እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5052318
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2415
2909
31432
4998067
84512
110388
5052318

Your IP: 54.198.134.104
2018-04-20 14:34

ተሃድሶና ዝፆሮ ዕዮ ገዛ

here we go
selam new

ዝተማልአ መስርሕን መሸጥን ደኣንት ንዝለዓለ ፍርያትን ተጠቃማይነትን

መስመር ተሃድሶ ዕላዊ መስመር ህወሓት ኮይኑ ተግባራዊ ምዃን ካብ ዝጅምር ልዕሊ 15 ዓመት ኮይንዎ ኣሎ። ኣብቶም ዝሓለፉ 15 ዓመት ብልምዓታውን ዴሞክራስያውን መስመር ከምኡ እውን ካብቲ መስመር ዝፍልፍሉ ፖሊስን ስትራቴጅን ማእኸል ብምግባር ኣብ ገፀርን ከተማን መርኣያ ዝኾኑ ውፅኢታት ተመዝጊቦም እዮም። ህዝቢ ፍትሓዊ ብዝኾነ መንገዲ ተጠቃሚ ምዃን ስለዝጀመረ ነቲ ዝረኸቦ ረብሓ እናስተማቐረ ተወሰኽቲ ረብሓታት ንክረጋገፅሉ ዘየቋርፁ ጠለባት ዘቕርበሉን ቀፃሊ ዕብየትን ለውጥን ንምምፃእ ብቐፃልነት ድፍኢት ዝፈጥረሉን ጉዕዞ ተሃድሶ ካብ ሓደ ምዕራፍ ናብ ካልእ ምዕራፍ እናተሰጋገረ መፂኡ እዩ። እዚ ብዓይኒ ከተማታት እንትርአ ናይ ባዕሉ ድሕረ ባይታን ውፅኢትን ሒዙ ዝርከብ እንትኸውን ልምዓት ከተማታት ብቐንዱ ዝተጀመረ ድማ ድሕሪ እቲ ብ1993 ዓ.ም ዝተሳለጠ ምንቅስቓስ ተሃድሶ እዩ። ምኽንያቱ ቅድሚ ተሃድሶ ልምዓት ከተማታት ዝምርሐሉ ንፁር ኣንፈት ኣይነበረን። እኳ ድኣስ ምስ ኣንፈት ገጠር ተጃሚሉ ዝኸይድ ነይሩ። ድሕሪ ተሃድሶ ግን ንፁር ኣንፈት ተቐሚጡ ከተማታት ስሉጥ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት ምምዝጋብ ጀሚረን ኣለዋ።

ንልምዓት ከተማታት ቀንዲ መበገሲ ሃፍቲ ዝተወሰደ ከዓ እቲ ኣብ ከተማታት ዝነብር ጉልበት ሰራሕተኛ ህዝቢ እዩ። ብፍላይ መንእሰይ ሓይሊ ኣብቲ ዘለዎ ጉልበት ክእለት ንክውስኸሉ ስልጠናታትን ካልኦት ደገፋትን ክረክብ ብምግባር ዓርሱ ዝኽእለሉን ሃፍቲ ዝፈጥረሉን ኩነታት እናተመቻቸወ መፂኡ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ እውን ብተመሳሳሊ ግቡእ ኣመራርሓን ደገፍን ክረኽባ ብምግባር ኣብ ልምዓት ብቀጥታ ተሳተፍትን ተጠቀምትን ክኾና እናተገበረ ዝመፀ ኮይኑ ከምዚ ዝበሉ ለውጥታት ክመፅኡ ዝኸኣሉ ድሕሪ ተሃድሶ ብዝተነፀረ ስትራቴጂ ልምዓት ደኣንትን ማእኸለዎት ትካላት ንግድን እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ዘፈርን ከይድን ግን በብ ከባቢታቱ ብጥንካረን ጉድለትን ዝግለፁ ስራሕቲ ደኣንት ኣለዉ። ካብዚ ተበጊስናን ንዳግማይ ተሃድሶ ማእኸል ገይርናን ኣብ ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ 2010 ዓ.ም ንዝነበረ ምንቅስቓስ ደኣንት ከተማ ማይጨው ዳህሲስናዮ ኣለና።

ቤት ፅሕፈት ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ከተማታትን ከተማ ማይጨው ብመዳይ መድረኽ ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ማእኸል ገይሩ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ፍርቂ ዓመት ዝነበርዎ ጥንካረታትን ጉድለታትን ብዝርዝር ዝገምገመ ምዃኑ ብመርኣዩ ነጥብታት ኣደጊፎም ዝገለፁልና ሓላፊ እቲ ቤት ፅሕፈት ኣይተ መሰለ ኣባዲ እዮም። ማእኸል ነጥብታት እቲ ገምጋም ድማ ምስ ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን፣ ክእለት፣ ቀረብ እታዎታትን ምምላእ ናውትን፣ ኣሰራርሓን ኣወዳድባን ከምኡ እውን ደገፍን ክትትልን ዝምልከት እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ሕድሕድ ነጥብታት ዝተቐመጡ መደምደምታታት ክንወስድ ከለና ምስ ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ተዛሚዱ ዝተቐመጡ ጥንከረታትን ሕፅረታትን ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ ደኣንት ብውልቀን ብውዳበን ኮይንካ ምስራሕ ዝሓሸ ኢኮኖሚያዊ ሃፍቲ ከምዝፈጥር ብኣረኣእያ ደረጃ ኣብ ሕብረተሰብ ከተማታት ለውጢ መነባብሮ እናመፅአ ምዃኑ ተገምጊሙ ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ ቁፅሪ በብግዜኡ ናብ ደኣንት ዝኣትዉ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ምውሳኽ እዩ ዝርከብ። ነዚ መርአዪ ዝኸውን ኣብዚ ዓመት ከም ከተማ 2,771 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 4,200 ደለይቲ ስራሕ ወገናት ኣብ ምድላው ምዕራፍ ብመፅናዕቲ ተነፂሮም እዮም።

ብመሰረት ዝተነፀረ ኣንፈት ናብ ተግባር ምዕራፍ ምስ ተኣተወ 1,973 ደቂ ኣንስትዮ ተረባሕቲ ዝኾናሎም 3,451 ኣካላት ብደኣንት ክሳብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት ተጠቀምቲ ዝተፈላለዩ ዕድላት ስራሕ ኮይኖም ኣለዉ። እቲ ካልእ ከም ጥንካረ ዝውሰድ ኣብ ኮንስትራክሽን ብማሕበር ይኹን ብውልቀ ዝነበረ ተግባርን ኣተሓሳስባን ኣካብነት ክራይ ዋላ እኳ ሕዚ እውን ኽትትል ዘድልዮ እንተኾነ ብኣብዝሓ ግን ልምዓታዊ መንገዲ ሒዝካ ምስራሕ ተጠናኺሩ ዝኸደሉ ኩነታት እዩ ዘሎ።

ኣብ ክሊ ከምዚ ዝበሉ ናይ ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ጥንካረታት ትኹረት ዝሓቱ ጉድለታት ምህላዎም ከዓ ተነፂሮም እዮም። ካብቶም ጉድለታት እቲ ሓደ ኣብ ዙርያ ስራሕቲ ዝረኣዩ ተግባራትን ኣተሓሳስባን ኣካብነት ክራይ ፍልፍሎም ብዝርዝር ፈሊኻ ተወዲብካ ኣብ ምቅልላስ ውስንነት ምህላው እዩ። ምስዚ ተዛሚዱ በብደረጅኡ ኣብ ዘለው ፈፀምቲ ኣካላት ደኣንት ዝረኣዩ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ቀፃልነት ብዘለዎ ኩነታት እናተኸታተልካ መአረምታ ስጉምቲ ዘይምውሳድ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ በብደረጅኡ ዝወሃቡ መንግስታዊ ደገፋት ዓርሰ ተበግሶ ሒዝካ ብመንፅር ቆራፅነትን ዝተወደበ ሰራዊትን ኣብ ምፍፃም እውን ውሱንነት ይርአ።

ካብቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ፀገማት ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ብተወሳኺ እቲ ካልእ ከም ጉድለት ዝተገምገመ ድማ ልቓሕ ውሕስና ፈንድ ተግባራዊ ዝግበር እኳ እንተኾነ ብምሉእ ወነ፣ ቆራፅነትን በቲ ዝድለ ደረጃን ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ዘይምኽኣል ከምኡ እውን ልቓሕ ዘይምምላስ ዝንባለታትን ተግባራትን ምህላዎም እዩ። ንኣብነት ኣብዚ 2010 ዓ.ም ከም ከተማ ንደኣንት ቅድም ኢሎም ካብ ዝተዓደሉ ዓይነታት ልቓሕ 14 ሚልዮንን 500 ሽሕን ብር ልቓሕ ክምለስ ትልሚ ተታሒዙ ነይሩ። ክሳብ ፍርቂ ዓመት ዝነበረ ፍፃመ እንትርአ ግን እቲ ሸሞንተ ሚልዮንን 342 ሽሕን 500 ብር (58 ምኢታዊ) ጥራሕ እዩ ክምለስ ክኢሉ ዘሎ። ኣብዚ ዓብይ ስራሕ ምስራሕ ክጠልብ ምዃኑ እዩ ዘርእየና። ምኽንያቱ ዝተዓደለ ልቓሕ እንተዘይተመሊሱ ንሓደሽቲ ደለይቲ ልቓሕ ፍልፍል ልቓሕ ኣብ ምቕራብ ዘጓትት እዩ።

ምስ ስራሕቲ ደኣንትን መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስን ተዛሚዱ እቲ ካልእ ብትኹረት ዝተርኣየ ነጥቢ ብመንፅር ክእለት ዘሎ ጉድለት እዩ። ንኣብነት መምህራን ቴክኒክን ሞያን ትምህርትን ስልጠናን ብኹሉ ዘፈር እኹል ክእለትን ፍልጠትን ሒዞም ብስሩዕ ይኹን ኢንዳስትሪያል ኤክስቴንሽን ንደኣንት ዝወሃቡ ደገፋት ክረኽቡ ዘይምግባር ኣሎ። ብተወሳኺ ጥቕሚ ዕቋር፣ ኣጠቓቕማን ምምላስን ልቓሕ ኣመልኪቱ ንመንቀሳቐስቲ ደኣንት ቅድሚ ልቓሕን ድሕሪ ልቓሕን እኹል ክትትል ዘይምግባር እውን ብጉድለት ዝተገምገመ ነጥቢ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፣ ትልሚ መረዳእታ ንምድላው ሓጋዝን ወሳንን ምዃኑ ተገንዚብካ ንፁር ትልሚ ንባዕልኻ ብምድላው ንውዳበታትን መንቀሳቐስቲ ደኣንትን ኣብ ምድጋፍ ጉድለታት ኣለዉ።

ብመዳይ ቀረብ እታወታትን ምምላእ ናውትን ዝግለፁ ጥንካረታትን ሕፅረታትን እንታይ ከም ዝመስሉ ምርኣይ እውን ኣገዳሲ እዩ። ከም ጥንካረ ካብ ዝተቐመጡ ነጥብታት መርአዪ ንምግላፅ ኣብ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ብውልቀን ውዳበን እታዎት ጠሊብኻ ክትሰርሕ ዘሎ ድልየት ዝሓሸ እዩ። ከምዚ ዝበለ ጥንካረ ዋላ እንተሃለወ ግን ብርክት ዝበሉ ጉድለታት ከዓ ኣለዉ። ንኣብነት ንግልጋሎት ደኣንት ዝውዕሉ ሓደሽቲ መስርሕን መሸጥን ቦታታት ብኣግባቡ ኣብ ጥቕሚ ዘይምውዓል፣ ህንፃኦም ዝተወድኡ መስርሕን መሸጥን ከም ማይ ዝበሉ መሰረተ ልምዓት ዘይምምላእ፣ ኣብ ኩሎም ዘርፍታት ደኣንት ዝተማልአ ፍልጠት ዘለዎምን ግቡእ ደገፍ ክህቡ ዝኽእሉን ሰብ ሞያ ዘይምርካብ ዝወለዶ ትሑት ስርዓት ደገፍ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ግዝያዊ መስርሒ ቦታ ተዋሂብዎም ብኣግባቡ ዘይሰርሑ 70 ዝኾኑ መንቀሳቐስቲ ዝሓዝዎ ንክምንጠሉ ኮሚቴ ዝወሰነሎም ክምንጠሉ ዘይምግባር ከም ዘሎ ብጉድለት ተገምጊሙ እዩ። ብሰንኪ እዚ ድማ ሕቶ ግዝያዊ መስርሒ ቦታ ዘለዎም ካልኦት ኣካላት ክሳብ ሕዚ ክወሃቡ ዘይምግባር ፀገም ሰናይ ምምሕዳር እናኾነ ይኸይድ ኣሎ። እዚ ብህፁፅ ክፍታሕ እናተገብኦ ዘይተፈትሐ ጉድለት እዩ።

ካብ ብኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ይኹን ክእለት ከምኡ እውን ብቀረብ እታዎታትን ምምላእ ናውትን ዝግለፁ ጥንካረታትን ድኽመታትን ምስ ኣሰራርሓን ኣወዳድባን ተዛሚዶም ክርኣዩ ዝግብኦም ዝተገምገሙ ነጥብታት ድማ ኣለዉ። ኣብዚ ብእወንታ ካብ ዝግለፁ ጉዳያት ሓደ፣ መብዛሕቲኦም መንቀሳቐስቲ ደኣንት ብመሰረታዊ ውዳበ፣ ዋህዮ፣ ጉጅለ ልምዓትን ኔት ዎርክን ተወዲቦም ዝንቀሳቐስሉ ኩነታት ኣሎ። ካብዚ ዝብገስ ከም ከተማ 16 መሰረታዊ ውዳበ፣ 129 ዋህዮታትን 691 ኔትዎርክታትን ኣለዋ። እዚ ኮይኑ ኣብዚ እውን ግን ቀለልቲ ዘይበሃሉ ጉድለታት ኣለዉ። ንኣብነት ቁልፍን ዓበይትን መደባት ንክፍፀሙ ህልኽ ሒዝካ ቆሪፅኻን መሓውር ኣንቀሳቒስካን ኣብ ምትሕብባር ክፍተት ኣሎ። ኣብ ግልጋሎት ሓደ ማእኸላት ይኹን ኢንዳስትርያል ኤክስቴንሽን ዘሎ በዓል ሞያ እውን ቆሪፁ ኣብ ምድጋፍ ሰፋሕቲ ፀገማት ኣለውዎ። ብፍላይ ኢንዳስትርያል ኤክስቴንሽን ካብ ኮሌጃት ክትወፅእ ዘይምድላይን ናብ ሓደ ማእኸል እንተኸይድና ጥቕማ ጥቕሚ ክጎድለና እዩ እናበልካ ሰንፈለል ምባልን ይረኣየሎም። ኣብ ክንዲ ንመደብ ንውልቀኻ ምጭናቕ ዝኣመሰሉ ፀገማት ዝተርኣዩ ምዃኖም ተገምጊሙ እዩ።

ምስ ደገፍን ክትትልን ተዛሚዱ ዝተገምገመ ብጥንካረ ዝግለፅ ካልእ ነጥቢ ኣብ ስርዓት ደገፍን ክትትልን እቲ ወረዳ ኣመራርሓ ጣብያታት ሒዙ ተመዲቡ ንምድጋፍ ዝገብሮ ፃዕሪ እዩ። ኣብ ግልጋሎት ሓደ ማእኸላት ዘለዉ ሰራሕተኛታት ደኣንት እውን ኣብ በብ ጣብይኡ ተመዲቦም ይሰርሑ እዮም። ይኹን እምበር እቲ ቀንዲ ፀገም ውዳበታት ሒዝካ በቲ ትካላዊ ኣሰራርሓ ካብቲ ካውንስል ደኣንት ጀሚሩ ኣብ ምድጋፍ ክፍተት ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ግልጋሎት ሓደ ማእኸልን ኢንዳስትርያል ኤክስቴንሽንን ድማ ብዝኸፍአ ንላዕሊ ምንቅዕራርን ኣተሓሳስባ ተፀባይነትን ዝወለዶ ካብ ላዕሊ መፂኡ ክሰርሓልካ ምድላይ ይርአ። ኣወዳድባታት መሰረታዊ ውዳበ፣ ዋህዮ፣ ጉጅለ ልምዓትን ኔትዎርክን ሒዝካ ኣብ ምድግጋፍ ይኹን ምምህሃር ከምኡ እውን ደገፍን ክትትልን ዘይምግባር፣ ንፀገማት እዋናዊ ምላሽ ዘይምሃብ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ንዕድል ስራሕ ሰፊሕ ብፅሒት ዘለዎም ዕድላት እናፈለኻ ኣብ ማኑፋክቸርንግ ፍሉይ ጠመተ ዘይምሃብ፣ ደገፍን ክትትልን ዘይምግባር ንኣብነት ኣብ ሼዳት ዘሎ ፀገም ምሕደራ ተዋዲድኻ ዘይምድጋፍ ዝኣመሳሰሉ ጉድለታት ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ምህላዎም ብዝርዝር ተገምጊሞም እዮም።

ነቶም ከምዚ ዝበሉ ገምጋማት እቲ ቤት ፅሕፈት መሰረት ብምግባር ኣብታ ከተማ ንዝርከቡ ውዳበታት ደኣንት ኣዘራሪብና ነይርና። ንኣብነት 20 ኣባላት ዘለዉዋ ኣብ ስራሕቲ ሕርሻ ከተማ ብፍላይ ኣብ ፀባ ላሕሚ እትነጥፍ ጉጅለ ልምዓት ህዳሰ ብደኣንት ካብ ዝነጥፉ ኣካላት ሓንቲ እያ። እዛ ጉጅለ ልምዓት ብቤት ፅሕፈት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ከተማታትን ዝግበረላ ደገፍ ዝነኣሰ ምዃኑ እዮም ኣቦ መንበር እታ ጉጅለ ልምዓት ኣይተ ሹምየ ኣባይ ዝገልፁ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ፅበት መስርሒ ቦታ ስለ ዘለዎም ነዚ እውን ተደጋጋሚ ሕቶ እናቕረቡ ክሳብ ሕዚ መልሲ ዘይረኸብሉ እዩ። ከምዚ ንዝበሉ ሕቶታት መልሲ ዘይህብ ምንባሩ እቲ ቤት ፅሕፈት እውን ኣብ ገምጋሙ ነፂሩ እዩ።

እቲ ቤት ፅሕፈት፣ መድረኻት ብዕምቆት ምህዳስ ብዓይኒ ስራሕቲ ደኣንት እንታይ ከም ዝመስል ብዝርዝር ዝረኣየሉ ኩነታት ኣሎ ኢልካ ምውሳድ ይከኣል። ፀገማትካ ብዝርዝር ምርኣይ ሓደ ጉዳይ ኮይኑ እቲ ወሳኒ ነጥቢ ግን ንዝተነፀሩን ዝተገምገሙን ጉድለታት ዳግማይ ከይፍጠሩ ኣንፈታት ኣቐሚጥካ ምስራሕ እዩ። ነዚኣ ብመንፈስ ግዘ የለን ተለዓዒልካ ዝተበደለ ህዝቢ ንምኽሓስ፣ ንመናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ብደኣንት ኣቢልካ ዝሓሸ ዕድል ስራሕ ብምፍጣር ተጠቃምነቶም ንምዕባይ ዝለዓለ ቆራፅነትን ተወፋይነትን ይሓትት። ምኽንያቱ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ነባሪ ከተማ ዕድል ስራሕ ካብ እንፈጥረሎምን ጉልበት ብስፍሓት ካብ እንጥቀመሎምን ዓውድታት እቲ ዝዓበየ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ እዩ። ምንቅስቓስ ደኣንት ንከተማታት ከም ሞተር ልምዓት ወሲድካ ምስራሕ በቲ ሓደ ገፅ ኣብ ከተማታት ንዝነብር ማሕበረሰብ ዕድል ስራሕ ይፈጥር፤ በቲ ካልእ ገፅ ካብ ስራሕቲ ደኣንት ብዝርከብ ኣታዊ እናተበገስካ ኢኮኖሚ ከተማታት ንምምሕያሽ ውፅኢቱ ዝዓበየ እዩ እሞ ዕጥቅታት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ተሓንጊጥካ ምርብራብ ይጠልብ መልእኽትና እዩ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010