ቀ.ሚ. ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣድላይነት ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ እንትገልፁ

ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መግለፂ

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

3845009
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
545
1506
4077
3810617
432431
953933
3845009

Your IP: 54.80.18.223
2017-04-25 06:28

“ሰቒላቶ ረሓቐ፣ ለዊሳቶ ቧሓቐ”

here we go
selam new

 

ኣብ ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ቅድሚ 2006 ዓ/ም ፀገማት ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ብተግባር ዝርኣይሉ ኩነታት ነይሩ። እዚ ዝወለዶ ድማ ንዝገምገመካ ምጥቃዕ፣ ምትእኽኻብ፣ ኣብ ስራሕ ዘይምትሕግጋዝ፣ ጋንታዊ ኣተሓሳስባ ዘይምሓዝ፣ ዘይምቅልላስ፣ ጥንክር ዝበለ ገምጋም ኣብ ዝህልወሉ ድማ ካብ ስራሕ ክትለቅቕ ምድላይ ዝብሉ ፀገማት ነይሮም። ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ፣ ከባብያውነት፣ ፀገማት እናርኣኻ ከምዘይርኣኻ ምሕላፍ፣ ንተገልጋላይ ክብሪ ሂብካ ግልጋሎት ዘይምሃብን ምክእኣልን እውን ጎሊሆም ዝተርኣዩ ፀገማት ምንባሮም ብዕሊ ተገምጊሞም። እተን ኣብ ምፍጣር ህንፀት ሰራዊት ልምዓት ፋይናንስ ዝለዓለ እጃም ዘለወን ውዳበታት ዋህዮን ኔት ዎርክታትን እንተኾና እውን  ዝተዳኸማ እየን ነይረን።

ካብዚ ብምብጋስ ካብቲ ፀገም ንምውፃእ ኣብ 2007 ዓ/ም ሰፋሕቲ መድረኻት ተኻይዶም። እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ፀገማት ድማ ምስ ነብሲ ወከፍ ሰራሕተኛ ብምልጋብ ተገምጊሞም። እቲ መድረኽ ኣብ 2008 ዓ/ም እውን ተጠናኺሩ ቐፂሉ። ብመሰረት እዚ “ኣብ 2007 ዓ/ም ዘይፈታሕናዮም ፀገማት እንታይ፣ እንታይ እዮም? ቁልፊ ፀገምናኸ እንታይ እዩ?” ዝብል ኣጀንዳ ብምሓዝ በሊሕ ደርባዊ ቃልሲ ኣካይዶም። ድሕሪ እዚ ሰራሕተኛታት ካብ ምጥቕቓዕ ወፂኦም መትከላዊ ናብ ዝኾነ መስርሕ ብምእታው ጋንታዊ ኣተሓሳስባን ባህሊ ተተኻኺእኻ ምስራሕን ብወሳናይ መልክዑ እናማዕበለ መፂኡ። ከምኡ እውን ዋህዮን ኔትዎርክታትን ክጠናኸራን መሪሕነተን ከረጋግፃን ዘኽእል መስርሕ ተኣታትዩ ተግባራዊ ክኸውን ጀሚሩ።

ይኹን እምበር እቲ ኣብ ሰራሕተኛታት ዝተርኣየ ውሱን ለውጢ ዘላቕነት ዘለዎን ብብርኪ ኣተሓሳስባ መሰረታዊ ውፅኢት ዘምፀአን ኣይነበረን። ምኽንያቱ ኣብታ ቤት ፅሕፈት ቁመና ሰራዊት ልምዓት ፋይናንስ መሊኡ ኣይተፈጠረን። ካብዚ ዝብገስ እውን ድሕሪ እቲ መድረኽ ተግባርን ኣተሓሳስባን ኣካብነት ክራይን ቀንጠብጠብን ጎሊሆም ተራእዮም እዮም። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ስልጠና ከይተወሃበ ከም ዝተወሃበ ኣምሲልካ 85 ሽሕ ብር ተጥፋእፊኡ እዩ። እዚ ጉዳይ ኣብ ከይዲ ምፅራይ እናሃለወ ድማ ተሓዚ ገንዘብ እታ ቤት ፅሕፈት 200 ሽሕ ብር ሒዙ ተሰዊሩ። እቲ ተሓዚ ገንዘብ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣበይ ከም ዘሎ ስለዘይፍለጥ ብዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ከይዲ ክትትል ይርከብ። እቲ ካልእ ፀገም ኣጭበርቢርካ ኣበል ምውሳድ እዩ። ንኣብነት በዚ ጉዳይ ብሓደ ሰራሕተኛ ተጭበርቢሩ ዝነበረ 14 ሽሕ ብር ክምለስ ተገይሩ እዩ። ብተወሳኺ  360 ሽሕ ብር ምስሓዘ ዝተሓብአ ሰነድ ብዋና ኦዲተር ብዝተገበረ ዳህሳስ ክርከብ ክኢሉ።

ኣብታ ቤት ፅሕፈት ኣብ ስርዓት ኣፈፃፅማ ዕደጋ ንብረት ዝተርኣየ ፀገም እውን ኣሎ። ንኣብነት ዕደጋ ንብረት ብእዋኑን ብፅርየትን ዝፍፀም ኣይኮነን። እተን ዕድጊት ዝፍፀመለን ኣብያተ ፅሕፈት እውን ንፁር ዝኾነ “ስፐስፊኬሽን” ኣብ ምልኣኽ ፀገም ኣለወን። እቲ ኣዐርዩ ዘይተቐረፈ ድማ እተን ኣብያተ ፅሕፈት ንብረት ይትዓደገልና ጥራሕ ዝብላ ምዃነን እዩ። ነቲ ከምዚ ዝበለ ፀገም ንምፍታሕ ብተደጋጋሚ እናተገምገመ ዝመፅአ እኳ እንተኾነ ሓላፍነት ዝወስድ ኣመራርሓ ግና የለን። ዝተዋደደ ስራሕ ብዘይምስርሑ ድማ ንብረት ተዓዲጉ ንኣብያተ ፅሕፈት እንትወሃብ እቲ ንብረት ፅርየት ዘይብሉ ይኸውን። እዚ ዝወለዶ ድማ ኣብ መንጎ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ኣብያተ ፅሕፈት እታ ወረዳን ነጋዶን ዘይተደለየ ውጥጥ የጋጥም ኣሎ።

እቲ ፀገም በዚ ዘብቀዐ ኣይኮነን፤ ዕድጊት ንብረት ካብቲ ዝተቐመጠ “ስፐስፊኬሽን” ወፃእ ምፍፃም እውን ካልእ ጉድለት ኣሰራርሓ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ንትካላት ጥዕና እታ ወረዳ ግልጋሎት ዝውዕሉ ናውቲ ዕድጊት ኣብ ዝፍፀመሉ እዋን መጠራቐሚ ጉሓፍ ንምዕዳግ ኣብ ዝወፅአ “ስፐስፊኬሽን” ሓደ ተወዳዳራይ ንሓንቲ ንብረት ብብር 1‚795 ስዒሩ። እቲ ዘቕረቦ ግና ናይ 400 ብር ዋጋ ኮይኑ። ብምኽንያት እዚ እውን ኣብቲ ጉዳይ ሞያዊ ሓላፍነቶም ዘይተዋፅኡ ሰራሕተኛታት ትልምን ፋይናንስን ጉዳዮም ኣብ ምፅራይ ከምዝርከብ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኣይተ ወልዳይ ኣያሌው ይገልፁ።

ከምዚኦም ዝበሉ ፀገማት ብምህላዎም ዝተመደበ በጀት ብመሰረት ትልሚ ኣብ ስራሕ ንከይውዕል ናይ ባዕሉ ኣሉታዊ ፅልዋ ኣሕዲሩ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝተመደበ በጀት 79 ሚልዮንን 328 ሽሕን 269 ብር እንትኸውን እቲ 78 ሚልዮንን 614 ሽሕን 312 ብር እዩ ብመሰረት ትልሚ ኣብ ስራሕ ውዒሉ። ስለዝኾነ 713 ሽሕን 957 ብር ናብ ክልል ተመላሲ ኮይኑ እዩ። እዚ ድማ በቲ በጀት ክፍትሑ ዝኽእሉ ፀገማት እናሃለዉ ብሰንኪ ብኣግባቡ ዘይምጥቃም ገንዘብ ተመላሲ ምግባር ማለት ሓደ መርኣዪ እቲ ውድቀት ምዃኑ እዩ። ይኹን እምበር እቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ድኽመታት ዋላ እንተሃለዉ ኣብታ ቤት ፅሕፈት እወንታዊ ካብዝኾነ መልክዑ ክግለፁ ዝኽእሉ ፅቡቓት ነገራት ኣለዉ።

ስርዓትን ኣጠቓቕማን ንብረት ብመሰረት መስርሕ ፋይናንስ ይፍፀም ምህላዉ ደገፍን ክትትልን ይግበር እዩ። ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ቆፀራ ንብረት ከካይዳ ብምግባር እውን ይረጋገፅ። እዚ ድማ ካብ ሕድ ሕድ ቤት ፅሕፈት ሰለስተ ኣባላት ዘለዉዎ ኮሚቴ ብምጥያሽ ዝፍፀም እዩ። ነቶም ኣባላት ኮሚቴ ኣብ ቅድመ፣ እዋንን ድሕርን ቆፀራ ንብረት ክገብርዎ ዝግባእ ምሉእ መብርሂ ተዋሂብዎም እዩ። ብመሰረት እዚ ተቖፂሩ ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስ ተላኢኹ። በዚ ኣቢሉ ኣብ 2008 ዓ.ም ክልተ ግዘ ቆፀራ ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ምሉእ ንምሉእ ተፈፂሙ እዩ። ድሕሪ ቆፀራ ድማ ግልጋሎት ዝህብን ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾነን ንብረት ክፍለ ተገይሩ። ካብዚ ብምብጋስ እቲ ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾነ ንብረት ከምዝተወገደ ክኢላ ምሕደራ ንብረት እታ ቤት ፅሕፈት ወ/ሮ ዘነቡ ታደሰ ይገልፃ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ብምውጋድ 500 ሽሕ ብር ኣታዊ ንምርካብ ትልሚ ተታሒዙ 553 ሽሕ ብር ኣታዊ ኮይኑ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ምውጋድ ንብረት ዝሓሸ ስራሕ ከም ዝተሰርሐ የመላኽት።

ካብተን ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ተገልገልቲ ዝኾና ኣብያተ ፅሕፈት፣ ምሕደራ ንብረት ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ዳህሲስና ነይርና። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዝረኸብናዮ መረዳእታ ከምዘመላኽቶ፣ ብብርኪ ቤት ፅሕፈት ይኹን ኣብያተ ትምህርቲ ንብረት ብሰነዳት ኣታውን ወፃእን ኣቢሉ ከም ዝንቀሳቐስ እዩ። ቆፀራ ንብረት እውን ይካየድ እዩ። ቆፀራ ንብረት ዝካየደሉ ቅጥዒ ብቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ይወሃብ። ብመሰረት እዚ ብዘይካ ሓንቲ ሓዳሽ ቤት ትምህርቲ ኣብታ ወረዳ ዝርከባ 63 ኣብያተ ትምህርቲ ቆፀራ ንብረት ኣካይደን እየን። ድሕሪ ቆፀራ ድማ ኩለን ናብ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ልኢኸን። ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ብወገኑ ናይ ኩለን ጠሚሩ ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ልኢኽዎ እዩ። ኮይኑ ግና ንመሳለጢ ስራሕቲ ተባሂሉ ወፃኢ ዝኾነ ንብረት “ናተይ እዩ” ኢልካ ኣብ ምክትታልን ምክንኻንን ፀገማት ኣለዉ። እቲ ካልእ ፅርየት ዘይብሉ ንብረት ምዕዳግ ይርአ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ብመሰረት ጠለብ ኣብ ምዕዳግ ክፍተታት ይርኣዩ። ብፍላይ ቀለማት ፕሪንተርን እስክርቢቶን ብመሰረት ስፐስፊኬሽን ዘይምዕዳግ ኣጋጢሙ እዩ።

ካልእ ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ከም መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ ፀገም፣ ቅድሚ 2006 ዓ.ም ዝተኻየደ መደብ መተኣኻኸቢ እቶት እዩ። እቲ መተኣኻኸቢ እቶት (ቴሌቶን) ንመስርሒ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ፣ መዐደጊ ኣምቡላንስ፣ መስርሒ ስታድዮምን ካልኦት መሰረተ ልምዓታትን ተባሂሉ እዩ። ንከምዚ ዝበሉ ልምዓታዊ ስራሕቲ ዝውዕል ምዃኑ ድማ ፈለማ ምስ ህዝቢ እታ ወረዳ ምትእምማን ተገይርሉ። ነዚ ዘሳልጥ ኮሚቴ እውን ተጣይሹ እዩ። ይኹን እምበር ኣብቲ ኮሚቴ ካብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ዋላ ሓደ ዝተኻተተ ኣካል የለን። ብመንፅር መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ እንትንምዝኖ ካብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣብቲ ኮሚቴ ክካተቱን ክሳተፉን ነይርዎም። ኮይኑ ግና በዚ መስርሕ ዝተፈፀመ ኣይኮነን። ንምንታይ ዝብል ሕቶ እንተተላዒሉ ግን ናይ ግልፅነት ፀገም ከምዘለዎ ኣይተሓትትን።

ከምዚ ዝበለ ግልፅነት ዝጎደሎ ኣካይዳ ብምህላዉ ከዓ ዓብዪ ሕቶ ህዝቢ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኮይኑ ኣሎ። ንዝኾነ ይኹን ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ወረዳ ዝንቀሳቐስ በጀት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን እታ ወረዳ ክፈልጦን ብመስርሕ ፋይናንስ ክመሓደርን ግድን እዩ። ከምኡ እውን ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ትልሚ ኣብ ልምዓታዊ ስራሕቲ ይውዕል ምህላዉ ናይ ምክትታል ሓላፍነት ኣለዎ። ኣጀማምርኡ ሰናይ ተግባር ሒዙ ዝተበገሰ መደብ መተኣኻኸቢ እቶት ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ብመሰረት ዝተሓሰበሉ ዕላማ ክፍፀም ዘይምኽኣሉ ኣብ ብዙሓት ጥርጣረ ከሕድርን እምነት ክስእንን ካብ ምግባር ብተወሳኺ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር እታ ወረዳ ኮይኑ ይርከብ።

ኣብዚ ጉዳይ ተወሳኺ መብርሂ ንምርካብ ንኣካቢ ጉዳያት በጀትን ኦዲትን ቤት ምኽሪ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን መምህር ሃፍቱ ይሕደጎ ሓቲትናዮም። እቶም ወሃቢ ርኢቶ፣ እቲ ጉዳይ ብተደጋጋሚ እናተልዓለ ዝመፅአን ዕልባት ዘይተረኸቦን ጉድለት ኣፈፃፅማ ከምዝኾነ ይዛረቡ። እቲ ዝተኣከበ ገንዘብ ከባቢ ሰለስተ ሚልዮን ብር ከም ዝኾነ እዩ ዝንገር። ኣብ ፈለማ ናይ ባዕሉ ሰነድ ነይርዎ። ይኹን እምበር እቲ ሰነድ ኦዲት ተገይሩ፣ ዝተኣከበ፣ ንኣምቡላንስ መዐደጊ፣ ንቤት ትምህርቲ መስርሒ ዝወፅአ፣ ሐዚ ዘሎ ቀራዪ ገንዘብ ዘመላኽት ንፁር መረዳእታ የለን። በዚ ድማ ኣብቲ ጉዳይ ዘሎ ፀገም ግልፅነትን ተሓታትነትን ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኩሉ ግዘ እናተልዓለ ዝፀንሐን ሐዚ እውን ዝቕፅል ዘሎን ፀገም እዩ። ብርግፅ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ተሰሪሑ እዩ። ይኹን እምበር በቲ ዝተሓሰበሉን ደረጅኡ ዝሓለወን ኣይኮነን ዝብሉ ሕቶታት ዘልዕል እዩ። ዝኾነ ኾይኑ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ካብ ሕሉፋት ዓመታት ኣዐርዩ ብዝተጠናኸረ መልክዑ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ 15 ዓመት 2009 ዓ/ም ተላዒሉ ኣብ ምፅራይ ይርከብ። ብወገንና እውን እዚ ጉዳይ መፍትሒ ክሳብ ዝረክብ ከምእንከታተሎ ንሕብር።

ብኣጠቓላሊ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ክመሓደር ምግባር ናብ ድርድር ዘይኣትው መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ስለዝኾነ በዚ ንምምሕዳር ዘኽእሉ ንፁራት ኣዋጃት፣ ደንብታት፣ መምርሕታትን ሪፎርምታትን ፋይናንስ ተዳልዮም ኣብ ተግባር ይርከቡ። ነዚኦም ዘተግብር መሓውር እውን ኣሎ። እቲ ወሳኒ ድማ ነዚኦም ንምትግባር ዓብዪ ተልእኾ ዝተሓንገጠ ሓይሊ ብኣተሓሳስባ መንፈስ መገልገላይነትን ዋንነትን እንትሓድሮ እዩ። እዚ ኣተሓሳስባ ኣብ ዝወነኑ መሓውራት ዘለውዎ ቤት ፅሕፈት መደባት እንትዕወቱ፣ በጀትን ንብረትን ብመሰረት ስርዓት ኣሰራርሓ ፋይናንስ እንትመሓደር ንዕዘብ ኣለና። ብኣንፃሩ ሓላፍነቶምን ግቡኦምን ኣብ ዘይዋፅኡ ድማ መደባቶም ከም ሽንቲ ግመል ንድሕሪት እንትጉተት ንዕዘብ ኢና።

ምኽንያት ውድቀት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ደጉዓ ተምቤን እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ እዚ ይብገስ። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ቁመና ዘለዎ ሰራዊት ፋይናንስ ብዘይምፍጣሩ ቀንጠብጠብ ይርአ ኣሎ። ነዚ ንምዕጋት ተደጋጋሚ መድረኻት ተኻይዶም ዝተገምገመ እኳ እንተኾነ ከምቲ “ሰቒላቶ ረሓቐ፣ ለዊሳቶ ቧሓቐ” ዝብሃል ተግባራት ቀንጠብጠብ ዝፈትሑ መድረኻት ኣይተኻየዱን። እቶም ኣብ ቀንጠብጠብ ዝሳተፉ ዘለዉ ዘረፍትን መጭበርበርትን ዝመሃርሉ ሕጋዊ ስጉምቲ እውን እንትውሰድ ኣይትዕዘብን። ንምንታይ፣ ንምንታይ? ናይ ኩልና ዘይተመለሰ ሕቶ እዩ ዝኸውን። ስለዚ እዚ ጉዳይ ዕልባት ንክረክብ ዝምልከቶም ኣካላት ብፍላይ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይን ዋና ኦዲተር ክልል ትግራይን ትኹረት ሂቦም ክሰርሕሉ ይግባእ።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 951
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት የካቲት 2009