የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4595495
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1856
2526
6982
4567652
33460
77308
4595495

Your IP: 54.90.207.75
2017-12-12 17:56

“ከም ወትሩ፣ ከም ህዝቢ፣ ከም ስድራ ነቓዕ እንከይገደፍኩም ከምእትዓስሉ ጥርጥር የብለይን”

here we go
selam new

ክብርን ሞጎስን ንሰማእታትና

ልኣይን ናይ ወዳእታን ፋል

ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ

“ባህሪ ዴሞክራስያዊ ውድብ፣ ኣባላቱ፣ ኣመራርሕኡን ህዝቡን ዝላዘብሉን ነቲ ሕሉፍ ገምጊሞም መፃኢ ንፁር ኣንፈት ዝሕንፅፅሉን ባይታ የመዓራሪ። ኣብ ሓንቲ ፅላል ኮፍ ኢሎም ኢሂን ሚሂን እንትብሉ ዋላ ሓደ ተኣናፍን ተኣፋፍን ዘይብሉ ብዘይነግፈረግ ፀገማት ዘልዕልሉን ግቡእ ስጉምቲ ዝቕበልሉን መድረኽ ስለ ዝኾነ ድማ ጉባኤ ተናፋቒ ይገብሮ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ውድብ ህወሓት ካብ ዝልለየሉ ንፁር ኣሰራርሓ ሓደ ነቲ መድረኽ ዝጥዕም ጉባኤ ምድላውን ብዘየላጢ ኣንፈት ምንፃርን እዩ።” (መፅሄት ወይን መስከረም 2003 ዓ/ም)

ጉባኤ ልምዓት

1990 ዓ/ም ዝተኻየደ ሓምሻይ ጉባኤ ህወሓት “ ጉባኤ ልምዓት” ዝብል ስያሜ ዝተውሃቦ እንትኾን ቁልፊ ዕላማን ተልእኾን ናይቲ መድረኽ ህዝቢ በቢ ደረጅኡ ተጠቃሚ ዝኾነሉ ስሉጥ ቁጠባውን ማሕበራውን ልምዓት ምርግጋፅ ምዃኑ ዘነፀረ ነይሩ። ብምኽንያት እዚ ኣብቲ ሽዑ እዋን ብኣቦ ወንበር ህወሓት ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ “ፀረ ልምዓት ዝነበረ መንግስቲ ደርግ ካብ ስሩ ተማሕዩ ካብ ናይ ኲናትን ናዕብን ናብራ ናብ ናይ ሰላም፣ ዴሞክራስን ልምዓትን ናብራ ንምስግጋር ዘኽእለና ናይ መድረኽ ፕሮግራም ስግግር ብዓወት ዛዚምና ሓዱሽ ዴሞክራስያዊ ሕገ መንግስቲ ኣፅዲቕና። ሕቶ ሰላምን ዴሞክራስን ብመሰረቱ መሊስና ኣብ ትሕቲ ፅላል ብህዝቢ ዝተመረፀ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ምምሕድዳር ካብ እንጅምር ዓመታት ኣብ ዝተቖፀሩሉ እዋን ኢና ነዚ ጉባኤ ነካይድ ዘለና” መኸፈቲ መኽፈቲ መደረ ኣስሚዑ ነይሩ።

እዚ ከም ዘለዎ ኮይኑ ቅድምን ድሕርን እቲ ጉባኤ ዝነበረ ኣጠቓላሊ ጉዕዞ ናይቲ ቃልሲ ግና ኣብ ዕንይንይ እዩ ነይሩ። ቁፅሩ ኣብ ዘይነዓቕ ኣባል ራእይ ጠፊኡ ፅልምትምትን ዕንይንይን ምባል ዝተጀመረሉ፣ ቃልሲ ከም ናብራን ባዕሉ ዝኸኣለ ዕላማን ዝተወሰደሉ እዋን ነይሩ። እቲ ጉባኤ ንኹሎም መድረኻዊ ሕቶታት ናይቲ ቃልሲ ንፁር ምላሽ ዝሃበ ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። ላዕለዋይ መሪሕነት ህወሓት ኣብቲ ስርዓት ናይ ምዝሕሓልን ከምቲ ዝድለ ናይ ዘይምስጓምን ኩነታት ከም ዘሎ ርዱእ እኳ እንተገበረ ፍልፍልን መፍትሕን ናይቲ ፀገም ተነፂሩ መዕለቢ ዝተገበረሉ ግን ኣይነበረን።

ጉባኤ ተሃድሶ

ኣብ ፅባሕ ሓምሻይ ጉባኤ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ነቲ ድሕሪ ክልተ ዓመት ዝካየድ ቀፃሊ ጉባኤ ምድላዋት ክግበር ከም ዝግባእ  ኣብ ምርድዳእ በፂሑ ነይሩ። ይኹን እምበር ብምኽንያት ሃንደበታዊ ወራር ሻዕብያ እቲ መደብ ኣብ እዋኑ ኣይተሰርሐን። ቃልሲ ውድብን መንግስትን ኣብ መኸተ ወራርን ምኽባር ሉኣላውነትን ስለ ዝተፀመደ ፍልፍልን መፍትሕን ናይቲ ፀገም (ኣብ ሓምሻይ ጉባኤ ዝተርኣየ) ንምንፃር ኣይተኽኣለን። ድሕሪ መኸተ ወራር ሻዕብያ ዝተጀመረ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ እውን ነቲ ሓደጋ ካብ ስሩ ዝምሕው ጉባኤ ንምክያድ እዩ ነይሩ።

ስለዝኾነ ካብ 23 ጥሪ 1993 ዓ/ም ጀሚሩ ስፍሓትን ዕምቆትን ዘለዎ ዛዕባታት ብምልዓል ኣብ ክትዕን ምቕማጥ መፍትሒ ሓሳባትን ዝሓገየ ኣብዝሓ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት፣ ካድረታትን ኣባላትን ህወሓት ኣብ ጎድኑ ኣሰሊፉ፣ ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ዙርይኡ ኣዕሲሉ ንህወሓት ካብ ብተና ኣድሒኑ ሻድሻይ ጉባኤ ህወሓት ክካየድ ገበረ። 30 ነሓሰ ክሳብ 04 ጳጉሜን 1993 ዓ/ም ዝተኻየደ ሻድሻይ ጉባኤ ህወሓት ኣብ ናይ ሕሉፍ 10 ዓመታት ጉዕዞ ገምጋም ማእኸላይ ኮሚቴ ዘትዩ ነቶም ዝነበሩ ድኽመታት ነቒሱ ዝረኣየ ነይሩ።

ኣብቲ ውድብ ኣብ ክንዲ ግልፅነትን ተሓታትነትን ኢደ ወነንነት፣ ኣብ ክንዲ ወያናይ ብስለትን ትረትን ናይ ኣረኣእያ ዕንክሊልን ርእሲ ምድናንን፣ ኣብ ክንዲ ስጡም ትካላዊ ኣሰራርሓ ናይ ውልቀ ሰባት ምትእስሳርን ሰንሰለትን፣ ኣብ ክንዲ ብሱል ዴሞክራስያዊ ቃልሲ ሓምየትን ምጉጅጃልን እናዓብለለ ምምፅኡ ገምጊሙ። እቲ ፍልፍል ምብስባስ ኮይኑ ዝፀንሐ ሓንፈፅ ኣረኣእያታት ተፀራሪጉ፣ ቅኑዕ መስመር ምሕንፃፁ ዘበሰረ ነይሩ። እዚ ከዓ ብሳላ ብሱል ኣመራርሓ ውድብ ህወሓትን ተሳትፎ ሓፋሽን ዝተረኸበ ዓወት እዩ።

እቲ ቃልሲ ኣብ ሓቂ ተደሪኹ እናቐፀለ፣ ብጉባኤታት ኣቢሉ እናማዕበለን እቲ ዘይወያናይ ኣረኣእያን ተግባርን እናተጎለለን ብምኻዱ ድማ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሻድሻይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ካብ ዓወት ናብ ዓወት እናተሰጋገረ መፂኡ።

ካብ ድኽነት ነምልጥ

ሻድሻይ ውድባዊ ጉባኤ ድሕሪ ምዝዛሙ ክሳብ ሻውዓይ ጉባኤ ናይ ዝህልዉ ስራሕቲ መሰረታዊ ኣንፈታት ኣነፂሩ እዩ። ብመሰረት እዚ “ዘለናሉ መድረኽ ኣብ ውድብና ዝነበረ ድርዕቶ ኣረኣእያታት ፀራሪግና ኣብ ቦትኡ ፅሩይ መስመራት ፖሊሲታት ሒዝና ናይ ተሃደሶ ውድብና ኣረኣእያ ነረጋግፀሉን ንዕኡ መሰረት ገይርና ስሉጥ ልምዓትን ዘተኣማምን ስራሕቲ ህንፀትን ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ነካይደሉ እዩ።” ዝብል መሰረታዊ ኣንፈት ጉዕዞ ዘነፀረ ነይሩ። በዚ ኣንፈት ኣቢሉ እናሰርሐን እናመርሐን ድሕሪ ምፅናሕ ካብ 3 ክሳብ 6 መስከረም 1996 ዓ/ም ሻውዓይ ውድባዊ ጉባኤ ኣካይዱ። 

እቲ ጉባኤ ነቲ ሕሉፍ እዋን እውን ገምጊሙ ቀፀልቲ መደባት ዘነፀረ እዩ ነይሩ። “ሻድሻይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት እቲ ኣብ መንጐ ወያናይ ዲሞክራስያዊ መስመርን ፅግዕተኛ መስመርን ዝተኻየደ ወሳኒ ቃልሲ ብዓወት ወያናይ ዲሞክራስያዊ መስመር ምኽንባቱ ዘበሰረን ኣብ ምንቅስቓስ ተሃድሶ ሱር በተኽ ለውጢ ዘመዝገበን ነይሩ።” ብምባል ገምጋሙ ኣዕሪፉ። ካብዚ ብምብጋስ ኩሉ ኣባል ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ዘለዉ እዋናት ውሕስነት ምግቢ ንምርግጋፅ ዝተትሓዘ መደብ ንኽዕወት ብፅንዓት ክሰርሕ ከም ዝግባእ ቅዋም ዝተወሰደሉ እዩ ነይሩ። ብተወሳኺ ኣብ ቀፃሊ መስመር “ውድብና መተኣኻኸቢት ውፉያት መሪሕ  ኣባላት ክትከውን ይግባእ” ዝብል ተሪር ቅዋም ብምሓዝ ድማ እቲ ጉባኤ ብዓወት ተዛዚሙ።

ካብ ሻምናይ ክሳብ  መበል ታሽዓይ ጉባኤ /1999-2000 ዓ/ም/

1999 ዓ.ም ዝተሳለጠ ሻምናይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ብኣንፈት ስትራተጅካዊ ምስፋሕ ብሉፅ ተመክሮ ኣቢልካ ፅቡቓት ተመክሮታት ናብ ኩሉ ምስፋሕን በዚ ኣቢልካ ድማ ቅልጡፍን ተኸታታላይን ዕብየት ምርግጋፅ ከም ዘድሊ ዝተወሰነሉ ጉባኤ ነይሩ። ስለ ዝኾነ ዝተረኸቡ ፅቡቓት ልምድታት ሃብቲ ኩሉ ዜጋ ክኾኑ ከም ዝግባእ ኣንፈት ነፂሩ።

 2000 ዓ.ም ዝተሳለጠ ታሽዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት፣ ሃገርና ካልኣይ ምዕራፍ ሚሌንየም ዛዚማ ሳልሳይ ምዕራፍ ሚሌንየም ዝፈለመትሉን ጉዕዞ ህዳሰ ዘበሰረትሉን እዋን ነይሩ። ኣብ ልዕሊ ድኽነት ዝላ ክነመዝግብ እንተዘይክኢልና ኣብ ዝባን ከቢድ ሓደጋ መደራጉሕ ከም ዘለና ብምዝኽኻር ነዙይ ኣብ ግምት ዘእተወ ቅልጣፈ ከም ዘድሊ ውሳነታት ኣሕሊፉ። ከም ውፅኢቱ እውን ሓፋሽ ዘነቓቕሕ ስራሕ ዝተሰርሐሉን ኣብ ልምዓት፣ ዴሞክራስን ሰናይ ምምሕዳርን ዝተመዝገበ ለውጢ ቀፃልነት ክህልዎ ብምግባር ህዝቢ ረውዩ ኣብ 2002 ዓ/ም ንዝተገበረ ሃገራውን ክልላውን መረፃ ህወሓት /ኢህወዴግ ምሉእ ብምሉእ ስዒሩ ንክወፅእ ዝገበረ እዩ።

ካብ ዓስራይ ክሳብ ዓሰርተ ሓደ ጉባኤ /2002 – 2005 ዓ/ም/

ዓስራይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ኣብ 2002 ዓ/ም ዝተሳለጠ እዩ። እቲ ጉባኤ ውድብ ህወሓት ብኹለ መዳይ በቒዑ እናተጠናኸረ ብምምፅኡ ክልላዊ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ክመርሕ ኣንፈታት ዝነፀረ ነይሩ። ብፍላይ ኣብ ገፀር ኣብ ስራሕቲ ሕርሻ ንህዝቢ፣ መሓውራት መንግስትን ውድብን ዘጣመረ ልምዓታዊ ሰራዊት ንምህናፅ ዝተገበረ ፈተነ ንቐፃላይ ስራሕቲ መሰረት ክኸውን ከም ዝግብኦ ኣስሚሩሉ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ እቲ ጉባኤ “ኣብዚ መዳይ ዝምዝገበ ዓወት ክንዕቅቦን ክነዕምቖን ምእንቲ በቲ ሓደ ገፅ ኣብ ሕርሻዊ ስራሕትና እናተፈጠረ ዝመፅእ ልምዓታዊ ሰራዊት ዘለዎ ጉድለታት ፈቲሽና ቀልጢፍና ክነስተኻኽሎ እንትሕብ ፤ በቲ ካልእ ገፅ ድማ ተመሳሳሊ ሰራዊት ልምዓት ኣብ ካልኦት ስራሕቲ ገፀርን ከተማን  ክንፈጥር ይግባእ” ዝብል ቅዋም ኣሕሊፉ።

ካብዚ ሓሊፉ ‘ውን “ምፍጣር ልምዓታዊ ሰራዊት፣ ምድልዳልን ኣወሃሂድካ ምውፋርን ሓደ መሰረታዊ ኣንፈት ስራሕቲ ቀፃላይ ሓሙሽተ ዓመታት ክኸውን ይግባእ።” ክብል ውሳነ ዘሕለፈ ጉባኤ ነይሩ። ነዚ ስዒቡ ኣብ 2005 ዓ/ም ዝተሳለጠ መበል 11 ጉባኤ ህወሓት ካብ ዕሸል ዕድሚኡ ጀሚሩ ብቕዓት ኣመራርሓ ውድብና ናብ ዝለዓለ ብርኪ ብምብፃሕ ንዘየቋርፅ ዓወታት ዘብቅዐ ፖለቲካዊ፣ ርእዮተ ዓለማውን ውድባውን ኣመራርሓ እናሃበ ልዑል ኣስተዋፅኦ ዘበርከተ ብሉፅ መራሒና ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ኣብ ዝሰኣናሉ እዋን እዩ ተሳሊጡ። ስለ ዝኾነ እውን መሪሕ ጭርሖ እቲ ጉባኤ “ጉባኤ መለስ ንዕብየትን ዝላን” ብዝብል ተሰይሙ።

እቲ ጉባኤ ውድብና ንምጥንኻር ዘኽእሉ ኣንፈታት ዝተቐመጠሉን ኣፈፃፅማ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ንመጀመርታ እዋን ተገምጊሙ ኣንፈት ዝቕፅሉ ዓመታት ዝተቐመጠሉ እዩ ነይሩ። ብተወሳኺ ቃልሲ ኣካብነት ክራይ፣ ምፍታሕ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር፣ ምዕባይ እቶትን መፍረያይነትን ሕርሻ፣ ምጥንኻር ኣመራርሓ ውድብ ዝብሉን ካልኦትን ዝተቐመጡ ኣንፈታት ነይሮም። ብድምር ዓስራይን መበል ዓሰርተ ሓደን ውድባዊ ጉባኤታት ህወሓት፣ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ተሓንፂፁ ብዕውት መንገዲ ንክዛዘም ኣበርክቶ ዝነበሮም እዮም። ከም ውፅኢቱ እውን ካብ 2003 – 2007 ዓ/ም ኣብ ዝነበሩ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ክልልና ቁጠባዊ ዕቤት ብዝነኣሰ 11 ምኢታዊ ንምብፃሕ ተተሊሙ ብማእኸላይ 10 ነጥቢ 9 ምኢታዊ ዓብዩ እዩ። ብሕድሕድ ክፋል ቁጠባ እንትርአ ድማ ሕርሻ በቢ ዓመቱ 9 ነጥቢ 8 ምኢታዊ፣ ኢንዳስትሪ 18 ምኢታዊ፣ ግልጋሎት 11 ነጥቢ 3 ምኢታዊ ክዓብዩ መደብ ተታሒዙ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ሕርሻ 8 ነጥቢ 6 ምኢታዊ፣ ኢንዳስትሪ 13 ነጥቢ 34 ምኢታዊ፣ ግልጋሎት ድማ 12 ነጥቢ 5 ምኢታዊ ብማእኸላይ ዕብየት ኣረጋጊፆም እዮም።

ኣብ መጀመርታ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ድኽነት ንምቕናስ ተታሒዙ ዝነበረ ሸቶ ካብ 31 ነጥቢ 8 ምኢታዊ ናብ 22 ምኢታዊ ምውራድ ዝብል እንትኸውን ክሳብ 2007 ዓ/ም ናብ 22 ምኢታዊ ወሪዱ ኣሎ። ምስዚ ብምትእስሳር መጠን ስእነት ስራሕ ክልልና ካብ 19 ምኢታዊ ናብ 15 ምኢታዊ ንምውራድ ሸቶ ተታሒዙ ዝነበረ እንትኸውን ሐዚ ናብ 17 ምኢታዊ ወሪዱ ኣሎ። ደሚርካ እንትርአ ጉባኤታትና “ማይክሮ ኢኮኖሚ” ክልልና ንምዕባይ ዝሓዝናዮም ሸቶታት ንምዕዋት ኣብ ዝገበርናዮ ሰፊሕ ምንቅስቓስን ፃዕርን ዓበይቲ ለውጥታት ክምዝገቡ ወሳኒ ተራ ተፃዊቶም። ንቐፃሊ እውን እንተኾነ ሕድሪ እቲ ብሉፅ መራሒና ተጋዳላይ መለስ ዜናውን ኩሎም ስውኣትናን ከየዕበርና ቃልና ሓሊናን በቢ እዋኑ እናሓደስናን ካብ ዓወት ናብ ዓወት ክንምርሽ እንተኾይንና ሐዚ ‘ውን ጉባኤታትና ዘይትካእ ተራ ዘለዎም ‘ዮም። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2007 ዓ.ም ዝሳለጥ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት ሸቶታት ካልኣይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ንምዕዋት ዝቕመጡ ኣንፈታት ኣብ ምትግባር ፍሉይ ተራ ክህልዎ ድማ ትፅቢት ኣሎ።      


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 966
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010