የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4105165
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1842
1892
18078
4065532
62940
90416
4105165

Your IP: 54.92.128.223
2017-07-22 10:46

“ከምታ ናይ ቀደምና ሎሚ እውን ንሕና ፅባሕ እውን ንሕና!”

here we go
selam new

 

ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ዶ/ር ኣዲስ ኣለም ባሌማ

ራብዓይን ናይ መወዳእታ ክፋል

 

ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዝለዓለ ረብሓ ዘለዎ  ኢንዳስትሪያል ፓርክ ክልልና ኣብዚ ሐዘ እዋን ኣብ ምንታይ ኩነታት ይርከብ? ነታ ክልል ካብኡ ሓሊፉ ነዛ ሃገር ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዘለዎም ግደ እንታይ እዩ? ዶ/ር ኣንባሳደር ኣዲስኣለም ባሌማ መብርሂኦም ይቕፅል።

“ህንፀት ኢንዳስትሪያል ፖርክ ከይዲ ህንፀቱ ተጀሚሩ ኣሎ። ዳርጋ እቲ ናይ መሬት ስራሕቲ ይስራሕ ኣሎ። እቲ ስራሕ ኣብ 2009 ዓ/ም ለካቲት ወይ መጋቢት ወርሒ ስራሕቱ ክዛዘም እዩ ዝብል ግምት ድማ ኣሎ። እዚ ንብዙሓት ኣሽሓት መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክፈጥር እዩ። ካልእ ትእምት ዝሰርሖ ኬሚካል ኢንዳስትሪ  እውን ኣሎ። እዚ ንናይ 40 ፋብሪካታት ፕላስቲክን ኬሚካልን ጥረ ኣቕሓ ስለ ዘፍሪ ንብዙሓት ኢንዳስትሪ እውን መበገሲ ክኸውን ዝኽእል እዩ። መስፍን ዝሰርሖ ዘሎ ድማ ከምኡ ኣተኣሳሲርካ ዝስራሕ እዩ።

ብክልል ደረጃ ክልተ ነገር ንሰርሕ ኣለና። ሓደ ዓብዪ ኮሚቴ ኣቚምና ሰብ ሃፍቲ ኣብዚ ኢንዳስትሪያል ፓርክ እዚ ዝጥቀሙን ንዕኡ ተሞርኪሶም ስራሕ ዝፈጥሩ ሰብ ሃፍቲ መን እዮም? ዝብል መፈፀሚ ትልሚ (Action plan) ኣዳሊና ኣለና። ነዚ እውን ባንክታት ላዕለዎት ሓለፍቲ መሓውራት ዩኒቨርስቲ መቐለ፣ ማሕበር ነጋዶ ዝተሳተፍሉ ዓብዪ ኮሚቴ ተጣይሹ ስርሑ ኣብ ምስላጥ ይርከብ። ኣብ መወዳእታ ድማ ድሌትን ዓቕምን ዘለዎም ኣረጋጊፀና ናብዚ ክጥቀሙ ክግበር እዩ።

ዓቕሚ ዘለዎም ናብ ኢንዳስትሪያል ፓርክ ክኣትዉ፣ ገሊኦም ድማ ምስዚ ተኣሳሲሮም ኣብቲ ኣብ ኣናእሽትን ማእኸላይን ክላስተራት ክኣትውን ክሰርሑን ክግበር እዩ። ከምኡውን ኣብ ጎኒ ኬሚካል ኢንዳስትሪ ክዓስሉ ዝኽእሉ ክነለሊ ኢና። ነዚ ዝኸውን ምንቅስቃስ ጀሚርና ኣለና። እንተነኣሰ ካብ ወርሒ ሕዳርን ታሕሳስን እውን መን ኣበይ ይኣቱ ክነፅፍፍ ኢና። ካሊእ እቲ ዝዓበየ ዝስራሕ ዘሎ ሓደ ዓብዪ ኮሚቴ ኣጣይሽና ኣብዞም እንዳስትሪ እዚኦም ዝቑፀር ሰብ ናይ ምርካብ ጉዳይ እዩ። ሐዚ ሰብ ዋና ፋብሪካታት ባዕሎም እዮም ዘሰልጥኑ ዘለዉ። ባዕልኻ እናሰልጠንካ ናብ ስራሕ ምእታዉ ድማ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ እዩ። ከመይ ገይርና ናብዞም ፋብሪካታት ዝሰልጠነ ናይ ሰብ ሓይሊ ነቕርብ ንዝብል እንተተኻኢሉ ዝሰልጠነ ናይ ሰብ ሓይሊ ንምቕራብ ፃዕሪ እናተገበረ እዩ።”

“ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ምቑርራፅ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝረአ ነገር ኣሎ። ነዚ ንምፍታሕ እንታይ ዝተሓሰበ ነገር ኣሎ? ብፍላይ ፀገም መስተ ማይ ከተማ መቐለ ብዘላቒ ንምፍታሕ ዝግበር ፃዕሪ እንታይ ይመስል ንዝብል ሕቶ እንትምልሱ ድማ፡-

“ኣብ ቐረብ ዝስተ ማይን መብራህትን ፀገማት ኣለዉ እዮም። ጠለብ ሓይሊ መብራህቲ እንተርኢና ከም ሃገር ይኹን ከም ክልል ብቑልጡፍ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ጉዳይ እዩ። በቢ ዓመቱ ዳርጋ ብርብዒ እዩ ዝውስኽ ዘሎ እቲ ጠለብ። ነዚ ንምምላእ እቲ መንግስቲ እናሰርሐ እዩ። ግድባት፣ ንፋስ ሓይሊን ጂኦተርማልን እናተሰርሑ እዮም። ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን እውን እንተኾነ ካልኦት ግድባት ከም ዝስርሑ ተቐሚጡ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ መብራህቲ ዝዝርገሐሎም ዓንድታት ዝኣረጉ እዮም። ብዝናብ ብንፋስ ይወድቁ ኣለው። እዚ ድማ ንምቁርራፅ መብራህቲ ሓደ ምኽንያት እዩ። ኣብ ከተማታት ዝስኳዓ ኣናእሽተይ ትካላት ኢንዳስትሪ እውን እቲ መስመር መብራህቲ ክስከሞ ዘይኽእል ሓይሊ ስለ ዝህብዎ እቲ ሓይሊ መብራህቲ ይቋረፅ እዩ። ነዚ ንምፍታሕ ነተን ኣናእሽተይ ኢንዳስትሪታት ማይ መብራህቲ፣ ሰልኪ ናብ ሓደ መማእኸሊ ዘርጊሕካ ክኣትዎ ክግበር እዩ። ኣብ መንበሪ ገዛውቲ ተሸኲዑ እንተፀኒሑ ግን እቲ መስመር ኣይሽከሞን ንምቁራፅ ሓይሊ መብራህቲ ሓደ ምኽንያት እዩ ዝኸውን ዘሎ። ስለዚ ናይ “ትራንስፎርመር” ቆፃሪትን ምምላእ ስራሕ እናተሰርሐ እዩ። ብፍላይ ናይ ቆፃሪት ዳርጋ ተወዲኡ እዩ። ናይ ትራንስፎርመር ድማ እግሪ፣ እግሪ እናተፈትሐ ይመፅእ ኣሎ።

ኣብ ቀረብ ዝስተ ማይ ብተመሳሳሊ ዝዓበየ ጠለብ ኣሎ። ንኹሉ ንምብፃሕ ድማ ዓብዪ ፀገም ኣሎ። ጉድጓድ ኩዒትካ ዘዕግብ (ዘርዊ) ነቲ ብጭቡጥ ዘሎ ጠለብ ዘማልእ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ዝዓበየ ስራሕ ክስራሕ ዘለዎ ዓበይቲ ግድባት ምስራሕ ግድን ክኸውን እዩ። ብመሰረት እዚ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ከተማ መቐለ ንምፍታሕ ንሓፂር ግዜ ሩባ ሰገን እናተሃነፀ እዩ። እዚ ዋላኳ ንመስኖ ተባሂሉ ዝተሰርሐ እንተነበረ ብኽፋል ተጠሊፉ ናብ ከተማ መቐለ እናኣተወ እዩ። ምናልባት እዚ ንክልተ ሰለስተ ዓመት ፀገም መስተ ማይ ከተማ መቐለ ኣብ ምቅላል ናይ ዓርሱ ግደ ኣለዎ። እቲ ዝዓበየን ዘላቒ ፀገም መስተ ማይ ከተማ መቐለ ዝፈትሕ ግን ግድብ ‘ገረብ ግባ’ እዩ። ነዚ ዝሰርሖ ምስ ቻይና ኣብ ስምምዕነት ተበፂሑ ኣሎ። ኣብ ቐረባ እንድሕር እቲ ናይ መወዳእታ ስምምዕነት እንተተፈሪሙ ናብ ስራሕ ክኣትው እዩ።

ኣብቶም ካልኦት ከተማታት እውን ተመሳሳሊ እዩ እቲ ኣከያይዳ ኣብ ገሊኦም ዓሞቕቲ ጎዳጉዲ ክኩዓቱ እዮም። ኣብ ከተማ ሸራሮ ግድብ ደጉግስ ተሰሪሑ ኣሎ።እዚ መስመር ምዝርጋሕ እዩ ዝተርፎ ዘሎ ኣብ ቀረባ መስመር ዘርጊሕኻ ናብ ግልጋሎት ክኣቱ ክግበር እዩ። ብተመሳሳሊ ንከተማ ሽረ ድማ ካብ ማይ ደሙ ግድብ ክዝርጋሕ እዩ እቲ በጀት ተቐሚጡ ኣሎ። ብድምር ሎሚ ዓመት 30 ምኢታዊ ናይዚ ክልል በጀት ኣብ ማይ እዩ ተመዲቡ ዘሎ። እዚ ዝለዓለ ገንዘብ እዩ። ንከተማ ኣክሱም እውን ብተመሳሳሊ ንግዚኡ ካብ ዓድዋ ይጥቀም ኣሎ። ግን ናይ ባዕሉ ግድብ ንምስራሕ ተሓሲቡ ኣሎ። ነዚ እውን ምድላዋቱ ተዛዚሙ ኣሎ። ኣብ ዓድግራትን ማይጨውን እውን ዓበይቲ ግድባት ንምስራሕ እዚኦም ብምትሕግጋዝ ሕብረት ኣውሮፓ ዝህነፁ እዮም። ፀገማት ፅሩይ ዝስተ ማይ ኣብ ትግራይ ዝፍታሕ ዓበይቲ ግድባት ብምስራሕ እዩ። ግን ድማ እዞም ግድባት ክሳብ ዝስርሑ ክንድዝተኽኣለ ጉድጓዳት ማይ እናዃዓትካ ዝቃለለሉ መንገዲ ክፍጠር እዩ። ነዚ ዝኸውን ናይ ደገ ልቓሕ ንምርካብ እናመቻቸና ኢና። ብፍላይ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ከተማ መቐለ ንምፍታሕ ፃዕሪ እናተገበረ እዩ።

ካሊእ ከተማታትና ንነበርተን ምችዋት ማእኸላት ልምዓት ብምግባር መስሕብ ቱሪዝም ንምግባር እቶም ዝሳለጡ ዘለዉ ስራሕቲ መንገዲ፣ ማይ መብራሀቲ ኣማሊእኻ ፅሬትን ፅባቐን ክህልወን ብፕላን ክምርሓ ምግባር እዩ። ነዚ ድማ እቲ  ኣቐዲሙ ዝወፀ ፕላን መሊስካ ክረአ ክግበር እዩ። ነዚ እውን ከተማ መቐለ ናይ 10 ዓመት ስትራክቸር ፕላን ፀዲቑላ ኣሎ። እዚ ዓቕሚ ብዝተረኸበ ክስራሕ እዩ። ካልኦት ከተማታት እውን ብተመሳሳሊ ብፕላን ክስርሓ ፅቡቓት ክኾና ንኢንዳስትሪ ግልጋሎትን ንመንበርን ብዝብል ብግቡእ ተወዲበን ዝስረሐሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ።

ከተማታት መስሕብ ቱሪዝም ኣብ ምግባር ዝስርሑ ስራሕቲ ኣለው እዮም። ኣብዚ እቲ ዓብይ ፀገም ዝኸውን ሆቴላት እዩ ዘሎ። ቁፅሪ ደረጀኦም ዝሓለዉ ሆቴላት ውሑዳት እዮም። ነዚ እውን ብቐፃሊ ፅቡቕ ደረጀኦም ዝሓለዉ ሆቴላት ክህነፁ ብቁፅሪ እውን ክበዝሑ እናተሰርሐ እዩ። ቱሪስትታት ውዕል ሕድር ዝብልሉ ዝሓሸ ግልጋሎት ክረኽቡ እንተለዉ እዮም። እዚ እንተዘይሃልዩ ግና ጉዕዞ ሓደ ማዕልቲ እዮም ገይሮምዎ ዝኸዱ። ኣብ ክልልና ብዙሓት ክጉብነዩ ዝግበኦም ታሪኻዊ ቦታታት ኣለዉ። ኣብ መቐለ ዘይተወድኡ ሆቴላት ኣለዉ። ነዚኦም ክውድኡ ምስ ሰብ ሃፍቲ ተዘራሪበና ኣለና፤ ኣብ ቐረባ እዋን ክውድእዎ እዮም ዝብል ተስፋ ኣሎ።

ብድምር ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ካብ ዝተተግበሩ ወሰንትን ዓበይትን መደባት ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዝተሰርሐ ስራሕ እዩ። እዚኦም ብቐፃልነት ብዘይምቁርራፅ ክሰርሑ ዘለዎም ነገራት እዮም። ህዝቢ ጠለባቱ እንታይ እዮም ኢልካ ምድማፅ፣ ምስ ህዝቢ ምስራሕ ፀገማት ህዝቢ ቐልጢፍካ ኣድሚፅካ ምፍታሕ ዘድሊ። ካሊእ እቲ ክራይ ኣካብነት ወድዓዊ ባይትኡ ዝሽርሸረሉ ኩነታት ንምፍጣር ኣሰራርሓታት ብምፅፋፍ፣ ስሉጥ ግልጋሎት ተሓታትነት ክህሉ ከምቲ ልሙድ በቲ ዝተለመደ ዓርስኻ እናፈተሽካ ኣንፃር ክራይ ኣካብነት ቃልሲ ብምሕያል ሰለጤን ልምዓትና ክረጋገፅ ይግባእ። ሎሚ ዓመት ኣብ ከተማታት ንማኑፋክቸሪንግ ቀዳምነት ብምሃብ እዚ እንተዘይተስፋሕፊሑ ማእኸላይ እቶት ምስ ዘለወን ሃገራት ክንስራዕ ኣለና ዝብል ሸቶ ክዕወት ስለዘይከኣል እዚ ብዝግባእ ዝሰርሐሉ ዓመት እዩ ክኸውን ዝግበኦ።

ኣብ መወዳእታ ዶ/ር ኣምባሳደር ኣዲስ ኣለም ባሌማ ንዝሃቡና መብርሂ ብሽም መንበብቲ እናመስገና ዘበን ስራሕ 2008 ዓ/ም መፍረያይነት ሕርሻ ንምዕባይ ብሰፊሑ ዝተሰረሐሉ እዩ። ካሊእ ኣብ ህዝቢ ዝለዓል ፀገማት ምንጋስ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳርን ንምንጋስ  ብስፍሓት ዝተሰርሐሉን ዝቃለሰሉን መንገዲ ዝፍጠረሉ ባይታ እዩ ተመዓራርዩ ዘሎ። ኣብ ጥዕና ኣብ ትምህርቲ ማሕበራዊ ፀገማት ኣብ ምእላይ እውን ካብቲ ዝነበረ ብዝበለፀ ዝተሰርሐሉ ዓመት እዩ።

ተደማሚሩ 2009 ዓ/ም ዓብዪ ዘበነ ስራሕ ክኸውን እዩ። ንምዕዋት ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሃገር ቆሪፀና እንለዓሉ ምስ ህዝቢ ብዝበለፀ ተቐራሪብካ ዝስርሐሉ። ህዝቢ ድማ ከምቲ ልሙድ ምስ ውድቡን መንግስቱን ብዝበለፀ ኣመኔታ ዘሕድረሉ ዓመት እዩ። በብደረጅኡ ዝረጋገፁ ዘለዉ ምዕባለታት እናረኣየ ነቶም ምዕባለታት ከጠናክር ነቶም ጉድለታት ድማ ከስተኻክል ምሉእ ተሳትፎ ክግበር መንግስቲ እውን ውራያት ልምዓት፣ ዴሞክራሲ ፍትሕን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ህዝቢ እናዕሰለ ውራያት ህዝቢ ብዘላቒ መፍትሒ ንምርካብ ፃዕሩ ኣሐይሉ ክቕፅል ይግባእ ንብል። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 955
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ግንቦት 2009