እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812513
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1773
3314
11559
4777565
44774
108196
4812513

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:21

ማእገር ሕገ መንግስታዊ ስርዓትና

here we go
selam new

ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ትምህርቲ ዴሞክራሲ 

 

ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲ መግለፂ ባህሪ ግልፅነትን ኣሳታፋይነትን ሓደ ስርዓት ካብ ምዃን ሓሊፎም ዜጋታት ተወዲቦም ንመሰሎም ንኽቃለሱ ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥሩ ውዳበታት እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ምሕደራ መንግስቲ ምጉዳል ግልጋሎታት እንትህሉ ኣብ መንጐ ህዝብን መንግስትን መራኸብቲ ድልድል ኮይኖም ንምቅላስን ተሓታትነት ዘለዎ ኣሰራርሓ ንምስፋንን ቁልፊ መሳርሒ ተገይሮም ይውሰዱ። ምስ እዚ ብዝተዛመደ መንግስቲ ዝሕንፅፆም ፖሊስን ስትራቴጂን ንምስራፅ ይኹን ውፅኢታዊ ብዝኾነ መንገዲ ንምትግባር ዝከኣለሉ ምችዊ ባይታ ንምፍጣር በብብርኩ ግልፂ ዝኾነ መንግስታዊ ኣሰራርሓ ንክህሉ ሓጋዛይ ተራ ይፍፅሙ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕብረተሰብ ሰንሰለታዊ ርክብ ክህሉ ብምግባር ንልውውጥ ሓበሬታ ዝተመቻቸወ ዕድል ኣብ ምፍጣር ዝሰርሕዎ ተግባር ብእወንታ ዝግለፅ እዩ። ስለዚ ማሕበራት ሓፋሽ መንግስትን ህዝብን ንምርኻብ፣ ኣብ መንግስታዊ ኣካላት ቅኑዕ ዘይኮነ ኣሰራርሓ እንትርአ ብምቅላዕን ብምቅላስን ስሉጥ ኣገልግሎት ንምርካብ፣ መሰላት ንምኽባር ይኹን ግቡኣት ንምፍፃም ዝሓሸ ዓቕሚ ብምፍጣር ብሄራውን ሃገራውን ሓላፍነቱ ዝዋፃእ ዜጋ ኣብ ምህናፅ ዝነጥፉ ማእኸላት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እዮም።

ካብዚ ሓቂ እዚ ብምብጋስ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብዛዕባ ተሳትፎ ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ መድረኻት ኣብያተ ምኽሪ ዝድንግግ ኣዋጅ ኣፅዲቑ እናሰርሐ መፂኡ እዩ። እቲ ብመፍለዪ ቁፅሪ 132/1999 ዝተሰየመ ኣዋጅ ኣብ ዓንቀፅ ሽዱሽተ ዝተቐመጠ ድንጋግኡ ከምዘረድኦ ካብ 30 ምኢታዊ በዝሒ ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳ፣ ጣብያን ምምሕዳር ከተማን ዘይበዝሕ ቁፅሪ ዘለዎም ማሕበራት ደቂ ኣንስትዮ፣ መናእሰይ፣ ሓረስቶት፣ ነጋዶን ማሕበራት ሞያን ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ብዘይድምፂ ክሳተፉ ኣለዎም። ሓፋሽ ማሕበራት ኣብዚ ኣዋጅ ዝተቐመጠሎም መሰል ተግባራዊ ንኽገብሩ ሓበራዊ ግንዛበ ምፍጣር ኣገዳሲ እዩ። ስለዝኾነ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ንምጉልባትን ተጠቃምነት ህዝቢ ንምዕባይን ዓሊሙ ምስ ማሕበራት ሓፋሸ ካብ ሸውዓተ ክሳብ ሸሞንተ ታሕሳስ 2010 ዓ/ም ሓበራዊ ክልላዊ መድረኽ ኣብ ከተማ መቐለ ኣሳሊጡ ነይሩ። ካብቲ መድረኽ ተበጊስና ግደ ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ምኽርን ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ከምኡ እውን ህልዊ ኩነታት ዝምድና ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ትግራይ እንታይ ከምዝመስል ክንድህስስ።

በብብርኩ ዝርከብ ሕብረተሰብ ከከም ክልል ዕድሚኡ ይኹን በብዝደልዮ ውዳበ እናተወደበ ተረባሕነቱን ተሳትፍኡን ከሕይል ሕገ መንግስታዊ መሰል ኣለዎ። ህዝቢ ዘጣይሾም ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ዝለዓለ ግደ ስለዘለዎም ኣብ መሰረታዊ ዝኾኑ ሃገራዊ ጉዳያት ሓበራዊ ምርድዳእ ንምፍጣር ዘኽእል ኣተሓሳስባ ዝዓብየሎም ትካላት ዴሞክራሲ ምስቲ ምዃኖም “ኣብያተ ትምህርቲ ዴሞክራሲ” ብዝብል ስያመ እውን ይፍለጡ።

በብብርኩ ዝርከባ ኣብያተ ምኽሪ እውን ሓደ ኣካል ትካላት ዴሞክራሲ ከም ምዃነን ውህደት እዘን ክልተ ትካላት ህዝቢ ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ዕዙዝ ግደ ይፃወታ። ኣብቲ ብብርኪ ክልል ንክልተ መዓልቲ ዝተሳለጠ ሓበራዊ መድረኽ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ዝተረኸቡ ምክትል ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ሩፋኤል ሽፋረ ነዘን ትካላት ዴሞክራሲ ዝምልከት ሓሳብ ኣቕሪቦም ነይሮም። ንሶም ከም ዝገለፅዎ፣ ሰናይ ምምሕዳር ንምዕሳል፣ ህዝቢ ዘልዕሎም ሕቶታት ንምምላስ፣ ግልፅነትን ተሓታትነትን ንምርግጋፅ ይኹን ልዕልነት ሕጊ ንምኽባር ዝተጠናኸረ ርክብ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲ ልዑል ረብሓ ኣለዎም። እቲ ዝርከብ ረብሓ ድኽነት ንምውጋድ ብዝግበር ቃልሲ፣ ዕድል ስራሕ ብምፍጣር፣ ፀጋታት ከባቢኻ ብምጥቃም፣ ዜጋታት ነፃነቶም ዝተሓለወ ክኸውን ብምግባር ከምኡ እውን ዴሞክራሲ ብምጉልባትን ኣካብነት ክራይ ብምቅላስን ይግለፅ። 

ከምዚኣቶም ዝበሉ ትካላት ዴሞክራሲ ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ዓብይ ብፅሒት ከምዘለዎም ተገንዚብካ ህልዊ ኩነታት ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሸን ትግራይ እንታይ ከም ዝመስል ምርኣይ ድማ የድሊ። ከምቲ ብተግባር እንሪኦ ውሽጣዊ ጥንካረ ዘለዎም ከምኡ እውን ንባዕሎም ዝተውሃቦም ተግባርን ሓላፍነትን ብተሓታትነት ይኹን ግልፅነት ኣብ ምስራሕ ፅቡቕ ዝበሃል ክያዶ ዝኸዱ ማሕበራት ሓፋሽ ኣለዉ። ካብዚ ሓሊፉ ነፃነት ሒዞም ኣብ ኣብያተ ምኽሪ ወረዳታትን ምምሕዳር ከተማታትን ከምኡ እውን ኣብ ጣብያታት ዝካየዱ ጉባኤታት ዘለዎም ተሳትፎ እናዓበየ ዝመፅኣሉ ኩነታት ኣሎ። እቲ ዝዓበየ ተሳትፎ ብብርኪ ወረዳን ምምሕዳር ከተማን ኣብ ዝግበሩ ጉባኤታት ኣብያተ ምኽሪ ዝርአ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ጉባኤ ብዘሎ ተሳትፎ ጥራሕ ግን ጥንካረ ማሕበራት ሓፋሽ ምግላፅ ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ኣብ ጉባኤ ምስታፍ ሓደ ነገር ኮይኑ ኣብ ድልድል በጀትን ምፅዳቕ ትልምን፣ ክትትል ፕሮጀክትታት፣ ሕቶታት ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ምቕራብን ክምለሱ ኣብ ምግባርን፣ ኣብ መድረኻት ተሓታትነት ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ጉዳያት ቀዋሚ ተሳትፎ ምግባር ክህሉ ኣለዎ። ስራሕቲ እዞም ትካላት ዲሞክራሲ ህዝባዊ ስለዝኾኑ ንህዝቢ ዝተጣየሹ ማሕበራት ሓፋሽን ውክልና ህዝቢ ዝሓዛ ኣብያተ ምኽርን ነዞም ልዕል ኢሎም ዝተሓበሩን ካልኦትን ዕማማት ብዝተዋደደ ኣገባብ ክሰርሑ ዝለዓለ ሓላፍነት ኣለዎም። በዚ መዳይ ብቀፃልነት ክርአ ዝግብኦ ሰፊሕ ክፍተት ከም ዘሎ ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን መመያየጢ ፅሑፍ ዘቕረቡ ኣብ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዳይሬክቶሬት መፅናዕቲ፣ ክትትልን ደገፍን ኣይተ ሃፍቱ ኣረጋዊ ገሊፆም እዮም።

ብመንፅር እቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ጥንካረ፣ ኣብ ትግራይ ርክብ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ብምጥንኻር ውፅኢታዊ ዝኾነ ምንቅስቓስ ዘለዎም ወረዳታትን ምምሕዳር ከተማታትን ኣለዉ። ይኹን እምበር ምስ ዝተውሃቦም ሓላፍነት ኣነፃፂርካ እንትርአ ብቐፃልነት ትኹረት ዝሓቱ ጉድለታት ድማ ይረኣዩዎም። ንኣብነት ኣብ ወረዳ ታሕታይ ኣድያቦ ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ጉባኤታት ብዘይድምፂ ንክሳተፉ ዝግበር ክትትልን ቁፅፅርን ብብርኪ ወረዳ ይኹን ጣብያታት ዝሓሸ እዩ። ኣብታ ወረዳ ዝሓሸ ተመኩሮ ኣብ ዘለወን ጣብያታት ዝሓሸ ምንቅስቓስ ማሕበራት ሓፋሽ ኣሎ። ኮይኑ ግና ኣብ ጣብያታት ዘሎ ተሳትፎ ሓፋሽ ማሕበራት ትሑት እዩ። ብፍላይ ኣብ ማሕበር መናእሰይ ነቲ ዝሓዝካዮ ውክልና ማሕበር ብምሉእነት ኣብ ምትግባር ይኹን ንተጠቃምነት መናእሰይ ክንድቲ ትፅቢት ዝግበረልካ ዕማም ብተወፋይነት ኣብ ምስራሕ ካብ ግንዛበን ኣተሓሳስባን ጉድለት ዝብገስ ቀፃሊ ትኹረት ዝሓትት ስራሕ ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ወረዳ ወርዒ ለኸ ዘሎ ምንቅስቓስ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ምስ እንርኢ እውን ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ዘለዎም ነናይ ባዕሎም ስራሕ ከም ዘለዎ ኮይኑ ኣብቲ ብሓባር ዝሰርሕዎ ድማ ሓበራዊ ትልሚ ኣዳልዮም እዮም ዝሰርሑ። ከም ወረዳ ዘለዉ ማሕበራት ሓፋሽ በብ ከባቢኡ ዝርኣዩ ጥንካረታትን ጉድለታትን እናለለዩ ኣብ ምስራሕ ይኹን ሓበሬታታት ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ምሃብ ፅቡቕ ተሳትፎ ከምዘለዎም ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ እታ ወረዳ ወ/ሮ ሃረግ ገ/መስቀል ይገልፃ። ይኹን እምበር እዚ ዝወነንዎ ቁመና ሰራዊት ናብ ትፅቢት ዝግበረሉ ውፅኢት ኣብ ምስግጋር ግና ድኽመት ዘሎ ብምዃኑ ቀፃሊ ጠመተ ዝጠልብ እዩ።    

ካብቶም ከምዚ ዝበሉ ስራሕቲ እንግንዘቦ እንተሃለወ ኣብያተ ምኽሪ ቁመንአን ሓልየን ክሰርሓ ኣብ ምግባር ብፅሒት ማሕበራት ሓፋሽ ቀሊል ዘይምዃኑ እዩ። ነዚ ዝተገንዘቡ ከባብታት ማዕረ እቲ ንምጥንኻር ኣብያተ ምኽሪ ዝሰርሕዎ ስራሕ ማሕበራት ሓፋሽ ንምጥንኻር ብስፍሓት ይሰርሕሉ። ንኣብነት ኣብ ከተማ ሰቲት ሑመራ ዘሎ ቤት ምኽሪ ንማሕበራት ሓፋሽ ግንዛበን ዓቕምን ናይ ምዕባይ ስራሕ እንትሰርሕ እቶም ማሕበራት ሓፋሽ ብግዲኦም ንሓጋዛይነት እቲ ቤት ምኽሪ ተገንዚቦም ኣብ መድረኻቶም ንኣባላት ቤት ምኽሪ ዘሳትፍሉ ስርዓት ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓድነት ማሕበር “እኖታት ንእኖታት” ንኣባላት ቤት ምኽሪ እታ ክፍለ ከተማ ኣብ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበ ብስፍሓት ትሰርሕ። ስለዚ ከምዚ ዝበለ ርክብን ምድግጋፍን ንኣሳልጦ ስራሕቲ ልምዓትን ህንፀት ዴሞክራስን ኣድላዪ ምዃኑ ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ።

ስጡም ርክብ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ናይ ምጥንኻር መደብ ስርዓት ተሓታትነት ማእኸል ዝገብር ኮይኑ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ድማ ይግለፅ። ንኣብነት ውፅኢታዊነት መንግስቲ ዘተባብዕ እዩ። እዚ ማለት ስርዓት ተሓታትነት ኣብ ዝጠናኸረሉ እዋን ኩሎም መንግስታዊ ኣካላት ኣብ ውፅኢት ትኹረት ክገብሩ ይሕግዝ። ካብኡ ሓሊፉ ፀገማት እንተጋጥሙ ዓቕሚ ፀገም ፈተሓይነት የጎልብት፤ ንለውጢ ድልዊ ዝኾነ ባይታ እውን ይፈጥር። ብመሰረት እዚ ኣብ ትግራይ ኣብ መንጐ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ስጡም ርክብ ብምፍጣር ውፅኢታዊ ስራሕ ንምስራሕ ዘኽአል ምችዊ ባይታ ኣሎ። ካብቶም ምችዊ ባይታታት እቲ ሓደ ንዕማምን ዕውትነትን ትካላት ዴሞክራሲያዊ ሓገዝቲ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ሕግታትን ኣሰራርሓታትነ ምህላዎም እዩ። ልዕሊ ኹሉ ድማ ውሕሉልን ዘመናውን ዝኾነ ሕገ መንግስትን ካብዚ ዝተሸረፉ ኣዋጃትን ደንብታትን ኣለዉ። ደንቢ ኣሰራርሓን ስነ ምግባርን ኣባላት ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ 30 ምኢታዊ ማሕበራት ሓፋሽ ብዘይድምፂ ኣብ መድረኻት ቤት ምኽሪ ክሳተፉ ስለዝገብር ንህንፀት ዴሞክራስን ምጥንኻር ርክብ ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ምኽርን እቲ ካልእ ምችዊ ባይታ ምዃኑ እውን ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ።

ከም ህዝቢ ካብ ሕሉፍ ቃልሲ ዝተወሰደን ብተግባር ዝተመስከረን ተመኩሮ ኣለና እዩ። ኣብ ትግራይ ዘሎ ህዝቢ ብዝተፈላለዩ ውድባውን መንግስታውን ኣወዳድባታት ዝተወደበ እዩ። ንኣብነት በብብርኩ ዝርከባ መሰረታዊ ውዳበታት፣ ዋህዮታት፣ ጉጅለታት ልምዓትን መርበባትን (ኔትዎርክ) ነቲ ናይ ቤት ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ሓበራዊ ስራሕን ርክብን ሓገዛይ ተራ ኣለወን። ስለዚ ከምዚ ብዝበሉ ኣወዳድባታትን ኣሰራርሓታትን ካብ ተግባርን መዓልታዊ ህንፀትን ትምህርቲ እናተወሰደ እዩ መፂኡ።

ኣብ ምጥንኻር ርክብ ይኹን ዝምድና ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን እቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ምችዊ ባይታታት ከምዘለዉ ኮይኖም ቀፃሊ ትኹረት ዝሓቱ ስራሕቲ ምህላዎም ምግንዛብ ድማ የድሊ። ኣብ ጉባኤታት ኣብያተ ምኽሪ ብዘይድምፂ ዝሳተፉ ማሕበራት ሓፋሽ ፅዕንቶ ፈጠርቲ ኣብ ምዃን ከምኡ እውን ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራስን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ብነፃነት ግዲኦም ክፃወቱ ኣለዎም። ብተወሳኺ ማሕበራት ሓፋሽ ትካላዊ ቁመና ኣብያተ ምኽሪ ብምጥንኻር ኩለመዳያዊ ሰራዊት ንምፍጣር ዘዕንቅፍ ማሕለኻታት ክቕረፉ ንውሽጣዊ ተሓታትነት ኣብያተ ምኽሪ ትኹረት ሂብካ ምስራሕ ይፅበዮም። ካብዚ ሓሊፉ ማሕበራት ሓፋሽ ነፃነቶም ብዝሓለወ መንገዲ ውክልናን ጥብቅናን ህዝቢ ንምርግጋፅ ዘለዎም ምችዊ ባይታ ክጥቀምሉ ምግባርን ምድጋፍን የድሊ።

ምስዚ ተዛሚዱ ማሕበራት ፖለቲካዊ ቁመንኦም ብምጉልባት ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን ኣተሓሳስባ ብምፍጠር ኣርሒቑ ዝእምት ኣመራርሓ ክፈጥሩ ኣለዎም። እቲ ዝዓበየ ትኹረት ዘድልዮ ድማ ኣብ ማሕበር መናእሰይ ብብርኪ ወረዳ ይኹን ጣብያ ዘሎ ተሳትፎ ክንድቲ ዝድለ ዘይምዃኑ እዩ። ስለዚ ብቐፃልነት ኣብ ማሕበር መናእሰይ ዕማም ምዕባይ ግንዛበን ምፍፃም ዝተዋደደ ተግባርን ይጠልብ። ምኽንያቱ ዝተጠናኸረ ማሕበር ኣሎ ማለት እቲ ኣብ መንጎ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ዝፍጠር ርክብ ብምሕያል ኣድላይነቱ እውን ክዛይድ ዝገብር ብምዃኑ እዩ።

ብኣጠቓላሊ በብብርኩ ዘለዋ ኣብያተ ምኽሪ ብፍላይ ኣብያተ ምኽሪ ጣብያታት ዝተመጣጠነ ኣፈፃፅማ ክህልወን ብምግባር ኣብ ባይታ ዝርኣዩ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ምፍታሕን ዘላቕን ፍትሓውን ልምዓት ንምርግጋፅን ኣበርቲዐን ክሰርሓ ማሕበራት ሓፋሽ ዘይትካእ ግደ ኣለዎም። ምኽንያቱ ዝተፈላለየ ክፋል ሕብረተሰብ ዝሓቖፉ ማሕበራት ሓፋሽ በቲ ዝግባእ መጠን እናሳተፍካ ምኻድ ከም መጠን ትካላት ዴሞክራሲ ረብሕኦም ዓብዪ እዩ። ህዝቢ ብዴሞክራሲያዊ መንገዲ ኣእሚንካን ኣተሓባቢረካን ብሰፊሑ ኣብ ስራሕቲ ልምዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ብልዑል መንፈስ ክሳተፉ ንምኽኣል ምጥንኻር ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ምኽርን የድሊ። ነዞም ማእኸላት ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ኢልናዮም ዘለና ማሕበራትን ኣብያተ ምኽርን ዝግባእ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበን ህንፀት ኣተሓሳስባን እናሰራሕኻ ተረባሕነት ህዝቢ ብዘይምቁራፅ ክዓቢ ምግባር ድማ ዕማም ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን ስርዓትና እዩ።            


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010