ቀ.ሚ. ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣድላይነት ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ እንትገልፁ

ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መግለፂ

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

3845087
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
623
1506
4155
3810617
432509
953933
3845087

Your IP: 54.80.18.223
2017-04-25 06:37

ዓወተ ዓመታት ድሕረ ተሃድሶ

here we go
selam new

መስመር ተሃድሶና ዕላዊ መስመር ውድብና ኮይኑ ተግባራዊ ምዃን ካብ ዝጅምር እነሆ 15 ዓመታት ኮይንዎ ኣሎ። ኣብቶም ዝሓለፉ 15 ዓመታት ድማ ብልምዓታውን ዲሞክራሲያውን መስመርናን ካብኡ ብዝፍልፍሉ እስትራተጅታትን ፖሊስትታትን እናተመራሕና ብዝገበርናዮ ምርብራብ ኣንፀባረቕቲ ዓወታት ክንጭብጥ ክኢልና ኣለና። ዝርኣዩን ዝጭበጡን ውፅኢታት ክነመዝግብ ብምኽኣልና ከዓ ኣብ ተፈጥሮ ሃፍቲ፣ ኣብ ዝራእቲ፣ ኣብ መስኖ፣ ኣብ ኣጠቓቕማ ቴክኖሎጂ ብሓፈሻ ኣብ ገጠርን ከተማን ዓበይቲ ቁጠባዊ ዓወታት ኣምፂእና ኢና። በዚ ምኽንያት ህዝብና ፍትሓዊ ብዝኾነ መንገዲ ተጠቃሚ ክኸውን ስለዝጀመረ ድማ ነቲ ዝረኽቦ ጥቕሚ እናስተማቐረ ተወሰኽቲ ረብሓታት ንክረጋገፅሉ ዘየቋርፅ ጠለባት ዘቕርበሉን ቀፃሊ ዕብየትን ለውጥን ንምምፃእ ብቓፃልነት ድፍኢት ዝፈጥረሉን ሰለዚ ድማ ጉዕዞ ተሃድሶና ካብ ሓደ ምዕራፍ ናብ ካሊእ ምዕራፍ እናተሰጋገረ ንክቕፅል ዘኽእል መሰረት እናደላደለ ዝኸደሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። እቶም ዓወታት ብፍላይ ናብቲ ዝበዝሕ ሓረስታይ ዝነብረሉ  ገጠር ወሲድካ እንትርኣዩ ኣብ ከይዲ ኣፈፃፅማ ዘጋጥሙ ናይ ኣረኣእያ ዕንቅፋታት እኳ እንተሃለው ብውፅኢቶም መዚንካ ብዙሓትን ዓበይትን ለውጥታት መፅዮም ኣለው። ካብቶም ቅድሚ ሒደት ዓመታት ብኣግባቡ ኣብ ጥቕሚ ዘይወዓሉ ግን ከዓ ናይ ኢኮኖሚና ፍልፍል ድማ ሓደ መስኖ እዩ።

ከምዝፍለጥ ቅድሚ ተሃድሶ ስራሕቲ መስኖ ትርጉም ብዘለዎ ደረጃ ዝካየድ ኣይነበረን። ኣብ ብጣዕሚ ውሱን ከባብታት ትግራይ ብልምዲ ዘካየድ ልምዓት መስኖ ዋላ እኳ እንተነበረ እዚ ንዝበዝሕ ከባብታት ትግራይ ክገልፅ ዝኽእል ኣይኮነን። ሓጋይ ምሉእ ብዘይምቁራፅ ዝውሑዙ ዓበይቲ ሩባታት ኣብ ጥቓ ግራቱ ክፈሱ ብዓይኑ እናረኣየ ሓረስታይና ነቶም ፀጋታት ፀንቂቑ ክጥቀመሎም ዘግብር ናይ ኣተሓሳስባ ልዕልነት ክውንን ኣይከኣለን። ምኽንያቱ ብኣረኣእያ ደረጃ ንማይ ብዙሕ ክብሪ ዝህብ ኣተሓሳስባ ኣይነበረን። ስለዝኾነ ድሕሪ ተሃድሶ ካብ ዝተመዝገቡ ዓበይቲ ለውጥታት ሓደ ሓረስታይ ንኽብሪ ማይ ዝህቦ ዘሎ ዋጋ ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓበየ ምምፅኡ እዩ።

በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ጥቓ ግራቱ ዝውሕዝ ማይ እንተሃልዩ ኣልዩ ወይ ብሞተር ሲሒቡ መስኖ የልምዕ፤ እቲ ኣማራፂ ማይ ዘይነበሮ ድማ ዒላ፣ ባስካ፣ ሆረየ ክህልዎ ይፅዕር። ካብኡ ሓሊፉ መንግስትና ናይ መስኖ እስትራክቸራት ክሰርሐሉን ግድባት ክሃንፀሉን ድፍኢት ናብ ዝገብረሉ ብርኪ ተሰጋጊሩ ምህላው ክንርዳእ ንኽእል። ረብሓን ኣድላይነትን ማይ ክርዳእ ክኢሉ ስለዘሎ ድማ መንግስቲ ነቲ ዘሓተቶ ህንፀት ግድባትን ካልኦት ናይ ማይ ኣማራፅታትን እንትሃንፅ ወዓል ሕደር እንተይበለ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ የስፍሕፍሕ። ሰለዝኾነ ስርሕቲ መስኖ ዳርጋ ሎሚ ሓረስታይ ትግራይ ኣብ ኩሉ ከባብታት ከም ቀንዲ ዋኒኑ ገይሩ ዝወስዶን ፍርያት ርሃፁ ዝኾነ ምህርቲ ፍራምረ፣ ኣሕምልቲ ሸዊትን ካሊእ ዕዳጋ ተኮር ዝራእትን ናብ ዕዳጋታት እናውረደ ትርፊ ክረክብ ስለዝጀመረ  ዋጋ ራሃፁ እናዓበየ ዝመፀሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ።

በዚ መሰረት ቅድሚ ተሃድሶ ብመስኖ ዝለምዕ ዝነበረ ስፍሓት መሬት ካብ 4773 ሄክታር ዘይበልፅ ዝነበረ ካብ 2007 ዓ/ም ናብዚ ግና ልዕሊ 270 ሽሕ ሄክታር መሬት ብመስኖ ክለምዕ ብምኽኣሉ  ልዕሊ 20 ሚለየን ኩንታል ዝተፈላለየ ዓይነት ምህርቲ ክርከብ ተኻኢሉ ኣሎ። ልምዓት መስኖ በዚ ደረጃ እዚ ኣብ ክልልና ዝዓበየሉ ምኽንያት ካሊእ ኣይኮነን። ብቐንዱ ውፅኢት ናይቲ ኣብ ሕርሻ እንኽተሎ ዘለና ፖሊስን እስትራተጅን እዩ። ቀፂሉ ኣብ ምስፍሕፋሕ መስኖ ዓብይ ግደ ዘፃወት ዘሎ ድማ እቲ ኣብ ልልና ንብርክት ዝበሉ ዓመታት ክካየድ ዝፀንሐን ሕዚ እውን ተጠናኺሩ ዝቕፅል ዘሎን ስርሕቲ ክንክን ሃፍቲ ተፈጥሮን ልምዓት ተፋሰስን እዩ። ምንም እኳ  ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ይኹን ስራሕቲ ዳግመ ግረባ  ገና ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ እናሃለና ዓቕሚ ብዝፈቐዶ መጠን ዝተጀመረ እንተኾነ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ እውን ብስፍሓት ተጠናኺሩ ዝቕፅል ዘሎ እዩ።

ብፍላይ ድሕሪ ተሃድሶ ድማ ንድርቂ ዝፃወር ኢኮኖሚ ኣብ ምህናፅ ዘለዎ ፋይዳ ተነፂሩ ብብቕዓት ተመሪሑ ዝኸደሉ ኩነታት ክፍጠር ብምኽኣሉ ካብ ትግራይ ሓሊፉ ብብርኪ ሃገር እውን ተመክሮ ክኸውን ዝኽእል  ብሉፅ ውፅኢት ክመፅእ ክኢሉ እዩ። ከም ውፅኢቱ እውን ሓረስታይ ትግራይ በብዓመቱ ኣርበዓ መዓልቲ ነፃ ጉልበት እናወፈየ ብምምፅኡን ከባቢኡ ንምሕዋይ ብዘወፈዮ ጉልበት ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ክህነፅ ብምኽኣሉን ልዕሊ 1.5 ሚልየን ሄክታር ትሕተ ቅርፂ መፋስስ፣ ልዕሊ 120 ሽሕ ኪሎ ሜትሮ ምሕዋይን ምልማዕን ኣፃድፍን ጉህምታትን ሰሪሑ ናብ ልምዓት ክቕየር ገይርዎ እዩ። ውፅኢት ናይቲ ዝተጠናኸረ ስራሕቲ ሃፍቲ ተፈጥሮን ልምዓት ተፋሰስን ድማ ናብ በረኻታት ወይ ምድረ ባዳነት ክልወጥ ጀሚሩ ዝነበረ ከባብታት ናብ ንቡር ተፈጥራዊ ገፅትኡ ክምለስ፣ ዓሪቑ ዝነበረ ጐቦታት ብኣግራባት ክሽፈን ከርሰ መሬት ማይ ቋፂሩ ፍልፍላትን ሩባታትን ማይ ክውሕዝ፣ ካብኡ ሓሊፉ ዒላታት እንትዃዓቱ ብቐሊሉ ዓይኒ ማያት ክፍልፍሉ ዘግብር ውፅኢታዊ ስራሕ ተሰሪሑ እዩ። እዚ ድማ ሕፅረት ዝናብ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን ዝራእቲ ሕርሻ ብቐሊሉ ከይስኮን ኣብ ልዕሊ ምግባሩ ኣብ ምስፍሕፋሕ ልምዓት መስኖ እውን ዓብይ ግደ ዝፃወት ዘሎ ዘኹርዕ ተግባር እዩ። ፋይዳ ናይቲ ብነፃ ጉልበት ዝተሰርሐ ክንክን ተፈጥሮ ሃፍቲ ኣብዚ ጥራሕ ዝሕፀር ኣይኮነን። ዙርያ መለሽ ፋይድኡ ካብቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ረብሓ ንላዕሊ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ብቢልየናት ገንዘብ ዝግመት ነፃ ጉልበት ህዝብና በብዓመቱ ዝፈሶ  ዘሎ ስራሕቲ ክንክን ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝለዓለ ኢኮኖሚያዊ ረብሓ ንምሃብ ቀፃሊ ትኹረት ዘድልዮ እዩ።

ስለዝኾነ እውን ኣብቶም ዝቕፅሉ ዓመታት እቲ ቅድም ክብል ተጀሚሩ ዝፀንሐን ተጠናኺሩ ዝቐፅልን ጐቦታት ናይ ምልማዕን ኣብቶም ዝለምዑ ጐቦታት መሬት ዘይብሎም መናእሰያት ኣብ ሃፍቲ እንስሳን ዝለዓለ ጠለብ ዕዳጋ ኣብ ዘለዎም ቀወምቲ ኣትክልትታትን ተጠቀምቲ ዝኾንሉ ኩነታት ምፍጣር ግድን ይኸውን። ስለዚ ኣብቶም ዝሓለፉ 15 ዓመታት ዝረኸብናዮም ዓወታት ዓበይትን ካብ ሓደ ምዕራፍ ናብ ካሊእ ምዕራፍ ዘሰጋገሩናን እንተኾኑ እውን ዓወታትና ተዓቂቡን ተጠናኺሩን ዝቕፅል ዝጀመርናዮ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ጉዕዞ ኣብ ሸትኡ እንትበፅሕ ስለዝኸውን ሎም እውን ከምትማሊ ሓደጋ ትምክሕትን ፀቢብነትን እናመከትና ምኻድ ግድን ይኸውን።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 951
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት የካቲት 2009