡ ነይሩ።  ብመሰረት እቲ ልዕል ክብል ዘቐመጥናዮ መርኣዪ ድማ ነቲ መድረኽ ተኸታቲልና ኣዋዲድና ኣለና።

እቲ መድረኽ ዘተ ጠቕላላ ንጥፈታት ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ብመንፅር ኣተሓሳስባን ተግባርን ህልዊ ኩነታት ዝተዳህሰስሉ ኮይኖም ካብኣቶም ዘይሕጋዊ ስደት፣ ትሕቲ ዕድመ መርዓ፣ ለመና፣ ምድጋፍ ጥዕናውን ኢኮኖምያውን ዓቕሚ ዘይብሎም ወገናት ወዘተ ብዝርዝር ከቕርቡ ተገይሩ እዩ። “ንጉዳያት ማሕበራዊ ከመይ ንመርሖም ኣለና?” ዝብል ድማ ብፍሉይ ከም ዓብዪ ኣጀንዳ ክፍተሽ ተገይሩ እዩ። ነቲ ኮንፎረንስ ዝመርሓ ሓላፊት ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ክልል ትግራይ ወ/ሮ ኪሮስ ሓጎስን ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ዶ/ር ገብረህይወት ገብረእዝጊኣብሄርን እዮም። ዶ/ር ገብረህይወት ጎናጎድኒ ምምራሕ እቲ ኮንፎረንስ ኣካል እቲ ዞባዊ ገምጋም እውን እዮም ነይሮም።

ኣርባዕቲአን ወረዳታት ደጉዓ ተምቤን፣ ሰሓርቲ ሳምረ፣ ሕንጣሎ ወጀራትን እንደርታን ኣብ ጥንካረን ድኽመትን እቶም መሰረታውያን ጉዳያት ኣብ ተመሳሳሊ ብርኪ ከም ዘለዋ ኢና ኣብቲ መድረኽ ካብ ዝተወሃቡ ሓሳባት ተገንዚብና። ንኣብነት ትሕቲ ዕድመ መርዓ ሕዚ እውን ዓብዪ ፀገም ዝርአ ዘሎ ከምዝኾነ ዝተገለፀ እንትኾን እዚ ኣብ ኩሉ ከባቢ ዘይተፈትሐ ፀገም እዩ። ኣብዚ ዘሎ ፀገም፣ ትሕቲ ዕድመ ከመርዕው ዝደልዩ ወለዲ ብሽም እታ እትምርዖ ትሕቲ ዕድመ ጓሎም ንኻሊእ ዝባፅሐት ጓሎም ኣብ ሕክምና ክትምርመር ይገብሩዋ። በቲ ዝተጭበርበረ መረዳእታ ገይሮም ነታ ትሕቲ ዕድመ የመርዕዉዋ። ነዚ ምጭብርባር ተኸታቲልካን ብኻሊእ መንገዲ ምምስኻር ገይርካን ነቲ ሓቂ ብምቕላዕ ሕጋዊ ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ድማ ድኽመት ከም ዘሎ እዮም እቶም ዝምልከቶም ኣካላት ዝገልፁ። እዚ ማለት ኩሉ ዝምልከቶ ኣካል ምስ መሓውራቱን መሻርኽትን ኣካላት ተናቢብካ ናብ ስጉምቲ እንተዝእቶ ምእላይ ምተኽኣለ።

ኣብዚ ጉዳይ ከም ፅቡቕ ተሞክሮ ዝቐረበ ኣብ ውሱናት ጣብያታት ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ዝተገበረ ክያዶ ኣሎ። ንኣብነት ማርያም ውቕሮ ኣብ ዝተብሃለት ጣብያ  ኮሚቴ መርዓ ካብቲ ህዝቢ ተጣይሹ። እቲ ኮሚቴ ቅድሚ መርዓ ምክልኻል ዝገብር ኮይኑ ኣብ ዕለት መርዓ እንተይተረፈ ዝእግድ እዩ።  ብመልክዕ እዚ ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ዕለት መርዐኦን ካብ ገዝአን ገሊሰን ኣብ ቤት ህንፀት ከለላ ዝተገበረለንን ትምህርተን ክቕፅላ ዝኸኣላን ተምሃሮ ከም ዝነበራ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ኣይተ ሃይላይ ገብርትንሳኤ ይገልፁ። እዚ ጉዳይ ክሰፍሕ ኣብ ምግባርን ብሕጋዊ መስርሕ ኣቢልካ ብትረት ኣብ ምእላይን ግና ከም ወረዳ ድኽመት ከምዘሎ ይዛረቡ።

ጉዳይ ለመና እውን ብሰፊሑ ምይይጥ ዝተገበረሉ ዛዕባ እዩ። ብብርኪ ክልል፣ ብብርኪ ዞባ ኾነ ወረዳ ለመና ንምጥፋእ ዝዓለሙ ዝተፈላለዩ መድረኻት ይሳለጡ እዮም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ካብ ኣዲስ ኣበባ ብበዝሒ ናብ ገዝኦም ክምለሱ ዝተገበሩ ኣሻሓት ዝቑፀሩ ወገናት ከም ዝነበሩ ንዝክር። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ልመና ተዋፊሮም ዝነበሩ 500 ዝኾኑ ወገናት ምስ “ኤልሻዳይ” ዝተብሃለ ገባሪ ሰናይ ብምትሕብባር ካብ ማእኸል ሃገር ክምለሱ ተገይሮም እዮም። እቲ ለውጢ ግና ኣዝዩ ትሑት እዩ።

 ኣብ መራሕቲ ሃይማኖት (ኣቕሽቲ) ለውጢ ኣሎ። ብርክት ዝበሉ ናብ ልመና ዝኸዱ ዝነበሩ ኣቕሽቲ ሕዚ ብበዝሒ ናብ ካልእ ዕለታዊ ዋኒኖም ተመሊሶም እዮም። ይኹን እምበር እዞም ካህናት ብመንፅር ዘለዎም ሃይማኖታዊ መሪሕነት ኣብቲ ካሊእ ሕብረተሰብ ለውጢ ንኽመፅእ ብዝድለ ኣይሰርሑን ዘለዉ። ብኣቦ ነፍስነት ንዝሓዝዎም ጥራሕ ዘይኮነስ ብስሩ ለመና ሓጥያትን ውርደትን ምዃኑ እቲ ጠቕላላ ሕብረተሰብ ክርድኦ ኣብ ምግባር ሓላፍነት ተሰሚዕዎም ብዝተወደበ መንገዲ እንተዝሰርሑ ቀሊል ዘይበሃል ለውጢ ክመፀእ ይኽእል ነይሩ። ከባቢያዊ ምምሕዳራት ብፍላይ ምምሕዳር ጣብያ ብወገኖም እቲ ሕብረተሰብ ተሰማዕሚዑ ስሪት ብምውፃእ ለመና ደው ዘብለሉ ባይታ ክፈጥሩ ምተገበኦም።

ወ/ሮ ኪሮስ ሓጎስ “ጥዕናን ዓይነብርክን እናሃለዎ ዝልምን ሰብ ቤተሰቡን ሕብረተሰብ ከባቢኡን እዩ ዘፅርፍ። ስለዚ ሰሪሖም ክበልዑን ክልወጡን እናኸኣሉ ዝልምኑ ሰባት ኣደብ ንኽሕዙ ከባቢያዊ ስሪት ክህሉ ይግባእ። ቤተሰብ እውን እንድሕር ‘ትልምኑ ኣይናትናን’ ኢሎም ክኹንኑ ኣለዎም። መራሕቲ ሃይማኖት ብወገኖም ብምግዛት ተሪር ስጉምቲ ክወስዱ ይኽእሉ” ብምባል መፍትሒ ክኾኑ ዝኽእሉ ነጥብታት የቐምጣ። እዚ ኹሉ ንኽግበር ግና ኣካላት ኣመራርሓ ኣንፈት ክሕብሩ፣ ከለዓዕሉን ክከታተሉን ከም ዘለዎም ይገልፃ።

ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ወረዳ ሰሓርቲ  ሳምረ ኣይተ ሃይላይ ገብረተንሳኤ ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ለመና ተዋፊሮም ነይሮም ክምለሱ ካብ ዝተገበሩ 50 ነበርቲ እቲ ወረዳ እቶም 41 ልምዓት መስኖ ከምዘለዎም ይገልፁ። ኣብ ሴፍትኔት ዝተሓቆፉን ዝተፈላለዩ ደገፋት ዝግበሩሎምን እንተይተረፉ ለመና ከም ስራሕ ቖፂሮም ዓዲ ሓዲጐም ይኸዱ እዮም። ስለዝኾነ እቲ “ከባቢያዊ ስሪት ክህሉ ብምግባር ስጉምቲ ምውሳድ” ዝብል መፍትሒ ቅድም ኢሉ ክትግበር ዝግበኦ ዝነበረን ሕዚ እውን ቀልጢፍካ ክእቶ ዝግበኦን ከም ዝኾነ ይዛረቡ።

ኣብቲ መድረኽ ሰፊሕ ምይይጥ ዝተገበረሉ ካሊእ ጉዳይ ብዛዕባ ህፃናት እዩ። ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ህፃናት ዝበፅሕ ምዝመዛ ጉልበት ብሰፊሑ ኣሎ። እዚ ኣብ ስድራቤታት እውን ዝፍፀም እዩ። ትምህርቶም ኣቋሪፆም ናብ መጓሰ ከፍቲ ዝኣተዉ ህፃናት ኣለዉ።  ከምቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ድማ ትሕቲ ዕድመ መርዓ ደው ኣይበለን። ስለዝኾነ ብሕጊ ኮነ ኣተሓሳስባ እቲ ሕብረተሰብ ብምቕያር መሰልን ድሕንነትን ህፃናት ክሕሎ ኣብ ምግባር ዓብዪ ድኽመት ኣሎ። እዚ ኣብቲ ኣብ ዓዲ ጉደም ዝተሳለጠ መድረኽ ግዘ ተዋሂብዎ ዝተዘተየሉን ኣካላት ኣመራርሓ ብዕዮ ገዛ  ዝሓዝዎን ጉዳይ እዩ።

ኣብቲ መድረኽ ዘይሕጋዊ ስደት እውን ዓሚዩቕ ዘተ ተገይሩሉ እዩ። ብዙሓት መናእሰይ ገሊኦም ተለቂሖም፣ ገሊኦም ካብ ወለዶም ገንዘብ ተቐቢሎም ገሊኦም ድማ ሰሪሖም ዘጠራቐምዎ ገንዘብ ኣኪቦም ዝውሕዝሉ ዘለዉ መንገዲ ጥፍኣት እዩ፤ ዘይሕጋዊ ስደት። ኣብዚ ዘለዉ ቀንዲ ተዋሳእቲ ዘይሕጋውያን ደላሎ እኳ እንተኾኑ ዝተጠናኸረ ምሕደራዊ ክትትልን ሕጋዊ ስጉምትን እንተዝስርሓሉ ግና ዓብዪ ለውጢ መርኣየ። ይኹን እምበር ብሰንኪ ኣብዚ ዘሎ ልሕሉሕ ኣተሓሕዛን ቁፅፅርን ሕዚ እውን ዘይሕጋዊ ስደት ደው ክብል ኣይተገበረን።

“ፖለቲካዊ መራሕቲ ኣብታ ወንበር እንትቕመጡ ጉዳያት ማሕበራዊ ፀገማት ምክትታልን ምፍታሕን እውን ተቖፂሮም ዝተውሃብዎም ሓላፍነቶም እዮም” ይብላ ሓላፊት ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ክልል ትግራይ ወ/ሮ ኪሮስ ሓጎስ። ብመንፅር እዚ እንትርአ ዓብዪ ድኽመት ከምዘሎ ድማ ይገልፃ። ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ትግራይ ዶ/ር ገብረህይወት ገብረዝጊሄር እውን ነዚ እዮም ዘጠናኽሩ። “ካብ ስራሕቲ ማሕበራዊ ጉዳይ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ጥራሕ እያ ጎሊሃ ትወፅእ” ዝብሉ ዶ/ር ገብረህይወት እቶም ምስኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ዝተኣሳሰሩ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ፀገማት እውን እኹል ቆላሕታ ሂብካ ኣብ ምምራሕን መፍትሕታት ኣቐሚጥካ ኣብ ምኽትታልን  ዘሎ ድኽመት ዓብዪ ከም ዝኾነ ይገልፁ። ንጥፈታት ማሕበራዊ ጉዳይ እኹል ፖለቲካዊ መሪሕነት ክዓርፎም፣ መፈተሺ ቅጥዒ (ቼክሊስት) ወፂእዎም ብዝግባእ ክድህሰሱ ከም ዘለዎም ድማ ይሕብሩ። “ማሕበራዊ ፀገማት ዘቃልል መሪሕነት እንተዘይተዋሂቡ፣ ኣብ ፀገም ንዝርከቡ ወገናት ቅልጡፍ ፍታሕ ዝህብ ስራሕ እንተዘይተሰሪሑ ፖለቲካዊ ምሕደራ ወዲቐ ኣሎ ማለት እዩ” ብምባል ዝገልፁ ዶ/ር ገብረህይወት ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዝተፈጠሩ ድኽመታት ምስእዚ እውን ከም ዝተሓሓዙ ይዛረቡ።

ኣብቲ መድረኽ ብዘይካ እዚኣቶም ምስ ሰብ ፀጋ ዕድመ፣ ስድራ ስውኣትን ማዕርነት ደቂ ኣነስትዮን ካልኦትን ዝተትሓሓዙ ማሕበራዊ ጉዳያት እውን ተራእዮም ዓበይቲ ፀገማት ከም ዘለዉ ምርድዳእ ተገይሩ መፍትሕታት ተሓቢሮ እዮም። ምኽንያት ኹሎም ፀገማት ድኽመት ኣመራርሓ ከም ዝኾነ እውን ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ። ኣመራርሓ እንትበሃሉ እቶም ንኣብያት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ዝመርሑ ኣካላት ጥራሕ ኣይኮኑን። ብድምር ኣካላት ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ጉዳይ ምምራሕን ምፍታሕን ማሕበራዊ ፀገማት ሓላፍነቶም እዩ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ መእተዊና ዝገለፅናዮ ምስ ጉዳያት ማሕበራዊ ዘይተሓሓዝ ተለእኾ የለን። ስለዝኾነ እቶም ልዕል ክብል ዝተገለፁ ፀገማት ንማሕበራዊ ጉዳይ ቆላሕታ ሂብካ ካብ ዘይምምራሕ ዝተፈጠሩ ከም ዝኾኑ ብብርኪ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ።

መድረኽ ስራሕቲ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ቅልጡፍ ፍታሕ ዝጠልብ ድኽመት ፖለቲካዊ መሪሕነት ከም ዘሎ ብኣብነታት እናተደገፈ ክፍተሽ ዝተገበረሉ ፃዕሪ ኣዝዩ ዝነኣድን ክልመድ ዘለዎን  እዩ። መፍትሒ ዝርከብ ምኽንያት ፀገም እንተተፈሊጡ ስለ ዝኾነ። ንቐፃሊ እውን ጉዳያት ማሕበራዊ ክልልና ብተኸታታልን ብዕምቆትን እናተገምገሙ ለውጢ ክመፅአሎም ይግባእ። ድሕሪ ገምጋም ድማ ቅልጡፍ ምትዕርራይን ፍታሕን ምሃብ የድሊ። እዚ ንክኸውን እቲ ኣብዚ ዳህሲስናዮ ዘለና መድረኽ ኣብ ኩሎም ዞባታት ክካየድን በቲ ዝነበሮ ብልሒ ብቕደም ስዓብ ክሳብ ወረዳን ጣብያን ክዘልቕን ይግባኣ። 


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010