እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812525
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1785
3314
11571
4777565
44786
108196
4812525

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:22

ፍልፍሉ ዘየቋርፅ ነትዒ

here we go
selam new

“ብዙሕ መስዋእትነት ዝተኸፈሎ ቃልሲ ክዕወት ምዃኑ ንፈልጦ ደርጊ ምስወደቐ ኣይኮነን። ናይ ደርጊ ምውዳቕ ሓደ ምዕራፍ ምዝዛም ማለት እዩ፤ ብድሕሪኡ ካብ ደርጊ ዘይሓይሽ ጥምየትን መከራን እንተዝስዕብ ነይሩ ውፅኢት

  1. ኣብ ደገፍን ክትትልን ልምዓት ኢንዳስትሪ ዝለዓለ ብፅሒት ካብ ዝነበሮም ተሸለምቲ

ቃልስና ክሳራ እምበር ዓወት ኣይምኾነን። ናይቲ ፀረ ደርጊ ቃልስና ውፅኢት ሐዚ ኢና ምርኣይ ጀሚርና ዘለና። ኣብ ገፀርን ከተማን፣ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ፅቡቓት ጅማሮታት ይረኣዩ ኣለው። ስለዚ ቃልስና ናብ ዓወት ይኸይድ ምህላው፣ እቶም ዝቐበርናዮም ብፆትና ዝተቓለስሉ ዕላማ ክዕወት ምዃኑ ተሸለምቲ ኣብ ገፅኩም ነንብቦ ኣለና፤ ቀፅልሉ። ካብዚ ንላዕሊ ደበስ የለን፣ የቐንየልና።” /ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ኣብ ቀዳማይ ዙር ሽልማት ሃርበኛታት ደኣንት ካብ ዝሃቦ ሓሳብ ዝተወሰደ/

ስሙይ መራሒና ከምዝገለፆ ካብ ዝተፈላለዩ ኮለጃትን ዩንቨርስትታትን ተመሪቖም ዝወፁ መናእሰይ ኣብ’ቲ ዓውዲ ተሓቝፎም ተረባሕቲ ዝኾንሉ ዕድል ኣብ ኩለን ከተማታት ትግራይ ተፈጢሩን እናተፈጠረን እዩ። እዞም መናእሰይ ይኹን ኣጠቓላሊ ኣብ ደኣንት ዝተሓቖፉ ወገናት ብውልቀን ማሕበርን ብምንቅስቓስ ሃፍተ ገነት እናዋህለሉ መርኣያ ተጠቀምነቶም ዝያዳ ዝኾነሉን ንኻልኦት ወገናት ዕድል ስራሕ ዝፈጥርሉን ኩነታት እውን ይመዓራረ ኣሎ።

እዚ ጥራሕ ኣይኮነን፤ ዘፈር ደኣንት ተመጊብካ ዘይውዳእ መኣዲ እዩ’ሞ መናእሰይ ኣብ ዘዝመረፅዎ ንኡስ ዘፈራት እናተሳተፉ ልምዓታዊ ብዝኾነ መንገዲ ይዓብዩ ኣለው። እዞም ትካላት ካብ ብርኪ ናብ ብርኪ ብምስግጋር ካፒታላውን ትካላውን ስግግር እንተካይዱ ተመክርኦም ናብ ኩሉ ኣብ ምግፋሕ ዝምልከቶ ኣካል ክዓሞ ዝግባእ ዋኒን እዩ። በዚ ኣቢልካ ነቶም ሰብ ተመክሮ እውን ኣፍልጦ ምሃብ ግድን ይኸውን። ብመሰረት እዚ 15 ሰነ 2007 ዓ.ም ብብርኪ ክልል ኣብ ከተማ መቐለ ንመበል ሻድሻይ ዙር ዝተኸበረ በዓል ሃርበኛታት ደኣንት ክልል ትግራይ ሓደ ዕላምኡ እዚ እዩ ነይሩ። “እቲ ሐዚ ኣብ ከተማታት ኣብ ሴክተር ደኣንት ዝረአ ዘሎ ምንቅስቓስ ህዝቢ ብዝተኸፈለ መስዋእቲ ዝመፀ ልምዓት ስለ ዝኾነ በዓል ሃርበኛታት ደኣንት ምስ መዓልቲ ሰማእታት ምትእስሳር ተገይርሉ ብሓደ ተጠሚሩ ክበዓል ተገይሩ ኣሎ።” ክብሉ ሓላፊ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ክልል ትግራይ ኣይተ ጥላሁን ታረቀ ይገልፁ።

  1. ሓላፊ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ክልል ትግራይ ኣይተ ጥላሁን ታረቀ

ቅድሚ 2003 ዓ/ም ዝነበረ ኣወዳድባ ደኣንት በዓል ሃፍቲ፣ ስራሕ ዘይብሉ መንእሰይ፣ ሰራሕተኛ መንግስቲ፤ ሕልፍ ብዝበለ እውን ጥቕሚ ኣላታ እንተኢሉ ኩሉ ብብላዕን ካሊእ መንገድን ሓቢሩ ተሓዋዊሱ ይውደብ ነይሩ። ከምዚኣ ኢሉ ምስተወደበ እታ ስራሕ ንግዚኡ እዩ ዝሪኣ እምበር መዛለቒተይ እያ ኢሉ ኣይእምትን። ንኣብነት 2002 ዓ.ምን ቅድሚኡን ስራሕቲ ኮብልስቶን ኣብ ዝጅመረሉ ዝነበረ ጊዜ እቲ ስራሕ ብጨረታ ከይኮነስ ብተራ/ወረፋ እዩ ዝወሃብ ነይሩ። እቲ ደኣንት ነታ ተራ ክረክብ ክብል ድማ ብላዕ ወይ ጉቦ ይህብ ነይሩ። ንብላዕ ዝወሃብ ከም ማሕበር ተመያይጦም “ክንድዚ” ኢሎም በጀት ዝምድብሉ ኩነታት ይረአ ነይሩ። ገሊኡ እውን ተወሳኺ ስራሕ ስለ ዘለዎ ኣባል ውዳበ ኮይኑ እንትኣቱ ከሎ እትምንጨት መንጪትካ ንምውፃእ እዩ ደልዩ ዝኣተዋ። ስለ ዝኾነ ንተግባር ክራይ ኣካብነት ዝተመቻቸወ ኣወዳድባታትን ኣሰራርሓታትን ዝነበረሉ ግዜ ነይሩ። እቲ ኣመራርሓ ይኹን ኪኢላ ኣብ ክንዲ ደጊፉ ዘዕብዮምን ዝልውጦምን ኣብቲ ኪራይ ኣካቢ ኣተሓሳስባ ኣትዩ ከም ሓደ መጥቀሚ ዝሪአሉ ኩነታት ነይሩ። ኣብቲ ሕብረተሰብ እውን ብድምር ክረአይ እንከሎ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ማለት ኣዳቒቑ ዝሪአሉ፣ ከም ብዙሕ ትርጉም ዘይብሉ፣ ርሑቕ ዘይወስድን ንግዝያዊ ረብሓ ጥራሕ ዝኸውንን ገይሩ ናይ ምውሳድ ዝንባለታት ብዓብይኡ ነይርዎ።

ድሕሪ 2003 ዓ/ም መጀመርያ ንተግባር ኣካብነት ኪራይ ዝተመቻቸወ ኣወዳድባ ሕብረት ስራሕ ማሕበር  ኽቕየር መምርሒ ወፂኡ። ዝነበራ ውዳበታት ዳርጋ ምኢቲ ምኢታዊ ናብ ሽርክና ማሕበር ክሰግራ ተገይሩ። በዚ ድማ ደኣንት ብውልቀን ብሽርክና ማሕበርን እናኾነ ብውድድር ንግዲ ዝዓቢ ትካል ክኸውን ተፃዒሩ። “ቀፂሉ ዝመፅአ፣ ኣተሓሳስባ ኣካብነት ኪራይ ብምስባር ናብ ልምዓታዊ መንገዲ ንምእታው ስራሕቲ ህንፀት ክካየድ ኣለዎ ዝብል እዩ። ኣብ ሓደ እዋን ጥራሕ ዝውዳእ ክኸውን ግን ኣይኽእልን። ብምኽንያት እዚ እቲ ገምጋምን ምንቕቓፍን ቀፃልነት ዘለዎ መዓልታዊ ናይ ምትህንናፅ መስርሕ ኮይኑ ኽቕፅል ተገይሩ። እዚ ንምፍፃም ድማ ኩሎም ትካላት ደኣንት ኣብ ጉጅለ ልምዓት ክውደቡ ተፃዒሩ እዩ። ኣብኡ ዘሎ መሪሕ ግንባር ቀደም እውን ብዋህዮን መሰረታዊ ውዳበን ክውደብ ክኢሉ እዩ፤” ይብሉ ኣይተ ጥላሁን።

በብዘርፉ መሰረታዊ ውዳበ፣ ጉጅለ ልምዓት ዋህዮታት ክህልዋ ተሰሪሑ። ኣብ ትሕቲ ጉጅለ ልምዓት ብሓደ ንሓሙሽተ ኣብ ምቕራፅ ክእለትን ኣተሓሳስባን ዝነጥፋ ኔትዎርክታት ክፍጠራ ክኢለን። ኣብ እዚ ከይዲ ተኸታታሊ ዝኾነ ስራሕቲ ህንፀት ስለ ዝተኻየደ እቲ ኪራይ ኣካቢ ኣተሓሳስባ እናተቐረፈ፣ ልምዓታዊ ኣተሓሳስባ እናጐልበተ ዝመፅአሉ ኩነታት ተፈጢሩ። እቲ ዋና ነገር ግን ድጋፍ ተጠናኺሩ ክኸይድ ንምግባር ኣብ ኣተሓሳስባ ጥራሕ ዘይኮነስ ክእለት ክፈጥር ዝኽእል ወኪል “እንዳስትሪያል ኤክስተንሽን” ብቑፅሪ ክበዝሕ፣ ብዓቕሚ ክጠናኸር ምኽኣሉ እዩ። ናይዚ ውፅኢት እውን እናተኣከቡ፣ እናተደመሩ ብዝመፅኡ ልምዓታዊ ኣተሓሳስባታት እቲ ደኣንት ክራይ ኣካብነት እናኾነነ ኣብ ምኻድ፣ ቴክኖሎጂ እናተጠቐመ ክእለቱን ተረባሕነቱን ኣብ ምዕባይ ዝሓሸ ዓቕሚ እናፈጠረ መፂኡ። ኣብ ሕብረተ ሰብ እውን ውላዱ ኣብ ደኣንት ተወዲቡ እንተሰሪሑ ውፅኢታዊ ክኸውን ከም ዝኽእል ግንዛበኡ ዓብዩ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ መላእ ትግራይ ክበሃል ብዝኽእል ኣብ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ተወዲቡ ዝንቀሳቐስ ውላድ ዘለዎ ወላዲ ንውላዱ ፅቡቕ ትሰርሕ ዶ? ትኽእሎ ዶ ኣለኻ? ዝብል ሕቶ እዩ ዘቕርብ እምበር ሕማቕ ከም ዝኾነ አይውሰድን። በዚ ከዓ እቲ መንእሰይ ይኹን ወላዲ ንደኣንት ካብ ብዙሕ መማረፅታት ፈልዩ ክመርፆ ኣኽኢልዎ ኣሎ።

ናይዚ መርኣያ ኣብ ስራሕ መንግስቲ ንምቑፃር ሰፊሕ ዕድል ምህላዎም እናፈለጡን እናተረድኡን እቲ ዕድል እውን ረኺቦም እናሃለው ኣብ ደኣንት ተወዲብና ምስራሕ ይሕሸና ኢሎም መሪፆም ዝኣተው ብጣዕሚ ቡዙሓት ምሁራት ኣለው። ንኣብነት ኣብ ዓድዋ፣ ኩሓ፣ መቐለ፣ ዓዲ ግራት ዝፍለጡ ብርክት ዝበሉ ስራሕ መንግስቲ ገዲፎም ናብዚ ብምእታው ውፅኢታውያን ዝኾኑ ሰባት እዮም። ብተወሳኺ ብሞያ እንስሳት ሕክምና ቀዳማይ ዲግሪ፣ ካልኣይ ዲግሪን ዶክትሬትን ዝተመረቑ ሰባት ኣብ መቐለ፣ ማይጨው፣ ኮሮም ኣብ ደኣንት ተወዲቦም እናሰርሑ ይርከቡ። በቢዓመቱ ብዲግሪ ዝምረቑ መናእሰይ ብዘይምግናን ዳርጋ ልዕሊ ፍርቂ ኣብ ደኣንት እዮም ዝኣትው ዘለው። እዚ ዘርእየና “ደኣንት ዘተኣማምን መንገዲ፣ ህይወተይ ዝልወጠሉ፣ ንባዕለይ ኮይነ ንኻልኦት ዜጋታት ዕድል ስራሕ ዝፈጥረሉ እዩ፤” ኢሉ እቲ መንእሰይ ይኹን  ወላዲ ዝኣመነ ምዃኑ እዩ። ስለዚ መሰረታዊ ዝኾነ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ይመፅእ ኣሎ ኢልና ክንድምድም ንኽእል ኢና።

 “ከም ውፅኢቱ እውን ልምዓታዊ ኣተሓሳስባ፣ ሞያዊ ዓቕምን ክእለትን ዝወነኑ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ተፈጢሮም። ካብኡ ሓሊፎም እውን ናብ ብርኪ ሰብ ሃፍቲ ዝተሰጋገሩ ቁፅሮም ብርክት ዝበሉ እዮም። ንኣብነት ብብርኪ ክልል 15 ሰነ 2006ዓ.ም ኣብ ዘካየድናዮ በዓል ሃርበኛታት ደኣንት ጥራሕ 299 ትካላት ደኣንት ናብ ማእኸላይ በዓል ሃፍቲ ክሰጋገሩ ክኢሎም እዮም።ኣብ 2007 ዓ.ም ድማ 349 ኣሰጋጊርና ኣለና።” ክብሉ ኣይተ ጥላሁን ይገልፁ።

ትካላት ደኣንት ናብ ማእኸላይ በዓል ሃፍቲ ምስተሰጋገሩ ካብቲ ናይ ደኣንት ደገፋት ይለቁ ማለት ኣይኮነን። ክሳብ መሊኦም ተጠናኺሮም ዝወፅኡ እቲ ድጋፍ ከም ዘሎ እዩ ዝቕፅል። ገለገሊኡ ከዓ ብዝተጠናኸረ መልክዑ እዩ ዝፍፀም። ንኣብነት ቀረብ ልቓሕ ብዝምልከት ኣብቲ “ማእቀፍ”(ዓንኬል) ክኣቱ ተገይሩ እዩ። ብፍላይ እቶም ዝተሰጋገሩ ኣብ ንኡስ ዘፈር “ማኑፋክቸሪንግ”፣ ከተማ ሕርሻ እንድሕር ኮይኖም፤ ኣብ “ማኑፋክቸሪንግ” ክሳብ ሓደ ሚልዮን ብር፣ ከተማ ሕርሻ ክሳብ 500 ሽሕ ብር ዝበፅሕ ልቓሕ ክወሃብ እዩ። 40 ምኢታዊ ብናይ ገንዘብ ቅድመ ዕቋር ወይ ናይ ገዛ ውሕስና እንተቕርቡ እውን  60 ምኢታዊ ብዘይ ውሕስና ድጋፍ ልቓሕ ረኺቦም ዝቕፅልሉ ኩነታት ኣሎ። ስለዚ ካብ ደገፋት “ማዕቀፍ”  ደኣንት ኣይወፅኡን ዘለው ማለት እዩ። ከም ትካል እናዓበዩ እንትኸዱ ድማ ምስ ባንኪ ልምዓት ክተኣሳሰሩ ይኽእሉ እዮም። ብባንኪ ልምዓት ካብ 20 ክሳብ 30 ምኢታዊ ትሕጃ እዮም ዝሕተቱ።

ካሊእ ድጋፍ እውን አሎ፤ ኣብ ትሕቲ ቢሮ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን ተጣይሹ ዘሎ ከይዲ ስራሕ ኣብ ማኒፋክቸሪንግ ንዝዋፈሩ ብቐጥታ ዝድግፍ እዩ። ብመሬት፣ ክእለትን ቴክኖሎጅን ብምጥንኻር  ምሉእ ደገፍ ይገብር። ናብ ማእኸላይ ኢተርፕራይዝ ተሰጋጊሮም ብማኑፋክቸሪንግ ንዝወፍሩ ትካላት ብመሰረት ኣብ ኢንዱስትሪ ዞን ዝተዳለወ ፕላን ካብ ሊዝ ጨረታ ወፃእ ወዓል ሕደር ዘይብሉ መሬት ይወሃቦም። ብተወሳኺ ግልጋሎታት ኢንዳስትሪያል ኤክስተንሽን (ብፍላይ ዓቕሚ ኣብ ዘለዎም ግልጋሎት ወሃብቲ ወኪላት ኢንዳስትሪ ኤክስተንሽን ኣብ ዘለውዎ) እቲ ድጋፍ ዝቕፅል እዩ። ዩኒቨርስቲ ኣክሱም፣ ዓዲግራትን መቐለን ነዞም ናብ ማእኸላይ ኢንተርፕራይዝ ዝተሰጋገሩ ኣብ ምውፃእዲዛይን፣ ተጠቀምቲ ቴክኖሎጅታት ክኾኑ ኣብ ምግባር ዝገብርዎ ሓገዝ ኣሎ። ስለዚ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ደገፋት ተጠናኺሮም እዮም ዝቕፅሉ።

ብድምር ናይዚ በዓል ዝለዓለ ዕላማ ብሉፃት ተሞክሮታት ምግፋሕ ኮይኑ ንሞዴላት ተሰጋገርቲ አፍልጦ ምሃብን ካብ ተመክርኦም ካልእ እውን ብተግባር ክመሃር ንምግባርን እዩ። በዚ ኣቢሉ መርኣያነት ሞዴላት ደኣንት እናሰፍሐን ኣብ ፅላል ደኣንት ዝሕቆፉ መናእሰይ ቁፅሮም እናበርከተን እንትኸይድ ፍልፍሉ ዘየቋርፅ ነትዒ ስትራተጂ ልምዓት ደኣንት በቲ ዝተነፀረሉ ኣንፈት እናተፈፀመ፣ ተጠቃምነት ህዝቢ እናገወደ፣  ፍትሓዊ ክፍፍል ስራሕን ሃፍትን ካብ እዋን ናብ እዋን እናማዕበለ ይኸይድ። እዚ ተረጋጊፁ ማለት ካብ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ተግባራዊ ኣብ ዝኸውን ካልኣይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝተትሓዘ ስግግር ኢንዳስትሪ እወንታዊ ትርጉም ዘለዎ ለውጢ ከምፅእ እዩ ማለት እዩ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010