እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5052310
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2407
2909
31424
4998067
84504
110388
5052310

Your IP: 54.198.134.104
2018-04-20 14:33

“ እቲ ኣመራርሓ ድኽመቱ ንምሽፋን ኣብ ልዕሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ክንጥልጠል ይደሊ”

here we go
selam new

ኣይተ ከበደ ጫኔ ኣባል ስራሕ ፈፃሚት ብኣዴንን ኢህወዴግን 

ቀዳማይ ክፋል

 

ኢህወዴግ መንግስትነት ጨቢጡ ነዛ ሃገር ኣብ ዝመርሓላ ዓመታት ብኩለ መዳይ ልምዓት ተኣምራዊ ክበሃል ዝክኣል ለውጢ ከመዝግብ ከኢሉ አዩ፡፡ እዚ ዝኾነ ድማ ኣብዛ ሃገር ሱር ሰዲዱ ዝፀንሐ ውሽጣዊ ፀገም ብምርዳእ መፍትሒ ከቕምጥ ዝኽእል ውድብ ብምርካቡ ምኽንያት እዩ፡፡ ኢህወዴግ ንምርግጋፅ ማዕርነት ህዝብታት ኢትዮጵያ፣ ንዘመናት ዝተስፋሕፈሐ ድኽነትን ድንቁርናን ንምጥፋእ ከምኡ እውን ዴሞክራሲን ሰናይ ምምሕዳርን ንምስፋን ትኹረት ሂቡ ብዝሰርሖም ስራሕቲ ሃገርና ካብ ጉዕዞ ቁልቁለት ተመሊሳ ክሳዳ ክተቕንዕ ጀሚራ ኣላ፡፡

በዚ ድማ ካብ ልመናን ተመፅዋትነትን ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ውርደት ወፂኣ ናይ ተስፋ ምድሪ ንምዃን ኣብ ዝለዓለ ፃዕርን ርብርብን ትርከብ ኣላ፡፡ ለውጢ ሃገርና በዚ ጥራሕ ዝተገደበ ኣይኮነን፡፡ ሓላዊት ሰላም ቀርኒ ኣፍሪካን ናይ ኣህጉርና ኣፍሪካ ኣፈ-ጉባኤ ንምዃን እውን ክኢላ እያ፡፡

ምስሊ ሃገርና ከምዚ ኣብ ዝጎልሀሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን ኣብ ውሽጣ ምስ ዘይምርግጋዕ ተኣሳሲሩ ብዙሓት ፀገማት እናተፈጠሩ ይርከቡ፡፡ ልዕሊ ኹሉ ግን ሕግን ስርዓትን ኣብ ዝተተኸለሉ ሃገር ህይወት ሰብ ብከንቱ ዝጠፍአሉ፣ ሃፍትን ንብረትን ዝዓንወሉ፣ ሓደ ህዝቢ ነቲ ካሊእ ህዝቢ ብዓይኒ ጥርጣረ ዝሪአሉ፣ ብሓፈሻ ብኽንደይ መስዋእትነት ዝተረጋገፀ ሰላም ዘፀልምትን ከም ሃገር ኣብ ማንታ መንገዲ ጠጠው ዘብል ኩነታትን ትርከብ ንምባል ይከኣል፡፡

ኢህወዴግ “ናይቲ ፀገምን መፍትሕን ቁልፊ ኣብ ባዕለይ እዩ፤” ብምባል ነቶም ፀገማት ካብ ሱር መሰረቶም ንምፍታሕ ዘካየዶ ዓሚዪቕ መድረኽ ተሃድሶ እንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ ዋዒ ከምዝነበሮን እቲ መድረኽ ናበይ ክወስደና ከምዝኽእልን ካብ መድረኽ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ቀፂሉ ገምጋም ብዛዕባ ከካይድ ዝፀንሐ ውድብ ብኣዴን፣ ብዛዕባ ህወሓትን ብኣዴንን፣ ብዛዕባ ህዝብታት ኣምሓራን ትግራይን ከምኡ እውን ንህዝቢ ትግራይ ዓሊሙ ብዛዕባ ዝበፅሕ ዘሎ ጥቕዓታትን ካልኦት ዛዕባታትን መሰረት ገይርና ኣባል ስራሕ ፈፃሚት ብኣዴንን ኢህወዴግን ኣይተ ከበደ ጫኔ ብምእንጋድ ንዘቕረብናሎም ሕቶታት ዝርዝር መብርሂ ሂቦምና ኣለዉ፡፡ ሰናይ ንባብ፡፡

ወይን፡- እዚቃለ መሕትት ውድብ ኢህወዴግ ዳግማይ ተሃድሶ ድሕሪ ምክያዱ ኢና እነካይዶ ዘለና። ብመሰረቱ ኢህወዴግ ከም ውድብ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዓሟይቕ ተሃድሶ ዝኣተወሉ ቀንዲ ምኽንያት እንታይ እዩ?

ኣይተ ከበደ፣ ኢህወዴግ ናብ መድረኽ ተሃድሶ ዝኣተወሉ ምኽንያት ኣብ ውሽጡ ዘጋጠሙ ፀገማት ስለዘለዉ እዩ። ገምጋም ዓሚቕ ተሃድሶ ኣብ 2008 ዓ/ም ከምዝተጀመረ ዝፍለጥ እዩ። እቲ ገምጋም እንትካየድ ክልተ መሰረታዊ ጉዳያት ነይረምዎ። እቲ ሓደ ኣብ ዝሓለፉ 15 ዓመታት ዝተኻየዱ ምንቅስቓሳት ተሃድሶ ኣብ ምንታይ ብርኪ ከምዝርከቡ ብዝርዝር ምግምጋም ኣገዳሲ ነይሩ። እቲ ካልኣይ ድማ እዋናዊ ፀገማት እናተጋደዱ ኣብዝን ኣብትን ጎንፅታት እናተፈጠሩ፣ ግን ድማ ክጠፍኡ እዮም እንትብሃሉ ዳግም ብልጭ ህልም እናበሉ ዝቕፅልሉ ኩነታት ስለዝነበረ ሕቶታት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳር ህዝቢ ደፊኦም ምስ ምምፃኦም ተኣሳሲሩ ጉዕዞ 15 ዓመት ንምግምጋም ትልሚ ሒዙ እዩ ጀሚርዎ። ኣብዚ ከይዲ ካብ 2006 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ሓድሓደ ከባብታት ክልላት ኦሮምያን ኣምሓራን እናተፈጠሩ ዝመፁ ጎንፅታት ነቲ ተሃድሶ ድፍኢት ገይሮም እዮም።

ብሓፈሻ ግን ውድብና ኢህወዴግ ሃገርና እትርከበሉ ሓፈሻዊ ኩነታትን ፀገማትን መሰረት ብምግባር ገምጋም ዓሟይቕ ተሃድሶ ኣካይዱ እዩ። ብመሰረት እዚ እቲ ገምጋም ድሕሪ ሓደ ዓመት ተመሊሱ እንትግምገም ዝቐረፎም ፀገማት ኣለዉ። ይኹን እምበር እቶም ፀገማት ሱር በቆስ ብዝኾነ መንገዲ ኣይተፈትሑን። እዚኣቶም ብዘይምፍተሖም ምኽንያት እቶም ፀገማት ዳግም ተኳሲሖም ዳግም ናብ ተሃድሶ ኣቲና ክንግምግም ኣግዲዶምና ማለት እዩ።

ስለዚ ኣብዚ ሐዚ እዋን ገምጋም ዓሚቕ ተሃድሶ ዘድለየሉ ምኽንያት ኢህወዴግ ኣብ ፈላማይ መድረኽ ተሃድስኡ ውሽጣዊ ፀገማቱ ፈቲሑ እቲ ህዝቢ እውን ናትና ሕቶታት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ክፈትሓልና እዩ” ዝብል ተስፋ ሒዙ ኣብ ዝነበረሉ ኩነታት ምሉእ ምስሊ ክንልውጥን ክንሕደስን ብዘይምኽኣልና ምኽንያት ፀገማት ዳግም ተኳሲሖም፣ ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ብሄራዊ ውድባት ኢህወዴግ ዝተፈጠረ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን እናነገሰ ብምምፅኡ ኣብ መወዳእታ ንምስፍሕፋሕ ከባቢያዊ ጎንፅታትን ፀገማት ንዘይምፍታሕን መሰረታዊ ጉዳይ ኮይኑ እዩ ተረኺቡ። ብመሰረት እዚ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ዳግም ኮፍ ኢሉ ንኽግምግም ተገዲዱ። ቀንዲ መበገሲኡ እዚ እዩ።

ወይን፡- ኢህወዴግ ከም ውድብ መድረኽ ዓሟይቕ ተሃድሶ ኣብ 2008 ዓ/ም ከምዝጀመሮ ይፍለጥ። ኣብቲ እዋን ፀገማቱ ፈልዩ መፍትሒ ሓሳባትን ዝፍትሓሎም ኣንፈታትን ከም ኣንፈት ኣቐሚጡ ምንባሩ ይዝከር። ናይዚ ሐዚ መድረኽ ካብቲ ዝሓለፈ መድረኽ ተሃድሶ ብምንታይ ይፍለ?

ኣይተ ከበደ፡- ናይ ሐዚ መድረኽ ተሃድሶ ካብ ሕሉፍ መድረኽ ተሃድሶ ዝፍለየሉ መንገዲ ፣ ዝሓለፈ መድረኽ ተሃድሶ (ኣብ 2008 ዓ/ም ዝነበረ) ንኣባላት ውድብ ዝተገደፈ እዩ ነይሩ። ኣባላት ውድብ ብናይ ባዕሎም ብሄራዊ ኣነባብራ፣ ኣብ ናይ ባዕሎም ውድባዊ ሓፁር ውሽጢ ኮይኖም ገምጋም ኣካይዶም፣ ነቐፌታን ዓርሰ ነቐፌታን ብምክያድ ኣብ መሪሕነት ክቕፅል ዘለዎን ዘይብሉን ኣመራርሓ ባዕልቶም ኣፃርዮም ብናይ ባዕሎም ርሕቐት ንክኸዱ ዝተገደፈ ነይሩ ምባል ይከኣል። ካብኡ ሓሊፉ ብብርኪ ኢህወደግ እንተኾነ እውን ውሱናት ኣብ ዝበሃሉ ጉዳያት ምርድዳእ ተገይሩ። ንዕኡ መሰረት ብምግባር ድማ ሕድሕድ ውድባት ምስ ውሽጣዊ ኩነታት ብምጥዕዓም እቲ ገምጋም ንክቕፅል እዩ ተገይሩ። ብምዃኑ እውን ብብርኪ ኢህወዴግ ዝነበሩ ፀገማት ሱርቦቆስ ለውጢ ከየምፅኡ፣ ኣባላት ሓሳባቶም ብነፃነት ገሊፆም ምይይጥ ከይተገበረሉን ከይተኣማመንሉን ዝተኻየደ ተሃድሶ ስለዝነበረ ከም ኢህወዴግ እንትግምገም መሰረታዊ ለውጢ ዝመፀሉ ኮይኑ ኣይተረኸበን።

ንኣብነት ህወሓት ካብ ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ዝሓሸ ርሕቐት ከይዱ ኢልና ኢና ገምጊምና ነይርና። ካልኦት ውድባት እውን ካብ ዝነበርዎ ተሳልዮም ዋላ ይኹን ፅቡቕ ተጓዒዞም ኢልና ገምጊምና። ገምጋም ውድብ ብኣዴን እውን እንተኾነ ሓላፍ ዘላፍ ዋላ እኳ እንተነበሮ ዝሓሸ ርሕቐት ንምኻድ ፈቲኑ እዩ ኢልና ኢና ገምጊምና። ካልኦት ውድባት እውን ብሰለይታ ዋላ እኳ እንተኾነ ፅቡቕ ተጓዒዞም ኢልና ገምጊምና ነይርና። ይኹን እምበር ሐዚ ኮይንና እንትንርኢ እቶም ፀገማት ተኳሲሖም፣ ተባሪዖም እንትንሪኦም ክንደየናይ ዝኣክል ውሽጥና ብትኽክል ከምዘይረኣና ከም ኢህወዴግ ተረዲእና።

ስለዚ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ሐዚ ገምጋም እንተካይድ ውድባዊ ሓፁር ከይተኸለለ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ዘሎ ኩሉ፣ ኣብ ውልቀ ሰብ ይኹን ውድብ ክንብሎ ዝደለና ሓሳብ ክነልዕል ዕድል ዝህብ እዩ ነይሩ። እቲ ናይ ሐዚ መድረኽ እንትጅመር ዝተቐመጠ ኣንፈት ገምጋም ልዕሌና ወሲድና ህልውና ሃገርና ነረጋግፅ ኢልና ኢና ኣቲናዮ። “ህልውና ውድብና ነድሕን፣ ህፁፅ ሕቶን ፀገማትን ህዝቢ ንፍታሕ፣ ንውልቃዊ ክብርና ቦታ ምሃብ ነወግድ፣ ልዕሌና ጉዳይ ሃገርን ውድብን ክቕድም ይግባእ ልዕሌና ህዝቢ ክቕድም ይግባእ” ዝብል ምትእምማን ፈጢርና ኢና ናብቲ መድረኽ ኣቲና። ብመንፅር እዚ ኣብ 15 ዓመታትን ቅድሚኡን ኣብ ዝነበረ ኩነታት ዝለዓል ፀገም እንተሃልዩ ዝኾነ ኣካል ገደብ ከይተገበረሉ ከልዕል፣ ብነፃነት ክግምግሞ እዩ ተገይሩ።

እዚ ብምግባርና ብርክት ዝበሉ ዘይተፈትሑ ቅርታታት ከምዝነበሩ ርኢና ኢና። ስለዝኾነ ብላዕሊ ዝተረዳዳእና እናመሰለና ከይተረዳዳእና ዝወፃእናዮም መድረኻት ከምዝነበሩ ኢና ርኢና። ኣብቲ ናይ 17 መዓልትታት ዝወሰደ ገምጋም እንታይ ተራእዩ? ብፍላይ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ብጣዕሚ ጫፍ ዝወፀ እዩ ነይሩ። ብኣዴን ንህወሓት ይጥርጥር፣ ኦህዴድን ብኣዴንን ንህወሓት ይጥርጥር ህወሓት ብወገኑ ንብኣዴን ወይ ንኦህዴድ ይጥርጥር። ዓርስ ባዕርሶም እናተጠራጠሩ ብሓሳብን ተግባርን ሓድነት ከይፈጠሩ ውድባዊ ተልእኾኦም ብዴሞክራሲያዊ ምእኸላ ንምትግባር እናተፀገሙ ኩሎም ብናይ ዓርሶም መንገዲ ዝኸድሉ ኩነታት እዩ ተፈጢሩ። ብምኽንያት እዚ ኣብ ውሽጠ ዴሞክራሲ ውድብና ዝተበላሸወ ገፅታ እዩ ተፈጢሩ። ስለዚ ብሓፈሻ ውሽጢ ዴሞክራሲ ውድብና ዝተበላሸወ ገፅታ ከምዝነበሮ ርኢና። ሰባት ብብርኪ ውልቀ ሰብ ይኹን ጉጅለ ዝመስሎም ተዛሪቦም ተኻቲዖምን ዝኣመንሉ ከተግብሩ ብምግባር ኣንፃር ውሽጢ ዴሞክራሲ ውድብና እናፀፀበበ ምምፃእ፣ ቅድሚ ሐዚ ኢህወዴግ ዝነበሮ ባህሪ እናሰሓተ ናብ ዘይተደለየ ጫፍ ዝኸድናሎም ኩነታት ከም ዝነበሩ እዩ ብዕምቆት ተገምጊሙ። ስለዝኾነ እውን ውሽጢ ዴሞክራሲ ውድብ ዘለዎ ኩነታት ሰፊሕ ጊዜ ወሲድና ኢና ተዘራሪብናሉ።

እዚ እንትረአ ቀዳማይ ነገር ኣብ ውሽጥና ነፃነት የብልናን። ካልኣይ ድማ ኣብ ውሽጥና ስልጣን ከም መንበሪ ምጥቃም ነጊሱ፤ ፀረ ዴሞክራሲን ዘይመትከላዊ ርክብን እናጠንከረ መፂኡ። ብዚ ምኽንያት ሰባት ሓሳባቶም ከምልቦም ዝገልፅሉ ከይኮነ ተገዲቡ ዝኸደሉ ኩነታት ከም ዘሎ ብዝርዝር ዝተገምገመሉ መድረኽ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ዴሞክራሲ እንትብሃል ውሽጢ ውድብ ዴሞክራሲና ጥራሕ እንተይ ኮነስ ዴሞክራሲያዊ ትካላት ዝበሃሉ በብብርኩ ዘለዉ ኣብያተ ምኽሪ፣ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል፣ ትካል ሓባሲ ንብዓት፣ ሚድያታት ሞያን ሓፋሽ ማሕበራትን ኩሎም ነፃነቶም ሓልዮም ክቃለሱ ብምግባር ውድብ ኣብ ዝደኸመሉ እዋን መንግስቲ ኣብ ምግምጋም፣ ክእረም ኣብ ምግባር፣ ጠንካራ ቁመና ክህልዎም ገይርካ ኣብ ምቕራፅ ትኽክለኛ መንገዲ ከምዘይከድና ርኢናዮ ኢና። ስለዚ ሕድሕድ ሓፋሽ ማሕበራት ኣብ ገዛ ዓርሰን ነፃነት ጠጠው ኢለን ክቃለሳ ኣብ ምግባር፣ መሪሕነተን ብነፃነት ክመርፃ፣ ትካላት ዴሞክራሲ ገዛዕዮአን ክሰርሓ፣ ውድባት ብቑዓት ተወዳደርቲ ክኾኑ ገይርካ አብ ምቕራፅ ብመንፅር ምስፋን ዴሞክራሲ ጉድለታትን ውስንነትን ከምዘለዉ ዝረኣናሉ ኩነታት እዩ ዘሎ።

ካብዚ ብምብጋስ ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ንምንታይ ኢና ጠንካራ ተቓወምቲ ውድባት ዘይፈጠርና ብሕጋዊ መንገዲ ዝቃለሱ ውድባት ንምፍጣር ዘይከኣልናሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ጠንካራን ብነፃነት ዝንቀሳቐስን ሚድያ ንምንታይ ዘይፈጠርና? ኢልና ክንሓስብ ገይሩና። ሐዚ ዘለዉ ሚዲያታት (ውልቀ ይኹኑ መንግስታዊ) ባዕልቶም ዝናቖሩ፣ ጎንፂ ዘስፋሕፍሑ፣ ዘርኣውነት ዝሰብኩ ኮይኖም እዮም ተረኺቦም። ንምንታይ እዮም ከምኡ ኮይኖም ኢልና እንትንሓትት ስርዓተ ህንፀትና ብባዕሉ ፀገም ዝነበሮ እዩ ኢልና ኢና ገምጊምና። ኣብ መንጎ ኦሮሚያን ኢትዮጵያ ሶማሌን ጎንፂ እንትልዓል ሚድያታት ክልቲኦም ክልል ዝኾነ ሽታ ዴሞክራሲ ኣይነበሮምን። እቲ ሓደ ኣብ ልዕሊ ካልእ ዘመተ እናካየደ እዩ ነይሩ።

ኣብ ሞንጎ ትግራይን ኣምሓራን ጎንፅታት እንትፍጠሩ ወይ ድማ ተወለድቲ ትግራይ ካብ ጎንደርን ካልኦት ከባቢታትን ምውፃእ እንትጅምር መራኸብቲ ሓፋሽ ኣምሓራ ዝሰርሕ ዝነበረ ናይ ምቅፅፃልን ምጉህሃርን ስራሕ እዩ። ስለዚ ድማ ኩሎም መራኸብቲ ሓፋሽ ነቲ ፌዴራላዊ ስርዓት ተኸናኺኖም፣ ፌዴራላዊ ስርዓት ሓልዮም ኣብ ክንዲ ምቅላስ ፌዴራል ትካላት ዘፍረስን ናይ ምጥርጣር ባህርን እዩ ነይርዎም። መከኻለኸሊ ሰራዊት ይጎድኣና ኣሎ፣ ሓይሊ ምክልኻል እናጥቀዐና እዩ፣ ሓይሊ ፀጥታ ናትና ትካላት ኣይኮኑን፣ ይውፅኡልና፣ ዝብል ኣረኣእያ ካብናይ ፀላኢ ኣመለኻኽታ ሓደን ተመሳሰልን ኮይኑ ዝተረኸበሉ ገፅታ እዩ ነይሩ። ስለዚ እዚ ኩሉ እንትንሪኦ ህንፀት ስርዓት ደሞክራሲ ፀገም ከም ዝነበሮ ዝተገምገመን ዝተርኣየን እዩ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010