የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4291891
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1524
2449
12162
4258204
60621
89268
4291891

Your IP: 54.224.49.217
2017-09-21 12:08

ፀላም ዝጋልሁ ከዋኽብቲ

here we go
selam new

 

ብኩርንኩሪት ኣሲሮም ብስለፍ ብረትን ብርግፂትን ወቒዖም ዘይመነውዎም ኣረሜናት ወታደራት ጀብሃ ጉምረት ዝበሃል በሊሕ እሾክ ብዘለዎ ተኽሊ ቆሪፆም መላእ ኣካላቶም ደም ክሳብ ዝነዝዕ ብጭካነ ቀጥቀጥዎም። ማእለያ ዘይብሉ መስካሕኽሒ ግፍዒ ኣባላት ጀብሃ በዚ ኣየብቀዐን። ናብ ኤርትራ ንሳዋ ሒዞምዎም ከዱ። ኣብ ሳዋ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ድማ ዳግም ተኣሲሮም ኣብ ባላ ክንጥልጠሉ ተገብረ። ከብዲ እግሪ እቶም ሽማግለታት ንመግረፍቲ ብዝጥዕም ተዳልዩ መዓልታዊ ብዘይ ምቁራፅ ንሽዱሽተ ወርሒ ተገሪፎም። ብምሒር ስቓይ ንቡር ሞት ተመንዮም ዝሰኣኑ ወለዲ ነብሶም ምድራዊ ስቓይ ፀጊባ ኣካላቶም ሳዕሪ ተረፈት።

ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ ናብ ዓዶም ተመሊሶም። ኣይተ እሳቱ ለማ ላዕለዋይ ክፍሊ ቆርበት ከብዲ እግሮም በብእዋኑ እናተገፈፈ ዓዲ ውዒል ኮኑ። መላእ ኣካላቶም በቲ መግረፍቲ ስለ ዝማሰነ ንምግላፁ ዝኸብድ ቃንዛ ነይርዎ።  መሬት ንምርጋፅ እንትደልዩ ጨርቂ ጠምጢሞም እንትንቀሳቐሱ ዝረኣየ ህዝቢ፣ ጫፍ ግፍዒ እቶም ውድባት የስካሕክሖን ይሕሞን ነይሩ። ኣይተ እሳቱ መወዳእታ በቲ ኣረሜናዊ ተግባር ንኽትሓስቦ እውን ብዘሕምም መልክዑ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮም።

ነዚ ጀብሃ ኣብ ልዕል ህዝቢ ኩናማ ዘውረዶ ስቓይ፣ ተኸታታሊ ኲናት ኢድዩን ጨፍጫፍ ደርግን ዝረኣየን ዝሰምዐን መንእሰይ ብሄረሰብ ኩናማ ሕራንኡ ተጎሃሃረ፤ ምስ ህወሓት ምስላፉ ብናህሪ ወሰኸ። ቅድሚኡ ናብ ጀብሃ ኣትዮም ዝነበሩ ተወለድቲ እቲ ብሄር ነቲ ስርዓት ጠንጢኖም ፀጥታ ዓዲ ዝሕልው ምልሻታት ኮይኖም ተጋደሉ። ብሄረሰብ ኩናማ እቲ ኣብ ውሽጡ ተደጒሉ ዝነበረ ምስ ህወሓት ናይ ምፅንባር ድሌት ብጋህዲ እንትወፅእ መትኒ ቃልሲ ተዘርጊሑ ህወሓትን ብሄረሰብ ኩናማን ማህፀንን ዕሸልን ኮይኖም ስምረቶም ዛይዱ። ብድሕሪ እዚ ሓርነት ህዝቢ ኩናማ ኮነ ህዝቢ ትግራይ ብቓልሲ ጥራሕ ከም ዝፍታሕ ኣሚኖም ቃልሶም ኣጠናኺሮም ቀፀሉ።

ፈኸምታ ምንቅስቓስ ስርዒት

ህወሓት ትርግታ ኣተሓሳስባን ሕቶታትን ባህጊን ህዝቢ ኩናማ ዝምልከት ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ውሽጢ እቲ ህዝቢ ኮይኖም ዝንቀሳቐሱ ኣባላት ስርዒት ተንቀሳቕስ ነበረት። ብፀላእቲ ዝዋደዱ ወራራት ብምፍሻል፣ ዝተደናገረ ብምምራሕ፣ እዋናዊ ሓበሬታ ኽብተንን ክባፃሕን ብምግባር ማእገር ብረታዊ ቃልሲ ኮይኖም ብሕቡእ ዕለታዊ ሓበሬታ ዝህቡ ኣባላት ብሄረሰብ ኩናማ ዝኾኑ ኣባላት ስርዒት እውን ኣሰሊፋ። ፈጊ ጉሌ ካብዚኦም ሓደ ነይሩ።

ተጋዳላይ ፈጊ ጉሌ ካብ 1968 ዓ/ም ጀሚሩ ውሽጣዊ ስርዒት ህወሓት ዝነበረ ተቓላሳይ እዩ። ነዊሕ እዋናት ዘቑፀረ ፃምእ ሓርነትን ፍትሓዊ ተጠቃምነትን ዘይምምላሱን ኣብ ርእሲ እቲ ህዝቢ ዝበፅሕ ጭቆናን ዘየቕሰኖ ፈጊ ብሕቡእ ንመናእሰይ ኣብ ምእማንን ኣብ ዓበይቲ በዓላት ብወሰታ ሓሳብ ትኽክለኛነት  ህወሓት ብምርዳእ፣ መናእሰይ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት እንታይነት ወያነ ክፈልጡ ኣብቲ ብሄረሰብ ዕላማታት ህወሓት ክሰፍሕ ዓብዪ ግደ ነይርዎ። ነቲ  ረመፅ ፖለቲካዊ ኩነታት ተጠንቒቑ ብምሕላፍ ካብ ተጋደልቲ ህወሓት ልኡኽ ብምቕባልን ግብረ መልሲ ብምሃብን ነቲ ህዝቢ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ኣብ ምዕባይ ጅግንነት ዝፈፀመ ተጋዳላይ እዩ። ተጋዳላይ ፈጊ እዚ ኩሉ እንትገብር ክሳብ 1974 ዓ/ም ስርዒት ምዃኑ ዝፈልጥ  ሰብ ኣይነበረን።

ድሕሪ ግዜ ግና ነቲ ከባቢ ዘመሓድሩ ዝነበሩ ዕሱባት ስርዓት ደርግ ነዚ ጉዳይ ብውሽጢ ስለዝፈለጥዎ ንፈጊ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ንምእታው ተረባረቡ። ነዚ ዕላማኦም ንምስኻዕ ላዕልን ታሕትን እንትብሉ ኣብ መዓልቲ ዕዳጋ ሓደ ስልቲ ረኺቦም። ንእሽተይ ወዱ ዝኾነ ሃይለ ፈጊ ኣብ ከተማ ሸራሮ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅሮም እንተእትውዎ ነቲ ጉዳይ ሓዱሽ ዝኾኖ ሃይለ ተደናገፀ። ብዘይዝኾነ ይኹን መብርሂ ወላዲኡ ኣበይ ከም ዝርከብ ጥራሕ ብምሕታት ብሓይሊ ገረፍዎ። ኣብ መወዳእታ ጥሉል ሓበሬታ ስለዘይረኸብሉ ሰፊሕ ሓተታ ዘለዋ ፅሕፍቲ ንኣብኡ ኣይተ ፈጊ ጉሌ ንኽህቦ ኣፈራሪሖም ለኣኹዎ።

ኣይተ ፈጊ ነታ ደብዳቤ ተቐቢልዋ። ድሕሪ ነዊሕ ሰሓቕ “ፈጊ ንደርግ ኢዱ ክህብ ኢሎም ከመይ ይሓስብዎ” ዝብል ሕጫጨ ዝሓዘለ ዘረባ ብምዝራብ ንዕሱባት ደርግ ዘለዎ ንዕቐት ብጋህዲ ገለፀ። “ኣሽንኳይዶ ናብ ደርግ ክኣቱ ዝደናገር ሓይሊ ከይህሉ ክቃለስ እየ” ክብል ድማ ብዕሊ ተዛረበ። በዚ ጥራሕ ደው ኣየበለን፤ ነታ መልእኽታ ዝነዓቓ ወረቐት እውን ቀዲዱ ደርበያ። ብድሕሪ እዚ ናብ ደርግ ተፀንቢሮም ዝነበሩ መናእሰይ ናብ ደንበ ህወሓት ንምፅንባር ምስ ዓበይቲ ዓዲ ብዝገበሮ ፃዕሪ ሓሳቡ ኣብ ጫፍ ዓወት በፅሐ። ወያናይ ፈጊ ጉሌ ብዝዘርገሖ ግሁድ መትኒ ቃልሲ መንእሰይ ኩናማ ንኩሎም ሓይልታት መድሓርሓርቲ ዘለኣለማዊ መቓብሮም “ቃልስና ወያናይ ሓቦና” ብምባል ህዝቢ ድማ ንቃልሲ ህወሓት ብግልፂ ክሕብሕብን ክድግፍን ከኣለ።

ምግጥጣም ምስ መርበብ ህወሓት

ኣብ መንጎ ድሌት ብዙሓት ውድባት ተወጢሩ ዝነበረ ህዝቢ ትኽክለኛ መቃለሲ መስመሩ ዘለልየሉ ፀሓይ በረቐት። ደመና ዝዓሰሎ ናይ እቶም ሓሶት ጉልባብ ዝተኸደኑ ውድባት ኢድዩ፣ ጀብሃን ደርግን እናተግሃደ መፅአ። ዓበይቲ ዓዲ ብሄረሰብ ኩናማ ናብ ደርግ ተፀንቢሮም ዝነበሩ ኣባላት እቲ ብሄር ናብ ዓዶም ተመሊሶም ምስ ህወሓት ክስለፉ ወፍሪ ኣካየዱ። ህወሓት ንብሄረሰብ ኩናማ ፅላል ኮይና ግቡእ ጠመተ ምሃባ ዝሰምዑ ኣባላት ዕላማ እተን ዝኣተውለን ውድባት እውን ስለዘይጠዓሞም ናብ ዓዶም ተመሊሶም ምስ ውድብ ክቃለሱ ወሲኖም። ኣይተ ግርማይ ኣብዚ ጉዳይ ሓደ ተዘክሮ ኣለዎ።

እዋኑ 1972 ዓ/ም እዩ። ደርግ ብሓይሊ ንምጉባጥ ናብ ከባቢ ሸራሮ ተንቀሳቒሱ ነበረ። ብዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ዘዕጠቖም ኣባላት ብሄረሰብ ኩናማ ምስ ሓይልታት ደርግ ተፀንቢሮም። ካብኣቶም ኣይተ ገ/ሚካኤል ገሪር ሓደ ነይሮም። ምስ በዓል ገዝአን ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝንቀሳቐሳ ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ተወለድቲ ብሄረሰብ ኩናማ እውን ደርግ ብሆሊኮፕተር ናብቲ ከባቢ ኣምፂኡ መንበሪ ሰሪሑለን ተቐሚጠን ነበራ። ኣበይ ከባቢ ከምዘለዋ ግና ኣይፈልጣን። ካብኣተን በዓልቲ ቤት ኣይተ ገ/ሚካኤል ገሪር ዝኾና ወይዘሮ ታንጉ ሸጊ ምስተን ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ዝነበራ ኮይነን ብዕድመ ካብ ኩለን ዝዓበያ እየን። ዝተረፋ ዕሸላት ህፃውንቲ ዝሓዘላን ዘንጠልጠላን እየን። ኩለንተናዊ ኩነታት እቲ ስርዓት ኣፅሊእወን ምድረ ዓደን ዝናፈቓ ወ/ሮ ታንጉ ኣብ  ከባቢ ሸራሮ ከም ዘለዋ ፈሊጠን ኣለዋ። ብዘይ ዝኾነ ዕላማ ኮፍ ካብ ምባል ወፂአን ሰብኡተን ገዲፈን ዓደን ንኽኣትዋ ድማ ሓሳብ ኣቐረባ። ብሓሳብ እዘን ወላዲት ዝተስማዕምዓ ደቂ ኣንስትዮ ድሕሪ ውሱን ሙጉት ሰብኡተን ሓዊሱ ኩሎም ወታደራት ደርግ  ክሳብ ዝወፍሩ ተፀበያ። ይኹን እምበር ከባቢ ስለዘይፈልጣ ኣንፈት ስሒተን ከይጠፍኣ ከቢድ ስግኣት ኮይንወንን። ኣንፈት ዝሕብረለን ሰብ እውን ኣይነበረንን።

ፍርሕን ጭንቀትን እተን ደቂ ኣንስትዮ ዝተረድኣ ወ/ሮ ታንጉ፣ ሸራሮ በበይ ከም እትርከብ ኣብ ጠረር ከባብታት ወፂአን ከፅንዓ ከምዝኽኣላን ብርግፅ ናብ መረበተን ንምምላስ ዘለወን ባህጊ ከም ዝሰምረለንን ኣረጋገፃለን። ብመሰረት እዚ እታ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረት ሓይሊ ደርግ ናብ ኣረሜናዊ ልእኽቶኣ ምስ ወፈረት ንምልክት ሸራሮ እትርከበሉ ኣንፈት ብማዕዶ ኣፅኒዐን። ብፀልማት ንምጉዓዝ ድማ ምድላዋተን ዛዚመን።

ፀሓይ ናብ ሰፈራ ኣትያ መሬት ፀላም ካብ ዝኽደን ሽዱሽተ ሰዓታት ኣቑፂሩ ኣሎ። እተን ደቂ ኣንስትዮ ብመሪሕነት ወይዘሮ ታንጉ ካብ ዓይኒ ሓለውቲ እቲ መዓስከር ተኸዊለን ብፀልማት ጉዕዞ ጀሚረን ኣለዋ። ብዓበይቲ ኣእዋም ግጥም ዝበለ ጣሻታት እናጠሓሳ ጉዕዘአን እንትቕፅላ ዓዲ ደጎል በፅሓ። መንገዲ ስሒተን እየን። ዓዲ ደጎል ኣብ ዝርከብ ጫፍ ገደል ምብፀሐን ምስፈለጣ መሬት ዕንቚ ኾነተን። ንሰማይ ቋሕ ኢለን መማረፂ ዝሪኣሉ ጩራ ብርሃን የለን። ንድሕሪት ተመሊሰን ኣንፈት ብምቕያር ብዙሕ ሰዓታት ድሕሪ ምጉዓዝ ፃዕዳ ኣንበራ ናብ ዝበሃል ከባቢ ኣተዋ። ሐዚ እውን ግን ኣበይ ከም ዘለዋ ዝፈልጥኦ የብለንን። መንገደን እውን ብኡ ኣይኮነን።

ኣብዚ ከይዲ ጉዝምዝም ዝብል ድምፂ ሰባት ብቐረባአን እንትዳመፁ ሰምዓ። ኣቐዲሞም ሪአምወን እዮም። ዕጡቓት እዮም። “ኣብ ኢድ ወታደራት ደርግ ወዲቕና” ኢለን ኣዝየን ዝተደናገፃ ኣዴታት ንዝሓዝኦም ቆልዑ እናሓቖፋ ኣብ ሓደ ቦታ ተፀጊዐን ዝኸውን ነገር ብቀቢፀ ተስፋ ተፀበያ። ይኹን እምበር እቶም ዕጡቓት ናይ ደርግ ኣይኮኑን። ኣብ ርእሶም ሽርጥ ዝጠምጠሙ፣ ጋምባለ ዝዓጠቑ ተጋደልቲ ህወሓት እዮም። ዝርዝር ኩነታተን ሓቲቶም ድሕሪ ምርዳእ መዕረፊ ቦታን ምግብን ሃብወን። ብድኻምን ፍርሕን ሰንሰን ዝበለ ኣካላተን ሩፍታ ዝረኸበሉ ዕድል ምርካቡ ሓጎሰን ልክዕ ሰኣናሉ። ካብ ስቓይን መከራን ዝተናገፈ ሓዱሽ ንፋስ ህይወት እናመዓጓ ብዛዕባ መፃኢአን ባዕለን ንባዕለን ከዋግዓ ጀመራ።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 959
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ግንቦት 2009