የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4534423
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1875
2471
4346
4511961
49696
165145
4534423

Your IP: 54.224.164.166
2017-11-20 17:22

ዝተመሓየሸ ኣዋጅ መንግስታዊ ዕደጋ

here we go
selam new

ልኣይ ፋል

መንግስታዊ ዕደጋ ውፅኢታዊ ብዝኾነ መንገዲ እዩ ተፈፂሙ ክበሃል ዝኽእል ኩለን መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ፅርየቶም ዝሓለዉ ኣቑሑት ኣብ ዝተትሓዘሎም ገደብ ግዘ ብፅርየትን ተመጣጣኒ ዋጋን ዕድጊት እንትፍፅማ እዩ። ከምኡ እውን ዝካየድ ዕደጋ ብመሰረት መምርሒ፣ ኣድልዎ ዘይብሉን ዘይተዛበዐን እንትኸውን እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ኩሎም ተጫረትቲ፣ መቕረብትን ኣማኸርትን ንክወዳደሩ ማዕረ ዕድል ብምሃብ ኣማራፅታት ዕደጋ ብምስፋሕ መንግስቲ ንዝኸፍሎ ገንዘብ ተመጣጣኒ ጥቕሚ ክረክብ ምግባር የድሊ። ግልፅን ተበፃሕን ስርዓት ዕደጋ ብምዝርጋሕ ከምኡ እውን ሚዛናዊ ዝኾነ ስርዓት ብምፍጣር ጥራሕ እንተይኮነስ ናይ ኣፈፃፅማ ሚዛናውነት ብተግባር ክረጋገፅ ግድን ይኸውን። ኣብ ዙርያ እዚ ዝሳተፉ ሰራሕተኛታት ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ዕደጋ ናይ ምኽባርን ምፍፃምን ሓላፍነት ኣለዎም። እቶም ናብ መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ንብረት ዘቕርቡ ነጋዶ እውን እንተኾነ ፅቡቕ ስነ ምግባር ዝተላበሱን ሓላፍነት ዝስምዖምን ክኾኑ ኣለዎም። ነዚ መሰረት ብምግባር ኣብ ዝሓለፈ ትሕዝቶ ዝተመሓየሹ ኣዋጃትን መምርሕታትን፣ ዕላማ ምምሕያሽ እዞም ኣዋጃትን መምርሕታትን፣ እንታይነት ውፅኢታዊ ዕደጋ፣ ስነ- ምግባር ዕደጋ ዝምልከቱ ጉዳያት ኣቕሪብና ምንባርና ዝዝከር እዩ፤ መቐፀልትኡ እነሆ።

ኣብቲ መምርሒ ካብ ዝተቐመጡ ጉዳያት ሓደ ሜላ ርክብ ይግበኣኒ በሃልቲ ጨረታ ዝምልከት እንትኸውን ኣብ መንጎ ቤት ዕዮን ሕፁያት ተወዳደርቲ፣ ተጫረትቲ ወይ ኣቕረብትን ዝግበሩ ርክባት ብፅሑፍ ክኾኑ ከም ዘለዎም ይድንግግ። ስለዝኾነ ብፅሑፍ ዘይተኻየደ ዝኾነ ዓይነት ርክብ ብምክትታል ብፅሑፍ ክረጋገፅ ግድን ይኸውን። ካብኡ ሓሊፉ ትኽክለኛ ልውውጥ ሓበሬታ ብምሽጥር ዝተሓለወ ምዃኑ ንምርግጋፅ ዘኽእል ስርዓት ዝተዘርግሐን ብመዳይ ቴክኒክ ተደለይቲ ኩነታት ዝተማልአን ምዃኑ እንትረጋገፅ ካብ ፅሑፍ ብተወሳኺ ወይ ክንዲ ፅሑፍ ብሜላ “ኤሌክትሮኒክስ” ርክብ ምግባር ዘኽእል ቢሮ ከም ኣድላይነቱ መምርሒ ከውፅእ ይኽእል። ስርዓት ርክብ ኣብያተ ዕዮን መቕረብትን ብፅሑፍ ክኸውን ዝተደለየሉ ቀንዲ ምኽንያት ስርዓት ተሓታትነት ንምንጋስ እዩ።

ካልእ ኣብቲ ኣዋጅ ዝሰፈረ ብቕዓት ሕፁያት ተወዳደርቲ ዝምልከት ኮይኑ፣ ሕፁያት ተወዳደርቲ ኣብ ዝኾነ ዕደጋ መንግስቲ ቐፂሎም ንዝተዘርዘሩ ረቛሕታትን ካብ ፍሉይ ባህሪ ዕደጋ ብምብጋስ ቤት ዕዮ ንዘውፅኦም ካልኦት ረቛሕታትን ከማልኡ ኣለዎም። ብመሰረት ዝኣተውዎ ውዕሊ ንምፍፃም ዘኽእል ብቕዓት ሞያን ቴክኒክን፣ ዓቕሚ ፋይናንስ፣ ዕደጋ ዝፍፀመሉ ክእለት ኣመራርሓ ስራሕ፣ ልምድን ሓይሊ ሰብን ክህልዎም ይግባእ። ብተወሳኺ ውዕሊ ንምፍፃም ዘኽእል ክእለት ሕጊ ዘለዎ፣ ብዕዳ ዘይተትሓዘ፣ ዘይከሰረ ወይ ምንቅስቓስ ስርሑ ዘየቋረፀ፣ ምንቅስቓስ ስራሕ ንግዱ ዘይተኣገደ ክኸውን ኣለዎ። ከምኡ እውን ኣብ ዝርዝር ኣቕረብቲ ዝተመዝገበ፣ ብመሰረት ድንጋገ ሕጊ ግብሪ ፌዲሪኢ ግቡእ ከፋሊ ግብርን ታክስን ዝተዋፅአ ክኸውን ይግባእ። ኣብ ዕደጋን ምውጋድ ንብረትን መንግስቲ ከይሳተፍ ተኣጊዱ እንተነይሩ ድማ ግዘ እገድኡ ዝወደአን ሒሳብ ቁፅሪ ባንኪ ዘለዎን ክኸውን ኣለዎ።

ቤት ዕዮ ሕፁያት ተወዳደርቲ ኣብቲ ኣዋጅ ዓንቀፅ 15 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ዝተዘርዘሩ ረቛሕታት ዘማልኡ ምዃኖም ንምርግጋፅ ኣድለይቲ ዝኾኑ መረዳእታታት ሰነድ ወይ ካልኦት ጠቐምቲ መረዳእታታት ንከቕርቡ ክሓትት ኣለዎ። ብመሰረት እዚ ዓንቀፅ፣ ሕፁያት ተወዳደርቲ ከማልእዎም ትፅቢት ዝግበረሎም ረቛሕታት ኣለዉ። ንሳቶም እውን ኣብ ሰነድ ጨረታ ወይ መወዳደሪ ሓሳብ ተጫረትቲ ንምሕታት ኣብ ዝዳለዉ ሰነዳት ክመላኸቱን ኣብ ኩሎም ተጫረትቲ ብማዕረ ተፈፀምቲ ክኾኑን ኣለዎም። ቤት ዕዮ ኣብቲ ኣዋጅ ዓንቀፅ 15 ንኡስ ዓንቀፅ ሰለስተ ብመሰረት ዝተደንገገ ኣብ ዝቐረቡ ሰነዳትን መመዘኒ ረቛሕታትን ተመስሪቱ ብቕዓት ሕፁያት ተወዳደርቲ ክግምግም ግድን ከም ዝኾነ ይድንግግ። ብመሰረት እዚ ናይ ሓሶት ሰነድ ዘቕረበ ሕፁይ ተወዳዳሪ ወይ ብቕዓቱ ንምርግጋፅ ዘቕረቦ መረዳእታ መሰረታዊ ጌጋ ዘለዎ ወይ ዘይተማልአ ምዃኑ እንትረጋገፅ ቤት ዕዮ ኣብ ዝኾነ እዋን ነዚ ሕፁይ ተወዳዳሪ ካብ ጨረታ ወፃእ ይገብሮ።

ብተወሳኺ ኣብ መቕረባይነት ንምምዝጋብ ክማልኡ ዝግብኦም ረቛሕታት ኣብቲ መምርሒ ብዝርዝር ተቐሚጦም እዮም። ብመሰረት እዚ ዝኾነ መቕረባይ ዝተዋፈረሉ ዘፈር ስራሕ ዝገልፅ ፍቓድ ንግድን መፍለዪ ቁፅርን (ቲን) ክህልዎ ኣለዎ። ኣብ ግልጋሎት ምኽሪ ዝተዋፈረ እንተኾይኑ ኣብ ዝተዋፈረሉ ዘፈር ብዝምልከቶ ኣካል ዝተውሃበ ብቕዓት መረጋገፂ ሞያ፣ ፍቓድ ንግድን መፍለዪ ቁፅርን (ቲን) ክሕዝ ይግባእ። ኣብ ስራሕቲ ዘፈር ኮንስትራክሽንን ፅገና ተሽከርከርትን ዝተዋፈረ እንተኾይኑ ድማ ካብ ዝምልከቶ ኣካል ዝተውሃበ ደረጅኡ ዝገልፅ መረዳእታ፣ ፍቓድ ንግድን ቲንን ከማልእ ግድን ይኸውን። ብተወሳኺ ኣፋውስን  መሳርሕታት ሕክምናን ኣብ ምቕራብ ዝተዋፈሩ ብዝምልከቶ ቤት ዕዮ ዝተውሃቦም ብቕዓት መረጋገፂ፣ ፍቓድ ንግድን ቲንን ክህልዎም ይግባእ።

እቲ ካልእ ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ ዝምልከት እዩ። ኣብቲ ኣዋጅ ዓንቀፅ ትሽዓተ ብመሰረት ዝተሓበረ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ኩሉ ግዘ በብዓመቱ ክሳብ 30 ነሓሰ ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ ኣዳልየን ናብ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ከፍልጣ ከምዘለወን የቐምጥ። ናይዚ ቀንዲ ኣድላይነት ድማ ዕላማታትን መትከላትን ዕደጋ ተግባራዊ ንምግባር፣ ቅልጡፍን ውፅኢታውን ብዝኾነ መንገዲ ዕማም ቤት ዕዮ ንምዕዋት፣ ዝተበታተኹ ዕደጋታት ብምክልኻል ግዘን ወፃእን ዝቑጥብ ኣሰራርሓ ተግባራዊ ንምግባር እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ኣፈፃፅማ መንግስታዊ ዕደጋ ከጋጥሙ ዝኽእሉ ስግኣታት ኣቐዲምካ ቅድመ ምድላው ንምክያድ ይሕግዝ።

ኣብ መምርሒ ዕደጋ ቁፅሪ 04/2007 ዓንቀፅ 11 ብመሰረት ዝተሓበረ ትልሚ ዕደጋ ንምድላው ካብ ተጠቀምቲ ዝተኣከበ ድልየትን ካብ መፅናዕቲ ዕዳጋ ብዝተረኸበ መረዳእታን በዚ ዝስዕብ መንገዲ ክውደብን ክጥመርን ኣለዎ። ፈለማ ብባህሪኦም ኣብ ሓደ ዝጥመሩ ጠለባት ዘፈር መሰረት ዝገበረ ፓኬጅ ክዳለወሎም ብምግባር ፓኬጅ ቁፅሪ ክንፀርን ንዕደጋ ዘድሊ በጀት ክቕመጥን ይግባእ። ኣብ ውሽጢ ሓደ ዘፈር ወይ ፓኬጅ ካብ ዝርከቡ ጠለባት ኣዝዮም ዝመሳሰሉን ኣብ ሓደ ክጥመሩ ዝኽእሉን ብምፍላይ መፍለዪ ቁፅርን (ሎት ቁፅሪ) ንዕደጋ ዘድሊ በጀትን ክቕመጥ ኣለዎ። ኣብ መምርሒ ዝተቐመጠ ናሕሲ ገንዘብ፣ ዝህልዉ በዝሒ መቕረብቲ፣ ናይቲ ዕደጋ ህፁፅነት መሰረት ብምግባር ሜላ ዕደጋ ብምምራፅ ኣብ ትልሚ ዝሰፍር ይኸውን። ዕደጋ ዝፍፀመሉ ግዘ ንምውሳን እንጥቀመሎም ኣመላኸትቲ ድልየት ተጠቀምቲ፣ ኩነታት ዕደጋ፣ ዓይነት እንፍፅሞ ዕደጋን ዝነበረና ተመክሮን ኣብ ግምት ብምእታው ሰነድ ጨረታ ዝዳለወሉ፣ ጨረታ ኣብ ኣየር ዝፀንሐሉ ብንፁር ክቕመጥ ይግባእ። ከምኡ እውን ጨረታ ዝኽፈተሉን ገምጋም ጨረታ ዝካየደሉን፣ ሰዓራይ ዝግለፀሉ፣ ውዕሊ ዝእሰረሉን ርኽክብ ዝፍፀመሉን ንፁር ግዘ ክቕመጥ ኣለዎ።

ካብዚ ተወሳኺ ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ ኣብ ዝዳለወሉ እዋን እዞም ዝስዕቡ ረቛሕታት ዝሓዘ ክኸውን ኣለዎ። ንሳቶም እውን ምድብ ቁፅሪ ዕደጋ ምሃብ፣ ሓፂር መግለፂ ምድላው፣ መጠን ዕደጋ ምንፃር፣ መዐቀኒ እቲ ንብረት ምግላፅ፣ ዕደጋ ንምፍፃም ዝውሰዱ ዋና ዋና ተግባራትን ዝፍፀመሉ እዋንን ብዝርዝር ክሕዝ ይግባእ። ከምኡ እውን ንዕደጋ ዘድሊ ግምታዊ ዋጋን ፍልፍል ፋይናንስን፣ ንዕደጋ ዝስማዕማዕ ዓይነት ውዕሊ፣ ኣብ ከይዲ ኣፈፃፅማ ዕደጋ ዝሳተፉ ዋና ዋና ኣካላትን ኩነታት ተሳትፎን ከማልእ ኣለዎ።

ካልእ ኣብቲ መምርሒ ዝተቐመጠ መፅናዕቲ ዕዳጋ እንትኸውን እዚ ምክያድ ዘድልየሉ ቀንዲ ምኽንያት በዝሕን ብቕዓትን መቕረብቲ ንምፍላጥ፣ ዝርከብሉ ቦታን እንጥቀሞ ሜላ ዕደጋን ንምፍላይ፣ ነቲ ኣቕሓ ወይ ግልጋሎት ዝኽፈሎ ዋጋ ንምግማትን ምችው ግዘ ንምውሳንን ስለዝሕግዝ እዩ። ካብዚ ኣምር ብምብጋስ ኣብያተ ፅሕፈት በዞም ዝስዕቡ መንገድታት መፅናዕቲ ዕዳጋ ከካይዳ ይኽእላ እየን። ናይቲ ዕዳጋ ዝህልዎ ሕልኽላኽን ዘሎ ሓይሊ ሰብን ኣብ ግምት ብምእታው መፅናዕቲ ዕዳጋ ቅድሚ ጨረታ ምኽፋቱ ብጉጅለ ወይ ብሓደ ሰራሕተኛ ተኻይዱ ተፈሪሙ ይቐርብ። ከይዲ ዕደጋ ምስተጠቓለለ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ዕዳጋ ምስ ሰነድ ሒሳብ ክተሓሓዝ ኣለዎ። መፅናዕቲ ዕዳጋ ዘካይዱ ኣካላት ብወናኒ ወይ መተሓባበሪ ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ዕደጋ ንብረትን ምምሕዳር ፋይናንስን ዝጣየሹ ኮይኖም ኣብ ዕደጋ ዝሐሸ ፍልጠትን ስነ ምግባርን ዘለዎም ክኾኑ ይግባእ።

መፅናዕቲ ዕዳጋ ምስተኻየደ ንላዕልን ንታሕትን ዝተጋነነ መረዳእታ ብምድርባይ ካብ መቕረብቲ ዝተኣከበ ዋጋ ማእኸላይ ውፅኢት ብምስራሕ ንውሳነ ዘገልግል እንትኸውን ኣማራፂ ኣብ ዝተስኣነሉ እዋን ድማ ካብ ሓደ መቕረባይ ዝተረኸበ መረዳእታ ከም መፅናዕቲ ዕዳጋ ከገልግል ይኽእል እዩ። ንላዕልን ንታሕትን ዝተጋነነ ማለት ንዕደጋ ንብረት ካብ ዝተትሓዘ በጀት ኣዝዩ ዝወረደ ዋጋ ወይ ተጋኒኑ ዝተሰቐለ እንተኾይኑ እዚ ከም መፅናዕቲ ዕዳጋ ምውሳድ ንውሳነ ዘዛብዕ ብምዃኑ ከም መረዳእታ ኮይኑ ከገልግል የብሉን ማለት እዩ። ኣብቲ መምርሒ ዓንቀፅ 17 ንኡስ ዓንቀፅ ክልተን ሽዱሽተን ዝተገለፀ ከም ዝተሓለወ ኮይኑ ቅድሚ ጨረታ ምኽፋቱ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ዕዳጋ ውሳነ ንምሃብ ዘፀግምን ተወሳኺ መፅናዕቲ ዕዳጋ ምክያድ ኣድላዪ ምዃኑ እንትእመነሉን ድሕሪ ጨረታ ምኽፋቱ ተወሳኺ መፅናዕቲ ዕዳጋ ብምክያድ ውሳነ ክወሃብ ይኽእል እዩ።

እዚ ማለት ዝተኻየደ መፅናዕቲ ዕዳጋ ኣብ ጨረታ ካብ ዝተረኸበ ዋጋ ዝወረደ ብምዃኑ ምኽንያት ጨረታ ውድቂ ምግባር ንተወሳኺ ወፃኢ ዘቃልዕን ግዘ ዝጎትትን ምዃኑ ቤት ዕዮ ኣብ ዝኣመነሉ ግዘ ተወሳኺ መፅናዕቲ ዕዳጋ ብምክያድ ክውስን ኣለዎ። ኣብዚ ክፍለጥ ዝግብኦ ጉዳይ ድማ ብባህሪኦም መፅናዕቲ ዕዳጋ ንምክያድ ዘፀግሙ ኣለዉ። ንኣብነት ዕደጋ ኣፋውስ፣ ዕደጋ ግልጋሎት ምኽሪ፣ ካልኦት ግልጋሎታት፣ ግልጋሎት መጓዓዝያ፣ ብዓለም ለኸ ጨረታ ዝፍፀም ዕደጋ፣ “ኤሌክትሮ መካኒካል” ዕደጋ፣ ብንፁር ዝተፈለጠ ዋጋ ዘለዎም ዕደጋታት ከም ነዳድን ቅብኣትን፣ ትሕቲ ብር 1‚000 ዋጋ ዘለዎም ዕደጋታት ኣብ ዝኾነሉ ግዘ ብዘይ መፅናዕቲ ዕዳጋ ክፍፀሙ ከም ዝኽእሉ ኣብቲ መምርሒ ዓንቀፅ 17 ተደንጊጉ ይርከብ። እዞም መፅናዕቲ ዕዳጋ ከየካየድካ ዝፍፀሙ ዕደጋታት ካብ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ፍቓድ ብምሕታት ዕደጋ ምፍፃም ይከኣል እዩ።

ብመሰረት ኣብቲ ዝተመሓየሸ ኣዋጅን መምርሕን ዓንቀፅ 18 ዝተደንገገ መፅናዕቲ ዕዳጋ ካብዞም ዝስዕቡ ብሓዲኡ ክፍፀም ይኽእል። ንሳቶም እውን መፅናዕቲ ዕዳጋ ብቐጥታ ካብ መቕረብቲ ወይ ወኪላት ካብ ዝህብዎ መረዳእታ፣ መዳርግቲ ኣብያተ ዕዮ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ብጨረታ ካብ ዝፈፀምዎ ተመሳሳሊ ዓይነት ዕዳጋ መረዳእታ ብምውሳድ ከም መረዳእታ ምጥቃም ይከኣል እዩ። ከምኡ እውን እቲ ዕደጋ ክፍፅም ዝደለየ ቤት ዕዮ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ካብ ዝፈፀሞ ተመሳሳሊ ዓይነት ዕደጋ መረዳእታ ብምውሳድ ክጥቀም ይኽእል። ንተወሳኺ መረዳእታ ድማ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ በብሰለስተ ወርሒ ዘውፅኦ መፅናዕቲ ዕዳጋ ብምውሳድን ቤት ምኽሪ ዘፈር ንግዲ ማሕበራት ካብ ዝህብዎ መረዳእታን ምፍፃም ይከኣል እዩ።

በብዓመቱ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝውዕል ኣብ ዝተፈላለያ መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ዝዕደግ ንብረት ብዙሕ እዩ። ነዚ ተባሂሉ ዝምደብ በጀት እውን ቀሊል ኣይኮነን። እዚ ድማ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ስለዝኾነ ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ክመሓደር ግድን ይኸውን። ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ እዩ እምብኣር ኣዋጅን መምርሕን መንግስታዊ ዕደጋ በብእዋኑ እናተመሓየሸ ተግባራዊ ዝኸውን ዘሎ። ይኹን እምበር ሕብረተሰብ፣ ሰብ ሞያ ዕደጋ፣ ኣመራርሓን ካልኦት ፈፀምትን ኣብቶም ኣዋጃትን መምርሕታትን ዘለዎም ግንዛበ ትሑት ብምዃኑ ኣብ ዕደጋ ንብረት ፀገማት ይርኣዩ ኣለዉ። ኣብ ዙርያ እዚ ግንዛበ ንምፍጣር ብምዕላም ኣብ እንታይነት ብቕዓት ሕፁያት ተወዳደርቲ፣ መቕረባይነት ንምምዝጋብ ክማልኡ ኣብ ዘለዎም ረቛሕታት፣ ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ፣ መፅናዕቲ ዕዳጋን ካልኦትን ዳህሲስና። ኣብ ዝቕፅል ድማ ሜላታት ዕደጋ፣ ኣፈፃፅማ ግልፂ ጨረታ፣ ትሕዝቶ ምልክታ ጨረታ ዝብሉ ዛዕባታት ክንርእይ ኢና። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010