እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193220
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
673
3331
20583
5145598
97278
128136
5193220

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:04

ሴፍትኔት ንምንታይ?

here we go
selam new

ብሃፍቲ ልምዓታዊ ሴፍቲኔት ካብዝተሰርሑ ስራሕቲ ሓደ

ቅድሚ 25 ዓመታት ብመቑሕ ድኽነት ዝተኣሰረ ሓረስታይና ብሰንኪ ሕፅረት ምግቢ ይሳቐ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ኣብ ልዕሊኡ እውን እቲ ዋርድያ ድኽነት ዝኾነ ስርዓት ደርግ ነይሩ። ይኹን እንበር ህዝቢ ብዘካየዶ መሪር ቃልሲ ነቲ ዋርድያ ድኽነት ዝኾነ ስርዓት ደርግ ካብ ስሩ ምሒው ምስ ደርበየ ገፁ ናብ ቃልሲ ኣንፃር ድኽነት እዩ መሊሱ። ድኽነት ዝቕንስ ሃገራዊ ፖሊስን ስትራቴጅን ተቐሪፁ ዝተፈላለዩ ኣማራፂታት ልምዓት ተኣታትዮም ድማ እናተተግበሩ ይርከቡ። ካብዞም ኣማራፂታት ሓደ መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት እዩ።

ዋና ዕላማ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስታይ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ተፈጥሮኣዊ ሃፍቲ ተጠቒሙ ውሕስነት ምግቡ ከረጋግፅ ምግባር እዩ። ዕላምኡ እዙይ ኮይኑ እናሃለወ ግና ኣብ ሓድ ሓደ ከባብታት ንልምዓታዊ ሴፍትኔት ተባሂሉ ዝመፅእ እኽሊ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ይኸውን ምህላው ኣብ ኩሎም መድረኻት ተገምጊሙ እዩ። ስለዚ ናይዚ  ፀገም ቁልፊ መበገሲታትን ቀፃሊ ትኹረት  ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣብ ስራሕቲ ሴፍትኔትን ኣመልኪትና እምብኣር  ክንርእዮ መሪፅና ኣለና።

መበገሲ ትሕዝቶና  ካብ 20 ክሳብ 21 ግንቦት 2008 ዓ.ም ኣብ ዙርያ ሴፍትኔትን ኣፈፃፅምኡን ዘድሃበ ገምጋማዊ ስልጠና ንኣባላት ቀወምቲ ኮሚቴ ጉዳያት ኢኮኖሚ ክልልን ወረዳን ኣብ ከተማ ውቕሮ ተዋሂቡ እዩ። እቲ ገምጋማዊ ስልጠና ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይን ብሓባር ኮይኖም ዘሳለጥዎ እንትኸውን ካብ 31 ገፀር ወረዳታት ትግራይ ዝተወከሉ 279 ቀወምቲ ኮሚቴ ጉዳያት ኢኮኖሚ ዝተረኸብሉ ድማ ነይሩ።

 ኣይተ መስፍን ወልዱ፣ ኣብ ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ክልል ትግራይ ኣተሓባበሪ ዋና ከይዲ ስራሕ ምክልኻል ሓደጋ፣ ቅድመ መጠንቀቕታን ግብረ መልስን ውሕስነት ምግቢ እዮም።ንዕላማ እቲ መድረኽ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መብርሂ ከም ዘረድኦ ዝለዓለ ስልጣን ህዝቢ ዝሓዘ ቤት ምኽሪ ንስራሕቲ ሴፍትኔት ብዝግባእ ክትትልን ቁፅፅርን ክገብር ምእንታን ግንዛብኡ ምዕባይ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ። ስራሕቲ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣተገባብርኡ ብቐጥታ ተሓገዝትን እናሰርሑ ዝጥቀሙን ከምዝኾነ ኣብ ክልተ ፈላልዩ የቕምጥ። ነዚ ማእኸል ገይሩ ኣብ ትግራይ  ቀዳማይ መርሃ ግብሪ መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ብ1997 ዓ.ም  ከም ዝጀመረ እዮም ኣይተ መስፍን ዘዘኻኸሩ። እቲ ፕሮግራም እንትጅመር 811 ሽሕን 111 ብስራሕ ንምግቢ ከምኡ እውን 100 ሽሕን 340 ቀጥታ ተሓገዝቲ ነይሮም።

ብመሰረት እዚ ካብ 1997 ዓ.ም ጀሚሩ እናተሰርሐሉ ስለዝመፀ ኣብቲ ፕሮግራም ዝተሓቖፈ ህዝቢ ከባቢኡ እናልምዐ ብምግቢ ርእሱ ናብ ዝኽእለሉ ብርኪ ክሰጋገር ክኢሉ እዩ። ንኣብነት ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ተጠቀምቲ ኣብ ሴፍትኔት ተሓቚፎም ከም ዝነበሩ ፀብፃብ ኣፈፃፅማ ስራሕ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን “ትራንስፎርሜሽንን” ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ክልል ትግራይ የረድእ። ካብዚኣቶም ክሳብ 2007 ዓ.ም ዝነበረ ፍፃመ እንትርአ ድማ 918 ሽሕን 525 (73 ምኢታዊ) ወገናት ውሕስነት ምግቦም ኣረጋጊፆም ክምረቑ ክኢሎም እዮም።

ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ዝነበረ ትልምን ፍፃመን ከም ዘሎ ኮይኑ ኣብ 2008 ዓ.ም ንዘሎ ከይዲ ኣመልኪቱ ኣብቲ ንክልተ መዓልትታት ዝተሳለጠ ገምጋማዊ ስልጠናን ዝተልዓሉ ርእሰ ጉዳያት ድማ ክንድህስስ። መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ንፁር መስርሕን ዕላማን ዘለዎ እዩ። ንኣብነት ከይዲ ፅንዓትን ምልመላን  ካብ ቁሸት እዩ ዝጅምር። ብብርኪ ቁሸት ዝተጣየሸ ግብረ ሓይሊ ኣመራርሓ እቲ ቁሸት ብዝሃቦ ትልሚ መሰረት ኣብቲ መደብ ክሕቆፉ ዝግብኦም ተጠቀምቲ ኣፅኒዑ ናብ ህዝቢ እቲ ቁሸት የቕርብ። ርኢቶ ክወሃበሉ ድሕሪ ምግባር እቲ ዝተፃፈፈ ሽም ዝርዝር ኣብ ዝርአ ቦታ ይልጠፍ። ድሕሪ እዙይ ሓቅነቱ ተረጋጊፁ ናብ ጣብያ ክልኣኽ ይግበር። ኣመራርሓ ጣብያ ከዓ ነናይ ቁሸቱ ተመልመልቲ ጠሚሩ ብዝርዝር ይርእዮ። ኣብኡ ዝቐርብ ጥርዓን እንተሃልዩ ተራእዩ ዕልባት ምስ ተገበረሉ ናብ ቤት ምኽሪ ጣብያ ክቐርብ ብምግባር ይፀድቕ። እቲ ቤት ምኽሪ ንዝቐረበ ዝርዝር እንተፅንዕ ኣብ ምሉእ ፍልጦ ኮይኑ እዩ። ምኽንያቱ በብ ጣብይኡ ዘለው ኣባላት ቤት ምኽሪ ከካብ ቁሸቱ ዝተወከሉ እዮም። ድሕሪ ጣብያ ቤት ምኽሪ ናብ ወረዳ ክልኣኽ ምስተገበረ ብወረዳ እውን ተራእዩን ዝፃፈፍ ተፃፊፉን እዩ ናብ ተግባር ዝእቶ። ካብ ከምዚ ዝበለ ከይዲ ወፂኡ ግልፅነት ብዘይብሉ ኣገባብ ምትግባር እንተሃልዩ ግና ሴፍትኔት ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ።

መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ቁልፊ መትከላት እውን ኣለውዎ። እዞም መትከላት ኣሳታፋይነት፣ ፍትሓዊነት፣ ግልፅነት፣ ጥርዓን ንምቕራብ ዕድል ምፍጣርን መረዳእታ መሰረት ዝገበረ ምረቓን እዮም። እዞም መትከላት ብዝግባእ ክትግበሩ ኣብ ምክትታልን ምቁፅፃርን ግደ ኣባላት ቤት ምኽሪ ዝለዓለ ከም ዝኾነ እዮም ኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ኢኮኖሚ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ኣይተ መጎስ ታፈረ ዝገለፁ።

ነዚ መሰረት ገይሮም ኣብቲ ገምጋማዊ ስልጠና ብዝርዝር ዝቐረቡ ገምጋማት ኣለዉ። ካብዚኦም ሓደ ስራሕቲ ምድላው ምዕራፍ መደባት ራብዓይ ዘበን መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ዝምልከት እዩ። ራብዓይ ዘበን ካብ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ንቐፀልቲ ሓሙሽተ ዓመታት እዩ ዝሳለጥ ዘሎ። ኣብ ምድላው ምዕራፍ መደባት 2008 ዓ.ም ምስ ምዕባይ ግንዛበ ተዛሚዱ ብብርኪ ክልል 43 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 240 ካብ ዞባን ወረዳን ዝተወከሉ ኣከላት ዝተሳተፍሉ ስልጠና ኣሰልጠንቲ ክወሃብ ተገይሩ እዩ። ብተወሳኺ ብብርኪ ወረዳ እውን ሰፋሕቲ መድረኻት ወረዳ ግብረ ሓይሊ፣ ወረዳ ኣመራርሓ፣ ወረዳ ሰብ ሞያ፣ ጣብያ ግብረ ሓይሊ ወዘተ ምስታፎም ኣይተ መስፍን ገሊፆም።

ብመንፅር ግዘ እንትርአ እውን ካብቲ ዝተቐመጠ ሰሌዳ ግዘ 10 መስከረም 2008 ዓ.ም ቀዲመን ስልጠናታት ዘካየዳ ወረዳታት ሕንጣሎ ወጀራት፣ ናዕዴር ዓዴት፣ ላዕላይ ማይጨውን እንደርታን ብኣብነት ተጠቀስቲ እየን።ዝደሓራን ክሳብ 18 መስከረም 2008 ዓ.ም ኣብ ዝነበረ ግዘ ስልጠና ዝሃባ ወረዳታት ድማ ታሕታይ ቆራሮ፣ ፀለምቲ፣ መረብ ለኸ፣ራያ ዓዘቦ፣ ዝኣመሰላ ምዃነን ኣብቲ ዝቐረበ ገምጋም ተነፂሩ እዩ።

ኣብቶም ዝተኻየዱ ስልጠናታት ዝነበሩ ቁፅሪ ተሳተፍቲ እውን ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣፈላላይ ከም ዝነበሮም ተገምጊሙ እዩ። ንኣብነት እንትርአ ልዕሊ 70 ምኢታዊ ጣብያ ግብረ ሓይሊ ካብ ዘሰልጠና ወረዳታት ላዕላይ ኣድያቦ፣ ኣስገደ ፅምብላ፣ እምባ ኣላጀ ዝኣመሳሰላ እንትኾና ትሕቲ 50 ምኢታዊ ዘሰልጠና ድማ ፀለምቲ፣ ታሕታይ ማይ ጨው፣ ኣሕፈሮም፣ እንዳመኾኒ ወዘተ እየን። እዙይ ዘርእየና እቲ ግንዛበ ከዕቢ ዝግብኦ ኣካል እንተዘይሰልጢኑ ዝድለ ውፅኢት ከምፅእ ከምዘይኽእል እዩ። ነዚ ዝተገንዘበ ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ከምኡ እውን ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይን ናብ ጣብያታትን ወረዳታትን ብምውራድ ኣብ ከይድን ኣፈፃፅማን እቲ መደብ ደገፋት ንምሃብ ፃዕርታት ተገይሩ። ብመሰረት እዚ ክሳብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 2008 ዓ.ም ኣብ ጣብያታትን ቁሸታትን ዝርከብ ኣመራርሓ ብዋናነት ብኔት ዎርክ ኣቢሉ ክመሃሃርን ክገማገምን እናተገበረ መፂኡ እዩ።

ኣብዚ ከይዲ በብ ከባቢኡ ካብ ተጠቀምቲ ምልመላ ጀሚሩ ዝተርኣዩ ጥንካረታትን ሕፅረታትን ከም ዘለው ብዝርዝር ቀሪቡ እዩ። ከም ጥንካረ ዝበዝሓ ወረዳታት መትከላት ምልመላ ተኸቲለን ዝሰርሓ ወረዳታት ዓድዋ፣ ኣሕፈሮም፣ ጉለመኸዳ ተጠቀስቲ ኮይነን ኣለዋ።  ብኣንፃሩ ምጉዳል ግልፅነት ዝተርኣየለን ከባቢታት ድማ ብኣብነት ተፀሪሐን ዝርዝር ገምጋም ቀሪቡለን እዩ።ወረዳታት ታሕታይ ኣድያቦን ፀለምትን ናብ ቤት ምኽሪ ክቐርብ ዝግብኦ ሽም ዝርዝር ተጠቀምቲ ሴፍትኔት ናብ ቤት ምኽሪ ኣብ ምቕራብ ምዝንጋዕ፤ እዙይ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ቤት ምኽሪ ከየፅደቕካ ዘሊልካ ናብ ወረዳ ክተእቱ ምሕሳብ፣ ንጥርዓን እኹል ግዘ ከይሃብካ ተቐላጢፍካ ከተፅድቕ ምድላይ ብዝኣመሳሰሉ ተግባራት ዝግለፁ ፀገማት ተራእዮም ነይሮም።

ካብዞም ፀገማት እዚኦም ብተወሳኺ ክፅናዕ ዝግብኦ ዕያል ምቕናስ ኣብ ኩሉ ከባቢ ዝተርኣየ ዋላ ይንበር ዝገነነ ግና ኣብ ኦፍላ፣ ኣፅቢ ወንበርታ፣ መለብ ለኸ፣ ኣስገደ ፅምብላ እዩ ነይሩ። ብተመሳሳሊ ኩነታት ጣብያ ግብረ ሓይሊ ናብ ቁሸት ወሪዱ ክምልምል ምግባር እውን ኣብ ከም ወረዳ ታሕታይ ማይ ጨው ተራእዩ እዩ። ካልእ ድማ ኣመራርሓ ጣብያ ይኹን ቁሸት ኣብ ዘይምልከቶ ምእታውን መደብ ከይሳለጥ ዕንቅፋት ብምዃንን ዝግለፁ ፀገማት ምንባሮም እውን ተገምጊሙ ኣሎ። ኣብዙይ ብኣብነት ዝተፀርሓ ወረዳታት ኦፍላ፣ ታሕታይ ማይ ጨው፣ መረብ ለኸ፣ ወርዒ ለኸን ጣንቋ ኣበርገለን እየን። ካብዚ ሓሊፉ ከም ናዕዴር ዓዴት ዝበላ ወረዳታት ድማ ሴፍትኔት ዘይምልከቶም ሰባት ማለት  እውን መምህራን ክምልመሉ ገይረን እየን። ኣብ ታሕታይ ማይ ጨው ከዓ መሬት ኣብ ሑመራ ዘለዎም ክፅንዑ ዘይግብኦም ሃፋትም ሰባት ብሴፍትኔት ተጠቀምቲ ክኾኑ ተመልሚሎም ነይሮም። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መረብ ለኸ ድማ ክሳብ ትሽዓተ ዕያል ዘለዎም “ዝሰርሕ ጉልበት የብሎምን” ኢልካ ብቐዋሚ ነፃ ተሓገዝቲ ምፅናዕ ኣጋጢሙ ነይሩ።ሴፍትኔት ንዝምልከቶ ድኻ ክፅናዕ ኣብ ክንዲ ምግባር “ድኽነት ማዕረ እዩ” ኢልካ ንሃፍታምን ንድኻን ብኣልማሚት ከም ፀበል ምንፃግ እውን  ተራእዩ እዩ።

በብ ከባቢኡ ዝተርኣዩ ሕፅረታት መምስ ዝምልከቶም እናተራኸብካ እናተፈትሑ ዋላ እንተመፅኡ ከም ክልል ትምህርቲ ክውሰደሎም ስለ ዝግባእ ግና ዝነበሩ ፀገማት ከምዚ ብዝበለ ኩነታት ብዝርዝር ተገምጊሞም ኣለው። እዙይ ኮይኑ ሕዚ እውን ኣብዚ በጀት ዓመት ካብ ሕመቐን ክወፅኣ ዘይከኣላ ወረዳታት ብፍሉይ ተነፂረን ኣለዋ። እዚአተንን ድማ ወረዳታት ወርዒ ለኸ፣ መረብ ለኸ፣ ኦፍላ ዝኣመሳሰላ እንተኾና ምኽንያት ሕመቐን ብዝርዝር ገምጊመን ምምዕርራይ ክገብራ ከም ዘለወን እዮም ኣይተ መጎስ ዘተሓሳሰቡ።

እቲ መድረኽ ኣብ ከይድን መስርሕ መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔትን እንታይ ስራሕቲ ተሳሊጦም?፣ እንታይ ተመኩሮታት ከ ተረኺቦም ከምኡ እውን ብቐፃሊ ትኹረት የድልዮም ኣብ ዝተብሃሉ ጉዳያት ብዝርዝር ዝርኣየ እዩ ነይሩ። ብመሰረት እዙይ ንከይዲ እቲ ገምጋማዊ ስልጠና ኣመልኪትና ካብ ዘዘራረብናዮም ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ  ወረዳ ወርዒ ለኸ  ወ/ሮ ሃረግ ገ/መስቀል ከም ዝገለፅኦ፣ እቲ ስልጠና ነቲ ኣብ ታሕቲ  ዘሎ ስራሕ ፍልጦን ሃልዩካ ክትመርሕ ዘግብር ተወሳኺ ዓቕሚ ዝፈጥርን እዩ።

ደሚርካ እንትርአ መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሃፍቲ ህዝቢ እዩ።  እዙይ ሃፍቲ ህዝቢ ንረብሓ ውልቀ ሰባት ዘይኮነስ ንግቡእ ረብሓ ህዝቢ እዩ ክውዕል ዝግባእ። ምኽንያቱ በዚ መንፅር እንተዘይተመሪሑ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር እዩ ዝኸውን። ስለዚ ሃፍቲ ህዝቢ ብምዃኑ ብህዝቢ ክመሓደር ኣለዎ። ህዝቢ ዝወለኮም በብ ብርኩ ዝርከቡ ኣባላት ቤት ምኽሪ ድማ ንከይድን ስርዓት ምሕደራን ሴፍትኔት  ብዝተቐመጠሉ መስርሕን ዘለዎ ዕላማን እናረኣዩ ከምቲ ጀሚሮምዎ ዘለዉ ግቡእ ዝኾነ ስርዓተ ክትትልን ቁፅፅርን ኣጠናኺሮም ክቕፅልሉ ኣገዳሲ ዕዮ እዩ።እዙይ እንትገብሩ መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከም ሓደ ኣካል በጀት ወሲዶም ኣብ ጠቕላላ በጀት ክኣቱን ግልፅነቱ እናረኣኻ ኣብ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ክፀድቕ ብምግባርን እዩ ክኸውን ዘለዎ። ኣብ ከይዲ ንዘጋጥሙ ሓላፍ ዘላፋት ከዓ ከምዚ ብዝበለ ዝርዝር ገምጋምን ፈተሸን እናተፈትሐ ክኸይድ ኣለዎ ንብል።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010