የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መግለፂ

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

3934807
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2089
3222
13511
3899199
75520
446709
3934807

Your IP: 23.20.147.6
2017-05-25 16:21

“ቼክ” ብዝምልከት ሕጊ ሃገርና ዝብሎ

here we go
selam new

ቀዳማይ ክፋል

ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 40 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ዝኾነ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረት መሰል ምውናን ከምዘለዎ ይድንግግ። ብመሰረት እዚ ድማ ኣብ ምንቅስቓስ   ስራሕቲ ወይ ልውውጥ ንግዲ እቲ ቀንዲ ከም ማእኸል ልውውጥ ኮይኑ ዘገልግል ወይ ዝሰርሕ ገንዘብ ምዃኑ ይፍለጥ እዩ።   ቅድሚ ገንዘብ ከም ማእኸል ልውውጥ ንግዲ ኣብ ጥቕሚ ምውዓሉ ኣቕሓ ብዓይነት ብምልውዋጥ ወይ ድማ “ባርተር ሲስተም” እናበልና እንፅውዖም፣ ጨው ወይ ድማ ክባራት ማዕድናት ከም ማእኸል ልውውጥ ንግዲ ዘገልግሉ ምንባሮም ሰነዳት ታሪኽ ይሕብሩ።

ኣብዚ ሕዚ እዋን ገንዘብ ቀንዲ ማእኸል ልውውጥ ንግዲ ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ እንተኾነ እውን ብዙሕ ገንዘብ ብምሓዝን ብኡ ኣቢልካ ልውውጥ ንግዲ ምክያድ ንድሕንነት ኣብ ሓደጋ ከእትው ስለዝኽእል ንኣሳልጦ ንግዲ ዕንቅፋት እናፈጠረ ይርከብ። ብፍላይ ድማ ምስቲ በፂሕናዮ ዘለና ብርኪ ዕቤት ቴክኖሎጂን ሓበሬታን ብገንዘብ ጥራሕ ዝግበር ልውውጥ ንግዲ ኣብ ዘይከኣለሉ ብርኪ በፂሑ እዩ። በዚ መሰረት ንገንዘብ ተኪኦም ዘገልግሉን ንኣሳልጦ ንግዲ ወሰንቲ ዝኾኑ ሰነዳት ኣብ ጥቕሚ ምውዓል ካብ ዝጅምሩ ብዙሓት ዓመታት ኣቑፂሮም ኣለው።

ሎሚ ካብ ሰነዳት ሓሊፉ ብኢንተርኔትን ብኻልኦት መሳርሒ ኤሌክትሮኒክስን እውን ልውውጥ ንግዲ ኣብ ዝግበረሉ ብርኪ በፂሕና ንርከብ። ኣብ ጁባኻ ወይ መትሐዚ ገንዘብ ብዙሕ ገንዘብ ሒዝካ ዝዝወረሉ ኩነታት እናብቀዐ እዩ። ኣብ ሃገርና እውን እንተኾነ ልውውጥ ንግዲ ብዝሓዝካዮ ንእሽተይ ካርድን ብኤሌክትሮኒክስን ኣቢልካ ዝፍፀመሉ ኩነታት ይርአ።

ኣብ ናይ ሎሚ መሰናድኦና ብዛዕባ ቀንዲ መሳለጥያታት ልውውጥ ንግዲ  ኮይኖም ዘገልግሉ ተመሓላለፍቲ ሰነዳት ዝምልከት ኮይኑ ካብዚኣቶም እውን ብበዝሒ ኣብ ስራሕቲ እንጥቀመሉ ብዛዕባ ቼክን ቼክ ዝምልከት ሕግታት ሃገርና ንምድህሳስ እዩ። ብመሰረት ሕጊ ንግዲ ሃገርና ዝመሓላለፍ ሰነድ ገንዘብ  ማለት እቲ መሰል ካብቲ ሰነድ ተፈልዩ ክስረሐሉ ወይ ክመሓላለፍ ዘይኽእል መሰል ግልጋሎት ዘለዎ ሰነድ ኩሉ ዘጠቓልል እዩ። ብፍላይ ድማ ሕጊ ከምዝመሓላለፍ ሰነድ ገንዘብ ዝቖፅሮም ናይ ወረቓቕቲ፣ ንግዲ ዝመሓላለፉ ወረቓቕቲ ምስክር ሰነዳት መረጋገፂ ሸቐጥን    እዮም ።

ኣብ ሕጊ ንግዲ ኢትዮጵያ ብዝርዝርን ብሰፊሑን ካብ ዝተደንገገሎም ተመሓላለፍቲ ሰነዳት ውሽጢ ‹‹ወረቓቕቲ ንግዲ ›› ኣብ ዝበሃል ዘፈር ዝካተቱ እዮም። ኣብዚ ሕጊ ከም ንግዲ ወረቐት ካብ ዝቑፀሩ ተመሓላለፍቲ ሰነዳት እቲ ሓደ ቼክ እዩ።  ቼክ ምስቶም ካልኦት ወረቓቕቲ ንግዲ ዝበሃሉ ከም ሓዋላ ወረቐትን ሰነድ ተስፋ  ዝኣምሰሉ እንትነፃፀር ብሰፊሑ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለን መሳለጥያ ልውውጥ ንግዲ ኮይኑ ዘገልግል ዘሎን እዩ። ኮይኑ ግን ቼክ ዋላ እውን ብሰፊሑ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለን ዘገልግል  ዘሎ እንተኾነ ኣብ ተግባር ዝረአ ናይ ኣጠቓቕማ ፀገማትን ምንኣስ ፍልጠት ሕጊ ስለዘንፀባርቕ ነቲ ሕጊ ብዝተወሰነ መልክዑ ብምድህሳስ ግንዛበ ምዕባይ ኣድላይ ይኸውን።

ኣብ ዘበናዊ ስራሕቲ ንግዲ መብዛሕትኡ ገንዘብ ተንከፍ ግቡእ ማለት እውን  መሸጣን ግዚኢትን ዝፍፀም ቼክ ፅሒፍካ ብምሃብ እዩ።  ገንዘብ ምጉዕዓዝ ከየድለየ ክፍሊት ብቼክ ምፍፃም ይከኣል።  ኣብዚ ዘመን ቀንዲ ስራሕ ባንክታት ካብ ዝኾኑ እቲ ሓደ ቼክ ምቕባልን ምስ ቼክ ዝተተሓሓዙ ፍፃመታት ግልጋሎት ምሃብ እዩ። ዝተመሓላለፈ ሰነድ ገንዘብ ማለት  መሰል ካብቲ ሰነዱ ተፈልዩ ክስራሐሉ ወይ ክተሓላለፍ ዘይኽእል መሰል ዘለዎ ኩሉ ዓይነት ሰነድ ማለት እዩ።  ቼክ ዝመሓላለፍ ሰነድ ገንዘብ ከም ምዃኑ መጠን ብፅሑፍ ገንዘብ ንክኽፈል ዝወሃብ መምርሒ እዩ። ሰነድ ብምፍራም ንዝተኣዘዘሉ ሰብ ብቀጥታ ብምሃብ ወይ ኣብቲ ሰነድ ድሕሪት ፈሪምካ ብምሃብ ካብ ሓደ ሰብ ናብ ካሊእ ሰብ ምምሕልላፍ ይከኣል።

ካብዚ ትርጉም ብምልዓልን ብመሰረት ሕጊ ንግዲ ቁፅሪ 827፣ 828ን 732ን ንቼክ ዝውሃብ ሓፈሻዊ ትርጉም ቼክ ምስቀረበ ዝኽፈል፣ ኣብ ባንኪ ተቐማጢ ሒሳብ ዘለዎ ሰብ ገንዘብ ንባዕሉ ወይ ንኻሊእ ወገን ንኽክፈል ትእዛዝ ዝውሃበሉ፣ ገንዘብ ተኪኡ ክፍሊት ዘቀላጥፍ ወረቐት ንግዲ ወይ ድማ ሰነድ እዩ። ቼክ ናይ ባዕሉ ሰለስተ ቀንዲ ባህርያት ዘለዎ ኮይኑ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ሰነድ መኽፈሊ ገንዘብ እዩ።  ከፋሊ ገንዘብ ኩሉ ግዜ ባንኪ እዩ፣ ካልኣይ ቼክ ወሃቢ /መውፅኢ/ ኣብ ባንኪ ተቐማጢ ዝኾነ ኣብቲ ቼክ ንዝተገለፀ ገንዘብ ክሽፍን ዝኽእል ጥሪት /ገንዘብ/ ኣለዎ ተባሂሉ ዝግመት እንትኾን እቲ ሳልሳይ ድማ ቼክ ኣብ ዝቐርበሉ ዝኽፈል ወረቐት ንግዲ  እዩ።  ብምኽንያት እዞም ሰለስተ ባህርያት እዚኦም ቼክ ካብቶም ካልኦት ምንቅስቓሳት ንግዲ  ዝተፈለየ ይገብሮ።

ምስዚ ብምትእስሳር ትኹረት ክወሃበሉ ዝግባእ ነጥቢ ከፈልቲ ተባሂሎም ኣብቲ ቼክ ክፀሓፉ ዝግብኦም ባንክታት ወይ ብሕጊ ከም ባንኪ ኣፍልጦ ዝረኸቡ ትካላት ፋይናንስን እዮም።  እቲ ቼክ ዝወፀሉ ግዘን ቦታን ብዝምልከት እቲ ቼክ ዝወፀሉ ቦታን ግዘን የቐምጥ እዩ። እቲ ቼክ ዝወፀሉ ዕለትን ንምኽፋል ዝቐረበሉ ዕለትን ተመሳሳሊ ድዩ ወይ ኣፈላላይ ኣለዎ? ዝብል ኣብዚ ሕጊ ብግልፂ ዝተደንገገ  እንተዘይሃለወ እውን ሕጊ ንግዲ ቑፅሪ 855 ግን ዝተፈላለየ ዕለት ክኸውን ከም ዝኽእል ይገልፅ እዩ። ኣብዚ እቲ ቼክ ንክፍሊት ኣብ ዝቐርበሉ ዕለት ከም ዋና መግለፂ ዘይምውሳዱ ኣግባብን ትክክለኛን ኣይኮነን። ምኽንያቱ ንክፍሊት ኣብ ዝቐርበሉ ዕለት ባዶ ቼክ ማለት እዩ። እቲ ሕጊ ከም ዘቐምጦ ቼክ ዝወፅአሉ ዕለት ኣብ ግምት ውሽጢ ከይኣተወ እዩ ካብቲ ቼክ ዝተፅሓፈሉ ዕለት ጀሚሩ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ተኸፋሊ ይኸውን።

ብመሰረት እዚ ድማ እቲ ቼክ ዝወፅአሉ ዕለት ምስ ኣከፋፍላ ብዝተተሓሓዘ ኣድላዪ ጉዳይ ኣይኮነን። ብተግባር እናተሰርሐ ዘሎ ግን ኣብቲ ቼክ ዝፀሓፍ እቲ ቼክ ዝወፀሉ ዕለት ዘይኮነስ ንምኽፋል ዝቐረበሉ ዕለት እዩ። ብመሰረቱ ኣብ ቼክ ክልተ ናይ ዕለት መፅሐፊ ቦታ የለን። ንኣብነት ኣብ ዋኒናት ገበን መርትዖ እንትቐርብ እቲ ቼክ ንኽፍሊት መቕረቢ ዕለት ብዝምልከት ምስ ካልኦት መረዳእታታት ብተወሳኺ እቲ ቼክ ባዕሉ ከም ዋና መርትዖ እንትኸውን እቲ ቼክ ዝወፅአሉ ዕለት ብዝምልከት ግን ናይ ውልቀ ተበዳልን ካልኦት ናይ ሰብ ምስክርነት ብምቕራብ እዩ ነቲ ጉዳይ ከረድእ ዝኽእል፤ ምኽንያቱ እዚ ኹነታት ብዝምልከት ኣብቲ ቼክ ስለዘይፀሓፍ እዩ።

ኣብ ኣጠቓቕማ ቼክ ሰለስተ ቀንዲ ተዋሳእቲ ወይ ተሳተፍቲ ኣለዉ። ንሳቶም እውን በዓል ዋና እቲ ቼክ /መውፅኢ/፣ ነቲ ቼክ ዝኸፍል ባንኪን በቲ ቼክ ገንዘብ ዝኽፈሎ ሰብን /ተኸፋሊ/ እዮም። እቲ ቼክ ንኽመሓላለፍ ዘይተገደበ እንተኾይኑ ድማ መመሓላለፍቲ ኣብ ድሕሪት እናፈረሙ መኽፈሊ ግዜ እቲ ቼክ ክሳብ ዝሓልፍ ክሳተፉ ይኽእሉ እዮም። ቼክ ወይ ድማ ናይ ቼክ ሒሳብ ኣብ ህዝብን ዝተፈላለዩ ትካላትን ዝርከብ ኣብ ስራሕ ዘይወዓለ ገንዘብ ካብ ምትእኽኻቡ ንላዕሊ ካልኦት ዝተፈላለዩ ረብሓታት እውን ኣለዎ።

ኣብዚ ዘመን ልውውጥ ንግዲ ቅልጡፍን ሰለጤን ዘለዎ ስራሕ ዝሓትትን እዩ።  ስለዝኾነ ድማ ሓደ ነጋዳይ ወይ  ትካል ንግዲ በብዕለቱ ኣብ ምግዛእን ምሻጥን ዘተኮረ ብብዙሕ ሽሕ ወይ ሚልዮናት ልውውጥ ንግዲ ስለዝገብር ነዚ ልውውጥ መሰረት ድማ ገንዘብ ስለዝኾነ ገንዘብ ነዚ ቅልጡፍ ልውውጥ ንምድላው ቼክ ዓብይ ተራ ኣለዎ።  ገንዘብ ብቼክ እንድሕር ዝኽፈል ኮይኑ “ኖታት” ገንዘብ ወይ ሳንቲም ምዝውዋር ኣየድልን ።  ቼክ ከም ገንዘብ ብበዝሒ እንድሕር ዝዘዋወር ኮይኑ ንገንዘብ መሐተሚ ዝወፅእ ወፃኢ ይቕንስ ።  ቼክ ካብ ስርቅን ካሊእ ሓደጋን እውን ዝከላኸል እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ክፍሊት ብኣብዝሓ ብቼክ ዝፍፀም እንተኾይኑ ኣብ ስራሕ ዘይወዓለ ገንዘብ ብቼክ ናብ ባንኪ ምትእኽኻብ ይከኣል።

ብሓፈሻዊ መልክዑ እንታይነትን ረብሓን ቼክ ነዚ ዝመስል ኮይኑ ቼክ ብኣግባቡን ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲልካ ንምጥቃም ኣብቲ ሕጊ ዝተቐመጡ ድንጋጌታት ምፍላጥን ምትግባርን ኣድላይ እዩ። ሓደ ሰነድ ብሕጊ ቼክ እዩ ክበሃል ዝኽእል ኣብ ሕጊ ንግዲ ቁፅሪ 827 ከምኡ‘ውን 828 ተደንጊጎም ዝርከቡ ረቛሒታት ዘማልአ እንተኾይኑ እዩ ።  ብምዃኑ እውን ሓደ ሰነድ ብቐዳምነት ኣብ ዓንቀፅ 827 ካብ ሀ ክሳብ ‘ሰ’ ዝተፅሓፉ /ዝተገለፁ/ ማለት ድማ፣ ዝተወሰነ ገንዘብ ንምኽፋል ቅድመ ኩነት /ሓተታ/ ዘይተገበሮ መምርሒ፣ ኣብቲ ቼክ ዝተገለፀ ገንዘብ ክኸፍል ዝግባእ ከፋሊ ስም /መብዛሕትኡ ግዜ ባንኪ እዩ፣ ናይቲ ቼክ ገንዘብ ዝኽፈለሉ ቦታ፣ ቼክ ዝወፅአሉ ቦታን ግዜን፣ ነቲ ቼክ ዘውፅአ ሰብ ፌርማ ሒዙ ተማሊኡ እንተዘይተረኺቡ ንገሊኦም ክፍተታት ንምምላእ ኣብሕጊ ንግዲ ቁፅሪ 828/ሀ/ን /ለ/ን ብዝተገለፀ መሰረት ንገሊኦም ረቛሒታት ከምዘማልኣ እንድሕር ዘይተቖፂሩ እቲ ሰነድ ከም ቼክ ክቑፀር ከምዘይኽእል ብግልፂ ተደንጊጉ ይርከብ ።

እቲ ካልእ ጉዳይ ናይቲ ቼክ ዘውፅአ ሰብ ፊርማ ክህሉ ይግባእ። ካልእ ሰብ ፅሒፍዎ እቲ መውፅኢ እንተፈሪሙ እቲ ቼክ ዝተማልአ ምዃኑ የመላኽት።ይኹን እምበር እቲ ፊርማ ድሕሪ እቲ ፅሑፍ ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ብፅሑፍን ብገንዘብ መጠንን ተስማዕሚዐ ዝብል ሓሳብ ኣጠቓሊሉ ዝሓዘ ስለዝኸውን እዩ። ኣብቲ ቼክ ፊርማ ምስ ዓረፈ ኣብቲ ቼክ ዝፀሓፉ ነገራት ነቲ ፈራሚ ብሙሉእ ፈቓዱ ተስማዕሚዑ ፈሪሙ ንምባል ዘየኽእልን ምስቲ ቼክ ብምትእስሳር ዝግበር ስምምዕነት መሰረታዊ መትከላት ውዕሊ ሕጊ ክሕለውን ክኽበሩን ስለዝግባእ እዩ።

ኣብ ሰበር ውሳነ 20232 ቅፅ ቼክ መሰረታዊ መትከላት ሕጊ ውዕሊ ከማልእ ከም ዝግባእ ተቐሚጡ እዩ።ብመሰረት ዓንቀፅ 828 ክማልኡ ዝኽእሉ ክፍተታት ከምዝተማልአ ዝቑፀረሉ ኩነታት ከም ኣብነት ንምርኣይ እቲ ሓደ ረቛሒ ከፋሊ ባንኪ ዘይተገለፀ እንተኾይኑ እቲ ሰነድ ከም ቼክ ኣይቁፀርን። ስለዝኾነ እቲ ዕዳ ከፋሊ ከም ቼክ ተገይሩ ዝቐረበ ሰነድ ብሕጊ ንቼክ ዝተደንገገ ረቛሒ ስለዘየማልእ ኣብቲ ሰነድ ዝተመልከተ ግቡእ ንምኽፋል ኣይግደድን። ወይ ድማ ዘይከፈልኩ በዚ ምኽንያት እዩ ኢሉ ክከራኸር ይኽእል እዩ። እቲ ኸፋሊ ክፍሊት ንክኸፍል ዝግደድ ቼክ እንተኾይኑ ጥራሕ እዩ። ኩነታት ቼክ ተማሊኡ ከፋሊ ኽፍሊት ከይፍፅም ዘገድድ ምኽንያት ኣብ ዘይብሉ ኣይከፍልን እንተ ኢሉ ብዘይምኽፋሉ ንዝበፅሕ ጉድኣት ኪሳራ ንክኸፍል ይግደድ።ይኹን እምበር ግቡእ ጥንቃቐ ገይሩ ዝተለመደ ኣሰራርሓ ተኸቲሉ ወይ ኣሉታዊ ፅልዋ ዘለዎ ሓበሬታ ከይበፅሖ ብቕኑዕ ልቦና እናሃለወ ብዝበፅሕ ጉድኣት ካብ ተሓታትነት ነፃ ከም ዝኾነ ኣብ ሕጊ ንግዲ ቁፅሪ 861 ተደንጊጉ ይርከብ። መቐፀልታ ናይዚ ፅሑፍ ኣብ ካልኣይ ክፋል ሕታምና ብመሰረት ሕጊ ንግዲ ዓንቀፅ 828 ኣብ ዝተቐመጡ ዛዕባታት መተሓላለፍቲ መንገድታት ቼክ፣ኣብ ኣፀሓሕፋ “ፎርም” እቲ ቼክ ዝለዓል መቃወምን ካልኦት ጉዳያትን ሒዝና ክንቀርብ ኢና።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 953
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት የካቲት 2009