እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5190365
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1149
3787
17728
5145598
94423
128136
5190365

Your IP: 54.166.172.180
2018-05-24 07:50

ተገልጋላይን መገልገላይን ኣብ ሓደ መኣዲ

here we go
selam new

መሬት ሃፍቲ ዓለምና፣ ሃገርናን ክልልናን እያ። ኣብ ህይወት ደቂ ሰባት ብዝህልዋ ቁጠባዊ ረብሓ ብቐሊሉ ዘይርአን መተካእታ ዘይብሉን ግደ አለዋ። እዚ ብምዃኑ ድማ ሃገራት ዓለም ህልው ኩነታት ዓደን መሰረት ብምግባር

  1. እገለ የለን፤ እዚ ስራሕ ንእገለ እዩ ዝምልከት እናበልና ተገልገልቲ ምጉልእላእ ነበረ እናኾነ እዩ፡፡ ኣይተ ተኽላይ ኣረጋዊ

የዋፅአና እዩ ዝበልኦ ፖሊሲ ሓንፂፀን እናሰርሓሉ መፂአንን ኣለዋን። ኣብ ሃገርናን ክልልናን እውን መሬት ዋንነት መንግስትን ህዝብን ኮይኑ ንፁር ፖሊሲ ገጠርን ከተማን ምሕደራ መሬት ተሓንፂፁ ተግባራዊ እናኾነ ይርከብ። ምሕደራ መሬት ከተማታት ናብ ዝሐሸ ደረጃ ከሰጋግር ዝኽእል ፖሊሲ ምልማዕ መሬትን ማናጅመንትን ተቐሪፁ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ዕብየት ንምርግጋፅን ኣተሓሳስባ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ ንምንጋስን ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂብዎ ይስርሐሉ ኣሎ። ብፍላይ ቢሮ  ልምዓት ከተማ ክልልና ዝተውሃቦ ዓብዪ ልኡኽቶ ንምዕዋት ኣብ ምሕደራ መሬት ከተማታት ፍሉይ ትኹረት ሂቡ እናሰርሐ ይርከብ። በዚ ድማ ኣብ ኩለን 12 ዓበይቲ ከተማታት ክልልና ዘመናዊ ስርዓት ኣወዳድባ መረዳእታ ብምዝርጋሕ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ንምፍታሕ እጃሙ ይዋሳእ ኣሎ። ከተማ ዓብዪ ዓዲ በዚ መስመር ምጉዓዝ ካብ ዝጀመራ ከተማታት ትግራይ ሓንቲ እያ።

ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት ዝነበረ ምሕደራ መሬት እታ ከተማ ግምታዊ እዩ ነይሩ እንተበልና ዝተጋነነ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣብቲ እዋን ዝነበረ በዓል ሞያ ዝደለዮ መሬት ንዝደለዮ ሰብ ዝህበሉ፣ መሬት ከይለምዐ ብኢደ ወነንካ ዝሽየጠሉን ዝልወጠሉን እዩ ነይሩ። መዛግብቲ ብቐሊሉ ፈትሽካ ንምርካብ ኣፀጋሚ ስለ ዝነበረ “ንመፈተሺ ዝኸውን ገንዘብ ክፈል” እናተብሃለ ህዝቢ ንተወሰኽቲ ክፍሊታት እናተሳጠሐ ፀኒሑ እዩ። መሬት እታ ከተማ ዳርጋ “ኣብ ኢድ መሃንዲሳት እያ ነይራ” ምባል ይከኣል። “እዚ ክገብረልካ/ክገብረልኪ እየ” እናበለ ከም ድልየቱ ዘሽከርክረሉ እዩ ነይሩ። በዚ ድማ ብኣብዝሓ መሕብኢ ሰረቕቲ፣ ማእኸል ብላዕን ኣከብቲ ክራይን ኮይና ፀኒሓ፤ ከተማ ዓብዪ ዓዲ። ኣብቲ እዋን ናብ ቤት ማዘጋጃ ከተማ ዓብይ ዓዲ ክትኸይድ እንተኾይንካ ክልተ ነገራት ኣብ ግምት ብምእታው እዩ፤ ጉቦ ምኽፋል ወይ ግልጋሎት ከይረኸብካ ምምላስ። እዚ ድማ “ወይ ብኢድካ ወይ ብእግርኻ” ምኻድ ከም ዝበሃል ምዃኑ እዩ። ምስ እዚ ተኣሳሲሮም ብዙሓት ጥርዓናትን መረረታትን ይቐርቡ እኳ እንተነበሩ ሰማዒ እዝኒ ግን ኣይነበረን።

ብተወሳኺ ፋይላት ብዘመናዊ መልክዕ ተወዲቦም ስለ ዘይቕመጡ ካብ ናይ ሓደ ውልቀ ሰብ ፋይል ናብ ናይ ካልእ ሰብ ፋይል ይተሓዋወሱ ነይሮም። ከምኡ እውን እቶም ፋይላት ናብ ሓቛፊኦም ብእዋኖም ስለ ዘይምለሱ ይፈናጠሩ /ቦታኦም ይመዛበል/ እሞ ተገልጋላይ ግልጋሎት ንምርካብ ኣብ ዝኸደሉ እዋን “ማህደርካ ተፈናጢሩ ስለ ዝኾነ ክንደልዮ” እናተብሃለ ብተደጋጋሚ ይመላለስን ንዘይግቡእ ወፃኢ ይሳጣሕን ነይሩ። ብድምር ምስ ምሕደራ መሬት ተተሓሒዙ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር እታ ከተማ ኮይኑ ከም ዝፀንሐ ሓላፊ ልምዓት ከተማ፣ ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣይተ ተኽላይ ኣረጋዊ የረድኡ።

ከም ዝፍለጥ ብብርኪ ክልል ይኹን ሃገር ዝሳለጥ ዘሎ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ናይ ምርግጋፅ ጉዕዞ ስሉጥን ውፅኢታውን ንምግባር መሰረታዊ ለውጢ ከይዲ ስራሕ /ቢ ፒ ኣር/ ተኣታትዩ ኣብ ትግበራ ይርከብ። እዚ መስርሕ ኣብ 2001 ዓ/ም እዩ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ተኣታትዩ። ብመሰረት እዚ ሓዱሽ ምትዕርራይ ሰራሕተኛታት ብምግባር ኩሉ በብ ዝምጥኖ ሞያ ተመዲቡ። ብድሕሪኡ እቲ ዝነበረ ዘይልምዓታዊ ኣተሓሳስባ፣ ዝፀንሐ ዘይስሉጥን ዘይብቑዕን ኣወሃህባ ግልጋሎት፣ ዓንቃፊ ኣሰራርሓን ዝተሓላለኸ ኣወዳድባን ብመሰረቱ ብምቕያር ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ብምንጋስ ኣካብነት ክራይ ካብ ሱሩ ንምምሓው ቆሪፁ ተላዒሉ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ድማ እቲ ዝርግፍግፍ ኢሉ ዝፀንሐ መረዳእታ በብ ዓመተ ምህረቱ ተፈልዩ ክቕመጥን ብዝግባእ ክፀፍፍን ከም ዘለዎ ምርድዳእ ተገይሩ። በብ እዋኑ ዝተኣታተዉ ሓደሽቲ ኣሰራርሓታት ምሕደራ መሬት እውን ተግባራዊ ምዃን ጀሚሮም።

ካብዚ ሓሊፉ ስርዓቱ ዝሓለወ ምሕደራ መሬት ንክህልው ዝከታተላ ኮሚቴታት ተጣይሸን። ኮሚቴ ሪፎርም /ሓዱሽ ኣሰራርሓ/ መሬት ካብኣተን ሓንቲ ኮይና ካብ ኣመራርሓ እታ ከተማ፣ ነፃ ማሕበራት፣ ማሕበር መናእሰይን ካልኦትን ዝተውፃእፀኡ ኣካላት ዝሓዘት እያ። ኣባላት እታ ኮሚቴ ምሕደራ መሬት እታ ከተማ እንታይ ከም ዝመስል በብ እዋኑ እናፅንዑን እናፈተሹን ንዘጋጥሙ ፀገማት መፍትሕታት የቐምጡ። ብተወሳኺ ካብ ኣብያተ ፅሕፈት ከተማ ልምዓት፣ ፍትሒ፣ ቤት ምኽሪ፣ እቶት ዝተወከሉ ኣካላት ዝሓዘት ኮማንድ ፖስት እትብሃል ኮሚቴ ተጣይሻ እያ። እዛ ኮሚቴ ምስ ምሕደራ መሬት ተኣሳሲሩ ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ማእኸል ገይራ ትግምግም። ብፍላይ ምስ ምልማዕ መሬት ተተሓሒዞም ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾኑ ዘለዉ ፀገማት እንታይ እንታይ እዮም? ሕብረተሰብ ብተደጋጋሚ ዘልዕሎም ጥርዓናትን መረረታትን መበገሲኦም እንታይ እዩ? ብከመይ ከ ይፍትሑ? ብምባል በብ ወርሑ እናተኣከበት ትግምግም።

ናይዚ ውፅኢት ድማ ሽውሃት ኣካብነት ክራይ ዝዓፅው ፖለቲካዊ ቃልሲ ዝወነነ መሓውር ክፍጠር ክኢሉ ኣሎ። ሕብረተሰብ እውን ብዘይ ምንም ስኽፍታ “በዚ መዳይ ቀፅልሉ፣ በዚ መዳይ ድማ ኣስተኻኽሉ” እናበለ ርኢቶኡን ሓሳቡን ዝህበሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ህዝቢ ግልጋሎት ንምርካብ ኢሉ ናብቲ ቤት ፅሕፈት እንትኸይድ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዓብዪ ለውጢ ኣሎ፤ ግን ሕዚ እውን ኣዐርዩ ግዘ ዝቕንሰሉ መስርሕ ክተኣታተው ይግባእ። ብሓፈሻ ምስ ምሕደራ መሬት ተኣሳሲሮም ዝቐርቡ ጥርዓናትን መረረታትን ካብ እዋን ናብ እዋን እናነከዩ ዝመፁ እኳ እንተኾኑ ዕግበት ተገልገልቲ 100 ሚኢታዊ ተረጋጊፁ እዩ ምባል ግን ኣይከኣልን። ብፍላይ ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ዝነበረ ዝተሓላለኸ ፀገም ክሳብ እተፃሪ መዓልትታት ዝወስደሉ፣ ቆፀሮ ዝናውሐሉ፣ ሎሚ ፅባሕ እናተብሃሉ ተገልገልቲ ዝመላለስሉ ኩነታት ሕዚ እውን መሊኦም ከም ዘይተፈትሑ ኣይተ ተኽላይ ይገልፁ።

ብካልእ መዳይ ካብ ሕሉፍ ዓመታት ፍሉይ ዝገብሮ ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ኩሎም ኣባላት ውድብ ምዃኖም እዩ። እዚ ብምዃኑ ድማ ኣተሓሳስባ ኣካብነት ክራይ ተሰይሩ፤ ልምዓታዊ ኣተሓሳስባን መንፈስ መገልገላይነትን ይሰፍን ኣሎ። ብስሩ እውን “እገለ የለን፤ እዚ ስራሕ ንእገለ እዩ ዝምልከት” እናበልካ ስራሕ ጠጠው ምባልን ተገልገልቲ ምጉልእላእን ነበረ እናኾነ እዩ። ከም ውፅኢቱ ድማ ተገልገልቲ ብእዋኖም ጉዳዮም ወዲኦም ናብ ስርሖም ዝምለስሉ ናይ መገልገላይነት መስርሕ ተፈጢሩ ኣሎ።

እዚ ከም ዘሎ ኮይኑ ሕድ ሕድ ሰራሕተኛ ነንባዕሉ ዝተሓጋገዘሉ ውዕል ሰነድ ስምምዕ ኣለዎ። ከምኡ እውን ምስ ካልኦት መዳርግቲ ኣብያተ ፅሕፈት ብፍላይ ምስ ፖሊስ፣ ግልጋሎት ማይ፣ ኮንስትራክሽን፣ ፋይናንስ... ውዕል ሰነድ ስምምዕ ኣለዎም። በቲ ውዕል መሰረት ፅፉፍ ዝኾነ ስራሕ መሰረት ዝገበረ ምትሕግጋዝ ስለ ዘሎ መሬት ብኣግባቡ ክመሓደር፣ በዚ ኣቢሉ ድማ ሰናይ ምምሕዳር ክነግስን ህዝቢ ብኣግባቡ ክግልገልን እናተገበረ ይርከብ።

“መርዚ ዝኾነ ኣካብነት ክራይ ካብ ፍልፍሉ ንምድራቕ እንተተደልዩ ህዝቢ ምስታፍ ወሳኒ እዩ። ቀንዲ ናይ ልምዓት ተጠቃሚ ህዝቢ እዩ። ጉድኣት እንተሃልዩ እውን ነቲ ጉድኣት ዝሽከም ህዝቢ እዩ፤” ይብል ነይሩ ክቡር መራሒና መለስ ዜናዊ። እወ! ከምቲ ዝተብሃለ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ካብ ተሳትፎ ህዝቢ ወፃእ ጭርሖ እዩ ክኸውን። ብመንፅር እዚ “ሕሉፍን ናይ ሕዝን ምሕደራ መሬት፣ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን እንታይ ይመስል?” ንዝብሉ ሕቶታት ብኣንደበት ነበርቲ እታ ከተማ ክነቕርብ።

ኣይተ ለገሰ ኣለማዮ ነባሪ ከተማ ዓብዪ ዓዲ እዮም። “መሬት ናይ ህዝብን መንግስትን እዩ” ዝብሃል ንይምሰል እምበር ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት መሬት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣብ ውልቀ ሰባት እያ ነይራ። ሌላን ጉሌላን፣ ወገናውነት፣ ”ክጠቕመካ ጥቐመኒ” ዝዓብለሎ ምሕደራ እዩ ነይሩ። ጥርዓን ክተቕርብ እኳ ናብ መን ከም እትኸይድ ንፁር መስርሕ ኣይነበረን። ብመንፈስ ተቐቢሉ ሓሳብካ ተረዲኡ ዘተኣናግደካ ኣይትረክብን። ሃፍታም ወይ ገንዘብ ዘለዎ እምበር ድኻ ተጠቃሚ መሬት ኣይነበረን። ኣብ ልዕሊኡ ድማ ብዙሕ ምንግልታዕ፣ መረረትን ጥርዓንን ነይሩ።” ይብሉ። 

“ሎሚ ግን ከምኡ የለን።” ይብሉ ኣይተ ለገሰ ናይ ሕዚ ኩነታት እንትገልፁ፤ ህዝቢ ከይፈለጣ እትዕደል መሬት የላን። ጠልቆምቆም የለን ምባል ይከኣል። ሃፍታምን ድኻን ብማዕረ ግልጋሎት ዝረኽብሉ ግልፅን ንፁርን መስርሕ ኣሎ። ንኣብነት “ኣነ ሰዓት ሰለስተ ርስተ መዝገብ ንምውፃእ ናብ ቤት ፅሕፈት ከተማ ልምዓት ኸይደ፤ ሰዓት ሰለስተን ፈረቓን ወዲአ ናብ ስርሐይ ተመሊሰ። ኣብዚ ዘጋጥም ዘሎ ፀገም እቲ ሕብረተሰብ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ምሕደራ መሬት መሊኡ ዝተገንዘበ ኣይኮነን። በዚ ድማ ግልጋሎት ንምርካብ ናብ ቤት ፅሕፈት ከተማ ልምዓት ኣብ ዝኸደሉ እዋን ብመምርሒ መሰረት እዚ ኣማሊእኻ ምፃእ ኣብ ዝብሃለሉ ‘ሱቕ ኢልኩም እንዶ ወድኡለይ እንተፈቲኹም እንታይ ፀገም ኣለዎ?‘ ምባል ኣሎ። እዚ ድማ ካብ ምንኣስ ግንዛበ ዝብገስ ስለ ዝኾነ ትኹረት ሂብካ ክስርሐሉ ከም ዝግባእ ኣይተ ለገሰ መልእኽቶም የመሓላልፉ።

“ዝኾነ ይኹን ሰብ ብእዋኑ ግልጋሎት ክረክብ ከም ዘለዎ ውድብና ኣምሂራትና እያ። ንፁር መስርሕ ምሕደራ መሬት ወፂኡ ስለ ዘሎ መንግስትን ህዝብን ዘባእስ የብሎምን።” ዝበሉና ድማ ካልእ ነባሪ ከተማ ዓብዪ ዓዲ ዝኾኑ ኣይተ ፈረጅ መስዑድ እዮም። ከም ኣገላልፃ ኣይተ ፈረጅ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ህዝብን ቤት ማዘጋጃን ሑቐን ከብድን ኮይኖም እዮም ፀኒሖም። እቲ ዝነበረ ምሕደራ መሬት ኣብ ልዕሊ እቲ ዝነበሮ ሓላፍ ዘላፍ ህዝቢ ጥርዓን እንተቕርብ ዝሰምዖ ኣካል ኣይነበረን። ንሓንቲ ጉዳይ ሰለስተ ግዘን ልዕሊኡን ይመላለስ ነይሩ። ሕዚ ግን ምስ ሕብረተሰብ ቀሪብካ ምርድዳእን ምዝታይን ተጀሚሩ ኣሎ። ግልጋሎት እውን ብእዋኑ እዩ ዝውሃብ። ህዝቢ ግልፂ፣ ነፃን ፍትሓውን ኮይኑ ሓሳቡ ዝገልፀሉ መስርሕ ስለ ዝተፈጠረን ዝተርኣዩ ክፍተታት በብ እዋኑ ሓበሬታ ስለ ዝህብን ፀገማት ተዓቢሶም እዮም። ብፍላይ ምስ መሬት ተኣሳሲሩ ዝነበረ ጠልቆምቆም መሊኡ ካብ ከተማኦም ከም ዝተወገደ ኣይተ ፈረጅ ይዛረቡ።

ብሓፈሻ ንኩሎም ሓይልታት ልምዓት ብኣግባቡ ዝድግፍ፣ ሕቶታት ህዝቢ ውፅኢት ብዘለዎን ኣድልዎ ብዘይንፀባረቐሉን መንገዲ ዝፍፅም ስቪል ሰርቫንት ምህላው ቁልፊ ጉዳይ እዩ። መንገዲ ኣካብነት ክራይ ንምዕፃው ንዝቕመጡ ፖሊሲታት፣ ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ብትኽክለኛ መንፈስ ዝቕበሉን ዘተግብሩን ክኾኑ ኣለዎም። ብመንፅር እዚ ምስ ምሕደራ መሬት ተኣሳሲሩ ዝነበረ ኣካብነት ክራይ ከብቅዕ ብምግባር፣ ዕግበት ተገልገልቲ ብምርግጋፅ ሰናይ ምምሕዳር ንምንጋስ ኣብ ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ ተጀሚሩ ዘሎ ቃልሲ ክቕፅል ኣለዎ። ካልኦት እውን እዚ ተመኩሮ ክወስድዎ ይግባእ። “ኣብ መጥወኒ ክምጥወካ ዝልሀ ዘሎ ምሕደራ መሬት” ዝብል ምሕደራ መሬት ወረዳ ቆላ ተምቤን ዝዳህሰሰ መደብ ኣብ ሕታም ቁፅሪ ጋዜጣና 908 ርኢና ነይርና። እዘን ክልተ ኣብያተ ፅሕፈት ካብ 200 ሜትሮ ኣብ ዘይርሕቕ ቦታ እየን ዝርከባ። ኣብ መንጐአን ግን ዓብዪ ናይ ኣፈፃፅማ ኣፈላላይ ኣሎ። ስለዚ ናይ ተወፋይነትን ተበግሶን ፀገም እንተዘይኮይኑ እቲ ብሉፅ ተመኩሮ ንምልዋጥ ዝዓግተን ነገር ስለ ዘየለ ነንባዕለን ክመሃሃራ ይግባእ።  


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010