እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812456
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1716
3314
11502
4777565
44717
108196
4812456

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:17

ድኽመታቱ እናኣረመ መመሊሱ ዝግውድ ውድብ!

here we go
selam new

ብዙሓት ቃልስታት ብዙሕ ገልታዕታዕ እናበሉ፣ ብዙሕ መስዋእትነት እናኸፈሉ፣ ነዊሕ ግዜ ወሲዶም ወይ እውን መዋእሎም ልክዕ ኣብ ቃልሲ ሓሊፎም ኣብ ዕብየት ውድቦም ይኹን ምፍታሕ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቦም ዘምፅእዎ ረብሓ

                                                          ወያናይ ካሕሳይ ገ/መድህን

ብዙሓት ቃልስታት ብዙሕ ገልታዕታዕ እናበሉ፣ ብዙሕ መስዋእትነት እናኸፈሉ፣ ነዊሕ ግዜ ወሲዶም ወይ እውን መዋእሎም ልክዕ ኣብ ቃልሲ ሓሊፎም ኣብ ዕብየት ውድቦም ይኹን ምፍታሕ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቦም ዘምፅእዎ ረብሓ እንተይተሳኸዐ ዝተርፈሉ ኩነታት ብተደጋጋሚ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ እዩ። ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ግን እቲ ሒዝዎ ዝተበገሰ ውሑድ ኢኮኖምያውን ወታደራውን ዓቕሚ እንተይዓገቶ፣ ብዘለዎን ዝነበሮን ህዝባዊ ባህሪ ውድባዊ ልእኽትኡ ኣብ ምርግጋፅን ህዝባዊ ዕላማታት ኣብ ምፍፃምን ዓበይቲ ዓወታት ዘመዝግበ ወያነ እዩ።

                                            ሽግ ወያኒት ወርቁ ሕሉፍ

ቃልሲ ህወሓት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ሒዝዎም ዝተልዓለ ዕላማታት ንምፍፃም በብመድረኹ ዓበይቲ ዝላታት እናመዝገበ ዝመፀ ኮይኑ እቲ ሓሊፍዎ ዝመፀ መንገዲ ግና ልሙፅ ኣይነበረን። ብዙሓት ማሕለኻታት በቲኹ፣ ማእለያ ዘይብሎም ፈተናታት ሰጊሩ እዩ ኣብዚ በፂሑ። ስለዚ ህወሓት ካብ ፀገማቱ እናተምሃረ ዝግውድ ውድብ ኮይኑ ኣብ ነዊሕ ጉዕዝኡ እናዓተሮም ዝመፀ ውድባዊ ጥንካረታት ምሽጥሮም ነንመድረኹ ዝምጥን ውዑይ ደርባዊ ቃልሲ ከካይድ ምኽኣሉ እዩ። እቲ ውድባዊ ጥንካረን መትከላዊ እምነትን   ካብ ምስረታ ህወሓትን ምውላዕ ዳግማይ ወያነን ጀሚሩ እናሓያለን እናገወደን ዝመፀ ምዃኑ ነብሲ ወከፍ ኣብ መስምር ወያነ ትግራይ ዝተሰለፈ መሪሕን ኣመራርሓን ዝፈልጦ ባህሊ ውድብ እዩ። ካብዚ ዝብገስ ቃልሲ ኣንፃር ጭቆና፣ ድሕረትን ድኽነትን እናካየደ ዝመፅአ ህወሓት ምንጪ እቲ ተመኩሮ ዝፀረየ መስመር፣ ነቲ መስመር ዘፈፅሙ ስትራተጂታትን ስልትታትን እናሓንፀፀ ካብ ሓደ ምዕራፍ ቃልሲ ናብ ካልእ ምዕራፍ ብዓወት እናተፀንበለ መፂኡ እዩ።

                                          ወያናይ ፍትዊ ገ/መስቀል

ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዕምቆትን ብዝርዝርን ኣብ መድረኻት ተሃድሶ ዝተገምገሙ ጉድለታት ብዕምቆት ብምርኣይ ኣብቲ ስትራተጂክ ኣመራርሓ ዝተርኣዩ ጉድለታት መምስ በዓል ዋንኦም ብዘላግብ መልክዑ ተገምጊሞም  ኣለው። ብመሰረት እዚ እቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣብዚ ዓመት ተገይሩ ዘሎ ዓምዩቕ ገምጋምን ምምዕርራይ ስትራቴጂክ ኣመራርሓን ብዓይኒ ነባራት ሽግ ወየንቲን ወየንትን ትግራይ ከመይ ከምዝርአ ርኢቶታት ኣተኣኻኺብና ኣለና።

ወያናይ እንድሪስ ጀማል

ንሓደ መድረኽ፣ መድረኽ ዘብሎ መሰረታዊ መለለይ ጠባይ ናይቶም ዝፍፅሞም ዕማማት እዩ። ነቲ ጠቕላላ መድረኽ ዘዐውት መደባት የቐምጥ። እቲ ዝተቐመጠ ዕማም  ኣብ ሸቶኡ ንምብፃሕ ድማ ኣብ ንኡስ መድረኻት ከፋፊሉ ነቲ ጠቕላላ መድረኽ ዘዐውቱ ዕማማት ንምፍፃም እናተረባረብካ ኣጠቓላሊ ዓወት ናብ ምጉንፃፍ ትበፅሕ። በዚ ዓይኒ ንዘለናዮ መድረኽን መድረኻዊ ዕማማትን ንምፍላጥ ብልሳን ነባራት ሽግ ወየንትን ወየንትን ብመንፅር ዝሓለፈ ቃልስን መድረኽን ምርኣይ ኣገዳስነት ኣለዎ።

ህወሓት ቃልሲ እንትጅምር ብኣፃብዕቲ ዝቑፀሩ ተጋደልትን ውሑዳት ኣፅዋራትን ሒዙ እዩ። ብኣንፃሩ ህወሓት ዝዋግኦም ዝነበረ ሓይልታት ኣዝዩ ዝተጠናኸረን ገዚፍን ሰራዊት ዝሓዙ ነይሮም። ኣብቲ ግዜ ዝነበረ መድረኻዊ ዕማም ህወሓት ንባዕልኻ ምስ ህዝቢ ምፍላጥ ኣብ ገፊሕ ቦታ ደባይ ምንቅስቓስ ብምግባር ገፊሕ ሓራ መሬት ምፍጣር፣ ንፀላኢ ብውሑድ ሓይሊ ወታደራዊ ውቅዒት እናዕረፍካ ፀላኢ ዝተቖፃፀሮም ቦታታት ብተደማራይ ዓወታት ሓራ ምውፃእ ነይሩ። እዚ እንትግበር  ህዝባዊነትካ እናሓየልካ ዓቕምታትካ ብምጉልባት ነቲ ዘይፈርስ ዝመስል ዝነበረ ስርዓት ደርግ ናብ ምድምሳስ ተሰጊሩ።

ካብዚ ሓሊፉ ንዕውትነት ናይቲ ግዘ መድረኻዊ ዕማማት ኣብ ህወሓት ዝነበረ ገምጋም፣ ምንቅቓፍን ምትዕርራይን ልዑል ቦታ ነይርዎ። ኣብ ሓደ ተጋዳላይ ዝርአ ፀገም ቅድሚ እቲ በዓል ፀገም ምግላፁ ኣብ ጎድኑ ዝነበረ ብፃዩ ይሕብረሉ፤ እቲ ዝንቀፍ ኣካል እውን ንነቐፌታ ድልዊ እዩ። ኣብ መድረኻትን ኣኼባታትን ህወሓት ሕሉፍ ሓሊፉ ኣብ ኣኼባ እንተተታኺስካ ወይ እውን ግቡእ ተሳትፎ እንተዘይገይርካ ነቐፌታ ነይሩ። እቲ ዝዓበየ ክሳብ ብመስዋእቲ ህይወት ዝግለፅ ዕማም ይወሃበካ እሞ ነቲ ዕማም ብግቡእ ንዘይፈፀመን ንዘይመርሐን ኣካል ይንቀፍ ምንባሩ ነባሪት ከተማ ዓብይ ዓዲ ዝኾነት ሽግ ወያኒት ወርቁ ሕሉፍ ትዝክር። ስለዝኾነ ከዓ እዩ ገምጋምን ምንቕቓፍን ኣብ ገድሊ ብወያናይን ህዝባውን ሳሙና ዝምሰል። እዚ ዘርእየና ህወሓት ጠንኪሩ ከወፅእ ቀንዲ መሳርሒኡ ገምጋምን ዳግመ ምምዕርራይን ምዃኑ እዩ። ስለዚ ኣብ ውድብ ንምዕዋት መድረኻዊ ዕማማት ፈለማ ኣብ ገፅካ ዘሎ መንገፍ ተፅሪ፤ ንስኻ ዘይረኣኻዮ መንገፍ ድማ ብፃይካ የፅርየልካ። ምእንተ ህዝባውን ውድባውን ዕላማ ክትብል ድማ ኣሜን ኢልካ ትቕበሎ።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ታሪኽ ህወሓት ዝግበሩ ገምጋማት፣ ምንቕቓፋትን ምምዕርራያትን ኣብ መትከልን ሓቅን፣ መስመርን ዕላማን ውድብ ማእኸል ዝገበሩ እዮም። ንኣብነት “ሰብ ከምዚ ክብለኒ፣ እከለ ክፀልአኒ” ዝብሉ ስክፍታታት ዘይምንባሮም ነባሪ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ጣብያ ደደቢት ወያናይ ካሕሳይ ገብረመድህን ይገልፁ። ንረብሓ ህዝብን ውድባዊ ተልእኾን ተገማጊምካን ተነቓቒፍካን ብሓደ ናብ ሓደ ዕላማ ትወፍር። በብመድረኹ ዘጋጥሙ ፈተንትን ፅንኩራትን መድረኻት ብፅንዓት ትስዕር። ወለም ዘለም ዝበሃል ኣይፍለጥን።

ቀንዲ ትኹረት እቲ በብእዋኑ እናተኻየደ ዝፀንሐን ህንፀት ማእኸሉ ዝገበረን ገምጋም ሓቂ፣ ርትዒ፣ ፅንዓት ብምርግጋፅ ናብ ዕላማን ዓወትን ምብፃሕ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ፀገማት እንተጋጥሙ ተልእኾ ምስ ሰብ ይላገብ፣ ዓርሰ ነቐፌታን ገምጋምን ይግበር። በዳህቲ ኩነታት እንተጋጥሙ ነቶም ፀገማት ከመይ ምስጋር ይከኣል? ተጋዳላይ ምስ ተጋዳላይ ተጋዳላይ  ምስ ህዝቢ ይዝትየሎም፤ ዘትዩ ድማ መፍትሕ የቐምጠሎም። ኣብ ውሽጢ ውድብ ፀገማት እንተጋጥሙ እቲ ውድብ ብዘይንሕስያ ይርእዮ። ኣብዚ ጉዳይ ካብ 1968 ዓ/ም ጀሚሮም ኣብ መስመር ህወሓት ዝተፀምበሩን ብወያናይነት ውድባዊ ሓላፍነት እናፈፀሙ ዝመፅኡን ዘለዉን ነባሪ ወረዳ መረብለኸ ወያናይ ፍትዊ ገብረመስቀል ሰፊሕ ተዘክሮ ኣለዎም። ወያናይ ፍትዊ፣ ኣብ ማይ ኣባይ ካብ ዝተሳለጠ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ጀሚሮም ዳርጋ ኣብቶም ዝበዝሑ ጉባኤታት ህወሓት ብዘይምቁራፅ እናተሳተፉ ዝመፅኡ አዮም። ህወሓት ውሽጣዊ ፀገማቱ ሓቢኡ ከም ዘይፈልጥ፣ ምስ ሕመቑ ከም ዘይደራደር ድማ ብኣፅንኦት ኣገንዚቦም። 

ንኣብነት ብ1969 ዓ/ም ኣብቲ ውድብ ኣጋጢሙ ዝነበረ ሕንፍሽፍሽ ህወሓት እግሪ እትተኽለሉ ኣብ ዝነበረትን ምንም ተመኩሮ ኣብ ዘይነበረሉን እዋን ዘጋጠመ እዩ። ሕንፍሽፍሽ ማለት ዴሞክራሲያዊ ጥርናፈን መትከላትን ውድብ ብምጥሓስ ዘይወያናይ ናይ መዝነት ክብርን ሓለፋን ንምርካብ ብምጉጅጃልን ብምድንጋርን ዝተፈላለዩ ጉልባባት ሒዝካ ምንቅስቓስ ማለት እዩ። ቅድሚ ረብሓ ህዝቢ ረብሓ ውልቀ ርኢኻ ድልየትካ ንምምላእ ዴሞክራሲያዊ ጥርናፈ እናጠሓስካ ካብ ኣሰራርሓ ውድብ ወፃኢ ምኻድን ድሑር ዝኾነ ፀረ ወያነ ምንቅስቓስን ምግባር እዩ ሕንፍሽፍሽ ዝበሃል። እዚ ድማ ኣዝዩ ሓደገኛን ህልውና ውድብ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ተግባር እዩ። ይኹን እምበር ህዝባዊ ዕላማን ውድባዊ መትከልን ዝሓዙ ብፆት ነቲ ሓደጋ ብዝግባእ ኣለልዮም መፍትሒ ኣቐሚጦምሉ። ዴሞክራሲያዊ መድረኽ ብምኽፋት እቲ ፀገም ተኣልዩ። በዚ ድማ ህወሓት ካብ ፀገሙ ተማሂሩ ናብ ካልእ ሓዱሽ መድረኻዊ ዕማም ክጉዓዝ ክኢሉ።

ብተመሳሳሊ ኣገባብ ኣብ 1977 ዓ/ም ዘጋጠመ ኣፈላላይ መስመርን ኣተኣላልይኡን ከምኡ እውን ብ1993 ዓ/ም ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ህወሓት ዘጋጠመ ምግምማዕ ኣብ ታሪኽ ህወሓት ካብቶም ነቲ ውድብ ዘጋጠምዎ ፈተንቲ መድረኻት ገሊኦም ምንባሮም ነባሪ ከተማ ሸራሮ ዝኾኑ ወያናይ ታደሰ ገብሩ የረጋግፁ። ፈተንቲ ይንበሩ እምበር ትምህርቲ ሂቦም ጥንካረ ፈጢሮም ዝሓልፉ ድማ እዮም። ካብዚ ተበጊስካ እቲ ኣብዚ ዓመት ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ንከባቢ 35 መዓልቲ ዓሚዩቕ ገምጋምን ምንቕቓፍን ብምግባር ኣብቲ ስትራቴጂክ ኣመራርሓ ዝገበሮ ምምዕርራይ ብዓይኒ ሕሉፍ ጉዕዞ እንትርአ ፖለቲካዊ ስብእና እቲ ውድብ ተዓቂቡ ይኸድ ምህላዉ የመላኽት።  

እቲ ገምጋምን ምምዕርራይን ተታሒዙ ንዘሎ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ንቕድሚት ዝወስድ እዩ። ምኽንያቱ ኣብቲ ኣመራርሓ ዝነበሩ ፀገማት ብዝርዝር ተራእዮም ኣለዉ። ካብቶም ጉድለታት ብኣብነት ዝውሰዱ እቲ ኣመራርሓ ናይ ሓሳብን ተግባርን ሓድነት ዝጐደሎ ምንባሩ፣ ኣብ ተግባራት ፀረ ዴሞክራሲ ብስፍሓት ምእታዉ፣ ኣብ ተልእኾን ምቅልላስን ዝተመስረተ መሪሕነት ክህብ ዘይምኽኣሉ፣ ህዝብን ዕላማን ኣብ ክንዲ ምቕዳም ናይ ባዕሉ ክብርን ጥቕምን ዘቐድም ምዃኑ ተራእዩ ኣሎ። ከምዚ ንዝበሉ ውሳነታትን ገምጋማትን ህወሓት ዝተኸታተሉ ነባሪ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ወያናይ እንድሪስ ጀማል፣ “ኣብ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት ከምኡ እውን ብ2009 ዓ/ም ኣብ መድረኻት ብዕምቆት ምህዳስ ብዝርዝር ዝተርኣዩ ጉድለታት ናብ በዓል ዋንኦም ምልጋብ ጀሚሮም ኣለዉ” ድሕሪ ምባል እቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ዝተገበረ ገምጋምን ምምዕርራይን ስትራቴጂክ ኣመራርሓ በብደረጅኡ ተፈፃምነት ክህልዎን ክወርድን ተስፋ ኣለዎም። ምኽንያቱ ማዕረ እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ፀገም ኣብ ታሕቲ እውን ሰፋሕቲ ፀገማት ኣለዉ እዮም።

በቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ኣካይዳታት ዝመፀ ህወሓት ኣብ ጉዕዝኡ ዘጋጥሙ ፀገማት ምስ ህዝቢ ኮይኑ ከም ዝፈትሕ ብዙሓት ተመኩሮታት ኣለዉዎ። ኣብ ክሊ እዚ ግን ተፃባእቲ ሓይልታት ነቲ ናይ ህወሓት ጉዕዞን ከይድን ፀለሎ ክለኽዩ ለይትን ቀትርን ህርድግ እንትብሉ ይርአ። ንኣብነት ነቲ ኣብዚ ዓመት ተገይሩ ዘሎ ምትዕርራይ፣ “ለውጢ ሰባት ለውጢ ኣየምፅእን፣ ህወሓት ደጊም ኣኺልዎ እዩ” ወዘተ ክብሉ ይስምዑ ኣለዉ። ይኹን እምበር እቶም ከምኡ ዝበሉ ዘለዉ ሓይልታት ንባህርን ድሕረ ባይታን እቲ ውድብ ዘይፈልጡ እዮም። ሓይልታት ፀረ ሰላም ዝነዝሕዎ ወረ፣ ህወሓት ምስ ህዝቢ ኮይኑ ብተግባር ከም ዘፈሽሎ ክፈልጡ ይግባእ። ህወሓት ፀገማቱ ንህዝቢ ሓብረለይ ኢሉ ናብ ህዝቢ ዝቐርብ ውድብ እዩ። ምኽንያቱ ህዝቢ ትግራይ ነቲ ተረኺቡ ዘሎ ሰላምን ልምዓትን ክብል ደቁ ዘሰውአ እዩ። ካብዚ ተበጊሱ ህዝቢ ከም ቀደሙ ክቃለስን ህይወት ከፊሉ ዝረኸቦ ስርዓት ከም እንደገና ክኹላዕ እዩ ዝደሊ። ኢኮኖሚኡ ክድልድል ፖለቲካዊ ስብእንኡ ክጥንክር ዝብህግ ህዝብን ውድብን እዩ ዘሎ። ንህዝቢ ትግራይ ዝሓዘ ህወሓት ካብ ፀገማቱ እናተምሃረ ውሽጣዊ ድኽመታቱ ብዘይንሕስያ እናገምገመ ብዓወታቱ ከይዓገበ ከም ማሾ ተወሊዑ ከም ፀሓይ ደሚቑ ሓቀኛ መስመር ሒዙ ዝጓዓዝ ውድብ እዩ። እቲ ወያናይን ህዝባውን መስመር ክሳብ ዝሃለወ መፃኢና ብሩህ ምዃኑ ድማ ግንዛበ ክውሰድ ይግባእ። 

ብኣጠቓላሊ ካብ ሕሉፍ ጉዕዞን ዓወታትን፣ ህልዊ ምስልን ኣንፈትን ተበጊስካ ሐዚ እንታይ ይገበር? ዝብል ነጥቢ ምርኣይ ድማ ኣገዳስነት ኣለዎ። ብመሰረት እዚ እቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ተገይሩ ዘሎ ገምጋምን ምምዕርራይ ስትራቴጂክ ኣመራርሓን በቲ ኣብ ላዕሊ ዝተኻየደሉ ቅኒት ናብ ታሕቲ ክወርድ ይግባእ። ምኽንያቱ ኣብ ዞባታት፣ ወረዳታት፣ ጣብያታትን ቁሸታትን ሰፋሕቲ ፀገማት እዮም ዘለዉ። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ በዓል ዋና ቃልሲ ዝኾነ ህዝቢ ብውዳበታቱ እናረኸብካ ዝተጠናኸሩ መድረኻት ህዝቢ ምክያድን ሕቶ ህዝቢ ምስማዕን እውን ብቐፃልነት ትኹረት ዝሓትት መደብ እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ በብከባቢኡ ዘሎ መንእሰይ ሓይሊ ብዝርዝር ኣፀኒዕኻ ሕገ መንግስታዊ ኣስተምህሮ ክወሃብ ካብኡ ተበጊሱ  እቲ መንእሰይ ወለዶ ተቐባሊ ሕድርን ሃገርን ምዃኑ ግንዛበ ክህልዎ ምግባር ኣብ ቀፃሊ ከም ሓደ ዓብይ መደብ ክተሓዝ ኣለዎ። ኣብዚ ጉዳይ ውድብን መንግስትን ብዝለዓለ ትኹረት ክሰርሑ ይግባእ። ህዝቢ እውን ወሳናይ ኣካል ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ወሳናይነት ህዝቢ ብናይ ውልቀ ኣመራርሓ እናተሸፈነ ክኸይድ የብሉን። ኣብቲ በብ ብርኩ ዘሎ ኣመራርሓ ግልፅነት፣ ወያናይነት፣ ቅንዕና፣ ክትትልን ቁፅፅርን እናገበርካ ነኒ መድረኹ ዝምጥን ከይዲ መድረኻዊ ዕማም ዓብይ ትፅቢትን እምነትን ህዝቢ ትግራይ ህዝቢ ኢትዮጵያ እዩ። እዚ እንተተፈፂሙ ፖለቲካዊ ስብእናን ቀፃልነት እቲ ውድብን ተዓቂቡ ይቕፅል። ፖለቲካዊ ስብእና ኣሎ ማለት ኢኮኖሚና ይድልድል፣ ሰላምና፣ ይረጋጋእ ዴሞክራሲና እውን ይሰፍሕ። ደሚርካ እንትርአ ማእገር ውድብን ህዝብን ጥንካረ ይህልዎ። በዚ ድማ ዝማዕበለት ዓዲ ጋህዲ ትኸውን።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010