ቀ.ሚ. ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣድላይነት ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ እንትገልፁ

ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መግለፂ

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

2387408
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
6421
34136
40557
2140028
792929
648804
2387408

Your IP: 54.205.36.165
2017-02-27 04:35

ትንሳኤ ኢንዳስትሪያላዊ ሰላም

here we go
selam new

 

ኢንዳስትሪያላዊ ሰላም ዓንዲ ሑቐ ፍርያት ኢንዳስትሪ እዩ። ኣብ ሓደ ትካል ኢንዳስትርያላዊ ሰላም እንድሕር ዘየለ ቅልጡፍን ፅፉፍን ስራሕ ኣይህሉን፤ ብኡ መንፅር ዘዕግብ ፍርያት ኣይርከብን። በዚ ጉዳይ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ውቕሮ ዘለዎ ብርኪ ሪእኻ፣ እኹል ምስክር ገይርካ ምውሳድ ይከኣል። ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ውቕሮ ብ1985 ዓ/ም 90 ሰራሕተኛታት ሒዙ ብቖርበት ጤለበጊዕ ስራሕ ዝጀመረ ኮይኑ መበገሲ ካፒታሉ ድማ 94 ሚልዮን ብር ምንባሩ ዝረኸብናዮም ሓበሬታታት የረጋግፁ።

ሰራሕተኛታት ፋብሪካ ቆርበት ሸባ

ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ለውጢ እናምፀአ ዝርከብ እንትኸውን ብፍላይ 2001 ዓ.ም ብ200 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ምስፍሕፋሕ ተገይርሉ። በዚ ድማ ናብ ዝሓሸ ብርኪ መፍረያይነት ተሰጋጊሩ። ኣብዚ ሕዚ እዋን 5,500 ቆርበት ጠለበጊዕ፣ 600 ቆርበት ከፍቲ፣ 1000 ፅምዲ ቆርበት ጫማን 1000 ፅምዲ ውፅኢት ቆርበትን ጨርቅን ዝኾነ ጫማ (ጅርባ) ብመዓልቲ የፍሪ ኣሎ። እቲ ፋብሪካ ን950 ወገናት ቀዋሚ ዕድል ስራሕ ዝፈጠረ እንትኸውን ካብዚኣቶም እተን 42 ምኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ እየን። ብማእኸላይ 100 ሰራሕተኛታት ድማ በብ መዓልቱ ብግዝያዊነት ይሰርሑ።

ኢንዳስትሪያላዊ ሰላም ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ሎምን ትማልን 

እቲ ፋብሪካ ካብ ፈለማ ኣትሒዙ ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነትን ማሕበር ሰራሕተኛታትን እንተነበሮ እውን ኢንዳስትሪያላዊ ሰላሙ ግና ዓብዪ ጉድለት ነይሩዎ። ብምኽንያት እዚ እውን ክሳብ 2007 ዓ/ም ሰራሕተኛታትን ኣመራርሓን ተሳንዮም ኣብ ምኻድ ፀገም ነይሩዎም። ኣብ ሞንጎኦም ጭቕጭቕን ዘይምርድዳእን ይፍጠር ነይሩ። እቲ ጭቕጭቕ ድማ ኣብ ውሽጢ ክፍታሕ እናተገብኦ ካብቲ ፋብሪካ ወፅዩ ናብ ምምሕዳር ወረዳ ብመልክዕ ጥርዓን ይውሕዝ ምንባሩ ገለገለ ወሃብቲ ርኢቶ የረጋግፁ። ነዚ ክገልፁልና ዝኽእሉ ሓበሬታታት ምቕራብ ይከኣል እዩ። ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ተቖፂሮም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ብምኽንያት ኣብ ውሽጦም ዝፍጠሩ ዝነበሩ ዘይምርድዳኣት ናብ ጥርዓን ይኸዱን የማሩሩን ከምዝነበሩ ንማንም ግልፂ እዩ። ብምኽንያት እዚ ብዕለት 19/03/2007 ዓ/ም 150 ዝኾኑ ሰራሕተኛታት እቲ ትካል ኣብ ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ካብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ብምኻድ በደሎም ዘስምዕሉ እዋን ነይሩ። ሽዑ ጥራሕ እንተይኮነስ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት እናኸዱ ዝጠርዑን በደሎም ዘስምዑን እውን ነይሮም።

ኣብ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን እቲ ወረዳ ክኢላ ምርኻብ ስራሕን ሰራሕተኛን ምርግጋፅ ኢንዳስትሪያላዊ ሰላምን ዝኾነ መንእሰይ መሓሪ ኣርኣያ ከም ዝብሎ፣ እቲ ምኽንያት ምትህልላኽ ዝወለዶ እዩ። ብምኽንያት እዚ ድማ ሰራሕተኛታት ናብ ጥርዓን ክመላለሱ እንትብሉ ዝሰርሕሉ ግዜ ይጎድኡ ነይሮም፤ ኣብ ውሽጢ እቲ ፋብሪካ እውን ጥርዓንን ክርክርን ስለ ዝበዝሕ፣ “ግዘ ስራሕ ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ነይሩ” ክበሃል ኣይከኣልን። ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን እቲ ወረዳ ከረዳድእ ኢሉ ዝገበሮ ፃዕሪ እውን ውፅኢት ኣየምፅአን። እቲ ምኽንያት ብኣመራርሓ እቲ ትካል ነቲ ቤት ፅሕፈት ከም ሓጋዚ ገይርካ ዘይምርኣይ ነይሩ። ሰራሕተኛታት እውን መዓልቲ ከመይ ይሓልፍ እምበር ንመትረፋይነት እቲ ፋብሪካ ዝጭነቑ ኣይነበሩን። ብምኽንያት ተረዳዲእኻ ዘይምስራሕ ድማ ኣብቲ ትካል ኢንዳስትሪያላዊ ሰላም ክዝረግ ብምኽኣሉ እቲ ፋብሪካ ኣብ ክሳራ ክጥሕል ክኢሉ።

ስለ ዝኾነ፣ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን እቲ ወረዳ ምስ ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ክልል ትግራይ ብምዃን ኣብ ቀፅሪ እቲ ፋብሪካ ብ25 ነሓሰ 2007 ዓ/ም ገምጋም ተኻይዱ። ብመሰረት እዚ እቶም ሰራሕተኛታት ቅሬተኦምን ጥርዓኖምን ከቕርቡ ተገይሩ። ካብቶም ብሰራሕተኛታት ዝቐረቡ ሕቶታት “ምጥቕቓዕ ኣሎ፣ ሓበራዊ ስምምዕነት ኣይትግበርን፣ ዋሕዲ መሃያ ኣሎ” ወዘተ ዝብሉ ነጥብታት ይጥቀሱ።

ኣብቲ መድረኽ ብወገን ኣካላት ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ልውውጥ ሓሳብ ምስተኻየደ፣ ኣዋጅ መስርሕን ሰራሕተኛን 377/96 መሰረት ብምግባር ጎደለኦም ተሓቢሩሎም። ክልቲኦም ወገናት ዝነበሮም ጎደሎታት እውን ኣልዒሎም። ንምስፋን ኢንዳስትሪያላዊ ሰላም በብፅሒቶም ከም ዝዋፅኡ እውን ተሰማዕሚዖም። ኣብቲ መድረኽ ብመሰረት ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት ዝተርኣዩ ጎደሎታት ተዘርዚሮም ተፈልዮም። እቲ ፋብሪካ ብሓደ ወገን ጥራሕ ዘይኮነስ ክልቲኦም ወገናት ሓላፍነቶም እንተዘይተዋፂኦም ውፅኢታዊ ክኸውን ከም ዘይኽእል ውፅኢታዊ እንተዘይኮይኑ ድማ ሰራሕተኛታት ይኹኑ ኣካላት ኣመራርሓ ተጠቀምቲ ከም ዘይኾኑ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ።

ድሕሪ ምርድዳእ ዝተረኸበ ውፅኢት

ድሕሪ እቲ ምርድዳእ ዝተገበረሉ መድረኽ ካብ ሰራሕተኛታት ዝውሕዝ ዝነበረ ጥርዓን ኣዐርዩ ቀኒሱ። ኣዋጅ መስርሕን ሰራሕተኛን እውን ብዝሓሸ መልክዑ ክትግበር ጀሚሩ። እቲ ትካል እውን ምስ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ዝነበሮ ዝላሕለሐ ርክብ ኣመሓይሹ። ኣመራርሓ እቲ ፋብሪካ ንሰራሕተኛታት ብፅቡቕ መንፈስ ዝቐርቡን ቅልጡፍ ምላሽ ዝህቡን ኮይኖም። ዋላ እቶም ሰራሕተኛታት እንተጥፍኡ ብቕፅዓት ዘይኮኑስ  ብምኽርን ህንፀትን ናብ ትኽክለኛ ስራሕ ክመልስዎም ጀሚሮም። እቶም ሰራሕተኛታት ብወገኖም ዋላ ፀገም እንተጋጠሞም ኣብ ክሊ ስራሕ ዘጋጠመ ከም ዝኾነ ብምእማን ተረዳዲኦም ዝፈትሕሉ ዴሞክራስያዊ ኣረኣእያ ኣማዕቢሎም። ነዞም እወንታውያን ርክባት ስዒቡ ድማ እቲ ፋብሪካ ካብ ክሳራ ወፂኡ፤ ናብ ትርፊ ተሰጋጊሩ።

ዋና ኣካየዲ ስራሕ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ኣይተ ዮውሃንስ ካሳሁን ከም ዘረድኦ ድሕሪ ምፍጣር መድረኽ ሓበራዊ ምርድዳእ፣ ኣብ ጠቕላላ ሰራሕተኛን ኣመራርሓን ሰላማዊ መንፈስ ስራሕ እዩ ተፈጢሩ። እቶም ሰራሕተኛታት እውን መሃያ ክውስኹን ጥቕማ ጥቕሚ ብዝሓሸ ክረኽቡን ዝኽእሉ እቲ ትካል መፍረያይ ክኸውን እንተኽኢሉ እዩ። ከምዚ ዝበለ ምትሕልላይን መንፈስ ዋንነትን ዝዓሰሎ ከይዲ ስራሕ ክፍጠር ብምኽኣሉ ድማ እቲ ፋብሪካ ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተፃረየ ትርፊ ኣርባዕተ ሚልዮን ብር ዝረኸበ እንትኸውን ዳርጋ ኩሉ እቲ ትርፊ ንሰራሕተኛታቱ መተባብዒ እዩ ኣውዒልዎ። ንኹሎም ሰራሕተኛታት ከክልተ እርከን ዝሃቦም እንትኸውን ብስርሖም ብሉፃት ንዝኾኑ ሰራሕተኛታት እውን ኣተባቢዑ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ንመጀመርታ ግዜ ድሕሪ መድረኽ ሓበራዊ ምርድዳእ ነሓሰ 2007 ዓ/ም ክልተ ግዘ መሃያ ብላዕሊ ክህብ ክኢሉ እዩ። “እቲ ዝተረኸበ ትርፊ ኣብ ወሰኽ መሃያን መተባብዒ (ቦነስ)ዘውዓልናዮ ምኽንያት፣ እቶም ሰራሕተኛታት ‘ንሕና ንጥቀም እቲ ፋብሪካ መትረፋይ እንተኾይኑ እዩ’ ዝብል ብዝግባእ ንክርደኦም እዩ። ብተግባር እውን እንተሰሪሖምን እቲ ትካል እንተዓብዩን ተጠቀምቲ ከም ዝኾኑ ኣረጋጊፆም እዮም” ይብሉ ኣይተ ዮውሃንስ።

ሕዚ ኣብ ሰራሕተኛታት ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዘሎ ስምዒት ፅቡቕ እዩ። እቲ ትካል ናቶም ከምዝኾነ ይኣምኑ፤ ብዙሕ እንተሰሪሖም ብዙሕ ከም ዝጥቀሙ እውን ይርድኡ። ዘጋጥምዎም ፀገማት ድማ ምስ በብርኩ ዘለዉ ኣካላት ኣመራርሓ ብቐረባ ተረዳዲኦም ይፈትሕዎም። ኣቦ ወንበር ማሕበር ሰራሕተኛታት እቲ ፋብሪካ መንእሰይ የማነ ኣርኣያ ነቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ርክብ ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን እንትገልፅ “ብመሰረት ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት ኢና እንምራሕ። እቲ ማሕበር ድማ ሰራሕተኛታት ዘጋጥምዎም ፀገማት ንክፍትሑ ዘኽእል ዓቕሚ ኣለዎ። ሎሚ ከም ቅድሚ ሕዚ ሰራሕተኛታት ናብ ምምሕዳር ወረዳን ካሊእን ኣይኸዱን። ኩሎም ፀገማት ኣብ ውሽጢ ኢና ተረዳዲእና እንፈትሖም” ብምባል ይገልፅ።

እቶም ቅድሚ ክልተ ዓመታት ኣብ ሞንጎ ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ዝነበሩ ዘይምርድዳኣት እውን ምትህልላኽ ዝወለዶም እምበር ኣዐርዮም ዘየረዳድኡ ፀገማት ስለ ዝተፈጠሩ ከም ዘይነበሩ የረድእ። ኣብዚ እዋን እውን ተመሳሰልቲ ፀገማት ኣብ ክሊ ስራሕ የጋጥሙ እዮም። ግን ድማ እቲ ኣመራርሓ “ቅልጡፍ ፍታሕ ክህብ ኣለኒ” ኢሉ ስለ ዝኣመነ እቲ ሰራሕተኛ እውን “ተረዳዲአ ክሰርሕ ኣለኒ” ዝብል መንፈስ ስለ ዘሕደረ ንቕልጡፍን ፅፉፍን ስራሕ ተገዲስካ ምንቅስቓስ ከም ዘሎ  ኣረጋጊፅና።

እቲ ሕዚ ዘሎ መንፈስ ምርድዳእ ሰራሕተኛታት ይኹን ኣመራርሓ ብመሰረት ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት ስለ ዝኸዱ ዝተፈጠረ እዩ። መሃያ፣ ጥቕማጥቕምን ተሓታትነት ስራሕን ሓዊስካ ኩሎም መሰላትን ግቡኣትን ኣብቲ ሰነድ ዝሰፈሩ እዮም። ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ውቕሮ ንማሕበር ሰራሕተኛታት ዓብዪ ድጋፍ ይገብር። ካብቶም ዝገብሮም ድጋፋት ተረፈ ምህርቲ እቲ ፋብሪካ 50 ምኢታዊ ነቲ ማሕበር ይህብ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ እቲ ማሕበር ንኣባላቱ ዝኸውን ጣፍ ካብ ርሑቕ እንትሽምት እውን እቲ ትካል ናይ መጓዓዝያ ወፃኢ ይሽፍን። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ ማሕበር ስሩዕ ቤት ፅሕፈት ምስ ምሉእ ናውቲ ኣማሊኡ ሂብዎ እዩ። ብዘይካ እዚ ንማሕበረሰብ እቲ ፋብሪካ ባኒ ዘቕርብ ማሕበር ሰራሕተኛታት እቲ ፋብሪካ እንትኸውን ማሽን “ፈርኖ” ዘላቶ ገዛን ኤሌክትሪክን ብነፃ ሂብዎ እዩ።

ማሕበር ሰራሕተኛታት ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ኣካል ምምሕዳር እቲ ፋብሪካ ምዃኑ ድማ ካሊእ ረብሓ እዩ። ሰራሕተኛታት እንትቑፀሩ፣ ሓላፍነት እንትቕይሩ፣ ዕቤት እንትወሃቦም ከምኡ አውን ኣብ ውሳነታት “ድስፒሊን” እቲ ማሕበር ብቐዋምነት ይሳተፍ። ብመሰረት እዚ ክልተ ኣመራርሓ እቲ ማሕበር ኣባላት ማናጅመንት እቲ ፋብሪካ ኮይኖም ይሳተፉን ውሳነ የዕርፉን። እዚ ድማ ዝግበሩ ውሳነታት ዳሕራይ ሕቶ ዘልዕሉ ንኸይኾኑ ዝሕግዝን ሰራሕተኛታት ኣብቲ ፋብሪካ ስምዒት ናተይነት ክሓድሮም ዝገብርን እዩ።

ስለዝኾነ፣ ካብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ እንታይ ተማሂርና? እዩ እቲ ቁምነገር ዝኸውን። ሓደ ኢንዲስትሪ መትረፋይ ንክኸውን ኢንዲስትሪያላዊ ሰላም ክዓስሎ ኣለዎ። ኢንዲስትሪያላዊ ሰላም ንኽዓስል ድማ መስርሕን ሰራሕተኛን ክስማዕምዑ ግድን ይኸውን። እቲ ስምምዕ ውፅኢታውን ቀፃልነት ዘለዎን ዝኸውን ግና ብቓል ዘይኮነስ ኩሎም ዝምርሕሉ ሕገ ደምቢ ኮይኑ ዘገልግል ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት እንተድኣ ሃልዩ እዩ። መስርሕን ሰራሕተኛታትን ተደራዲሮም ሚዛኑ ዝሓለወን  ንረብሓ ክልቲኦም ወገናት ዝጣበቕን ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት ንኽህሉ ድማ ንቐደም ማሕበር ሰራሕተኛታት ምጥያሽ ግድን ይብል። እዞም ክያዶታት ጥራሕ እውን እኹላት ኣይኮነኑን። መስራሕቲ/ኣመራርሓ/ን ሰራሕተኛታትን ብመሰረት እቲ ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት ንምኽያድ ቅሩባት ክኾኑ ይግባእ። ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብመንፅር እዚ ፅቡቕ ከም ዝሰጎመ ኢና ሪእና።  ንቕድሚት እውን ነዚ ኣጠናኺሩ ብምቕፃል ዝበለፀ ውፅኢት ከመዝግብ ትፅቢት ይግበረሉ። ኣብ መላእ ትግራይ ዘለዉ ካልኦት ፋብሪካታት እውን እዚ ተመክሮ መሰረት ገይሮም ውሽጦም ክፍትሹን ድኽመት እንተድኣ ሃልዩዎም ከመዓራርዩን ይግባእ።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 946
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት የካቲት 2009