እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193295
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
748
3331
20658
5145598
97353
128136
5193295

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:18

“ካብቲ ዝተፈፀመ ጅግንነት ንላዕሊ ዓብዪ ጅግንነት ኣብ ዝሕተተሉ ኩነታት ኣለና።”

here we go
selam new

 

ሳልሳይን መዛዘምን  ክፋል                                                 

  ተጋዳላይ ስብሓት ነጋ

ክቡራት ኣንበብቲ፤ መዛዘሚ ክፋል ናይቲ መስራቲ ውድብ ህወሓትን ነባር መሪሕነትን ዝኾነ ብፃይ ስብሓት ነጋ ዝሃበና መብርሂ ይቐርብ ኣሎ፡፡ ብፃይ ስብሓት ኣብ ህሉው ሓደጋታት ስርዓትናን መፍትሒኦምን ዘድሀበ ሓሳባቱን ረዘንቲ መልእኽትታቱን ክተንብቡ ንዕድም፡፡

ወይን፡- ኣብዚ ሕዚ እዋን ጐድኒ ንጐድኒ ዝበፃሕናሉ ብርኪ ጥንካረ ዝረኣዩ ዓበይቲ ሓደጋታት ትምክሕትን ፀቢብነትን ምንስእራር ምንጪ እንታይ እዩ? መፍትሒኦም ኸ?

ተጋዳላይ ስብሓት፡- በብእዋኑ ሓደጋ ወይ ፈተናታት /Challenges/ ዝበሃሉ ነገራት ክመፁ ይኽእሉ እዮም።ህወሓት/ኢህወዴግ ግና እቲ ብቓልሶም ዘረጋገፅዎ ማዕርነትን ዴሞክራሲያዊ ሓድነትን ሒዞም እዮም ንፈተናታት ክስዕሩ ዝኽእሉ።ትምክሕትን ፀቢብነትን ሓደ ቀንዲ መርኣያ ክራይ ኣካብነት እዮም። ናይዚ ስርዓት እዚ ባህርያዊ ሓደጋታት ተባሂሎም ካብ ዝተቐመጡ ውሽጢ ከም ሓደ ዓብዪ ሓደጋ ዝተቐመጡ ፀቢብነትን ትምክሕትን እዮም።ስለዚ ከም ሓደጋ ዘይተነፀረ ኣሎዶ ኻልእ ክረአ ይኽእል ይኸውን።ነዚ ዝምልከት እንተሪኢናዮ ግን ፀቢብነትን ትምክሕትን ናይቲ ሕገ-መንግስቲ ሓደጋታት እዮም።ባህሪያዊ /inherent/ ናይ ውሽጢ ሓደጋታትና እዮም።መርኣያ ክራይ ኣካብነት እውን እዮም።ፀረ ሰላም፣ ፀረ ዴሞክራስን ፀረ ልምዓትን እዮም።እዚ ብንፁር ከም ሓደጋ ተቐሚጡ እዩ።ግን ሓደጋ ኢልና ከምዘቐመጥናዮም ንምፍትሖም ብምረት ትኹረትዶ ሂብናዮም  እንተይልና ኣይሃብናዮምን።ፀቢብነትን ትምክሕትን ናይቲ ዘመኑ ‘ኦርጋኒክ’ ዘይኮነ ሙሁር /elite/ እዩ።‘ኦርጋኒክ’ ዘይኮነ ኢሊት ማለት ህዝባውነት ዘይብሉ ናይ ዝኾነ ይኹን ሙሁር /ናይ ኣካዳሚ ክኾን ይኽእል  ቐሺ ክኾን ይኽእል/ ወዘተ ሓደጋኡ ብክራይ ኣካብነት ክግለፅ ከሎ ‘መን ከማኻ ንዓኻ ዝመስል የለን’ ዝብል እዩ።

‘ንዓኻ ዝመስል የለን’ ክብል ከሎ፣ “ካልእ ግን ካልእ እዩ” እዩ ዝብል።ከም ህዝቢ መጠን ኣይርእን።ብሄራዊ መንነት ዝበሃል ኣይንታዩን።ስለዚ ንኻልእ ምንሻው ህልም ዝበለ ፀረ-ዴክራሲ እዩ፣ ፀረ ሕገ-መንግስቲ እዩ።እዚ እናሃለወ ብምንም ዓይነት ልምዓት ዝበሃል፣ ሰላምን ብሰላም ምንባርን ዝበሃል፣ ዴሞክራሲ ዝበሃል ክመፅእ ኣይኽእልን።ስለዚ በቲ ሓደጋ ኢልና ዘቐመጥናዮ መጠን ክንሰርሕ ኣለና።ክሳብ ሕዚ ብኡ መጠን ኣይሰራሕናሉን።እዚ ክርአ ክኽእል ኣለዎ።“ንዓኻ ዝመስል የለን” ኢልካ ምስ ኣሀመምካዮ ከምድላይካ ኢኻ ጅብኡ ትጉርጉሮ ጥራሕ እንተይኮነስ መንነቱ ትድምስሶ።ብኣ እናሞጐስካ ኢኻ ጥራሕ ዝባኑ ተትርፎ። ንህዝቢ ከምድላይካ ክትገብሮ  እንተኾይንካ ንዓኻ ዝመስል የለን” ክትብሎ ኣለካ።“ካልእ ንዓኻ ኣየርክብን” ኢልካ ነቲ ኻልእ ክተናሽዎ ኣለካ።ስለዚ ትምክሕቲ ይኹን ፀቢብነት ሓደጋነቶም ዝኸፍአ እዩ።“ንዓኻ ዝመስል የለን” እንተተባሂሉ ምንም ዓይነት ቋንቋ ክነእትወሉ ኣይንኽእልን።ልምዓታውነት፣ በዓል ሞያነት፣ ዴሞክራሲያውነት፣ መገልገላይነት ህዝቢ ዝበሃሉ ቋንቋታት ክቕበል ዝኽእል ኣይኮነን።እቲ ቐንዲ ተበዳሊ ከዓ እቲ “ንዓኻ ዝመስል የለን” ዝበልካዮ እዩ።ኣደንዚዝካዮ ስለዘለኻ።

ብባህሪኡ ህዝቢ ንህዝቢ ምንም ዘጋጩ የብሉን።ህዝቢ ንህዝቢ ንዓይ ዝመስል የለን እውን ኣይብልን።ህዝቢ ነፂልካ ከምድላይካ ንምግባር ዝግበር ጉያ ንማንም ኣይጠቅምን። ልዕሊ ኹሉ ነቲ ህዝቢ ንሓደጋ ምድርባይ እዩ።ኻልእ ክፃወተሉ ምግባር እዩ።ብሄር ብሄረሰባት ኢትዮጵያ ኩሎም ተበዲሎም እዮም።ናይቲ “ንዓኻ ዝመስል የለን” ዝብል ምርኮኛ ዝነበረ ህዝቢ ኣምሓራ እውን ብዱል እዩ።ንፈልጦ ኢና።ህዝቢ ፀቢብነት፣ ትምክሕቲ ዝበሃል ነገር የብሉን ኣብ ውሽጡ።ሰብ እዩ ዘሓምብጦን ዝሰልቦን።ስለዚ ህዝቢ ሰሊብካ ከምድልየትካ ንምግባር ኣብዝግበር ኩነታት ንህዝቢ ዴሞክራታይዝ ምግባር፣ ንህዝቢ ካብ ትምክሕትን ፀቢብነትን ንምንጋፍ ሓደ ቀንዲ ቃልሲ ክኸውን ዘለዎ እዩ።ክሳብ ሕዚ እንታይነቱ፣ ሓደጋኡ፣ ናይ መን ፖለቲካ ምዃኑ፣ ናይ መን ቋንቋ ምዃኑ፣ ብዝግባእ ኣይሰራሕናሉን።ስለዚ ንህዝቢ ፀቢብነት እንተኣሓንጊጥናዮ፣ ትምክሕቲ እንተኣሓንጊጥናዮ ዝኾነ እዩ እናመፀ ዝምንጭቶ።ምኽንያቱ ብ “ንዓኻ ዝመስል የለን” ዓይኑ ዓዊሩ፣ ደንዚዙን ገምቢ ኮይኑን ስለዘሎ።እዚ ሓደጋ ንዘመናት ዘድቀቐና እዩ፡፡ ሕዚ እውን ምሳና ኽነብር ብዝኾነ ይኹን ደረጃ ክንቅበል የብልናን።ስለዚ ዝኾነ ህዝቢ ካብዚ ነፃ እንተዘይወፂኡ ነፃ ኣይወፀን።ኣእምሮኡ ብዘይኮነ እንተተማሪኹ ተፀላኣይ እዩ፣ ተጠቃዓይን ተነፃላይን እዩ።ንባዕልኻ ከም ዝድላዩ ዝገብረካ ሬሳ ገይርካ ብነፃነት ምንባር ዝበሃል የለን።ስለዚ ፀቢብነትን ትምክሕትን ሓደጋና እዩ ኢልና ግን ዘይቆርመምናዮ፣ ከም መደብ እውን ሒዝና ባርዕ ዘየእተናሉ ሓደጋ ኮይኑ ኣሎ።ህዝቢ ካብዚ ናፃ እንተየውፃእናዮ እቲ ዝኣመትናዮ ሓደ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያውን ማሕበራውን ማሕበረሰብ ክንፈጥር ኣይንኽእልን።ንህዝቢ ብትምክሕትን ፀቢብነትን ሬሳ ገይርካ፣ ጥምቢ ገይርካ ክስራሕ ዝኽእል ነገር ውሑድ እዩ።ንዕኡ ምስ ኣጥፋእኻ ኢኻ ተለዋጢ ስርዓት ኣብ ኩሉመዳይ ክትፈጥር ትኽእል።ስለዚ ግዜ ክወሃቦ ዘይብሉ ዓብዪ ሓደጋ ምዃኑ ተረዲእና ክንቃለሶ ኣለና።

ወይን፦ ምስ ሕቶ መንነት ተኣሳሲሩ ዝቀላቐል ዘሎ ዝንባለ (ኣብ ምዕራብ ትግራይ) ብታሪኽነቱ ኮነ ብመንፅር ኣፍቲ ቓልሲ እዋን ዝነበረ ኣመፃፅኣን ኣተኣላልያን፣ ከምኡ እውን በቲ ቅድም ኢሉ ዝተወሰደ ሕገ መንግስታዊ ናይ ኣከላልሳ መትከላት እንተርአ መበገሲን መደምደምታን ናይቲ ሕቶ ብኸመይ ምቕማጥ ይከኣል?

ተጋዳላይ ስብሓት፦ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ኣነ ክልቲኦም ክምስክሩ ይኽእሉ እዮም። ዋላ ብኣዴን ዋላ ህወሓት ብፍላይ ኣብ ኣመራርሓ ዘለዉ። ብርግፅ ከም ሕቶ ስለዝተልዓለ እምበር ዘርዚረ ዝፈልጦ ነገር ብዙሕ ኣይኮነን። ናብ ታሪክ እንተኸይድና ርሑቅ እንተይከድና ህዝቢ ወልቃይት ህዝቢ ትግራይ ምዃኑ መርገፂ ናይ ህወሓት እዩ ነይሩ። መርገፂ ጥራሕ እንተይኮነ ናብ ናይ ቀረባ ታሪኽ እንተኸይድና ህዝቢ ወልቃይት ምስ ህወሓት ኮይኑ ተቓሊሱ እዩ። “ትግራዋይ እየ” ኢሉ። ንሕና ኢልናዮ ዘይኮነ ንሱ እውን ትግራዋይ እየ ኢሉ። ኢህኣፓ ናይ መጨረሻ ዕርበቶም፣ ኣፍቲ ምስ ህወሓት ዝገብርዎ ውግእ ኣብ ወልቃይት እዩ ነይሩ። ኢህኣፓ ምስ ህዝቢ ወልቃይት ኮይንና ኢና ስዒርናዮም። ኢህኣፓን ጅብሃን እውን ሓቢሮም ኣንፃር ህወሓት ኣብ ዘካየድዎ ውግእ (ኣብ መጉእ) ህዝቢ ወልቃይት ህወሓት ኮይኑ እዩ ተሰሊፉ። ምኽንያቱ ህዝቢ ከይሓዝካ ውግእ ክተካይድ ኣይትኽእልን። ስለዚ ህወሓት ነዞም ወግኣት ምስ ህዝቢ ወልቃይት ኮይኑ እዩ ስዒርዎም።

ደርጊ እውን ብጣዕሚ ዓበይቲ ውግኣት ከፊቱ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ፀረ ደርግ ኣብ ዘካየድናዮም ዓበይቲ ውግኣት ህዝቢ ወልቃይት ‘ትግራዋይ እየ’ ኢሉ ምስ ህወሓት ተሰሊፉ እዩ ኣካይድዎ። ሓደ ዝነበረ ውግእ ኣብዚ ናይ ዳንሻ ኣውራኣ ወርቂ መዋፈርታትና ዝነበረ ደርጊ ቑሩብ እዩ ቐይርዎ እምበር ኣትይዎ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ወልቃይት ነዚ እውን ፀኒዑ መኪቱዎ እዩ። ህወሓት ንህዝቢ ወልቃይት ሒዙ እዩ ንደርግ መሊሱዎን ደምሲሱዎን። ህዝቢ እንተይሓዝካ፣ ደጀን እንከየጥረኻ ኣይትዋጋእን። ስለዚ ህዝቢ ወልቃይት ‘ትግራዋይ ኢካ’ ኢልናዮ እንተይኮነ ‘ትግራዋይ እየ’ ኢሉ ምስ ህዝቢ ትግራይ ተሰሊፉ ተዋጊኡ እዩ። ምስ ህወሓት ተሰሊፉ እዩ። ስለዚ ናብ ርሑቕ ታሪክ እንተይከድና ኣብዚ ናይ ሓፂር ታሪኽ ናይ ፀረ-ደርግ ዝነበረ ህዝቢ ወልቃይት ትግራዋይ ምዃኑ ኣሚኑ ምስ ህወሓት ተሰሊፉ መኪቱ እዩ። ተዋጊኡ እዩ። ኣብኡ ዝተኻየዱ ውግኣት ከኣ ኩሎም ዕውታት እዮም ነይሮም። ህዝቢ ምግቢ እናቕረበ፣ ውጉእ እናልዐለ እዮም ተኻይዶም። ስለዚ ህዝቢ ወልቃይት ብዛዕባ ትግራዋይነቱ ሕቶ ነይሩዎ ኣይፈልጥን።

ንሕና ህወሓት ሓደ ጌጋ ገይርና ነይርና። ብዙሕ እንተይከድኩ ናይ ዓፋር ጉዳይ፣ ኣብ ትሕቲ ናይ ትግራይ ምምሕዳር ዝነበረ ናይ ዓፋር ቦታ ‘ትግራዋይ እዩ’ ኢልናዮ ነይርና። ኢልናዮ ቁሩብ ፀኒሕና። ግን ድማ ብመሪር ዓርሰ ነቐፌታ፣ ፅሑፋት ኣለዉ እዮም ሕዚ እውን፣ ምምሕዳር ተኸቲልና፣ ብሄረ ትግራይ ዘይኮነ ‘ትግራዋይ ኢኻ’ ኢልናዮ። ንኣብነት ባዳ ናይ ትግራይ ምምሕዳር እዩ ነይሩ። ሽዑ ዝገበርናዮ ነቐፌታ ብጣዕሚ ከቢድ ነይሩ። ኣብ ዶክመንትና ይርከብ እዩ። ተጋጊና ኢና ኢልና ምምሕዳር ተኸቲልና ምኽያድና ተጋጊና ኢልና ኣልዒልና። ሕዚ እዚ እንታይ እዩ እቶም ናይ ብሄር፣ ብሄረሰብ ዘብሉ ረቋሒታት መሰረት ገይርና ማለት እዩ። ኣብ ካልኦት ናይ ኢትዮዽያ ቦታታት እውን እንትኽለል እንተሎ፣ ቤንሻንጉል ሕዚ ወለጋ እዩ ነይሩ። ኦሮሞ እዩ ነይሩ። ካልኦት እውን ምሉእ ኢትዮዽያ እንተሪኢናዮ ዝነበረ ዶብ (ቦርደር) ምምሕዳራዊ እዩ ነይሩ እቲ መለክዒ። ንሱ ደሓር ክልላት ምኽላል ክመፅእ እንተሎ በቲ ናይ ብሄር ብሄረሰብ ረቋሒታት እዩ ተኸሊሉ። ምሉእ ኢትዮዽያ ማለት እዩ። ንሕና ናይ ብሄር ረቋሒታት ምልክት እንተይገበርና ናይ ዓፋር ቦታታት መሊስና። ብበሊሕ ዓርሰ ነቐፌታ። ሕዚ ምምሕዳር ተኸቲልካ ‘ብሄር ኢኻ’ ምባል ከመይ ኢሉ ከም ዝመፅእ ኣሸጋሪ እዩ። ናይ ብሄር ብሄረሰብ መለክዒታት ረቋሒ (Criterias) ኣለዉ ሓሙሽተ፣ ሽዱሽተ ዝኾኑ። ንሶም እዮም ዘተዓርቑ። ንሶም ኣተዓሪቖም እውን እዩ ናይ ወልቃይት ጉዳይ ምላሽ ረኺቡ ሓዲሩ ዝፀንሐ።

ዘይነበረ ሕቶ እዩ፡፡ ሕዚ ከምቲ ቅድም ኢለ ዝገለፅክዎ ብዛዕባ ናይ ወልቃይት ጉዳይ ሕቶ ከም ዘሎ ይሰምዕ እየ። እሞ ክልቲኦም ነባራት ውድባት፣ ኣብ ካልእ ናይ ኢትዮዽያ ከባብታት ዝተሞከረ ጉዳይ እዩ እዚ፣ እታ ናትና ናይ ዓፋር ዝነበረት ተሞክሮ ጥራይ ኣይኮንኩን ኣቐሚጠ። ካልኦት ምኽላላት እውን እቲ ናይ ብሄር፣ ብሄረሰባት ረቋሒ ምልክት መዐቀኒ ተገይሩ እዩ ተተግቢሩ።

ሕዚ እዚ ኣብ ወልቃይት ይኹን ኣብ ፀገዴ፣ ኣብ ግጮ እውን ይኹን ዋላ ዘርዚረ ዝፈልጦ እንተዘይኮንኩ እቱ ዝተዓርቐ ነቲ ዝተቐመጠ መዐቀንታት ክትግብሩ ይግባእ ዝብል እምነት እዩ ዘለኒ። ታሪክ ሓደ ነገር እዩ፤ ግን ድማ ዝተቐመጠ መዐቀኒ ኣሎ። ናይ ብሄር ብሄረሰባት መዐቀኒ። በቲ ሕገ- መንግስቲ ማእኸል ገይሩ ዝተቐመጠ መዐቀኒ እንታይ የባእስ እንታይ ኣየባእስን ዘርዚረ ኣይፈልጦን፣ ግን ቀደሙ በዚ መዐቀኒ ረቋሕታት ተኸሊሉ ዝነበረ ንምንታይ ናብ ሕቶ ይመፅእ ኣሎ ዝግምቶ ክህሉ እዩ። ግን ክልቲኦም ውድባት ሒዞምዎ ስለዘለዉ ክፈትሕዎ እዮም ዝብል እምነት እዩ ዘለኒ። ግዜ ክወስድ እውን ኣይምተገበአን።

ወይን፦ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር፣ ፍትሒ፣ ምእካብ ክራይን ግዕዝይናን ሎሚ እውን ዓበይቲ ሓደጋታት እዚ ስርዓት ኮይኖም እንትቕፅሉ ይረኣዩ ኣለዉ። ውድብን መንግስትን ነዞም ሓደጋታት ንምፍታሕ ዝወስድዎም ስጉምትታት ኣለዉ። ብወገንካ እንታይ ውፅኢት የምፅእ ኣሎ ትብል ኣብዚ መዳይ ክግበር ኣለዎ ኢልካ እትሕብሮ እንታይ እዩ?

ተጋዳላይ ስብሓት፦ እዞም ጉድለታት ከም ዘለዉ 12 ዓመትና ገይርና ኣለና ካብ ንዛረብሎም። እዚኦም ከዓ ፀረ ልምዓት እዮም። ፀረ ሰላም እዮም፣ ፀረ ዴሞክራሲ እዮም። ሽሕን ምኢትን ግዘ ኢና ተዛሪብና ብዛዕባ እዞም ሓደጋታት። ሕዚ እውን በቲ ዘቀመጥናዮ ሓደጋነቶም ንኸዶ ‘ዶ ኣለና? እንተይልና ዝኽየድ ኣሎ፤ ገምጋማት ኣሎ፣ ህዝቢ እውን ምዝራብ ጀሚሩ ኣሎ፣ እዚ ዓብይ ፀጋ እዩ። እዚ ኮይኑ እቲ ዝግበር ዘሎ ናይ ምምሕያሽ ድዩ ጠቕሊልካ ናይ ምፍታሕ? ዝብል ግና ሕቶ ኣለኒ። ሕዚ ምምሕያሽ ዝበሃል ነገር ክኸውን የብሉን። መፍትሒ እዩ ክመፅእ ዘለዎ። መፍትሒ ንክመፅእ መንቀሊኡ ክፍለጥ ኣለዎ። መንቀሊኡ እንታይ እዩ? ፀረ ህዝብነት ኣለዎ ዶ?  ፀረ እቲ ዝተሰርሐ ጂቲፒ ኣለዎ ዶ? ዝብል እቲ መንቀሊኡ ብደምቢ እንድሕር ዘይተቐሚጡ ናብ ምምሕያሽ እንተዘይኮይኑ ናብ መፍትሒ ንምኻድ የኽእልን። ስለዚ እዚኣቶም ፀረ ህዝብነት እዮም። ፀረ ዴሞክራሲ እዮም ፀረ ልምዓት እዮም። ህዝቢ ኢትዮዽያ ተቓሊሱ ዓብይ ሽም ረኺቡ እዩ። ግን እዚኦም ሒዝካ ይቕፀል ዶ? ዝብል ሕቶ በብደረጃኡ ክለዓል ክኽእል ኣለዎ። መለስ ኢሉ፣ ሃ/ማርያም እውን ኢሉ፣ “ህዝቢ ሒዝና ኢና ንፈትሖ” ዝብል ትኽክለኛ መትከል ተቐሚጡ እዩ።

ህዝቢ ሒዝና ማለት እንታይ ማለት እዩ? መን እዩ እቲ ህዝቢ?... ዝብል ህዝቢ ብጥቕሉሉ ኣሎ፤ ህዝቢ ከኣ በብዝምልከቶ ዝተወሰነ ኣሎ። በብስርሑ። ህዝቢ ነፂርካ፣ ነታ እትምልከቶ ስራሕ ፈሊኻን ወዲብካን መገልገላይን ተገልጋላይን ሒዝካ ብቕደም ሰዓብ መፍትሒ ምምፃእ ይጠልብ። ህዝቢ ኣፉ ኸፊቱ ኣሎ፣ ህዝቢ ይለዓዓል ኣሎ፣ ካልእ ከየሰልፎ ነሰልፎ፡፡ ስለዚ  ዘዝምልከቶ ህዝቢ ኣሎ እዩ። ህዝቢ ብጥቕልሉ ኣይኮነን። ንሕድሕድ ስራሕን ዘርፍን ህዝቢ ክንፀር ክኽእል ኣለዎ። ንኣብነት ንሓይሊ መብራህቲ ህዝቢ ማለት እንታይ ማለት እዩ?  እቲ ዝጥቀም ዘሎ እቲ ዝጉዳእ ዘሎ መን እዩ? ክንፀር ኣለዎ። ንፍትሒ፣ ንፀጥታ፣ ንኣገልግሎት ወሃቢ ትካል ወዘተ ብተመሳሳሊ። እቲ ዝተጠቐመን ዝተጐድአን ክፍለ ኣለዎ። እዚ ሒዝካ ክርአ ኣለዎ። እንትርአ ፈተና ኣሎ፣ ፀጋ እውን ኣሎ። ፀጋ እቲ ናይ ህዝቢ ምልዕዓል እዩ። ፈተና ከኣ ነቲ ዝተለዓዓለ ህዝቢ፣ ፀላኢ ወትሩ ግዘ ዕጡቕ ስለዝኾነ፣ ለይትን ቀትርን ስለዝሰርሕ ከየዕጥቆ ዝበለፀ ምስራሕ የድሊ። እንተዘንጊዕኻ ፀላኢ ክፏሓኽ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ሒዝኻ ምሉእ መፍትሒ ምምፃእ የድሊ።

መን እዩ ህዝቢ? እንተተባሂሉ ከምቲ ዝገለፅኩዎ ነንስርሑ ናይ ባዕሉ ህዝቢ ኣለዎ። ኣፍቲ ሓደ ሽሕ ክኸውን ይኽእል። ኣፍቲ ኻልእ ክልተ ሚኢቲ ክኸውን ይኽእል፣ ነተን ስራሕቲ፣ ህዝቢ ሒዝካ ከመይ ኢለን ይኸዳ ነይረን፣ ምባል የድሊ። እዚ ዕላማኡ ሓዞ ትሰዶ ክኸውን የብሉን። ነቲ ስርዓት ንምፅራይ ግን ደፊርካ ክእቶ ኣለዎ። ነዚ ዘግብር ድፍረት ጅግንነት ከኣ ምውናን የድሊ። ምኽንያቱ እቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ዓብይ ጅግና ዘድልዮ እዩ። ብጣዕሚ ብጣዕሚ ዓብይ ጅግና። ሕዚ ዝጥለብ ጀግንነት ከፍቲ ዝድለ ጠለብ ንላዕሊ እዩ። ተራ ጅግንነት እውን ኣይኮነን። ዓብይ ጅግንነት ዝሓትት ኩነታት እዩ ዘሎ። ህዝቢ ከምዚኣ ኢሉ ክስለፍ ተቐሪቡ እንተሎ ኻልእ ከየስልፎ። ምምሕያሽ እንተይኮነ መፍትሒ ዘምፅእን ስርዓት ዘስተኻኽልን ጅግንነት የድሊ። ምምሕያሽ ዕንወት ዘምፅእ ስለዝኾነ። ብንእሽተይ ሓዞ ትሰዶ ስርዓት ኣይስተኻኸልን። እዚ ክረአ ክኽእል ኣለዎ።

ደደቢት ወሪድና፣ በዚ ወሪድና፣ በዚ ወፂእና… ጅግንነት እዩ። ኣብ ታሪክ እዛ ሃገር እቲ ዝዓበየ ምዕራፍ እዩ ተሰሪሑ። ክትፈርስ እያ ነይራ እዛ ዓዲ እዚኣ። ኣብዚ ዝተፈፀመ ጅግንነት ዓብይ እዩ። ሕዚ ካፍቲ ናይ ሽዑ ዝነበረ ጀግንነት ንላዕሊ፣ ንላዕሊ፣ ንላዕሊ እዩ ጅግንነት ዝሓትት። ነብስኻ ምርኣይ የድሊ። እዚ ብርግፅ ኣብ መድረኽ ኮፍ ኢልካ እትመያየጠሉ እምበር ብቓለ መጠይቕ ዝውዳእ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ግና ኣብ መስቀለኛ መንገዲ ከም ዘለና እየ ኣነ ዝግምት። ወይ ፀላኢ ክኸእዩ ወይ ንሕና ጠንኪርና ክንወፅእ ኢና።

ፀላኢ ነዚ ድኽመት ከይፈለጠ ከኣ ዓቕሚ ከጥሪ ኣይኽእልን። ዓቕሚ እተጥሪ ወይ ክተጥሪ ሑዂት ትብል ፈታዊ ክተሕጉስን ፀላኢ ክተሕርርን እዩ። ፈታዊ ክተሐጉስን ፈታዊ ክተስልፍን እንተለኻ ፀላኢ ክሓርር እዩ። ሕዚ ፀላኢ ንምሕራር ኣፉ ከፊቱ ዘሎ፣ ፈታዊ ንምሕጓስ ዘሎ ሰልፊ ብጣዕሚ ዓብይ ጀግንነት ዝሓትት እዩ። ክንድቲ ፀላኢ ለይትን ቀትርን ዝሓስቦ እቲ “ፈታዊ ህዝቢ እየ” ዝብል ለይትን ቀትርንዶ ይሓስብ ኣሎ?  ወይስ ኣብ ናይ ባዕሉ ሕቱኽቱኽ እዩ ዘሎ? ኣብዚ እዩ እቲ ጅግንነት ዘድሊ። ‘ከምዚ እንተገይረ እዚኣ ትበፅሐኒ ትኸውን እያ’ ዝብል ዋላ ትብፃሐኒ ኢሉ እዩ ክስለፍ ዘለዎ፡፡ ‘ክስዋእ እየ’ ኢሉ ተሰዊኡ እንድዩ፤ ሕዚ ድማ ዓብይ ጀግንነት ዓብይ መስዋእትነት ይሓትት። እዚ ኣብ ዝሓትተሉ ኩነታት ኢና ዘለና።

እዚ ጅግንነት እዚ ድማ ምቕልጣፍ ዘድልዮ እዩ። ዕድል የምልጥ እዩ። ተሰላፋይ ህዝቢ እኒሀ ካልእ እንተየሰለፎ፣ ኣፉ ከፊቱ ዘሎ ፀላኢ፣ ናይ ውሽጢ ይኹን ናይ ደገ እንተየሰለፎ እንተሎ ምትዕርራይ የድሊ። ህወሓት/ኢህወዴግ ቆሪፁ ተሰሊፉ ዶ ኣሎ?  ዝብል ሕቶ ኣለኒ። እቲ ቆራፅነት ክሳዕ ክንደይ እዩ? ምርኣይ ዘድልዮ እዩ እምበር ካብቲ ሕዚ ዘሎ ናይ ኢትዮዽያ ኩነታት ጅግንነት ዝዕድም ኩነታት፡፡ እዚ ንባዕሉ ዓብይ ኣጋጣሚ ኮይኑ፣ ክንጥቀመሉ ዝግበአና ዕድል ክኸውን ምተገበኦ። ናይ መወዳእታ መፍትሒ ንምምፃእ ከምልጥ ዘይብሉ ዕድል ምኾነ። እዚ ኣብ ናይ ባዕሉ መድረኻት ክርአ ዘለዎ ኮይኑ ግን ኣብ ቅድሚትና ዓብይ ፈተና ኣሎ፣ መሊእና እንተፈቲሕናዮ ድማ ዓብይ ዕድል እዩ ዝፅበየና። ስለዚ ኣብዚ ኩነታት እዚ “ዘይተዘርበ እምበር ዘይተገብረ የለን” ዝብል ኣበሃህላ ክመፅእ የብሉን። ብዘየዳግም መንገዲ ፀገማትና ክንፈትሕ ኣለና። እዚ ማለት ፀገም ኩሉሻዕ ኣይመፅእን ማለት ኣይኮነን። ግን ምሳና ዝነበሩ ፀገማት ሒዝና ክንቅፅል የብልናን።

ወይን፦ እቲ ብውሑዳት ዝተጀመረ ህዝባዊ ቃልሲ ዓብይ ዋጋ ተኸፊልዎ ተዓዊቱ መበል 25 ዓመት በዓል ዓወት ዒስራ ግንቦት ክነኽብር በቒዕና ኣለና ‘ሞ ነዚ ኣመልኪትካ እተመሓላልፎ መልእኽቲ ክንቅበል፤

ተጋዳላይ ስብሓት፦ ኣነ ኣብ መወዳእታ ከሕልፎ ዝደሊ ነቲ ዝተዓወተ ዕላማ ምቕፃል ሓደ ነገር እዩ። ህዝቢ እንድሕር ዘይዓጊቡ ክመፅእ ዝኽእል ሓደጋ ምግማት እውን ካልእ ጉዳይ እዩ። ስለዚ ኣብዚ ዝበፃሕናሉ እዋን ኮይንና ግን ድማ ንቐፃሊ ክወስደና ዝኽእል ኩነታት ክንፈጥር ይግበአና። ነቲ ክመፅእ ዝግበኦ ክመፅእ ክንገብር ክንክእል ኣለና። ነቲ ክመፅእ ዘይግበኦ ዓፂና ክመፅእ ዝግበኦ ክመፅእ እንድሕር ዘይገይርና ብመንፅር ህዝብን ሃገርን ክመፅእ ዘይግበኦ ክመፅእ ግድን እዩ። ኣይመፅእን እትብሎ ነገር የለን። ብክልሰ ሓሳብ ይኹን ብተግባር ኣብ ዓለም ዝተረጋገፀ እዩ። ኩሉ ግዘ ተዃሳሓይ እዩ። ስለዚ እቲ ክመፅእ ዝግበኦ ብስልጠትን ብፅፈትን ምምፃእ የድሊ። ረብሓ ህዝቢ ዘረጋግፅ፣ ዴሞክራሲያዊ ሓድነት ሃገር ዘረጋግፅ፣ ልምዓት ዘቀላጥፍ፣ ሰላም ዘረጋግፅ፣ ፍትሒ ዘይጐድለሉ፣ ንህዝቢ በቲ ዝግባእ ዘገልግል እንተመፂኡ ዘይተገመተ ነገር ክመፅእ ኣይኽእልን። ስለዚ እዚ ህዝቢ እዚ ንዓመታት ዝሳቐይ ዝነበረ ህዝቢ ከም ምዃኑ እቲ ክኸውን ወይ ክመፅእ ዝግበኦ ነገር ነዚ ህዝቢ እዚ ብዘይ ሓንቲ በሰር ይግበኦ እዩ ዝብል ፅኑዕ ህዝባዊ እምነት ክህልወና ዝግባእ ይመስለኒ።

ካልእ ጠቕላላ ናብ ዜሮ ክወርድ ዘለዎ እዚ ናይ ውሽጢ ምብልላዕ፣ ኣብ ክንዲ መትከል ነኺስካ ምቅልላስ ምጥቕቓምን ምጥቕቓንን ማእኸል ዝገበረ ሰልፊ ናይ ምብላዕ፣ ሰልፊ ናይ ምጥምማት ብዝኾነን ዘይኮነን ክፋእ ምድልላይ፣ እሞ ከዓ ካብ ህዝቢ ካብ ሃገር ተበጊስካ ዘይኮነ ካብ ጉጅላዊ ረብሓኻ እናተበገስካ ዘሎ ነገራት ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ምምንጫት እዚ ዓብይ መዳኸሚ እዩ። በታኒ እዩ። ክነወግዶ ኣለና፣ ግዘ እንተይሃብና። ናይ ውሽጥና ምብልላዕ ኣብ ደገ ንኹላትና ንዝበልዕ ፀላኢ ዝዕድም ስለዝኾነ ክንምክቶ ኣለና። ካሊእ፣ ዕግበት እዩ። ዕግበት እውን ሓደ ፀላኢ እዩ። ህዝቢ ዓሰርተ ስራሕ ሂቡካ፣ ሓሙሽቲአን ብፀረ ህዝብነት ወዲእኻ ነተን ሓሙሽቲአን እናድመቕካ ምንባር ዘሎ ይመስለኒ፤ ዕግበት ግን መጥፍኢ እዩ። ዝተሰርሐ ብኣግባቡ ክቕመጥ ኣለዎ ትኽክል እዩ። ህዝቢ እውን ይሪኦ እዩ ነቲ ዝተሰርሐ። እቲ ክስራሕ ዝግበኦ ዘይተሰርሐ ግና ትኹረት ሂብካ ንዕኡ ንህዝቢ ኣፍሊጥካ፣ ንኣባላት ኣፍሊጥካ፣ ነቶም ማሕበራት ኣፍሊጥካ ‘እዚ ኣይስራሕናን’ ተባሂሉ እዩ ክጐልህ ዘለዎ። ነቲ ዝተሰርሐ እውን ‘ካብዚ ዝፀረየን ዝበለፀን ምስራሕ ምኸኣልና’ እዩ ክበሃል ዘለዎ። ዕግበት ብዝኾነ መዐቀኒ ረብሓ የብሉን። እኳ ድኣስ ቀንዲ ፀላኢ እዩ። ኣብ ኩሉ መዳይ ተኣማኒ ዝበሃል፣ ህዝባዊ ዝበሃል ዝሓሸን ዝበዝሐን ውፅኢት ዘምፀአ ክኸውን ስለዘለዎ ዝተሰርሐ ስራሕ ምዕቃብ ከምዘሎ ኮይኑ ምዕጋብ ግና ከምፀላኢ ምርኣይ የድሊ።

ወይን፦ ግዘ ሰዊእኻ ንዝሃብካዮ ሰፊሕ መብርሂ ብሽም ኣንበብቲ የቐንየልና።

ተጋዳላይ ስብሓት፤ ኣነ እውን የመስግን።     


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010