የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4452350
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1441
2427
65668
4345169
132768
88312
4452350

Your IP: 54.166.203.76
2017-10-21 13:48

ንብረት ጥረ ገንዘብ እዩ!

here we go
selam new

                    ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስ ክፍለ ከተማ ሓድነት ኣይተ  መሓመድ ኑሩሑሴን

 

ካብ ዝዓበየ ክሳብ እቲ ዝነኣሰ ዝዕደግ ንብረት ብገንዘብ ስለዝኾነ ኣብ ነብሲ ወከፍ ውሻጠ ዝርከብ ንብረት ብጥረ ገንዘብ ዝልካዕ ምዃኑ ክስመረሉ ይግባእ። ኮይኑ ግና እዚ ምዃኑ ኣብ መላእ ሕብረተሰብ ግንዛብ ከይተፈጠረ ብምፅንሑ ንብረት ከም ጥረ ገንዘብ ከይተቖፀረን ግቡእ ጥንቃቐ ከይተገበረሉን ዝፀንሓሎም እዋናት ቀለልቲ ኣይኮኑን። በዚ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ዝርከብ ንብረት ህዝብን መንግስትን ኣደዳ ፀሓይ፣ ንፋስን ዝናብን ኮይኑ ካብ ረብሓ ወፃኢ እናኾነ ፀኒሑ እዩ። እምበኣር ነዚ ፀገም ንምፍታሕ እዩ ንብረት መንግስቲ ካብ ምጥቃም ጀሚሩ ክሳብ ምውጋድ ንፁር መስርሕ ክወፀሉን ተግባራዊ ክኸውንን ተገይሩ ዘሎ። ብመሰረት እዚ ወረዳታትን ከተማታትን ዘለወን ሃፍቲ ክፈልጣን መዝጊበን ክሕዛን ጥጡሕ ባይታ ፈጢሩ። ኣብዚ ጉዳይ  ዝለዓለ ሓላፍነትን ተልእኾን ተሓንጊጠን እናሰርሓ ዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን እንትኾና ካብኣተን ድማ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ክፍለ ከተማ ሓድነት ኣብዚ ትሕዝቶ ከም መርኣያ ኮይና ቀሪባ  ኣላ።

ኣብታ ቤት ፅሕፈት ቅድሚ 2007 ዓ/ም ኣብ ኣጠቓቕማን ኣተሓሕዛን ንብረት ዓበይቲ ፀገማት ነይሮም። ንኣብነት ኣብታ ክፍለ ከተማ ዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ቆፀራ ንብረት ብመሰረት ዝተቐመጠ መምርሕን ሰሌዳ ግዘን ኣብ ምክያድ ጎሊሁ ዝተርኣየሉ ፀገም ነይሩ። ቆፀራ ንብረት ብዘይምክያዱ ድማ ዘሎ ሃፍቲ ብንፁር ንምፍላጥ ኣፀጋሚ ኮይኑ ፀኒሑ። እተን ኣብያተ ፅሕፈት ቆፀራ ንብረት ንከካይዳ ብቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን መምርሒ እንተወረደ እውን ብእዋነን ኣብ ምፍፃም ፀገም ነይርወን። በዚ ድማ “ቆፀራ ንብረት እንተዘይኣካይድኩም መሃያኹም ኣይትኽፈሉን” ብዝብል ምስ ኣመራርሓ እተን ኣብያተ ፅሕፈት ናብ ዘይተደለየ  መጎት ምእታው ተራእዩ።

እቲ ፀገም እዚ ጥራሕ ኣይነበረን፤ ዕቀባ ንብረት ዘይምህላው እውን ካልእ ፀገም ነይሩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ዕቀባ ንብረት ኣብቲ መዋቕር ዘይምክታቱ እዩ። ዋላ እተን ንብረት ክፍሊ ዘለወን ኣብያተ ፅሕፈት እውን እንተኾና ኣብ ክንዲ ኮሚቴ ቆፀራ ንብረት ኣጣይሸን ቆፀራ ንብረት ዘካይዳ ዕቀባ ንብረት ባዕሉ ዝቖፅረሉ ኩነታት ነይሩ። ዕቀባ ንብረት እንተቖፂርዎ ድማ ንብረት ተቖፂሩ ክበሃል ኣይከኣልን። ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ንብረት ኣፍልጦ ዘይብሎም ኣካላት ንብረት ክቖፅሩ ይግበር ነይሩ። ንብረት ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ክቑፀር ከም ዘለዎ ብቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ናብ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ደብዳበ ይፀሓፍ እዩ። ነዚ ዘሳልጡ ሰለስተ ኣባላት ዝሓዘ ሓደ ኮሚቴ ክጣየሽ ከም ዘለዎ እውን መብርሂ ተዋሂቡ። ኮይኑ ግና ፀሓፍቲ፣ ተላኣኣኽትን ካልኦት ኣብዚ ጉዳይ ኣፍልጦ ዘይብሎምን ክቖፅሩ ይግበር ነይሩ። ከምኡ እውን ሕብረተሰብ ኣብ ንብረት ዘለዎ ግንዛበ ንምዕባይ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ኣይነበሩን። እዚኦም ዝፈጠርዎ ፀገማት ድማ ካብ ዓሰርተ ሽሕ ብር ዝወደአ ንብረት 10 ብር ወዲቓ እንትረክብ ዝበለፀ ጥፍኣት ገይሩ ዝርእየሉ ኩነታት ነይሩ። ብኣጠቓላሊ ኣብቲ እዋን ንንብረት ዝወሃብ ጠመተ ዝነኣሰ ምንባሩ ክኢላ ምሕደራ ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ክፍለ ከተማ ሓድነት ኣይተ ወልደገሪማ ክንደያ የረድኡ። እዚ ድማ ካብ ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ጀሚሩ ዝርአ ዝነበረ ፀገም እዩ። መበገሲ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘሩ ፀገማት ንኣተሓሕዛ ንብረት ትኹረት ዘይምሃብን ሸለልትነትን እዮም።

ነቲ ፀገም ንምፍታሕ ኣብ መፈለምታ 2008 ዓ/ም ኩሎም ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ኣብ ዝተረኸብሉ እቲ ዝነበረ ፀገም ብዝርዝር ክግምገም ተገይሩ። ንብረት ከመይ ክመሓደር ከም ዘለዎ እውን ዝርዝር መብርሂ ተዋሂቡ። እዚ ከዓ ብመሪሕነት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን እታ ክፍለ ከተማ እዩ ተሳሊጡ። ድሕሪ እቲ ገምጋም ድማ ማንዋላት መምርሒ ምሕደራ ንብረት ክዋሃቡ ተገይሩ። ነዚ መሰረት ብምግባር ነናብ ቤት ፅሕፈቶም ምስ ከዱ ንመላእ ሰራሕተኛታት ግንዛበ መዕበዪ ስልጠና ሂቦም። ብመሰረት እዚ ንብረት በቲ ዝተቐመጠ መምርሒ ኣብ ዓመት ሓደ ግዘ ቆፀራ ንብረት ንክካየድ መብርሂ ተዋሂቡ። በዚ ንክፍፀም እውን ምርድዳእ ተገይሩ። ድሕሪ እዚ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ዘለወን ንብረት ብዝርዝር ቆፂረን ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ክልእኻ ክኢለን እየን። በዚ ኣገባብ ይፍፀም ምህላዉ ድማ ካብ ውሽጢ ኦዲት፣ ልምዓታዊ ትልምን ክኢላ ንብረትን ዝተወከሉ ኣካላት ዝሓዘ ኮሚቴ ብምጥያሽ ብቐረባ ዝድግፍሉን ዝከታተልሉን መስርሕ ተኣታትዩ ተግባራዊ ኮይኑ።

እዞም ኣካላት ንብረት ብመሰረት ሰነዳት ኣታውን ወፃእን (ሞዴላት 19ን 22ን) ኣብ ስራሕ ይውዕል ምህላዉ ናብተን ኣብያተ ፅሕፈት እናተዘዋወሩ ዳህሳስ ይገብሩ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምህላዉ ድማ ዝተዓደገ ንብረት ኣብ ሞዴል 19 ብምምዝጋብ ብሞዴል 22 ኣቢሉ ኣብ ስራሕ ይውዕል ከምዘሎ ኣይተ ወልደገሪማ የረድኡ።

ኣይተ ወልደገሪማ፣ ኣብ ስርዓት ምሕደራ ንብረት ዘሎ ግንዛበ ንምዕባይ ንዝተፈላለዩ ኣካላት ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ ከም ዝተውሃበ ገሊፆምልና እዮም። ንኣብነት ካብ 22 ኣብያተ ፅሕፈት ክፍለ ከተማ፣ 10 ኣብያተ ትምህርቲ፣ ሓሙሽተ ጣብያታትን ሰለስተ ትካላት ጥዕናን ንዝተውፃእፀኡ 121 ኣካላት ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2009 ዓ.ም ስልጠና ተዋሂቡ እዩ። እዚ ድማ ንብረት ብስርዓት ንክመሓደርን ብእዋኑ ክቑፀርን ሓጊዙ እዩ። ናይዚ ኣፈፃፅማ እንትርአ ፈለማ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ቆፀራ ንብረት ከካይዳ ከም ዘለወን ብቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ደብዳበ ይፀሓፈለን። ከይዲ ኣፈፃፅምኡ እውን መብርሂ ተቐሚጥሉ እዩ። ንኣብነት ክውገድ ዝግብኦ ንብረት ብንፁር ክሕዛ ከም ዘለወንን ብናይ ባዕለን ቅጥዒ መቑፀሪ ንብረት ከይጥቀማን ጥቡቕ ሓበሬታ ተዋሂቡ።

እተን ኣብያተ ፅሕፈት ብወገነን ነተን ኣብ ትሕቲአን ዘለዋ መሓውራት ግቡእ መብርሂ ክህበአን ተገይሩ። ብድሕሪ እዚ ሰለስተ ኣካላት ዝሓዘ ኮሚቴ ብምጥያሽ ቆፀራ ንብረት ተኻይዱ እዩ። በዚ ኣገባብ ድማ ኣብ 2009 ዓ.ም ሓደ ግዘ ቆፀራ ንብረት ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ብመሰረት ትልሚ ተፈፂሙ እዩ። ከይዲ ቆፀራ ምስተወገነ ድማ ዝሰርሕን ዘይሰርሕን ንብረት ተፈልዩ። ካብዚ ብምብጋስ ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ክውገዱ ተገይሮም። ንኣብነት ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ብምውጋድ 50 ሽሕ ብር ንምርካብ ትልሚ ተታሒዙ 31 ሽሕ ብር ኣታዊ ኮይኑ እዩ። እቲ ዝተረፈ ድማ ኣብ ከይዲ ዝርከብ እዩ።

ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ክፍለ ከተማ ሓድነት ካልእ ከም ጥንካረ ዝውሰድ ዓቃቢን መዝጋብን ንብረት እናተናበቡ ዝሰርሑ ምዃኖም እዩ። እዚ ማለት ንብረት መዝጋቢ ዝርዝር መዝጊቡ ዝሓዘን ንብረታት ብኣካል ምህላወን ኣብ ዕቀባ ንብረት ብተግባር ብዳህሳስ የረጋግፅ፤ ኩሎም ሰነዳት ንብረት ምህላዎም እውን ይፍትሽ። ንኣብነት እቶም ንብረታት ኣብ ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት (ሞዴላት 19ን 22ን) ዝተመዝገቡ ምዃኖም የመዛዝን። ከምኡ እውን ሞዴላት 70 “ሐ” ን 70 “ለ” ን ምህላዎም የረጋግፅ። ሞዴል 70 “ለ” እንብሎ ንመሳለጢ ስራሕቲ ንሕድሕድ ቤት ፅሕፈት ዝተውሃበ ንብረት ዝምዝገበሉ ሰነድ እዩ። ሞዴል 70 “ሐ” ድማ በዝሕን ዋጋን ናይቲ ንብረት ሚዛን ይሕልው።

ከምዚኦም ዝበሉ ዝተዋደዱ ስራሕቲ ብምስርሖም ኣብ ኣተሓሕዛ ንብረት ዓበይቲ ለውጥታት ክምዝገቡ ክኢሎም እዮም። ከምኡ እውን ብብርኪ ክፍለ ከተማ ዘሎ ሃፍቲ ንምፍላጥ ኣኽኢሉ እዩ። ንኣብነት ወንበር፣ ጠረጴዛ፣ ኣቑሑት “ኤሌክትሮኒክስ” ብሓፈሻ ይዕበ ይንኣስ ዘሎ ንብረት ብገንዘብ እንትስላሕ 11 ሚልዮንን 67 ሽሕን 278 ብር ሃፍቲ ኣሎ። ካብዚ 315 ሽሕን 487 ብር ዝኣክል ንብረት ናብ በጀት ዓመት 2010 ተዘዋዊሩ ይርከብ። እዚ ድማ ኣብ 2010 ዓ.ም ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝውዕል ንብረት ክሳብ ዝዕደግ ዘገልግል እዩ። ንክረምታዊ መሐለውታ ተባሂሉ ኣብ ግምት ብምእታው ዝተዓደገ እውን እዩ። ምኽንያቱ ዕደጋ 2010 ዓ.ም ድሕሪ ወርሒ መስከረም 2010 ዓ.ም ስለዝፍፀም።

ኣብ ክሊ እቶም ዝተገለፁ ጥንካረታት ሐዚ እውን ፍታሕ ዘድልዮም ፀገማት ኣለዉ። ካብኣቶም ስልጠና ዝተውሃቡ ኣካላት ናብ ካልእ ቦታ ይቕየሩ እዮም። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ኣብ ምሕደራ ንብረት ስልጠና ካብ ዝወሰዱ ሓሙሽተ መካየድቲ ስራሕ ጣብያታት እቶም ኣርባዕተ ናብ ካልእ ተዘዋዊሮም ኣለዉ። ስለዝኾነ እቲ ናቶም ቦታ ተኪኦም ዝመፁ ኣካላት ኣብ ምሕደራ ንብረት ስልጠና ዘይወሰዱ ይኾኑ እሞ ዓብዪ ዕንቅፋት ይኸውን። እቲ ካልእ ፀገም ኣብ መብዛሕትአን ኣብያተ ፅሕፈት ዕቀባ ንብረት ብዘይምህላዉ ምስ ካልእ ስራሕ ደሪብካ እዩ ዝስራሕ ዘሎ። በዚ ድማ ፀገም ኣብ ዝፍጠረሉ እዋን “ኣነ እኮ ተደራቢ ስራሕ እየ ዝሰርሕ ዘለኹ፤ እዚ ንዓይ ዝምልከት ስለዘይኮነ ተሓታቲ ኣይኮንኩን” ዝብሉ ምኽንያታት ይበዝሑ እዮም። ነዚ ንምፍታሕ ብቐፃልነት ዕቀባ ንብረት መዲብካ ንክቕመጥ ምርድዳእ እናተገበረሉ ከም ዝርከብ እዮም ኣይተ ወልደገሪማ ዘረድኡ። 

ሓላፊ እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ መሓመድ ኑርሑሴን እውን ምሕደራ ንብረት ኣመልኪቶም ተወሳኺ መብርሂ ሂቦምና ኣለዉ። ኣይተ መሓመድ፣ ንብረት ብመሰረት ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ዘቐመጦ መምርሒ ይመሓደር ከም ዘሎ ይዛረቡ። ንብረት ዝመሓደረሉ ናይ ባዕሉ “ሪፎርም”ታት ኣለዉዎ። ንኣብነት ብመሰረት ሰነዳት ኣታውን ወፃእን (ሞዴላት 19ን 22ን) ይኣትውን ይወፅእን። በዚ ኣገባብ ይመሓደር ምህላዉ ከዓ ቆፀራ ንብረት ብምክያድ ይረጋገፅ እዩ። እዚ ድማ ኮሚቴ ብምጥያሽ ይፍፀም። ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ብመሰረት እቲ ዝተቐመጠ መምርሕን ኣሰራርሓን ይጥቀማ ምህላወን ደገፍን ክትትልን ይግበር፤ ዳህሳስ እውን ይካየደለን እዩ። ንኣብነት ካብ 17 ሓምለ 2008 ዓ/ም ክሳብ 30 ሓምለ 2008 ዓ/ም ንኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ዳህሳስ ተገይሩ እዩ። ድሕሪ ዳህሳስ ድማ ብፅሑፍ ግብረ መልሲ ይወሃብ እዩ።

ኣብ እዋን ዳህሳስ ብኣብያተ ፅሕፈት ዝተልዓለ ሓሳብ ነይሩ። ንሱ እውን “ኣብ ኣጠቓቕማን ኣተሓሕዛን ንብረት ዓቕሚ ይንእሰና እዩ፤ ስለዚ ስልጠና ይወሃበና” ዝብል እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ሚያዝያ 2009 ዓ.ም ንሓሙሽተ ተኸታተልቲ መዓልትታት ኣብ ከተማ ዓዲግራት ስልጠና ተዋሂቡ። ኣብዚ ድማ ርእሳነ መምህራን፣ ዕቀባን መዝገብን ንብረት፣ ኣመራርሓን ካልኦት ሰራሕተኛታትን ዝርከብዎም 121 ኣካላት ተሳቲፎም እዮም። ከም ውፅኢቱ እውን ንብረት ብመሰረት “ሪፎርም” ንብረት ንክመሓደር ኣኽኢሉ እዩ። ይኹን እምበር ሕዚ እውን ዓርሱ ዝኸኣለ ዕቀባ ንብረት ብዘይምህላው ብተደራቢ እዩ ዝስራሕ ዘሎ። ንኣብነት ዓሰርቲአን ኣብያተ ትምህርቲ ንብረት ክፍሊ ስለዘይብለን ብተደራቢ እናተሰርሐ ይርከብ። ናይዚ መበገሲ ድማ ኣብቲ መዋቕር ስለዘይተኻተተ እዩ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምህላዉ ስራሕቲ  ድማ ተሓታትነት ይንእስ። ከምኡ እውን ብምሉእ መንፈስ ክትሰርሕ ኣይትኽእልን። ነታ ተቖፂራ ዝተውሃበትካ ሓላፍነት ቐዳምነት ሂብካ ምስራሕ ኣሎ።

ብኣጠቓላሊ ንብረት ኣብ ዝኾነ ቤት ዕዮ መዓልታዊ ሞተር ስራሕ እዩ። እቲ ምንታይ ብዘይንብረት ስራሕ ምስራሕ ስለዘይከኣል። ንኣብነት ኣብ ክሊ ስራሕ ሓንቲ ንብረት እንተተሳኢና ወይ እንተጎዲላ ሰራሕተኛታት የንፀርፅሩ። ግደ ንብረት እዚ ካብ ኮነ ዘለና ንብረት ብኣግባቡ ክንሕዝ ግድን ይኸውን። እዚ ንምግባር ድማ ንፁራት መምርሕታትን ኣሰራርሓታትን ኣለዉ። እቲ ወሳኒ እዚኦም መዓልታዊ መስርሕ ገይርካ ንብረት ክመሓደር ምግባር እዩ። ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ክፍለ ከተማ ሓድነት ድማ “ብዘይኣግባብ ዝባኽን ዝነበረ ንብረት የብቅዕ!” ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ዘለዎም ንብረት ብስርዓት ከመሓድሩ ቆሪፆም ተላዒሎም ኣለዉ። ዓበይቲ ለውጥታት እውን ተመዝጊቦም እዮም። ኮይኑ ግና “ንብረት ጥረ ገንዘብ እዩ፤ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን እዩ፤ ንብረት እንተዘይሃልዩ ክሰርሕ ኣይኸእልን” ዝብል ኣተሓሳስባ ኣብ ኣመራርሓ፣ ክኢላን መላእ ሕብረተሰብን ከም ጅማሮ እምበር መሊኡ ዝተወነነ ስለዘይኮነ ብቐፃልነት ክስርሐሉ ይግባእ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010