እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5052292
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2389
2909
31406
4998067
84486
110388
5052292

Your IP: 54.198.134.104
2018-04-20 14:29

ኣልቦ ውሕልና ምምሕዳር መሬት ከተማታትና

here we go
selam new

“መሬት ዘይሽየጥ ዘይልወጥ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን እዩ!” ተሳተፍቲ

ሕገ መንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 40 ንኡስ ዓንቀፅ ሰለስተ ዋንነት መሬትን ሃፍቲ ተፈጥሮን ገጠርን ከተማን ናይ መንግስትን ህዝብን ጥራሕ ከምዝኾነ፣ መሬት ዘይሽየጥ ዘይልወጥ ሓበራዊ ንብረት ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ምዃኑ ይድንግግ። ይኹን እምበር እዚ ወሳናይ ረብሓ ዘለዎ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ብኣግባቡን ብስርዓቱን እንተዘይተመሪሑን ኣብ ረብሓ እንተዘይውዒሉን ጠንቂ ሰናይምምሕዳርን ምንጪ ኣካብነት ክራይን ምዃኑ ኣይተርፍን። ብናትና ኩነታት ጉዳይ መሬት ጉዳይ ሞትን ሕውየትን ስለዝኾነ ኣዝዩ ተኣናፊ ባህሪ ኣለዎ። እቲ ኣብ ባይታና ዝርአ ዘሎ ሓቂ እውን ንሱ እዩ።

ጉዳይ መሬት፣ ንስእነት ፍትሕን ጉደለት ሰናይ ምምሕዳርን ምኽንያት ንከይኸወን ንስርዓት ምሕደርኡ መሰረት ገይሮም ብመውፅኢ ሕጊ ዝወፁ ሕግታትን ደንበታት ኣፈፃፅማን ማእኸል ገይርካ ምኻድ ግድን የብል። ዝወፁ ሕግታትን ኣሰራርሓታትን መሰረት ገይሮም መሬት ከተማን ገፀርን ናይ ምምሕዳር ሓላፍነት ዘለዎም ኤጀንሲ ምምሕዳርን ኣጠቓቕማን መሬት ከምኡ እውን ቢሮ ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን ነዚ ጉዳይ ብትኹረት ከመሓድርዎ ትፅቢት ይግበር። ካብዚ ብተወሳኺ ነቶም መሬት ዘመሓድሩ ኣካላት ብህዝብን መንግስትን ዝተውሃቦም ሓላፍነት ከመይ ይፍፅሙ ኣለዉ ኢሉ ዝከታተልን ዝቆፃፀርን ውክልና ህዝቢ ዝሓዘ ቤት ምኽሪ ድማ ኣሎ። ስልጣንን ሓላፍነትን ናይዞም ክልተ ኣካላት መንግስቲ መሰረት ገይርና እምበኣር ኣብ 12 ዓበይቲ ከተማታት ትግራይ ንዘሎ ስርዓት ምሕደራ መሬት ከተማ መርአዪታት ብምቕራብ ዳህሲስናዮ ኣለና።

መበገስን ፍልፍልን ትሕዝቶ መደብና ኣብ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳይ ኢኮኖሚ፣ መሬት ከተማን ምሕደርኡን ኣመልኪቱ ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ መጋቢት 2010 ዓ.ም ከም ክልል ኣብ ከተማ ኣክሱም ዘሳለጦ ገምጋማዊ ስልጠና እዩ። ከተማታት ኣብ ምቕናስ ድኽነት፣ ኣብ ምስፍሕፋሕ ዕድል ስራሕ፣ ምዕባይ ምችውነት መነባብሮ ሕብረተሰብ ይኹን ዝተረጋግአ ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ክህሉ ዝለዓለ ግደ ኣለወን።

ይኹን እምበር ኣብ በብከተምኡ ዘሎ ለውጥን ዕብየትን ዝተባባዕ እዩ ኢልካ ወሲድካ ብመንፅር ክብፃሕ ዝግብኦ ርሕቐት ክምዘን ከሎ ግን ክንድቲ ዝድለ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣብ ከተማታት ዝተፈላለዩ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳራት ዝኾኑ ማሕለኻታት እዮም ዘለዉ። ካብዚ ተበጊሱ እዩ እቲ ንሰለስተ መዓልቲ ዝተሳለጠ መድረኽ ክካየድ ዝተገበረ። ዕላማ እቲ ገምጋማዊ ስልጠና ኣብ ዙርያ መሬት ከተማታት ዝሰርሑ ኣካላትን ኣብያተ ምኽርን ኣብ ምሕደራ መሬት ዘድሊ ግንዛበ ፈጢርካ ግቡእ ምሕደራ መሬት ከተማ ክህሉ ንምግባር ምዃኑ ብኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳይ ኢኮኖሚ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ኣይተ ዕፃይ እምባየ ተሓቢሩ እዩ።

ናብ ኣጀንዳታት እቲ ስልጠና እንትንሰግር ኣብ ፖሊሲን ሕጊ ምምሕዳርን መሬት ከተማ፣ መስርሕ ዘመናዊ ምዝገባን ሕንፀፃን መሬት ከምኡ እውን ትልሚ ከባቢያዊ ልምዓት ዝብሉ ነይሮም። ካብቶም ኣጀንዳታት ንፖሊሲን ሕጊ ምሕደራን መሬት ከተማ ክንወስድ ከለና ኣብ ዙርያ እዚ ዝለዓሉ ዝርዝር ጉዳያት ኣለዉ። ንኣብነት ከይዲ ስርዓት ምሕደራ ነባር ትሕዝቶ፣ ኣገባብ ኣፈፃፅማን ምሕደራን ካብ ገፀር ናብ ከተማ ዝኣተወ ትሕዝቶ መሬት፣ ስርዓት ምሕደራ መሬት ብሊዝ ከምኡ እውን ኣከፋፍላ ካሕሳ መሬትን ንብረትን ከተማ ዝብሉ ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል። እዞም ጉዳያት ኣብዚ ሕዚ እዋን ዓብይ ኣጀንዳ ህዝቢ ዝኾኑ ዘለዉ እዮም።

ኣብቲ መድረኽ ኣብ ከተማታት ቀንዲ ፍልፍል ኣካብነት ክራይ ተባሂሎም ብመንግስትን ውድብን ካብ ዝተነፀሩ ተግባራት ሓደ ጉዳይ ምሕደራ መሬት ምዃኑ ተነፂሩ እዩ። ዝምልከቶ ኣካል ኣፍልጦ ከይሃቦምን ፍቓድ መረጋገፂ መጥቀሚ ቦታ ከተማ ከይሓዙን ኣባይቲ ይኹን ህንፃታት ዝሰርሑ ዜጋታት ኣለዉ። ብወገን ምሕደራ መሬት፣ ኣመራርሓ ከምዚ ዝበሉ ተግባራት ቅድሚ ምፍፃሞም ብግንዛበን ሕጋዊ ከለላን ኣቐዲምካ ኣብ ክንዲ ምክልኻል ዘይሕጋዊ ምዃኖም ምስ ተፈለጠ ናብ ምፍራስ ብምስግጋር ኣብ ሕብረተሰብ ኣካል ጉድለት ሰናይ ምምሕዳርን ተግባራት ፀረ ዴሞክራስን እናኾነ መፂኡ እዩ። ስለዚ ብቐፃልነት በብ እዋኑ ዘድሊ ክትትልን ቁፅፅርን እናገበርካ ምኻድ ዘድሊ ምዃኑ ኣብቲ ገምጋም ተላዒሉ እዩ።

እቲ ካልእ ኣብ ምሕደራ መሬት ከተማታት ክርአ ዘለዎ ነጥቢ ሕጋዊ ፍቓድ ዘይወሃቦም ትሕዝቶታት ፈሊጥካ ምስራሕ ዝምልከት እዩ። ንኣብነት ብውራ መሬት ተሰሪሖም ምምሕዳር ከተማ “ዘይሕጋዊ እዮም” ኢሉ ዘፍረሶም ትሕዝቶታት ሕቶ ይግበአኒ ኣብ ዝቐርበሉ ግዘ ዝቐርቡ ሕቶታት ተቐባልነት ከም ዘይብሎም እዩ ሕጊ ምምሕዳር መሬት ዘቐምጥ።

ካብዚ ሓሊፉ ንሓደ ስራሕ ዝተውሃበ መሬት ካብቲ ዝተውሃበሉ ዕላማ ወፃኢ ንካልእ ስራሕ ምውዓል ኣግባብነት ከምዘይብሉ ኣብ መምርሒ ምሕደራ መሬት ሰፊሩ ይርከብ። ይኹን እምበር ኣብዚ ጉዳይ እዚ ሰፋሕቲ ጉድለታት እዮም ዝርኣዩ ዘለዉ። ኣብቲ መድረኽ ከም መርአዪ ዝተቐመጠ ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓድነት (ቀበሌ 17) ከምኡ እውን ኣብ ከተማ ዓድዋ ንደኣንት ብግዝያውነት ንመስርሒ ተባሂሉ ዝተውሃበ ቦታ መንበሪ ገዛ ዝሰርሕሉ ኣካላት ከምዘለዉ ቀሪቡ ነይሩ። እዚ ካብ ኣሰራርሓ ወፃኢ ዝተፈፀመ ጉድለት ምዃኑ ኣብያተ ምኽሪ እተን ምምሕዳር ከተማታት ብዳህሳሶም ኣረጋጊፆም እዮም። ኣብ ጉባኤታቶም እውን ብተደጋጋሚ እናልዐሉ ውሳነ ሓሳባት ሂቦምሉ እዮም። በቲ ፈፃሚ ኣካል ግን ክሳብ ሕዚ ዝኾነ ዓይነት መፍትሒ ዘይተወሰደሎም ፀገማት ምዃኖም ኣብቲ ዝተኻየደ ገምጋማዊ ስልጠና ተላዒሉ፣ ካልኦት ከተማታት እውን ክመሃርሉ ተገይሩ እዩ።

እዚ ንመርአዪ ኢና ኣቐሚጥናዮ እምበር ኣብ ካልኦት ከተማታት ትግራይ እውን ከምዚ ዓይነት ተመሳሳሊ ጉድለታት ኣለዉ እዮም። ስለዚ መምርሕን ኣሰራርሓን ኣቐሚጥካ ከመይ ይፍፀም ኣሎ ኢልካ ዘይምክትታልን ሕጊ እናጠሓስካ ምኻድን ጠንቅታት ሰናይ ምምሕዳርን ስርዓት ኣልቦነትን ስለዝኽተል ዝለዓለ ትኹረት የደልዮ ተባሂሉ እዩ።

ምስ ፖሊሲን ሕጊ ምሕደራን መሬት ከተማታት ተዛሚዱ ካልእ ዝተርኣየ ጉዳይ ብመንግስቲ ኣብ ዝመሓደሩ ኣባይቲ ከተማ ዘሎ ጉድለት ምሕደራ እዩ። መግለፂኡ እውን ናይቶም ኣባይቲ ዝርዝር መረዳእታ ዘይምሓዝ፣ መሊኦም ዝፀፈፉን ዝፍለጡን ዘይምዃኖም ከምኡ እውን ውልቀ ሰብ ሃፍቲ ዝርብሑሎም ምዃኖም እዮም። ነዚ መርኣዪ ዝኾነና ብተደጋጋሚ ዝግለፅ ሓደ ስርዓት ኣልቦ ተግባር ከምኣብነት ንውሰድ። ኣብ ከተማ ዓድዋ እዩ፤ ሃፋትምን ናይ ባዕሎም ገዛ ዘለዎምን ኣካላት ገዝኦም ብክባር የካርዩ። ኣብቶም ማእኸላት ንግዲ ዝኾኑ ኣባይቲ መንግስቲ ድማ ብሕሳር ክራይ ተኻርዮም ይሰርሑ። ስለዚ ከምዚ ዝበሉ ጉድለታት ኣሰራርሓ ኣብ ካልኦት ከተማታት እውን ኣለዉ። እዚኣቶም ብኣግባቡን ብስርዓቱን መፍትሒ እናተቐመጠሎም እንተዘይከይዶም ኣብ መወዳእታ ከቢድ ሓደጋ ከብፅሑ ይኽእሉ እዮም። ምኽንያቱ ዝተሓተ መነባብሮ ዘለዎ ክፋል ሕብረተሰብ ተረባሒ ክኾነሎም እናተገበአ ነቲ ዝሓሸ መነባብሮ ዘለዎ ምትብባዕ ፍትሓውነት ዘጓድል እዩ። ኣግባብነት ዘለዎ ሕቶ ሰናይ ምምሕዳር ምልዓሉ እውን ኣይተርፍን። መንግስቲ ፍትሓዊ ተጠቃምነት ዜጋታት ንኸረጋግፅ ዝሰርሖም ዘሎ ስራሕቲ ኣብ ሕቶ ዘእትው ክፍተት እውን እዩ።

እቲ ካልእ ዝተነፀረ ፀገም ኣብ ስራሕቲ ካሕሳን ዕደላ መሬትን እንትኸውን፣ ቀለልቲ ዘይበሃሉ ግድፈታት ኣፈፃፅማ ዘለወን ከባቢታት ተጠቒሰን ኣለዋ። ብፍላይ ንትካልን ህንፀት ኣባይትን ኢልካ መሬት ብፍላይ ካብ ሓረስቶት ክለዓል ምስተገበረ ካሕሳ ብእዋኑ ዘይምኽፋል፣ ምስቲ ሕዚ ዘሎ ለውጥን ዕብየትን ዝመጣጠን ካሕሳ ዘይምትማን ተራእዩ ካብዚ ሓሊፉ መሬት ዝተልዓሎምን ካሕሳ ዝተኸፈሎምን ኣካላት እቲ ዝተኸሓስዎ ገንዘብ እንታይ ክሰርሕሉ ይግባእን እንተይከ ሰሪሖምሉን? ኢልካ ዝግበር ክትትል ሰፋሕቲ ጉድለታት ዘለዉዎ ምዃኑ ተገምጊሙ እዩ።

ንስራሕቲ ክፍሊት ካሕሳ መሬትን ንብረትን ከተማ ኣመልኪቶም ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸቡ ምክትል ሓላፊ ቢሮ ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዳስትርን ክልል ትግራይ ኣይተ ኣታኽልቲ ገብረህይወት መብርሂ ሂቦም ነይሮም። ኣብ ሕድሕድ ሓረስታይ ዝለዓል ሕቶ ካሕሳ መሬት ኣብታ መሬት ዝተልዓለሉ ዓመት ዘላ ፅንዓት ዕዳጋ መሰረት ተገይሩ ከም ዝኽፈል እዩ። እዚ ኮይኑ እውን ግን ንረብሓ ህዝቢ ክበሃል ትሕዝቶ መሬቶምን ንብረቶምን ብዛዕባ ዝለቁን ካሕሳ ዝኽፈሉን ኣካላት ኣገባብ ንምውሳን ብመንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ዝወፀ አዋጅ ቁፅሪ 455/97 ኣሎ። እዚ ኣዋጅ ካሕሳ መሬት ካብ ዝወፅእ 13 ዓመት ኣቑፂሩ እዩ። ስለዚ ቅድሚ 13 ዓመት ዝወፀ ኣዋጅ ምስቲ ናይዛ ሃገር ለውጢ ዕብየት ክኸይድ ስለዘይክእል ዳግም ክርአ ዝግብኦ ጉዳይ ኣሎ። ብመሰረት እዚ እቲ ኣዋጅ ንክመሓየሽ ናብ ባይቶ ተወከልቲ ህዝቢ ከም ዝተልኣኸ እዮም ኣይተ ኣታኽልቲ ዝገለፁ። እቲ ፀገም በዚ ከየብቀዐ ዝርካቡ ብመሬትን ንብረትን ዝተኸፈለ ካሕሳ ኣብ ረብሓ ክውዕል ዝግበር ክትትል እውን ዝንኣሰን ነዚ ዝከተታል ቤት ዕዮ ዘይብሉን እዩ።

ኣብቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁን ካልኦት ነጥብታትን እቲ ገምጋማዊ ስልጠና መሰረት ገይርና ተሳተፍቲ ኣዘራሪብና ነይርና። ኣይተ መሓመድ ስራጅ፣ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማ ዓድዋ እዮም። እቲ መድረኽ ኣብ ከተማታት ዘለዉ ፀገማት ምሕደራ መሬት ንምርኣይ ዘኽኣለ ምዃኑ ምስ ገለፁ ብቐፃልነት ትኹረት ዝሓቱ ስራሕቲ ከም ዘለው ድማ ኣቐሚጦም። እቲ ሓደ ናይ ትኹረት ነጥቢ ኣብ ከተማታት ዝተዋደደን ዘበናውን ስርዓት ምዝገባን ሕንፀፃን መሬት ተግባራዊ ምግባር እዩ።

ብተወሳኺ እቲ በብከተማኡ ዘሎ ቤት ምኽሪ ኣብ ዙርያ መሬትን ምሕደርኡን ዘልዕሎም ዘሎ ሓሳባት በቲ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዘሎ ፈፃሚ ኣካል መፍትሒ እናተቐመጠሎም ክኸዱ ምግባር እዩ። እዚ እንተተገይሩ ሕብረተሰብ እውን ሓጋዛይ ይኸውን ፤ ዝተተለሙ ስራሕቲ ልምዓት ንምቅልጣፍ ዝሓሸ ውፅኢት ዘለዎ ስራሕ ይስራሕ። ብድምር ኣብ ከተማታት ዘሎ ምሕደራ መሬት በቶም ልዕል ኢልና ዝገለፅናዮምን ካልኦት መርአይታትን ቀለልቲ ዘይበሃሉ ጉድለታት ዝሓዘ ምዃኑ እዩ ዘመላኽት። ካብቲ ኣብ ከተማ ኣክሱም ዝተሳለጠ መድረኽ ዝተገንዘብናዮ ድማ ኣብ ከተማታት ዘሎ ቤት ምኽሪ ክንደየናይ ብመልክዕ ሰራዊት መደባቱ ንምምራሕን ውክልና ህዝቢ ተግባራዊ ንምግባርን ብውነ ይሰርሕ ከም ዘሎ ዘረጋገፅ እዩ ነይሩ።

እዞም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ፀገማት ኣብ ፍትሓዊ ተጠቃምነት፣ ምርግጋፅ ልምዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ዘምፀኦ ኣሉታዊ ፅልዋ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። እቶም ዘለዉ ጉድለታት ቀልጢፎም ምእንቲ ክፍትሑ ንስርዓት ክትትልን ቁፅፅርን ዝለዓለ ትኹረት ምሃብ ንፅባሕ ዘይበሃል ውራይ ክኸውን ኣለዎ። ዝምልከቶም ኣካላት ስራሕቲ ልምዓት መሬት ኣብ ምፅፋፍን ምርግጋፅ ውፅኢታዊ ኣጠቓቕማ መሬት ከተማታት ንምፍጣርን ብዝለዓለ ቁርፀኝነት ክኣትው ይግባእ። ጥዕና ዘለዎ ምሕደራ መሬት ንምስፍሕፋሕ ዕድል ስራሕ፣ ንምዕባይ ኢንቨስትመንትን ንምንካይ ድኽነትን ብቑዕ ግልጋሎት ብምሃብ ሰናይ ምምሕዳር እናዕሰልካ ኣካብነት ክራይ ኣብ ምድኻምን ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ስለዝገብር ኣብዚ መዳይ ፍሉይ ትኹረት ክገብሩ ኣለዎም። ነዚ መፍትሒ ሓሳብ ንምትግባር ድማ ከም ቢሮ ልምዓት ከተማ ኣብቲ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዘሎ ኣመራርሓን በዓል ሞያን ዘሎ ቁመና እናጠናኸርካ ምኻድ የድሊ። ኣብ ስርዓት ኣወሃህባ ደገፍ እውን ካብቲ ቅድም ኢሉ ዝወሃብ ዝነበረ ከይዲ ብዝተፈለየ ነቲ ናይ ቤት ምኽሪ መሓውር እናሓዝገካን ሓጋዛይካ እናገበርካን ክኽየድ ኣለዎ። እቲ ቤት ምኽሪ እውን ኣብ ዙርያ መሬት ከተማ ንዘውፀኦም ሕግታት መሰረት ገይሩ ምድጋፍ፣ ክትትሉን ቁፅፅሩን ኣጠናኺሩ ክሰርሕ ይግባእ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010