የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4595451
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1812
2526
6938
4567652
33416
77308
4595451

Your IP: 54.90.207.75
2017-12-12 17:49

‘ዳናይት ዘ- ኣኽሱም’ ኣብነት ዋዕሮታት

here we go
selam new

                                       ካብ ቴክኖሎጅታት ትካል ዳናይት ዘኣኽሱም 

ነብሲ ወከፍ ሰብ ነናይ ባዕሉ ቃሕ ዝብሎን ዝፈትዎን ዓይነት ምግቢ ኣለዎ። ገለገሊኡ ድልየት ምግቡ ዝገልፆ ኣጠዓዒሙ ብምብላዕ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣፀቢቑ ምግቢ ብምስራሕ እውን እዩ። ኣብ ገዛውተን ኣፃብዕቲ ኢድ ዘቖርጥም ፀብሒ ዝሰርሓ ኣዴታት ብዙሓት እየን። ይኹን እምበር ናይቲ ከምዚ ዝበለ ሞያን ክእለትን ናብ ገንዘብ ዝቕይራን ንኻልኦት እውን ተረባሕቲ ዝገብራን ኣዴታት ቁፅረን ብዙሓት ኣይኮናን። ብኣንፃሩ ድማ ኣብ ከምዚ ዝበለ ተግባር ኣትየን መነባብሮአን ካብ ምልዋጥ ሓሊፈን ሽም ሃገረን ዘፀወዓ ውልቀ ዋዕሮታት ኣለዋ። ናብ ሰገር ባሕሪ እንተኸይድና በዚ መዳይ መርኣያ ዝኾነት ኣሜሪካዊት ዴብር ዴፈልድስ (ዴቢ) ንረክብ።

ዴቢ ቤተሰባ ብፈታዋይነት “ኩኲስ” ዝበሃል ዓይነት መግቢ ይፈልጡዋ። ኮይኑ ግና ብቤተሰባ ተሰሪሑ ዝቐረበላ ዘይኮነስ ባዕላ ሰሪሓ ንእተቕርቦ ኩኲስ እያ ኣዝያ እትፈቱ። ዝሰርሐቶም ኩኲሳት ሰባት ክጥዕሙላ እውን ልዑል ባህጊ ነይርዋ። ባህጋ ጋህዲ ንምግባር ሓደ መዓልቲ ካብ ዝሰርሓቶም ኩኲሳት ፍልይ ዝበለ ብ”ቸኮሌት” ኣቃሚማ ናብ ዕዳጋ ናይ ምቕራብ ሓሳብ ናብ ኣእምሮኣ መፀ። ይኹን እምበር እዚ ዝበሃል ክእለት ንግዲ ኣይነበራን። ርእሰማል ሕልማን ንሕልማ ተግባራዊ እትገብረሉ ፅቡቕ ውሕልናን ምድላው ኩኲስ ጥራሕ እዩ። ንሕልማ ጋህዲ ክትገብር “ፕሮጀክት” ቀሪፃ ልቓሕ ንምርካብ ናብ ባንኪ ኣብ ዝኸደትሉ ግዘ ብዙሓት ሰባት ቀሊዶምላ እዮም። ብሓቂ እውን እቲ ፕሮጀክት ቅድሚኡ ናብ ኣለቃሕቲ ባንኪ ቀሪቡ ኣይፈልጥን።

ኣካላት ኣመራርሓ ልቓሕ ናይ ዝሓተትሉ ባንኪ እውን ብዛዕባ ኣዋፃኣይነት ስራሕ ዴቢ ርግፀኛታት ንምዃን ተፀጊሞም ነይሮም። ዴቢ ግን ሓሳባታ ብዝርዝር ኣቕሪባ ስለዘእመነት ልቓሕ ረኸበት። ብመሰረት እቲ ዝረኸበቶ ልቓሕ ድማ  ኣብ ውሸጢ ፓሎኦልት ካሊፎርንያ 16 ነሓሰ 1997 ዓ/ም ፈረንጂ ፈላማይ መከፋፈሊ ኩኲስ ከፈተት። ካብቲ ዕለት እቲ ጀሚሩ ናይ ዴቢ ኩኲስ ኣብ መላእ ኣሜሪካ ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ኣሜሪካ ወፃኢ ዝለዓለ ተጠላብነትን ፍልጦን እናረኸበ መፀአ። ወ/ሮ ዴቢ ነቲ ስራሕ ሓደ ኢላ ምስ ጀመረት ድሕሪ 20 ዓመት ኣብ ኣሜሪካ ጥራሕ ልዕሊ 600 መከፋፈልን መፍረይን ኩኲስ ዝኸፈተት ኮይና ካብ ኣሜሪካ ወፃኢ ድማ 10 ማእኸላት መከፋፈልን መፍረይን ኩኲስ ንምኽፋት ዝኸኣለት ዋዕሮ እያ። ካብቲ ሞያ ተበጊሳ እውን ብዛዕባ ስርዓት ኣደላልዋ ምግቢ ዘምህሩ ዝተፈላለዩ መፅሓፍቲ  ኣሐቲማ እያ።

ነዚ ታሪኽ ዴቢ መበገሲ ዝገበርናሉ ቀንዲ ምኽንያት ምስ ናይ ዴቢ ተዛማድነት ንዘለዎ ስራሕ ክነልዕል ስለዝደለና እዩ። ነባርነታ ኣብ ዞባ ማእኸል፣ ከተማ ኣክሱም፣ ጣብያ ክንደያ ቀጠና ባዶ ክልተ እያ። ሽማ ወ/ሮ ይርጋለም ፀጋይ ትበሃል። ሽም መፀውዒ እቲ ዝኸፈተቶ ትካል ድማ “ዳናይት ዘ-ኣክሱም” ብዝብል ይፍለጥ። እቲ ትካል ኣብ 2005 ዓ/ም ስራሕ ዝጀመረ ኮይኑ መበገሲ ካፒታሉ ድማ 2‚500 ብር እዩ። በዓል ገዛ ወ/ሮ ይርጋለም፣ መምህር ሙዑዝ ገብረመድህን ይበሃሉ። ነቲ ናይ ኩኲስ ስራሕ ተመኩሮ መምፅኢ እውን ንሶም እዮም። መምህር ሙዑዝ ብስራሕቲ ኩኲስ ዝተዋፈሩ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ሓዎም ኣለውዎም። በዚ እዩ እውን ነቲ ተመኩሮ ንሶም ኣምፂኦም ወ/ሮ ይርጋለም ዝተቐበልኦ። ነቲ ስራሕ ቅድሚ ምጅማሮም ሰብኣይን ሰበይትን ሰራሕተኛታት መንግስቲ እዮም ነይሮም። ወ/ሮ ይርጋለም ኣብ ናይ ሕክምና ስራሕ “መደባይ ወለል” ኣብ ዝበሃል ቦታ ክልተ ዓመት ሰሪሐን እየን። መምህር ሙዑዝ ድማ ኣብ ሞያ መምህርነት እናገልገሉ ይርከቡ። ሰብኣይን ሰበይትን ነቲ ስራሕ እንትጅምሩ ሓደ ዝተረዳድእሉ ሓሳብ ነይሩ። ንሱ ከዓ መምህር ምዑዝ ለይቲ ኣብ ናይ ኩኲስ ሰራሕ ክሰርሑ ቀትሪ ድማ ከምህሩ። ወ/ሮ ይርጋለም ብወገነን ቀትሪ ኣብ ስርሐን ክውዕላ ሓሳብ እኳ እንተነበረ ነቲ ዝተጀመረ ስራሕ ንምቕፃል ግና ስራሕ መንግስቲ ገዲፈን እየን ናብ ስራሕቲ ኩኲስ ብምሉእ ልቢ ኣትየን።

ይኹን እምበር በብዓመቱ ዘፍርይዎ ዝነበሩ ፍርያት ካብ ምፍላጥ ዕዳጋ ሓሊፉ ዝሓሸ ትርፊ ዝርከበሉ ኣይነበረን። ሰብኣይን ሰበይትን ድማ በዚ ከይተደናገፁ ራኢይ ነዊሕ ግዘ ሒዞም ፍርያቶም እናፋለጡ ቐፂሎም። ብመሰረት እዚ መምህር ሙዑዝ ካብ ናይ ስራሕ መንግስቲ ወፃኢ ኣብ ዝነበሮም ግዘ ንፍርያት በዓልቲ ገዝኦም እናዘሩ ከፋልጡ ጀሚሮም። ንምፍላጥ ዘውፅእዎ ወፃእን ኣፋሊጦም ዝረኽብዎ ዝነበሩ ኣታውን ዘይጠዓዓም ምዃኑ ዋላ እንተፈለጡ ጉዕዞኦም ንቕድሚት ነበረ። ኣብ ምፍላጥ እቲ ስራሕ ባዕሎም እዮም ዝነጥፉ ነይሮም። ምኽንያቱ ፈላማይ ተግባሮም ነቲ ስራሕ ምፍላጥ ስለ ዝነበረ ሰራሕተኛ ኣይቆፀሩን።

ከምዚ ብዝበለ ኣገባብ ዝተጀመረን እናተጠናኸረ ዝቐፀለን ስራሕ ኩኲስ “ዳናይት ዘ- ኣክሱም” ስርሑ እናሓየለ ፍርያታት ብስኩት፣ዳቦ ቆሎንን ኩኲስን የፍሪ ኣሎ። ኣብ ወርሒ ግንቦት 2007 ዓ/ም ብሞያ ብቕዓተን ነቲ ስራሕ ዘስርሕ ክእለት ምውናነን ምስ ኣረጋገፃ ንስርሐን ወሰንቲ ዝበሃላ ሓደሽቲ ማሽናት ዓዲገን። ንፈለማ ግዘ ብ2‚500 ብር ዝተዓደገት ማሽን መጥበሲት ኩኲስ  ሐዚ 12 ሽሕ ብር ዝዋግኣ ማሽን ኣላተን። ብ45 ሽሕ ብር ከምኡ እውን 40 ሽሕ ብር ዝተዓደገት ማሽናት መልወሲ፣ መጋገሪ፣ መወሃሃድን መውፅኢ ቅርፅን እውን ኣለውወን። ካብ ንእሽተይ ብርኪ ጀሚረን ሐዚ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ዝሰጋገራ ዘለዋ ወ/ሮ ይርጋለም፣ “ሰብ ክኽእሎ እየ ኢሉ እንተሰሪሑ ክልወጥ ከምዝኽእል ብተግባር ኣረጋጊፀ ኣለኹ” በሃሊት እየን። ናይዚ ውፅኢት ድማ ኣብ ባንኪ ዝተዓቖረ ልዕሊ 100 ሽሕ ብር ኣለወን። እዚ ኮይኑ ኣብዝሓ ገንዘበን ኣብ ዕለታዊ ስራሕቲ ተንቀሳቓሲ እዩ።

ምስ ኩነታት ዕዳጋን ጠለብን ፍርያታት “ዳናይት ዘ-ኣክሱም” ተዛሚዱ እንትርአ እቲ ዝርገሐን ጠለብን ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ ትግራይ ካብ ከተማ ዓዲ ግራት ክሳብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ  ስፍሓት ዘለዎ ጠለብ ኣለዎ። ካብኡ ሓሊፉ ናብ ከተማ መቐለ ዝጠልቡ ዓማዊል ጀሚሮም ኣለዉ።እቲ ጠለብ በዚ ዘብቅዐ ኣይኮነን። ክሳብ ከተማ ባህርዳር እውን ነቲ ፍርያት ዝደልዩ ኣካላት ከምዘለዉ እየን ወ/ሮ ይርጋለም ዝገልፃ።

ብመንፅር መጠን ጠለብ ኣብ ሓደ ግዘ ወሲድካ እንትርአ እውን ዝሓሸ ለውጢ ኣሎ። እዚ ብኣብነት እንትቕመጥ ዝበዝሕ መከፋፈሊ ዘለወን ኣብ ከተማ ሽረ ምዃኑን ብመዓልቲ  ክሳብ 12 ሽሕ ብር ጠለብ ከም ዘሎን እየን ዝሕብራ። ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ ሸራሮ ክሳብ ሓሙሽተ ሽሕ ብር ብሓደ ግዘ ዝጥለበሉ ኩነታት ኣሎ። ከምዚ ብዝበለ ጉዕዞን ቀረብ ፍርያትን ክሳብ ሐዚ በቲ ክኸድኦ ዝግብአን ክያዶ ከይደን ኣለዋ። ናብ ዝለዓለ ብርኪ ናይ ምስግጋር ትልሚ ሒዘን እውን እናተንቀሳቐሳ እየን። ብመሰረት እዚ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ፋብሪካ ክሰግራ ነዊሕ ራይእ ሰኒቐን ይሰርሓ ከም ዘለዋ ኣረጋጊፀናልና እየን። ዝሓዝኦ ትልሚ ንምዕዋት ድማ ሕቶ መሬት ኣለወን። ሕቶአን ብምምሕዳር ከተማ ኣክሱም ክምለሰለን ድማ ተስፋ ከም ዘለወን ይዛረባ። እቲ ናይ መሬት ሕቶ ምስተመለሰለን ብተወሳኺ ሕቶ ልቓሕ ከም ዝህልወን እውን እየን ዝተዛረባ። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ ትካል ማእኸል ቤት ፅሕፈት፣ ቀረብ መጓዓዝያን ካልኦት ኣድለይቲ ዝበሃሉ ናውትን ከድልዩወን እዮም።

 ወ/ሮ ይርጋለም፣ ዘፍርይኦ ኩኲስ ካብ ግዘ ናብ ግዘ ተጠላብነቱ እናዕበየ ካብ ምምፅኡ ብተወሳኺ ስራሕ ንዘይነበረን ደቂ ኣንስትዮ ወገናት ዕድል ስራሕ ፈጢረን ከም ዘለዋ ገሊፀናልና እየን። ኣብ ትካል ዳናይት ዘ -ኣኽሱም ትሸዓተ ሰራሕተኛታት ዕድል ስራሕ ረኺበን ኣለዋ። ከከም ክእለተን ዝተሓተ 600 ብር ዝለዓለት ድማ 800 ብር ወርሓዊ መሃያ ይኽፈለን ኣሎ። ስለዚ ስራሕቲ ዳናይት ዘ- ኣክሱም ዘርእየና ናብ ሓደ ስራሕ ብምሉእ እምነትን ተበግሶን እንተኣቲኻ ለውጢ ዘሎ ምዃኑ እዩ። እቲ ለውጢ ካብ ንባዕልኻ ሓሊፉ ንኻልኦት ወገናት ተረባሒ ዝገብር ምዃኑ ድማ ትካል ዳናይት ዘ-ኣኽሱም ሓደ መርኣዪ እዩ።

ነቲ ከምዚ ዝበለ ስራሕ ብቤት ፅሕፈት ልምዓት ደኣንት፣ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ከተማ ኣኽሱም ዝግበረሉ ደገፍን ክትትልን እንታይ ከምዝመስል ምርኣዩ እውን ኣገዳሲ እዩ። ዕዳጋ ኣብ ምትእስሳር ይኹን ንስራሕቲ እቲ ትካል ዘድልዩ ደገፋት ኣብ ምሃብ ዝሓሸ ጅማሮ ኣሎ።

ወ/ሪት ፀሃይነሽ ካሕሱ፣ ካብተን ኣብ ትካል ዳናይት ዘ-ኣኽሱም ተቖፂረን እናሰርሓ ዝርከባ ሰራሕተኛታት ሓንቲ እያ። እታ ወገን ኣብቲ ትካል ተቖፂራ ስራሕ ካብ እትጅምር ከባቢ ሓደ ዓመት ከም ዝገበረት ትገልፅ። ስራሕ ክትጅምር ከላ ብ500 ብር ነይራ። ሐዚ እናዓበየትን ሞያ እናወሰኸትን ብምኻዳ ወርሓዊ መሃይኣ ናብ 600ብር ወሲኹ ኣሎ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ድማ ካብቲ በብወርሑ ዝኽፈላ ገንዘብ ብዝዛየደ ኣብቲ ትካል እትረኽቦ ዘላ ሞያ ዓብይ ምዃኑ እዩ። እዚ ከዓ ብቐፃሊ ናይ ባዕላ ትካል ንምምስራት ዘኽእላ ዓቕሚ ይፈጥረላ ከም ዘሎ ትዛረብ። ክሳብ ሐዚ ኣብ ምልዋስ፣ ምድሃፅን ምዕሻግን እኹል ዝኾነ ሞያ ከም ዝሓዘት እውን ብምሉእ እምነት ገሊፃትልና እያ።

ብኣጠቓላሊ እተን ኣብ መእተዊ ፅሑፍና ታሪኽ ጉዕዘአን ዝገለፅናየን ወ/ሮ ዴቢ ምስ ናይ ወ/ሮ ይርጋለም ፀጋይ ተመክሮን ከይድን ተዛማድነት ዘለዎ እዩ። ወ/ሮ ይርጋለም መበገሲ ካፒታለን 2‚500 ብር ነይሩ። ኣብዚ ሐዚ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ብር ሃፍተ ገነት ወኒነን ኣለዋ። ካብኡ ሓሊፉ ንትሸዓተ ወገናት  እውን ዕድል ስራሕ ፈጢረን እየን። መፃኢ ኣንፈተን ሰፊሕ እዩ። ትካል ዳናይት ዘ- ኣኽሱም ካብቲ ሐዚ ዘለዎ ብርኪ ናብ ዝለዓለ ናይ ፋብሪካ ደረጃ ንምስግጋር ትልሚ ፅባሕ ወ/ሮ ይርጋለምን በዓል ገዝአንን እዩ። ከምዚ ዝበሉ ብዝቐለለ መበገሲ ካፒታል ተጠቒምካ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ዘሰጋግሩ ብዙሓት ዘፈራት ስራሕ በብከባቢኡ ክስፋሕፍሑ መንግስቲ ይኹን ውድብ ንፁር ኣንፈት ቀሪፆም እናሰርሕሉ መፂኦም እዮም። ሐዚ እውን እንተኾነ ዝድለ ምትዕርራይ ኣወዳድባ ተገይሩ ንስራሕቲ ደኣንትን ተጠቃምነት ዜጋታትን ዝለዓለ ጠመተ ተዋሂቡ ይስርሐሉ ኣሎ። በብ ከባቢኡ ካብ ዝርከቡ ኣብነታውያን ተመኩሮታት መሰረት እናገበርካ ተረባሕነትካ ምዕባይን ንባዕልኻ ተረቢሕኻ ኣብ ዕብየት ሃገር ይኹን ፈጠራ ዕድል ስራሕ ንካልኦት ወገናት ምርባሕን ካብ ነብሲ ወከፍ ዜጋ ትፅቢት ዝግበር ዕማም ክኸውን ኣለዎ። ሰናይ ዓመት ይኹነልና።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 966
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010