እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193338
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
791
3331
20701
5145598
97396
128136
5193338

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:25

ዘይተዘረበሉ ማህፀን ተረከብቲ ሕድሪ

here we go
selam new

ኣይተ ኣብለይ ኣስመ

ቀዳማይ ክፋል

ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎ ስድራ ዝበሃል ዝሸምገሉ ወይ ጥዕና ዘይፀገቡ ወለዲ ዘለዉዎ፣ ደኻትም ህፃናት ዘለዉዎ፣ ወለዲ ኣካለ ጉዱኣት ዝኾኑሉ፣ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝርከብ ስድራ ወዘተ የጠቓልል። ጉዱኣት ኣካል ወለዲ ዘለዉዎ ስድራ ድማ ማሕበራዊ ፀገሞም ዝኸበደ ይኸውን። ምኽንያቱ እቶም ወለዲ ላዕሊ ታሕቲ ኢሎም ስድርኦም ምምራሕ ዘኽእሎም እቶት ንምርካብ ይፅገሙ እዮም። ንባዕሎም እውን ደገፍ ኣካልን ምብርትታዕን ዝደልዩ ይኾኑ። ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎ ስድራ ዝውለዱ ህፃናት ድማ ንዝተፈላለዩ ፀገማት ናይ ምቅላዕ ዕድሎም ሰፊሕ እዩ። ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ክሳብ 1996 ዓ/ም ኣጨኒቑዎ ዝነበረ ጉዳይ እውን እዚ እዩ። ኣብቲ ሕሉፍ ህዝባዊ ኲናት ኣካላቶም ኣዐርዮም ዝተጐድኡ ጀጋኑ ተጋደልቲ፣ ቅድሚኡ ዘዋህለልዎ ሃፍቲ ስለዘይነበሮምን ውቅዖም ተኸታታሊ ሕክምና ስለ ዝደልን እቲ ማሕበራዊ ፀገሞም ዝኸበደ ይገብሮ።

ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ እዚ ኣብ ጉዱኣት ተጋደልቲ ዘሎ ፀገም ኣብ ህፃናት ደቆም ግልፂ ዝኾነ ኣሉታዊ ተፅዕኖ እንትፈጥር ተዓዚቡ። ገሊኦም ህፃናት ወለዶም ዓብዪ ጉዱኣት ስለዘለዎም ካብኣቶም ክፍለዩ ኣይደልዩን። ገሊኦም ዋላ ኣብ ከባቢኦም ኣብ ዘለዋ ኣብያተ ትምህርቲ ህዝቢ እንትተምሃሩ ማሕበራዊ ርክቦም ዝላሕለሐ ይኾኑ። ገሊኦም ድማ ናውቲ ትምህርቲ ዘማልአሎም፣ ናብ ቤት ትምህርቲ ዘመላልሶም ይኹን ብቐረባ ዝከታተሎም ይስእኑ። ስለዝኾነ እቲ ማሕበር ደቂ ጉዱኣት ተጋደልቲ ዝኾኑ ህፃናት ዝመሃርሉ፣ ንፀገማቶም እናፈትሐ ዝተማልአ ስብእና ዘትሕዞም ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ኣድላዪ ኾይኑ ረኺብዎ። እቲ ቤት ትምህርቲ ንምጥያሽ ግና ብርክት ዝበለ ገንዘብ የድሊ ነይሩ።

ኣብ መንጐ እዚ ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ምስ “ካትሪንን ማክስን” ዝበሃሉ ወፃእተኛታት ሰብኣይን ሰበይትን ምይይጥ ገይሩ። ክልቲኦም ወፃእተኛታት ኣብ ኢትዮዽያ ሓደ ፅቡቕ ነገር ንምስራሕ ይሓስቡ ስለ ዝነበሩ ነቲ “ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ምህናፅ” ዝብል ሓሳብ ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ፅቡቕ ኮይኑ ረኺበሙዎ። ብድሕሪ እዚ እቲ ማሕበር ምስ “ሬንቦ ኦፍ ዘችልድረን” ዝተብሃለ ገባሪ ሰናይ ትካሎም ስምምዕነት ተፈራሪሞም ናብ ተግባር ተኣትዩ።

“እቲ ሕዚ ተረኺቡ ዘሎ ሰላም ኣሽሓት ህይወትን ኣካልን ተኸፊልዎ እዩ። እንተይተምሃሩ ተጋዲሎም ኣካሎም ዝጎደሉ ተጋደልትና ደቆም ብዝግባእ ከምህሩ ስለ ዘለዎም እዩ እቲ ማሕበር ነዚ ሓሲቡ ናብ ተግባር ዝኣተወ” ይብሉ ዋና ኣካየዲ ሰራሕ ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ኣይተ ኣብርሃለይ ኣስመላሽ። እቲ ቤት ትምህርቲ 75 ምኢታዊ ደቂ ተጋደልቲ፣ 25 ምኢታዊ ድማ ካብ ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ክመሃርሉ ዝተሓሰበ እዩ።

ወ/ሮ ሳራ ወልደገ

እቲ ማሕበር ነቲ ቤት ትምህርቲ ኣህኒፁ “ኒኮላስ” ዝብል ሽም ሂቡ ብ1996 ዓ/ም ስርሑ ክጅምር ገይርዎ። ፈለማ መውዓሊ ህፃናት ኮይኑ እዩ ስራሕ ጀሚሩ። ስርሑ አንትጅምር ኣርባዕተ መምህራን፣ ክልተ ሰራሕተኛታት ፅሬትን ክልተ ዋርድያታትን ጥራሕ ነይሮም። ሽዑ ዝነበራ መምሃሪ ክፍልታት እውን ክልተ ጥራሕ እየን። ምኽንያቱ እቲ ሽዑ ዝነበረ ዓቕሚ ገንዘብ በዝሒ ዘለዎም ክፍልታት ዘህንፅን ብዙሕ ሓይሊ ሰብ ዝቖፅርን ኣይነበረን። ድሓር እቶም ህፃናት ካብ ክፍሊ ናብ ክፍሊ እናሓለፉ ምስከዱ ኣብኡ ክመሃሩ ስለዝተደለየን ተወሰኽቲ ደቂ ጉድኣት ኲናት ህፃናት እውን ክመሃሩ ስለ ዘለዎምን ገንዘብ ኣተኣኻኺብካ ተወሰኽቲ ክፍልታት ምስራሕ ቀፂሉ። እቶም ናብ ቀፃሊ ክፍሊ ዝሓልፉ እውን ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ምምሃር ቀፂሎም። እቲ ቤት ትምህርቲ ተወሰኽቲ ደቂ ጉድኣት ህፃናት እውን እናተቐበሉ ዘስተምህር ኮይኑ ብመልክዕ እዚ እናቐፀለ ሕዚ እቲ ቤት ትምህርቲ ክሳብ 12 ክፍሊ ዝመሃሩ ተምሃሮ ከምህር በቒዑ። ካብኡ ሓሊፉ ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ኣፈቲኑ እዩ።

ብመልክዕ እዚ፣ እቲ ቤት ትምህርቲ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናዓበየ ከይዱ። ዋና ኣካየዲ ስራሕ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ኣይተ ተስፋጋብር ታምሩ ከም ዝብልዎ፣ ክሳብ 2002 ዓ/ም ብመዳይ ህንፃታት፣ በዝሒ መምህራንን ተምሃሮን ክንድቲ ዝድለ ኣይኮነን ነይሩ። ድሕሪ 2002 ዓ/ም ድማ ጠቕላላ ሰራሕተኛታት እቲ ቤት ትምህርቲ ንዝሓዝዎ ተልእኾ ዝኸውን ናውቲ ብዝግባእ ክማልአሎም፣ ካብቲ ዘለዉዎ ብርኪ ትምህርቲ ኣብ እዋን ክረምቲ እናተምሃሩ ክውስኹ ንፅሬት ትምህርቲ ወሰንቲ ዝኾኑ ቤተ ንባብ፣ ቤተ ፈተነን ካልኦትን ብዝበለፀ ክጠናኸሩ ተገይሩ። ብርግፅ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ካብ ፈለማ ንፅሬት ትምህርቲ ቆላሕታ ሂቡ ዝሰርሐሉ እዩ ነይሩ። ንኣብነት ተምሃሮ ከይቀዳድሑ፣ ቤተ ንባብ ክጠናኸር፣ ቤተ ፈተነ ብተግባር ክስረሐሉ ወዘተ ምግባር ዝጀመረ ቅድም ኢሉ እዩ፡፡ ብ2002 ዓ/ም ግና ካብ ትግራይ ኮነ ኢትዮዽያ ብሉፃት ካብ ዝበሃላ ኣብያተ ትምህርቲ ሓደ ክኸውን ቆሪፁ ተበጊሱ። ሽዑ እቲ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ ጥራሕ እናምሀረ ዝነበረሉ እዋን እዩ። 

ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ንማሕበራዊ ፀገማት ጉዱኣት ኲናት ትግራይ መሰረት ገይሩ ዝተጣየሸን ናብ ተግባር ዝኣተወን እናሃለወ ፅሬት ትምህርቲ ዘይተረጋገፀሉ እንተድኣ ኾይኑ እቲ ምቅላል ማሕበራዊ ፀገማት ግዝያዊ እዩ ክኸውን። ካብዚ ብምብጋስ እቶም ኣብኡ ዝመሃሩ ተምሃሮ እቲ ዘመን ዝጠልቦ ፍልጠት ትምህርትን ቴክኖሎጂን ንኽጭብጡ ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይን ኣመራርሓ እቲ ቤት ትምህርትን ዝለዓለ ትኹረት ሂቦም ሰሪሐምሉ። ካብ 2002 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ብእታዎታት ቴክኖሎጂ ተጠናኺሩ ብሉፅ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ንኽህሉ ዘኽእል ኩነታት ብምፍጣር ናብ ተግባር ኣእትየምዎ።

ሓለዋ ደሕንነት፤

ተምሃሮ ብስነ ምግባር ዝተሃነፁን ብቑዕ ፍልጠት ዝወነኑን ዝኾኑ ፈለማ ድሕንነቶም ክሕሎ እንተኽኢሉ እዩ። ተምሃሮ ብፍላይ ድማ ህፃናት ፍሉይ ሓለዋ ደሕንነት የድልዮም። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ እዚ መትከል ተግባራዊ ኮይኑ ንረኽቦ። ሓለዋ ድሕንነት እንትበሃል ኣካላዊ ጥራሕ ኣይኮነን፣ ስነ ልቦናዊ እውን እዩ።

ዳይሬክተር ሓፈሻዊ ድሕንነት ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ወ/ሮ ሳራ ወልደገሪማ ከም ዝገለፅኦ፣ መጀመርታ ድሕረ ባይታ ተምሃሮ እዩ ዝፅናዕ። ድሕረ ባይትኦም ምፅናዕ ኣድላዪ ዝኾነሉ ምኽንያት እንታይ ዓይነት ክትትላዊ ደገፍን ኣተሓሕዛን ከም ዘድልዮም ንምፍላጥ እዩ። ድሕሪ እዚ ዝተፈላለዩ ፀገማት ዘለዉዎም ተምሃሮ ዓይነት ፀገሞም ሓለፍቲ ክፍሎም ክፈልጥዎ ይግበር። ፀገም ዘለዎም ተባሂሎም ዝተሓዙ ተምሃሮ ድማ ዘኻትም ዝኾኑ፣ ሰድርኦም ኣብ ኣዝዩ ዝተሓተ ብርኪ ቁጠባ ዝነብሩ፣ ኣካላዊ ጉድኣት ዘለዎም ወዘተ እዮም። ቀፂሉ ንፀገማቶም መሰረት ዝገበረ ደገፍን ክትትልን ይግበረሎም።

ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ምስ ህንፀት ተምሃሮ ተዛሚዱ ዝስራሕ ካልእ እወንታዊ ስራሕ እውን ኣሎ። ንኣብነት፣ ዕዮ ገዛ እንተይሰርሑ ናብ ክፍሊ ዝመፅኡ ተምሃሮ የጋጥሙ እዮም። ዕዮ ገዛ ምስራሕ ግን ሓደ ተልእኾ  ተምሃራይን ኣካል ፅሬት ትምህርትን እዩ። እንተየፍቀዱ ዝተርፉ ተምሃሮ እውን የጋጥሙ እዮም። ልዕሊ ዓቕሚ ዝኾነ ፀገም እንተዘይኣጋጢምዎም ግና ይትረፍዶ ብዘይፍቓድ ብፍቓድ እውን ክተርፉ ኣየምረፅን። እንተየፍቀዱ እንተተሪፎም ድማ ኣብ ስነ ምግባሮምን ፍልጠቶምን ኣሉታዊ ፅልዋ ዘሕድር እዩ። እዚ ኾይኑ ነዞም ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎም ህፃናት ፍሉይ ኣተኣላልያ እዩ ዘድልዮም። “ዕዮ ገዛ ዘይሰራሕኹም ኢልካ ምኹራይን ምሹቕራርን “ብዘይፍቃድ ተሪፍኩም” ኢልካ ደገ ፅንሑ፣ ተምበርከኹ” ወይ ወለድኹም እንተየምፃእኹም ናብ ክፍሊ ኣይትኣትውን” ዝብሉ መእለይቲ ሓሳባት ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ኣይወሰዱን።

ኣብዚ ጉዳይ ወ/ሮ ሳራ እንተረድኣ፣ “ፈለማ ድሕንነቶም ኢና ንሓቶም። ኣብ ባዕሎም ኮነ ኣብ ቤተሰቦም ዘጋጠመ ፀገም ዘሎ ምዃኑን ዘይምዃኑን ሓቲትና ነረጋግፅ። ዕዮ ገዛ ንከይሰርሑ ዝፀገሞም ነገር ወይ ንኽተርፉ ምኽንያት ዝኾኖም ነገር ንሓቶም። ብድሕሪኡ ነቲ ዝሃቡና ምኽንያት መሰረት ገይርና ምስ ወለዶም ብስልኪ ተራኺብና ኩነታት ምስ ፈለጥና ናብ ምኽርን ደገፍን ንኣቱ” ይብላ። እዚ ዝግበረሉ ምኽንያት እቶም ዕዮ ገዛ ዘይሰርሑ ተምሃሮ ወይ ብዘይፍቓድ ዝተረፉ ተምሃሮ ዘጋጠሞም ስድራ ቤታዊ ወይ ካልእ ፀገም ክህሉ ስለዝኽእል እዩ። ስለዚ ቅድሚ ኩሉ ብዛዕባ ድሕንነት ተምሃሮ እዩ ክፍተሽ ዘለዎ። ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ብመልክዕ እዚ እዮም ዝመሃሩ። ኩሎም መምህራን ብመልክዕ እዚ እዮም ተምሃርኦም ዘስተምህሩን ዝገንሑን።

ዘይነፃፀሉ ተልእኾታት ክልሰ ሓሳብን ተግባርን፤

ቅድሚ ተግባር ክልስ ሓሳብ ይቕድም። ክልስ ሓሳብ ናብ ተግባር ምስተቐየረ ድማ ውፅኢት ይርከብ። ኣብ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ክልስ ሓሳብ ብተግባር ተዓጂቡ ክኸይድ ኣለዎ። ብፍላይ ኣብዚ ቴክኖሎጂ ዓብለልቲ ንጥፈታት ዝኾንሉ እዋን፣ ኣብ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ክልሰ ሓሳብ ብተግባር እንተዘይተዓጂቡ ፅርየት ትምህርቲ ክረጋገፅ ኣይኽእልን። ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ነዚ ቀንዲ ዋኒኑ ገይሩ ይሰርሐሉ። ኣብነት ክእለት ኮምፕዩተርን ኣጠቓቕማ ሓበሬታ ቴክኖሎጂን (ኣይሲቲ) ብፍሉይ ቆላሕታ ይወሃብ። እቶም ተምሃሮ ድማ ኣብዚ መዳይ ዓብዪ ክእለት ከጥርዩ ክኢሎም እዮም።

እቲ ካሊእ ቤተ ፈተነ እዩ። ቤተ ፈተነ እቲ ቤት ትምህርቲ ብብርኪ ኢትዮዽያ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ከም ዝኾነ ዋና ኣካየዲ ስራሕ እቲ ቤት ትምህርቲ ኣይተ ተስፋጋብር ታምሩ ይገልፁ። እቶም ቤተ ፈተነ ዘድልዮም ዓይነታት ትምህርቲ ድማ በቲ ዝድለ መጠን ይስርሐሎም። ብመንፅር እዚ ተምሃሮ እቲ ቤት ትምህርቲ ብተግባር ብዙሓት ስራሕቲ ይሰርሑ። ክልሰ ሓሳብ ምስ ተግባር ዝተዛመደ ፍልጠት ሒዞም ይዓብዩ። ኣብነት ንስራሕቲ ፅሬት ዝውዕል በረኪና ኣብ ቤተ ፈተነኦም እዩ ዝስራሕ። ቤተ ንባብ እቲ ቤት ትምህርቲ እውን ምስቲ ዘመን ዝኸዱ ኣድለይቲ መፃሕፍቲ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ መፃሕፍቲ ዘለዉዎ ኾይኑ ተምሃሮ ድማ ብግዘ ሰሌዳ እናተጠቐሙ ብቐልቢ የንብቡ። እዚ ስለዝኾነ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ፅሬት ትምህርቲ ዘረጋግፁ ተግባራት ዳርጋ ብኣብዝሓ ተግባራዊ እናኾኑ እዮም። ስለዚ በቲ ሒዞምዎ ዘለዉ ኣንፈት ኣጠናኺሮም ብምኻድ ካብ ንባዕሎም ሓሊፎም ንኻልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ዝህልዎም መርኣያነት ዝለዓለ ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ። 

ኣብነት ክሳብ ሕዚ ተምሃሮ ሻምናይን ዓስራይን ክፍልታት 100 ምኢታዊ ተምሃሮ እዮም ዝሓልፉ። ምስ ፅሬት ትምህርቲ ተተሓሒዙ ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ዝተለመደ ባህሊ ኣሎ። ንሱ እውን ምቅድዳሕ ነውሪ ምዃኑ እዩ። ንምቕዳሕ ዝሓስብ ተምሃራይ የለን። ኣብታ ቤት ትምህርቲ ዘለዉ ካልኦት እወንታዊ ምንቅስቓሳት ኣብ ቀፃሊ ሕታም ክነተኣናግዶም ኢና።  


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010