የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4534416
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1868
2471
4339
4511961
49689
165145
4534416

Your IP: 54.224.164.166
2017-11-20 17:21

ምሽጢራውያን መዛግብቲ

here we go
selam new

ታሽዓይ ክፋል

ካብ ጠጠው ዝበልኩሉ ክንቀሳቐስ ኣይከኣልኩን። ሰንፈላል ኮንኩ። ኩሉ ምንቅስቓሳት ፀጋይ ሳግላ ከም ፊልም ተረኣየኒ። እቲ ለዋህ፣ ተባዕ ተቓላሳይ ፀጋይ ሳግላ ዝፈትዋ ሲማኖፎ ብረቱ ተሓንጊጡ ብነዋሕቲ መሓውሩ ስድር ስድር እናበለ እምባ ኣኽራናት እንትደይብ ሩባታትን ሽንጥሮታትን እንትሰግር ተረኣየኒ።

“ክላ ዋእ! መስዋእቲ እንተዘይህሉስ እዚ ብፃይነት ክንደይ ምጠዓመ” በለትኒ ፅጋብ ፋፃይት ኣይመለስኩላን። ዝዛረቦ ቃል እውን ኣይነበረንን። ዓይነይ ቀባሕባሕ እናበልኩ ምስ ፀጋይ ሳግላ ንነዊሕ ግዜ ዝነበሩ መሓዙት መትከለይ ምርኣይ ጀመርኩ። ካብ ገፅ ፅጋብ ፋፃይት፣ ሓረጎት ፍልሖ፣ ጀማል ደፍተራ፣ ምኡዝ ሸራሮ ዝንበብ ነገር ኣሎ። እቲ ስምዒቶም ከምቲ ናተይ እዩ። ብዘይካ ጀማል ደፍተራ ኩሎም ክሳዶም ቅልስ ኣቢሎም ነታ ንፀጋይ ዝቐበርናላ ቦታ ይሪኡ። ጀማል ደፍተራ ግን ገፁ ናብ ከባቢ እንዳባ ብሩኽ መሊሱ ናብተን ኣብ ልዕሊ ፅርግያ ተፈናቲተን ዝረኣያ ገዛውቲ የመዓዱ ነበረ። ፀጋይ ሳግላ ብቆልዕኡ ዝተፈሓኾሉ፣ ትረር ብርኪ ሓፂን እናተብሃለ እግሪ ዝተኽለሉ ኣዳራሽ፣ እግሪ ምስ ተኸለ ምስ መሓዙቱን ምስ ኣሕዋቱን ዝዓንደረሉ መረባን ድሕሪ ቤትን ዝርኢ ዘሎ መሲሉ ተሰምዓኒ።

ንውሽጢ ዝንባዕ ንብዓት ሰዓረኒ። ኣብ መትከል ህወሓት ናይ ዝወደቑ ህዝባውያነ ጀጋኑ ዕላማ ኣብ ሽትኡ ንምብፀሕ ሓረንኩ። ኣብ ዙርያ መለሽ እምባታን ጎልጐልን ትግራይ ደም ኣዕፅምቶም ዝዘርኡ ብዙሓት ኣማኢት ህዝባውያን ጀጋኑ በብኩርንዑ ተረኣዩኒ። ንኹሎም ጀጋኑ መሬት ውሒጣቶም። እዛ ከም ሉል ባሕሪ እንብህጋ ትግራይ መሬታ ብደም ጀጋኑ ደቃ ከቢሩ እዩ። ደም ኣዕፅምቲ መሓዙት መትከለይ ኣብ ኩሉ ኣሎ። ንሳቶም እውን ኣለዉ ኣብ መትከሎም ረጊፅና ክሳብ ዝሃለና ንሳቶም እውን ኣለዉ።

ኣብ መትከሎም መሓዙት መትከለይ ኣትኪለ ምስ በፆተይ ጉዕዞ ቀፀልኩ። ስዒበ ኣብ ዝነበረ ኣዋርሕ ምስቲ ንሻድሻይ ወራር ተባሂሉ ብፍሉይ ስልጠና ተዳልዩ ዝመፀ “ተራራ ዝተብሃለ ሰራዊት ፀላኢ ፅዑቕን ተኸታታልን ውግኣት ዝገበርናሉ እዋን ነይሩ። ሻድሻይ ወራ ንፈለማ ግዜ ኣብ ኲናት ብዝወዓላ ናይ ውግእ ሄሊኮፕተራት ተሰንዩ ንዓና ንምድምሳስን ህዝብና ንምብስባስን ዝተኻየደ ወራር ነይሩ። ንኹሉ ተፃዊርና ብደም ኣዕፅምትና ነቲ ገዚፍ ወራር ኣፍሺልና። መስዋእቲ ግን ከፊልና። ኣብ ኩሉ ከባብታት ትግራይ ደምና ቀቢርና ኣዕፅምትና ሸጉጥና ኢና።

ንምፍሻል ወራር ቀይሕ ኮኸብ ናብ ሳሕል-ኤርትራ ካብ ዝተወፈራ ሓይልታት እታ ናትና ሓይሊ ሓንቲ እያ ነይራ። ኣነ አወን ምስቶም ምስጢራውያን መዛግብቲ ዝበሎም መሓዙት መትከለይ ኣብ ሳሕል ነይረ። ሳሕል ጎቦታት ደንደን ሽንጥሮታት ናቕፋ ተጋዳላይ ህወሓት ታሪኽ ንዘንቲ ዕለት ዘይርስዖ ጀግንነት ዝፈፀሙሉ ዓውዲ ውግኣት ነይሩ። ብፍላይ ደማ ጎቦታት ደንደን።

ጎቦታት ደንደን እንትዝክር ዘንቲ ዕለት ዘይርስዖ ዋላ እውን ንሓንቲ ካልኢቲ ካበ ዓይኒ ኣእምሮይ ዘይፍለ ትዝታ ኣለኒ። እቲ ትዝታ ኣብ ማህደር ልቦናይ ብደም ቀለም ዝተፃሕፈ ትዝታ እዩ። ትዝታ ጥራሕ እውን ኣይኮነን። ድሕሪ እዩ። ተጋዳላይ ህወሓት ሳእኑ ቀፂዑ። ዕጥቁ ኣስጢሙ ሳሕል ዝኣተወሉ እዋን ኣብ መፋርቕ 1974 ዓ/ም ነይሩ። መሰል ርእሰ ውሳነ ህዝብታት ክኽበር ምግባር ናይ ውድብና መትከል እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ድማ ምእንተ ምርግጋፅ ዓወት ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ናይ ሓባር ፀላኢ ዝዓርፍ ውቅዒት ክምርዝዝን ናይ ቃልሲ ሓድነት ክፍጠረን ግድን ነይሩ። ስለዝኾነ ድማ መትከል ህወሓት ዝተሓንገጡ መሓዙት መትከለይ ናብ ሳሕል ወፊሮም። ኣነ እውን ንምፍሻል ሻድሻይ ወራር (ዘመቻ ቀይሕ ኮኸብ) ሳሕል ምስ ዝኣተዋ ሓይልታት ህወሓት ኣለኹ። በዓል ፅጋብ ፋፃይት፣ ጀማል ደፍተራ ሓረጎት ፍልሖ፣ ምኡዝ ሸራሮ ዝርከብዎም ምስጢራውያ መዛግብቲ ምሳይ ኣለዉ። መተሓባበሪ ወፍርና ኣምበስ እዩ።

ስም ኣምበስ እንትፅዋዕ ፈታዊ ዝሕበነሉ፣ ፀላኢ ዝብህርረሉ ስሙይ ብፃይ እዩ። ድልድል ዝበለ ቁመና፣ ከደራይ ሕብሪ ብጭሕሚ ዝተሸፈነ ምልኩዕ ገፅ ጎፍጓፍ ጨጉሪ፣ ፍሩይ ዓይኒ ተሪር ኣፍንጫ፣ ፅብብ ዝበለ መኻፍቲ ኣፍ፣ ኣብ ቅድሚት ደቃቕ ፌፆ ዘላቶ ብፃይ እዩ። ቁመንኡን ቅርፂ ኣካላቱን ኣብ ውግእ ውዒሉ ኣብ ኲናት ዝሓድር ኣይመስልን። ሳርያን ስሪኡ ኩሉ መዓልቲ ፅርይቲ እያ። ብኣተሓሕዛ ዕጥቅን ወተሃደራዊ ቅርፅን “መን ከም ኣምበስ” እዩ ዝበሃል። ካብ ኢዱ መፅሓፍ ኣይፈልን። ለይቲ ይኹን ቀትሪ እዩ ዘንብብ። ዋላ ኣብ ሞንጐ ውግእ እንተይተረፈ እዩ ዘንብብ። ምሩፅ ተዋጋኣይን መዋጋኣይን እዩ። ብፍለይ ኣብ ውግእ ፀረ-መጥቃዕቲ።

ብዳህሪ ዝተጎልበበ ጣቓ ዘይፈልዮም ስንጥሮታን ጎቦታትን ሳሕል እንትርፊ ሳሕቲ ዝረኣዩ ኣእዋም በረኻን ሓልሓሊፎም ዝርከቡ ቆንደፋት ቆጥቋጥን ሳዕሪ ኣልቦ ማይ ኣልቦ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ዘይትሪኦ ዓይነት ጎቦ የለን። ንምብራቕ ይኹን ንምዕራብ፣ ንሰሜን ይኹን ንደቡብ እንትትጥምት ጎቦ ሓሊፍካ ጎቦ፣ እምባ ሓሊፍካ እምባ ኢኻ አተርኢ። ብፍላይ እቶም ኣብ ሰገር ማዕዶ ዝረኣዩ እምባ ኣኽራናት ድማ ምስ ሓድጊ ሰማይ ዝተላገቡ ፅንፊ መሬት እዮም ዝመስሉ።

ፈለማ ሳልሕ ኣብ ዝኣተናሉ ግዜ ካበ ኣፍዓበት ንሰሜን ኣብ ዝርከብ ግምባር ዓራግ ኢና ዓሪድና። እቲ ዝዓረድናሉ ግምባር ሰፊሕ እዩ። ንምፍሻል ሻድሻይ ወራር ዓብዪ ኣገዳስነት ዘለዎ ገዛኢ መሬት እዩ። ብመጠን ኣገዳስነቱ ኣግፊሕኻን ኣደልዲልካን ክተሓዝ ስለዝነበሮ ገፊሕ መዐረዲ ቦታ ክንኩዕት ውዒልና ንሓድር ነበርና። ዳርጋ ንሰሙናት ድቃስ ምግዳፍ ግድን ነይሩ።

ዳፉዕና ኣደልዲልና ኣብ ዝወዳእናሉ ሓደ ረፍዲ ኲናት ተጀመረ። ኣብ ኩሉ ግምባራት እዩ ተጀሚሩ። እቲ ኣብ እምባ ኣኽራናት ሰፊኑ ዝፀንሐ ሓያል ፀውታ ብድምፂ ጣያይቲ ተተከአ። ብሰማይ ናይ ፀሓይ ነዳድ ብመሬት ናይ ሑፃ ሙቐት እናቀፀልካ ኣብ ትሕቲ ደብዳብ ነፈርቲ ውግእን ከበድቲ ብረትን ናይ ምክልኻል ውግእ ምክያድ ፍሉይ ተፃውሮ ዝሓትት ነይሩ። ንኣዋርሕ ዝዘለቐ ተፃውሮ። እቲ “ርኣዩለይ ስምዑለይ” አሉ ተሃንዲዱ ዝመፀ ሰራዊት ፀላኢ ህንዱድነቱ ክሳብ ዝቕህም ተኽላኺልና ኣብ መወዳእታ ብፀረ-መጥቃዕቲ ኣሰኒፍና ደፋእናዮ።

እተን ብደብዳብ ከበድቲ ብረትን ነፈርትን እናተጎልበበ ዝሓዘን ናይ ቅድመ ግንባር ዕርድታት መንጠልናዮ። ኣብቲ ውግእ ተጋደልቲ ህወሓትን ተጋደልቲ ህግሓኤን ንመስዋእቲ ስጋይ ስጋኻ እናተባሃሃሉ ዝተመናጠልሉን ውፍይነቶምን ትብዓቶምን ዘረጋግፅሉ ዓውደ ውግእ ነይሩ።

ቀዳማይ ፈተነ መጥቃዕቲ ፀላኢ ኣፍሺልና ንቐፀልቲ ውግኣት ምድላውነናወዲእና ኣብ ዝነበርናሉ ሓደ ኣጋግዘ እዩ። መሓዙት መትከለይ ገሊኦም ኣብ ድፋዖም ኮይኖም፣ ገሊኦም ካብ ድፋዖም ወፂኦም የውግዑ፣ የንብቡ፣ ሬድዮ ይሰምዑ ነበሩ። ጀማል ደፍተራ ምስ ምኡዝ ሸራሮ ኣብ ወሰን እቲ እንትርፊ ደረቕ ሑፃ ማይ ዘይብሉ ሩባ ኮፍ ኢሎም “መፅሄት ተጋደል” እናንበቡ ይመያየጡ። ኣንበስ ኣብ ጥቃኦም ኮይኑ መፅሓፍ የንብብ። ሓረቶት ፍልሖ ካብቲ መዐረዲና ንኢድ ፀጋም ኣብ ዘሎ ልሙፅ ከውሒ ስእሊ ይስእል። ሳሕል ካብ ንኣቱ ጀሚሩ ኣብ መብዛሕትአን ውዒልና ዝሓደርናለን ታባታት ስእሊ ስኢሉለን እዩ። ስእልታት ሓረጎት ስነ ጥበባዊ ፅባቀን ናይ ሓቂ ገላፅነትን ኣጣሚሩ ዝሓዘ እዩ። ኣብ መብዛሕትኡ ታባታት እታ “ኣዴና” ኢሉ ዝሰየማ ትግራይ ምስ ደቃ እተርኢ ስእሊ እዩ ስኢሉ። ኣብ ገሊኡ ድማ “ዓወት”፣ “ሕድሪ”፣ “ስሙር መኸተ” ኢሉ ዝሰየመን ስእልታት እዩ ስኢሉ። ኩሉ ስእልታት ሓረጎት ኣብ ናይ ቃልሲ ፅንኩር ኩነታትን መፃኢ ብሩህ ተስፋን ዝተሞርኮሰ እዩ። “እዚ ጉደኛ ወዲ ሕዚኸ እንታይኮን ይስእል ይህሉ” ኢለ ናብኡ ከድኩ።

ኣብ ተመስጦ ስለዝነበረ ኣይረኣየንን። ኣነ እውን ብዘይ ምንም ድምፂ ነታ ስሙር መኸተ ኢሉ ዝሰየማ፣ ደማዊ ውህደት ተጋደልቲ ትግራይን ኤርትራን እንትርኢ ስእሊ እዩ ይስእል ነይሩ።… ኣብ ዝደልደለ መሬት ዝተጠምራ ቀላፅም… ኣንቃዕሪሩ ፍሪአን ዘመዓዱ ብዙሕ ሰብ… ኣብ ገሊኡ ኩርናዕ ድማ መስዋእቲ ትርኢ። ብዝተፈላለየ ሕብሪ ቀለም እዩ ስኢልዎ። እቲ መስዋእቲ ዘመልክት ስእልታቱ ብዕረ ላዕጢጡ ብዝሰርሖ ቀይሕ ቀለም እዩ ቀቢእዎ። ነዚታት ሪአ ተገረምኩ፣ ዝዛረቦ ቃል ስለዘይነበረኒ “ጉደኛ ዝኾነ ሰብ” ኢለ ናብ ፀጋብ ከድኩ።

ቅልል ዝበለ ንፋስ እዩ ነይሩ። ጓህሪ ዝመስል ዓብዪ ዓንኬል ኣብ ዙርይኡ ዘስርሐት ፀሓይ ብዝተፈላለየ ሕብረ ቀለም ዝመልካ ቀስተ ደመና ይረአ። “ፀሓይ እወን ዓራርቦ እንትርኢ ፋፃን ደርፍን እዩ ደስ ዝብለኒ” እትብል ፅጋብ ፋፃይት ናብታ ዙሪአ ብቀስተ ደመና ዝተኽበበት ፀሓይ ዓራርቦ እናጠመተት፤ “ደምኩም እዩ ቃልኪዳንና” እትብል ዜማ ገድልና አናዜመት እያ ነይራ።

“ፅጋብ ፋፃይት” በልክዋ ናብቲ ዘላቶ ቀሪበ።

“ኣለኹ!” በለት ዜማኣ ኣቋሪፃ።

“ከመይ ኣለኺ?”

“ሓቂ ዘረባ ይሓይሽ… ኣነስ ኣይጠዓመንን ዘሎ!”

እንታይ ኮይንኪ?

“ትግራይ ናፊቐ!” በለትኒ።

“እዚ ሃሩርን ዳህርን በርቲዑኪ ድዩ?”

“ኣይፋሉን”

“እንታይ ድኣ ኮይንኪ?”

“ስኽ ኢለ ድኣ ንትግራይ ናፊቐ” በለትኒ ቅዝዝ ኢላ። ምሉእ ቅንያቱ እውን ቅዝዝ ኢላ እያ ቀንያ። ለይቲ ይኹን ቀትሪ ትግራይ ናፊቐ እናበለትያ ቀንያ።

ቀዳማይ ገፅ ሻድሻይ ወራር ኣብ ምሉእ ግምባራት ናቕፋ እንትጉሃሃር ኣብቲ ዝነበርናዮ ግምባር ዘይሓሰቦ ዘጋጠሞ ፀላኢ ንካልኣይ ግዜ ኣይተመለሰን።

ብዘይተሓሰበ መንገዲ ብሩባ ሕዳይ ገይሩ ናብታ ቀንዲ ትኹረቱ ዝገበረላ ናቕፋ እንተምርሕ ኣብ ሕዳይ ዝነበረት ሓያል ህዝባዊ ግንባር ብርቱዕ ተቃውሞ ገበረትሉ። እታ ብቁፅሪ ውሑድ ሓይሊ ሰብ ዝነብረላ ኣሃዱ ብናይ ፀላኢ ዓብላላይ በዝሕን ደብዳብ ከቢድ ብረትን ከይተደናገፀት ምስቲ ነዃል ዘረኺበ ኢሉ ዝተሃንደደ ሰራዊት ፀላኢ ብትብዓት ክትዋጋእ እኳ እንተፈተነት ፀላኢ ኩሉ ዓቕምታቱ ኣረባሪቡ ከስኵና በለ። ብመጠን ኣገዳስነት ናይቲ ግምባር ናትና ሓገዝ ኣድላዪ ስለዝነበረ ኣብቲ ሒዝናዮ ዝፀናሕና ግምባር ውሱን ሓይሊ ገዲፍና ናብ ኣንፈት ሓዳይ ኣንቆልቆልና። ኣብ መንገዲ ዝረአ ሰብ፣ ዝረአ ኦም የለን። ንዓመታት ድምፂ ተኹሲ ዘይተፈለዮ ፀው ዝበለ እምባ ኣኽራናት ቅድም ኢለን ድፋዕ ዝነበራ እየን ዝመስላ። ኣብ መብዛሕትአን ውሽጢ ንውሽጢ ዝነበራ እየን ዝመስላ። ኣብ መብዛሕትአን ውሽጢ ንውሽጢ ዝተሰርሐ መዐረዲ ካናል ኣለወን። ኣብ ደንደስ እቲ ካናል ዝተኾመረ ቀልሃታት ማዕረ እቲ ሑፃ እዩ። ዝተሰበረ ብረት ዘሓረረ ዓፅሚ ሰብን ብበዝሒ ይረአ። ድሕሪ ናይ ሓደ መዓልትን ለይትን ጉዕዞ ናብቲ ውግእ ዝፃዕፀዐሉ ግምባር ተቓረብና። ዝተራሰነ ውግእ እዩ። ፀላኢ ካብቲ መጀመርያ ዝነበረሉ ፍርቂ ናይታ ታባ ወፂኡ ገለ ክፍልታቱ ናብ ጫፍ እታ ታባ ኣደይቡ እዩ ፀኒሑና።

ሬድዮ ርክብ ከፊቱ ትሕዝቶ ፀላእን ወገንን ክርዳእ ዝፀንሐ ኣምበስ “ደኺምኩም ዲኹም ብፆት” በለ ናብ ኩሉ ተጋዳላይ እናጠመተ። “ኣይደኸመናን” በለ ኩሉ ተጋዳላይ። ሓቂ ንምዝራብ ግን ዘይደኸመ ኣይነበረን። ምሉእ መዓልቲ ብሃሩርን ነዳድን እናተቓፀለ ንፋስ ኣብ ዘይብሉ ሽንጥሮታት ክጉዓዝ ዝወዓለ፣ ብፀላም ለይቲ ህበይ ዘይድይቦ ጎቦ እናተፋሓኸ ክድይብ ዝሓደረ ተጋዳላይ ከመይ ዘይደክም? ግን ብሓቦ ጥምየቱን ፃምኡን ድኻሙን ክኢሉ ድልውነቱ ኣረጋገፀ።

ኩሉ ተጋዳላይ ኣብ ሓደ ቦታ እክብ ምስ በለ ኣምበስ ዘረባ ጀመረ፣ ፀላኢ መእተዊ በርታት ክዓፁን ድፋዕ ክምንጥልን ይጓየ እዩ ዘሎ። እዛ ታባ መሊኡ እንተሒዝዋ ቀሊል ዘይበሃል ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል እዩ። ስለዚ ቀልጢፍና ክነርክብ ኣለና” ኢሉ መሪሑ ተሓምበበ። ኩላትና ዘብ ዘብ እናበልና ሰዓብና። ኣርከብና እውን።  


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010