እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5051418
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1515
2909
30532
4998067
83612
110388
5051418

Your IP: 54.80.103.120
2018-04-20 07:04

ትግበራ ሙሉእ ፓኬጅ ንዕውትነት ልምዓት መስኖ

here we go
selam new
ጎቦ ደምበላይላ ካብ ጎቦታት መደባይ ዛና ሓደ እንትኾን ኣብ ጣብያ መስሕል ይርከብ። እዚ ሙሉእ ብሙሉእ ብሓምለዋይ ሕብሪ ማዕሪጉ ነቲ ከባቢ ግርማ ሞጎስ ዝኸደነ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ምንጪ ፅሩይ ኣየርን ምጉልባት ማይ ከርሰ ምድርን እቲ ከባቢ እውን እዩ። ናብ ጎቦ  ደምበላይላ ብምድያብ ሑቐኻ ንሰሜን ምዕራብ ሂብካ ናብ ኣንፈት ደቡብን ደቡብ ምብራቕን እንትተመዓዱ ኣዒንትኻ ሰባት የማነ ፀጋም ኣብ ዝወናጨፍሉ ሰፊሕ ማእኸል ሕርሻ ይዓልቡ። እቶም የማነ ፀጋም ዝወናጨፉ ሰባት ምስ ግዘ እናተቐዳደሙ ኣብ ልምዓት መስኖ ዝነጥፉ ሓረስቶት እዮም። ይዘርኡ፣ ይሓርሱ፣ ይኹስኩሱ፣ ማይ ብቱቦ የስትዩ፣ ሞተር የልዕሉ፣ ኣስቲዮም ወዲኦም ሞተር የጥፍኡ፣ ድኹዒ ይንስንሱ ኮታስ ንዕውትነት ልምዓት መስኖ ዘድልዩ ንጥፈታት ከተግብሩ ይወናጨፉ። እዚ እንትትርኢ ሰብ ዝበሃል ኣብ ገዛ ዝተረፈ ኣይመስለካን።

ካብቶም ኣብቲ ሕርሻ መስኖ ዘልምዑ ሓረስቶት ሓደ መንእሰይ በሪሁ ኣርኣያ ይበሃል። ምርኣይ ዝተስኣኖ ወገን እዩ። ልዕሊ ኣዒንቲ ዝርኢ ኣእምሮ ግና ኣለዎ። ልምዓት መስኖ ዝጀመረ ብ2003 ዓ/ም እንትኸውን ናብዚ ስርሕ ዝኣተወ ብዛዕባ ኣድላይነት ልምዓት መስኖ ብሬድዮ ደጋጊሙ ምስ ሰምዐ ከም ዝኾነ ይዛረብ። መስኖ ክጅምር እንትሓስብ መሬት ኣይነበሮን። ሕዚ እውን መሬት የብሉን። መወፃኣይነት ልምዓት መስኖ ስለዝተረድኦ ግና እናተወፈረ የልምዕ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ክልተ ሄክታር መሬት ተወፊሩ ሽጉርቲ ብምልማዕ ብፅሒቱ 80 ሽሕ ብር ክረክብ ዝኸኣለ ሃርበኛ ልምዓት እዩ። ሓረስታይ መንእሰይ በሪሁ ንእሽቶይ ወዱ ኣለዎ። እንትዘርእ፣ እንትዓፅድ፣ ማይ እንተስቲ እቲ ንእሽተይ ወዱ ይመርሖ። ነዚ ህርኩት ሓረስታይ ከም ኣብነት መዚዝና እምበር ብርክት ዝበሉ ሓረስቶት እቲ ጣብያ ኣብ ልምዓት መስኖ ተዋፊሮም ምውንጫፍ ልሙድ ተግባር ኮይኑ ኣሎ። ኣብዚ ዓመት እዚ ድማ ብመልክዕ ክላስተር ካብ ሕሉፍ ዝበለፀ ልምዓት ጀሚሮም ኣለዉ።

ክላስተር እንትበሃል ሓደ ከባቢ ሓደ ዓይነት ፍርያት መስኖ ዘፍርየሉ ከይዲ ማለት እዩ። ንኣብነት ጣብያ መስሕል ክላስተር ሽጉርትን ዕፉንን እያ። ብዓብላላይነት ድማ ሽጉርቲ ይለምዐላ። ስለዚ “ክላስተር ሽጉርቲ” ተባሂላ ትፍለጥ። ኣብዛ ክላስተር እዚኣ ድማ ሰለስተ ናቑጣታት ኣለዋ። እታ ሓንቲ ናቑጣ ቀይሕ ሽጉርቲ ጥራሕ ይለምዐላ፣ እታ ካልአይቲ ናቑጣ ፃዕዳ ሽጉርቲ ጥራሕ እንትለምዐላ እታ ሳልሰይቲ ናቑጣ ድማ ዕፉን /ምሸላ ባሕሪ/ ጥራሕ ይለምዐላ። ኣብ 2010 ዓ/ም ብመልክዕ እዚ መስኖ ክለምዐሉ ብትልሚ ዝተትሓዘ ስፍሓት መሬት እታ ጣብያ 454 ሄክታር እንትኸውን ነዚ ስፍሓት መሬት ዘልምዑ ሓረስቶት 673 እዮም። እዚ ልምዓት ዝሳለጠሎም 317 ውልቀን ሓባርን ዒላታት ድማ ኣለውዎም። ክሳብ ሕዚ ኣብ ቀዳማይ ዙር ዝራእቲ ክራማት ተላዒሉ ናብ ልምዓት ዝኣተወ መሬት 150 ሄክታር እዩ።

ጣብያ መስሕል ከም ወረዳ መርኣያ /ቤንችማርክ/ ብክላስተር ሙሉእ ፓኬጅ ዘተግበረት ጣብያ ስለዝኾነት ቀንዲ ተሞክሮ ትኹን እምበር ኣንፈት ልምዓት መስኖ 2010 ዓ/ም ኣብ ወረዳ መደባይ ዛና ብመልክዕ እዚ ከምዝፍፀም ምክትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገጠርን መተሓባበሪ ግልጋሎት ኤክስቴንሽን ሕርሻን እቲ ወረዳ ኣይተ ደሳለይ ገብረተንሳኤ ይዛረቡ። ኣብዚ ኣቲናዮ ዘለና 2010 ዓ/ም ካብ ሕሉፍ ብዝሓሸ መንገዲ ንምልማዕ ምድላው ከምዝተገበረ እውን የረድኡ። ዝሓሸ እንትበሃል ከምቲ ኣብ ጣብያ መስሕል ተገይሩ ዘሎ ብክላስተር ምልማዕን ሙሉእ ፓኬጃት መስኖ ምጥቃምን እዩ። እዚ ዕውት ንምግባር እቲ ምድላው ካብ ወረዳ ክሳብ ጣብያታት ዘለዉ ሰራሕተኛታት ልምዓት ይኹኑ ሓረስቶት ብኣተሓሳስባ ቅቡል ገይሮም ብሙሉእ ዓቕሚ ምድላው ብምግባር ናብ ተግባር ክኣትው ተገይሩ እዩ።

ካብቶም ኣብዚ ከይዲ እዚ ክትግበሩ ዝግበኦም ጉዳያት ሓደ ዘለዉ ቴክኖሎጅታት ብንፁር ምፍላጥን ዝተበላሸዉ ቀልጢፎም ክዕረዩ ወይ ብሓደሽቲ ክትክኡ ምግባርን እዩ። ንኣብነት ብብርኪ ወረዳ ክሳብ ሕዚ በብዓመቱ ናብ ኢድ ሓረስቶት እናኣተዉ ዝተዋህለሉ ቴክኖሎጅታት ማይ 1,478 ሰቲህና፣ 658 ጠብጠብታ፣ 426 ሞተራትን 337 ፕረዥራይዝድን ብድምር 2,999 እንትኾኑ ካብኣቶም ዘይተበላሸዉን ኣብ ስራሕቲ ዘለዉን እቶም 1,995 እዮም። 1,005 ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ተበላሽዮም ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ኮይኖም ኣለዉ። ስለዝኾነ እቶም ጥዑያት ኣብ ልምዓት ክውዕሉ እቶም ዝተበላሸዉ ድማ ከምቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ወይ ክፅገኑ፣ ካብ ጥቕሚ ወፃእ ዝኾኑ ድማ ክትክኡ ንምግባር እናተሰርሐ ይርከብ።

ካልኦት ብንፅፅር ተፀኒዖም ዝተረጋገፁ ድማ መማረፅታት ማይ መስኖ እዮም። ኣብታ ወረዳ ዘለዉ ጠቕላላ መማረፅታት ማይ መስኖ 535 ሓበራዊ ዒላ፣ 2,132 ውልቃዊ ዒላ፣ 114 ቸክዳም፣ 54 ዳይቨርሽንን 30 ባህላዊ ምጥላፍ ማይን ብጠቕላላ 3,166 ኣማራፅታት ማይ እዮም። ካብዚኣቶም እቶም 2,661 ድሕንነቶም ተሓልዩ ኣብ ልምዓት ዝውዕሉ ዘለዉ እንትኾኑ እቶም 541 ግና ብንውሓት ዘመን ግልጋሎትን ካብ ድኽመት ኣተሓሕዛን ተበላሽዮም ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ዝኾኑ እዮም። ስለዝኾነ ካብቶም ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ዝኾኑ ፀጊንካ ኣብ ልምዓት ክውዕሉ ንምግባር ምፅዓር ከም ዘሎ ኮይኑ ብቐንዱ እቶም ጥዑያት መማረፅታት ማይ ዝርከብሉ ቦታን ዘልምዕዎ ስፍሓት መሬትን ብንፁር ክፍለጥ ስለዝተገበረ ንምድጋፍ ዝቐለለ ይኸውን።

እቲ ሳልሳይን ቀንድን ብሳይንሳዊ ከይዲ ኣለኻኽዓ (GPS) ስፍሓቱ ዝተረጋገፀ ንመስኖ ዝኸውን መሬት ብመስኖ ክለምዕ ምግባር እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብታ ወረዳ ኣብ 2009 ዓ/ም “ለሚዑ” ዝተብሃለ ልዕሊ 11 ሽሕ ሄክታር ልክዕ ከም ዘይኮነ እዩ ተረጋጊፁ። ኣብ ቅድመ ምድላው ምዕራፍ 2010 ዓ/ም ዝተገበረ መፅናዕቲ ብኸባቢ ኣርባዕተ ሽሕ ሄክታር ከምዝንእስ እዩ ተፈሊጡ። ንኣብነት ዓሚ ክለምዕ ብትልሚ ዝተትሓዘ 12 ሽሕን 67 ሄክታር እንትኸውን ለምዘመን ግና 7,830 ሄክታር እዩ ብመስኖ ንምልማዕ ተተሊሙ ዘሎ። ምኽንያቱ ልዕሊኡ ድልው ዝኾነ ካሊእ መሬት የለን። እዚ ማለት እቲ ዓሚ 11 ሽሕን 499 ከም ዝለምዐ ዝተገለፀ ልክዕ ኣይነበረን። ልክዕ ከምዘይነበረ ሽዑ ንኸይፍለጥ ኣርባዕተ ፅምዲ ሓደ ሄክታር ተባሂሉ ስለዝተሓዝ ብኡ እናተፀብፀበ ዝመፀ ከም ዝኾነ ኣይተ ደሳለይ ይዛረቡ። እዞም መሰረታዊ ዝኾኑ መፅናዕትታት ኣብ መማረፅታት ማይ፣ ቴክኖሎጅታት ማይን ስፍሓት ብመስኖ ዝለምዕ መሬትን ከነፅሩ ምኽኣሎም ምምሕዳር እቲ ወረዳን በብ ብርኩ ዘሎ ክኢላን ዝድግፎ ደገፍ ውፅኢታዊ ክኸውን ይገብር።

ኣብ ወረዳ መዳባይ ዛና እዚ መሰረታዊ ኩለመዳይ ውሽጣዊ ትሕዝቶን ዓቕምን ምስተነፀረ ቀፂሉ ዝተሰርሐሉ ንጥፈት ምድላው ምዕራፍ ምፍጣር ዓቕሚ ኣተሓሳስባ እዩ። ንክኢላታትን ሓረስቶትን ኣብቶም ሓደሽቲ ኣንፈታት ልምዓት መስኖ ዘስርሕ ግንዛበ ክሕዙ ከምዝተገበረ ኣይተ ደሳለይ ይገልፁ። ዝተወሰኑ ሰብ ሞያ መስኖ ብብርኪ ክልል ምስ ሰልጠኑ ንጠቕላላ ክኢላታት ልምዓት ሕርሻን ገጠርን ወረዳ መደባይ ዛና ከሰልጥኑ ተገይሩ። ብምቕፃል ኣብ ኩለን (18) ጣብያታት ንዘለዉ ሰራሕተኛታት ልምዓት ሕርሻን ገጠርን ስልጠና ተዋሂቦም። ክኢላታት ጥራሕ ኣሰልጢንካ ግና ዕውት ስራሕ ኣይስራሕን። ስለዝኾነ ካብኡ ብምቕፃል ካብ ኩለን ጣብያታት 20 ሽሕን 962 ሓረስቶት ክስልጥኑ ትልሚ ተታሒዙ ምልመላ ተኻይዱ። እዞም ሓረስቶት ናብ ማእኸል ወረዳ ስሒብካ ምስልጣን ክንጠባጠቡን ቀልቦም ናብ ገዝኦም ገይሮም ነቲ ስልጠና ዘይክጭብጥዎን ስለዝኽእሉ ድማ ኣብ ከባቢኦም ክስልጥኑ ከምዘለዎም ተወሲኑ። ብመሰረት እዚ ኣብ ሓንቲ ጣብያ ካብ ሰለስተ ክሳብ ኣርባዕተ ናቑጣታት ብምሽንሻን ጠቕላላ ከም ወረዳ 63 ናቑጣታት ተነፂረን። ብድሕሪ እቲ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ 100 ምኢታዊ ስልጠና ሓረስቶት ከም ዝተዛዘመ ኣይተ ደሳለይ የረድኡ።

እቶም ዝተውሃቡ ስልጠናታት ብቐንዱ ኣተሓሳስባ መሰረት ዝገበሩ ኮይኖም ዝርዝር ዝበሉ እዮም። ቴክኖሎጅታት ማይ ከይበላሸዉ ብኸመይ ክተሓዙ ከምዘለዎምን እንተተበላሽዮም ብኸመይ ምዕራይ ከምዝከኣልን፣ ሜላ ኣዘራርኣ፣ ልምዓት መስኖ ብኸመይ ካብ ባልዕ ምክልኻል ከምዝከኣልን ከይዲ ኣሰታትያ ማይን ካብቶም ቀንዲ ይጥቀሱ።

ምስዚ ተተሓሒዙ በቲ ስልጠና ሓረስቶት ክፈልጥዎ ዝተገበረ ካሊእ ቁምነገር ምሕራስን ምልስላስን መዓዝ ክኸውን ከም ዘለዎ፣ መዓዝ ክዝራእ ከምዝግባእ እንታይ ዓይነት ዘርኢ ከምዘድሊ ነፂርካ ምፍላጥ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ንሕድሕድ ዓይነት ተኽሊ ወይ ዝራእቲ መስኖ እንታይ ዓይነት ሕማም ከምዘጥቅዖ፣ አንታይ ዓይነት መድሓኒት ብምጥቃም ምክልኻል ከም ዝከኣል፣ እቲ መድሓኒት ኣበይ ከምዝርከብን ዓቐኑን እውን ኣካል እቲ ስልጠና ነይሩ። ነዞም ኩሎም ቁምነገራት ግንዛበ ዘጨብጥ ስልጠና እዩ ነይሩ። እዚ ዕምቆት ዘለዎ ስልጠና ክካየድ ዝተደለየሉ ምኽንያት ሓረስቶት ኣብ ኣፍልጦ ዘተመስረተ ልምዓት መስኖ ንኸሳልጡን ሓገዝ ሰብ ሞያ ከምተወሳኺ እምበር እቲ ቀንዲ ባዕሎም ንኽፍፅምዎን ዘኽእል ዓቕሚ ንምፍጣር ብምዕላም እዩ። እዞም ኩሎም ምድላዋት ምስተገበረ እዩ ድማ ናብ ተግባር ተኣትዩ።

ኣብ ተግባር ምስተኣተወ እውን ብመሰረት ዝተገበረ ቅድመ ምድላው ንምፍፃም እዩ ፃዕሪ ዝግበር ዘሎ። እቲ ዛጊድ ዘሎ ኣፈፃፅምኡ እውን ዝበረታታዕ እዩ። ንኣብነት 291 ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ማይ ንምትእትታው ትልሚ ተታሒዙ ዝነበረ ኾይኑ ክሳብ ሕዚ 226 ንምትእትታው ተኻኢሉ እዩ። ሓደሽቲ ቀወምቲ ተኽልታት ፍረምረ ድማ 40 ሽሕን 924 ንምትእትታው ተተሊሙ ክሳብ ሕዚ 15 ሽሕ ተኣታትዮም ኣለዉ።

ብድምር ከም ወረዳ ኣብዚ ዓመት (2010 ዓ/ም) ብመስኖ ክለምዕ ብትልሚ ካብ ዝተትሓዘ 7,830 ሄክታር ድማ ዛጊድ እቲ ዝራእቲ ክራማት ተዓፂዱ ነፃ ዝኾነ 986 ሄክታር ናብ ተግባር ኣትዩ እዩ። እቲ ከይዲ ልምዓት ከምቲ ልዕል ክብል ዝገለፅናዮ “ክላስተር” መሰረት ዝገበረ ኮይኑ ነዚ ኩሉ ካብ ምድላው ምዕራፍ ክሳብ ተግባር ምዕራፍ ዘሎ ንጥፈት ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገጠርን ዓርሱ ክኢሉ እዩ ዝመርሖ። ቅድሚ ሕዚ ዝነበረ ኣካይዳ ኩሎም ኣባላት ካቢኔ ወረዳ ኣብ እዋን መፍረያይነት ክራማት ኮነ ልምዓት መስኖ ይሳተፉ ነይሮም፤ መቐላ ዕዮ ሒዞም እውን ናብ ጣብያታት ይወፍሩ ነይሮም። ንሱ ግና ውፅኢታዊ ኣይነበረን። ተብተብ ዝተመልኦ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ናይ ባዕልቶም ዝተመደብሉ መደበኛ ሓላፍነት ስለዘለዎም ምቁርራፅ የጋጥም ነይሩ። ካብዚ ብምብጋስ ካብ ክራማት 2009 ዓ/ም ኣትሒዙ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገጠርን እቲ ወረዳ ዓርሱ ክኢሉ ንክመርሖን ንኸተግብሮን ወሲኑ ተበጊሱ። ብመሰረት እዚ ልምዓት መስኖ 2010 ዓ/ም ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን እቲ ቤት ፅሕፈት ዓርሶም ክኢሎም እዮም ዝመርሕዎን ዝድግፍዎን ዘለዉ። “ጥቡቕ ስርዓት ክትትልን ደገፍን ኢና ንገብር ዘለና። ልምዓት ሕርሻ ብሞያ ዓርሱ ክኢሉ እንተተመሪሑ ቅልጡፍን ውፅኢታውን ከምዝኸውን ብተግባር ንርእዮ ኣለና” ይብሉ ኣይተ ደሳለኝ።

ኩሎም መተሓባበርቲ ከይድታት ስራሕ እቲ ቤት ፅሕፈትን ሓላፍን ዘለዉዎ “ፕሮሰስ ካውንስል” ዝብሃል ኮሚቴ ኣሎ። እዚ ኮሚቴ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዘ እናተኣከበ ንጥፈታት ይግምግም። ከይድታት ስራሕቲ ድማ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዘ ይግምግማ። ኣብ ክልተ ሰሙን ሓደ ግዘ ጠቕላላ ሰራሕተኛታት እቲ ቤት ፅሕፈት ብሓደ ተኣኪቦም ዘለዉ ምዕባለታት፣ ድኽመታትን ክግበሩ ዘለዎም መፍትሕታትን ተሞክሮ ይለዋወጡ። ብፍላይ ዘይተሰገሩ ፀገማት ግዘ ተዋሂቡዎም ምይይጥ ይግበረሎም። ልምዓት መስኖ 2010 ዓ/ም እቲ ወረዳ ብመልክዕ እዚ ኣብ ፅቡቕ ጅማሮ ይርከብ።

ኣብ መወዳእታ ክለዓል ዝግበኦ ፀገም ግና ኣሎ። ፍርያት መስኖ ግቡእ ዕዳጋ ኣብ ምርካብ ፀገም ይስትውዓል እዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ ኮሚደሮ ጎሊሁ ይርአ። እዚ ፀገም ንምቕራፍ ምስ ዩኒቨርስቲ ኣኽሱም ምርድዳእ ይግበር እኳ እንተሃለወ ቀልጢፍካ ምትግባርን ካሊእ ተወሳኺ መማረፂ ምእላሽን የድሊ። እንተ እቶም ብሉፃት ተሞክሮታት ግና ተጠናኺሮም ይቐፅሉ። ኣብ ካልኦት ከባብታት እውን እዚኣቶምን ካልኦት ተወሰኽቲ ተሞክሮታትን ብምትግባር ልምዓት መስኖ 2010 ዓ/ም ንምዕዋት ምርብራብ የድሊ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010