የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መግለፂ

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

3934790
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2072
3222
13494
3899199
75503
446709
3934790

Your IP: 23.20.147.6
2017-05-25 16:20

ልምዓት ከተማን ዕማማት ሴፍትኔትን

here we go
selam new

መሓውራዊ መዋቕር ሓዱሽ ኤጀንሲ

 

ኢትዮጵያ ቀንዲ ፀላኢኣ ንዝኾነ ድኽነት ክተወግድ ጉዕዞ ህዳሰ ሓንፂፃ መሰረታዊ ለውጢ ብዘምፅእ ኣገባብ ኣብ ምንቅስቓስ ኣላ። ጉዕዞ ህዳሰ ብዘተኣማምኑ ፖሊሲታትን ስትራተጂታትን ልምዓት ገፀርን ከተማን እናተመርሐ ኣብነታዊ ለውጢ   እናርአየ ይርከብ። ቀንዲ ማእኸል እቲ ምንቅስቓስ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ተናጊፍካ ብምግቢ ዓርስኻ ካብ ምኽኣል ብዝሓለፈ ሕልፊ እቶት ንምርካብን ኢንድስትርያላዊ ለውጢ ንምምፃእን እዩ።

ካብቶም ስትራተጅታት ድማ ስትራቴጂ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ሓደ እዩ።እቲ ፕሮግራም ኣብ ገፀር ብተደጋጋሚ ንዘጋጥም ፀገም ውሕስነት ምግቢ ንምቕራፍ ይኹን ብዘላቕነት ውሕስና ምግቢ ንምርግጋፅ ዓሊሙ እናተሰርሐሉ መፂኡ እዩ። በዚ ኣቢሉ ድማ ኣብ ሓለዋ ስነ ከባቢ፣ ምስትኽኻል ስነ ምህዳር፣ ምጥቃም ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታት ሕርሻን ምዕባይ መፍረይነት ገፀርን እወንታዊ ውፅኢት ካብ ምምዝጋብ ብተወሳኺ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ሓረስቶት ርኡይ ዝኾኑ ለውጥታት ተረኺቦምሉ እዮም።

ይኹን እምበር እዚ ሃገራዊ ስትራቴጂ ኣብ ገፀር ጥራሕ ትኹረት ብምግባር ኣብ ከተማታት ዘሎ ፀገም ውሕስነት ምግቢ ብቀጥታ ንምፍታሕ እናተሰርሐሉ ኣይፀንሐን። ከተማታት እውን ካብ ገፀር ዝቐርቡ ፍርያታት ሕርሻ ጥራሕ እናተጠቐማ ይኹን ብዝተፈላለዩ ኣካላት ንድኻ ነባሪአን ተባሂሎም ዝቐርቡ መሰረታዊ ሸቐጣት ምግቢ  ብምክፍፋል ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማታት መሊኡ ክረጋገፅ ኣይከኣለን።

ካብዚ ብምብጋስ መንግስቲ ብኣወዳድባ ደኣንት ኣቢሉ ስትራቴጂ ልምዓት ሴፍትኔት ከተማ ከም ሓደ ሃገራዊ ፕሮግራም ተግባራዊ ክኸውን ካብ 2009 በጀት ዓመት ጀሚሩ ኣተኣታትዩዎ ኣሎ።ኣብ ተግባር ውዒሉ ብዝተተለመሉ ሸቶ ንክፍፀም ድማ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ትግራይ ካብ 18 ክሳብ 20 ጥሪ 2009 ዓ.ም ምስ መሓውር ወረዳታትን ምምሕዳር ከተማታትን ኣብ ከተማ ዓድግራት ገምጋማዊ ስልጠና ኣካይዱ ነይሩ።ካብቲ መድረኽ ተበጊስና ብዛዕባ ሓዱሽ ኣወዳድባ እቲ ኤጀንሲ፣ እንታይነትን ዕላማን ውሕስነት ምግቢ፣ ኣገባብ ኣተገባብራን ካልኦት ዝተርኣዩ ጉዳያትን መሰረት ብምግባር ኣብዚ ሕታም ኣተኣናጊድናዮ ኣለና።

ክሳብ 2008 ዓ.ም ኣብ ትግራይ ስትራቴጂ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማታት ከፈፅም ዝኽእል ኣወዳድባ ኣይነበረን። ካብ 30 ሰነ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ግና ብቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብኣዋጅ ቁፅሪ 278/2008፣ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ከም ሓደ ቤት ዕዮ ተጣይሹ ኣሎ። ቀንዲ ዕማም እዚ ቤት ዕዮ ንምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማታትን ተጠቃምነት ደኣንትን ማእኸል ገይሩ ምስራሕ እዩ።እዚ ኣወዳድባ ዘድለየሉ ምኽንያት ምርግጋፅ ውሕስነት ምግብን ፈጠራ ዕድል ስራሕን ከተማታት፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ፀገም ስእነት ስራሕ ብምቕራፍ፣ ዜጋታት ዝተመጣጠነ ምግቢ ክረኽቡን መፍረይቲ ክኾኑን ብምሕጋዝ ህዝቢ ካብ ድኽነት ንምንጋፍ ቁልፊ መሳርሑ ምዃኑ ስለ ዝተኣመነሉ እዩ።እቲ ስትራተጂ ድኻታት ንዝኾኑ ነበርቲ ከተማታት ጥራሕ ብዝርዝር ፈልዩ ብፍሉይ ተጠቀምቲ ዝገብር ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ዝሓዘ እዩ።

ኣይተ ወረደ  እምነኣለ ኣብ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ውሕስነት ምግቢ ከተማታት እዮም። ከም ኣገላልፃ ኣይተ ወረደ፣ ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ማለት ነብሲ ወከፍ ዜጋ መጠንን ፅርየትን ብዘማእኸለ ብዘላቕነትን ብዘይተቖራረፀ ኩነትታን ንነፍሲ ወከፍ መዓልታዊ ዝውሰድ ምግቢ 2,200 ካሎሪ ትሕዝቶ ክበፅሕ ናይ ምግባር ከይዲ እዩ።በዚ ኣቢሉ ህዝቢ ጥዕንኡ ዝተሓለወን መፍረያይ ክኸውን ናይ ምግባር ኣገባብ ዝሓዘ ፕሮግራም እዩ።

ኣይተ ወረደ ስእነት ውሕስና ምግቢ ሱር ዝሰደደን ግዝያዊ ተባሂሉ ኣብ ክልተ ከፊልካ ምርኣይ ከምዝከኣል ብምግላፅ ነዚኦም እንትትንትኑ፤ ሱር ዝሰደደ ስእነት ውሕስና ምግቢ ብኣብዝሓ ብብርኪ መራሒ ስድራ ምምንማን ሃፍቲ ዘመላኽት እንትኸውን ስእነት ግዝያዊ ውሕስና ምግቢ ድማ ብሰብ ሰራሕ ይኹን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ ዝፍጠር ግን ድማ ሃንደበታዊ ሕፅረት ቀረብ ምግቢ ማለት እዩ። ነዚ ምኽንያት ዝኾኑ መሰረታዊ መበገስታት ከዓ ኣለዉ። ካብቶም መበገስታት ገሊኦም ኣብ ዜጋታት ትሑት ዝኾነ መንፈስ ስራሕ እንተሃልዩ፣ ጉድለት ልምዓታዊ ሰናይ ምምሕዳር እንትፍጠር፣ ስርዓት ሓለዋ ስነ ከባቢ ዘይምጥንኻር ካብኡ ሓሊፉ ምስ ኣታዊ ዘይመጣጠን ምጣነ ስድራ እንትህሉ እዩ። ብተወሳኺ ፍልሰት ህዝቢ ካብ ገፀር ናብ ከተማ እውን ባዕሉ ዓብይ ፅልዋ ኣለዎ።

ብመሰረት እዚ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከተማታት ከም ሓደ ስትራቴጂ ክተኣታቶ እንተሎ ተቓላዕቲ ዝበሃሉ ክፋላት ሕብረተሰብ ብመፅናዕቲ ድሕሪ ምንፃር እዩ። ንሳቶም እውን ትሑት ኣታዊ ዘለዎም ክፋላት ሕብረተሰብ፣ ጎደና ሓደር፣ ብልመና ዝመሓዳደሩ፣ ብፋይቶትነት ዝመሓደራ፣ ስራሕ ዘይብሎም ዜጋታት፣  ፍሉይ ደገፍ ዘድልዮም ክፋላት ሕብረተሰብ ከምኡ እውን ተጠቀምቲ ኣደንዘዝቲ ዕፃት እዮም። ካብዚ ተበጊስካ ነቶም ክፋላት ሕብረተሰብ ምሕጋዝን ምፍጣር ዕድላት ስራሕን ግዘ ዘይወሃቦ ኢሉ እውን ብፍሉይ ክስርሐሉ ዝግባእ ጉዳይ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ምኽንያቱ ቅድም ኢሉ ከም ሃገር ተቐሪፁ ተግባራዊ እናኾነ ዝፀንሐ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣፈፃፅምኡ ኣብ ገፀር ዘተኮረ ብምንባሩ ንነበርቲ ከተማታት ፍሉይ መቕረፊ ፀገም ውሕስነት ምግብን መለዓዓሊ ልምዓትን ኣይነበረን። ስለዚ ሓፈሻዊ ዕላማ እቲ ፕሮግራም ንዜጋታት እኹል ዕድል ስራሕ በብከባቢኦም ብምፍጣር ካብ መስመር ድኽነት ንታሕቲ ዘሎ መነባብሮ ዜጋታት ብቐፃልነት እናቐነሰ ክኸይድ ንምግባር እዩ።

ካብቲ ሓፈሻዊ ዕላማ ዝብገሱ ዝርዝር ዕላማታት ድማ ኣለዉ።ካብኣቶም እቲ ሓደ፣ ኣብ  ከተማታት ኣብ ስራሕ ምውፋር ዘሎ ዝተዛበዐ ኣረኣእያ ብምስትኽኻል፣ ኣተሓሳስባ ፈጠራይነት ስራሕ ብምህናፅ ናይ ድኻ ድኻ ዝበሃሉ ክፋላት ሕብረተሰብ ፈሊኻ ተጠቀምቲ ብምግባር ዕለታዊ ኣታዊኦም እናወሰኸ ዘተኣማምን ውሕስና ምግቢ ንምርግጋፅ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ስራሕ ዘይተዋፈሩ ናብ ዝተፈላለየ ጠንቅታት ማሕበራዊ ናብራ ንምቅላዕ ኣብ ድርኩኺት ዝርከቡ ናይ ድኻ ድኻ ዝኾኑ ስራሕ ዘይብሎም መናእሰይ እውን ኣብ ዘለውዎ ከባቢ መፍረይቲ ኮይኖም ዓርሶም ንክኽእሉን ንዕብየት ሃገር ዝእጃሞም ብፅሒት ንክፍፅሙን ይገብር።

ካብዚ ተወሳኺ ካብ መስመር ድኽነት ንታሕቲ ዝኾኑ ደቆም ከምህሩ ዘይከኣሉ ወለድን ወለዲ ዘይብሎም ህፃናትን ካብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከተማ ዝረኽብዎ ኣታዊ እናተጠቐሙ ሕፅረት ምግቦም ካብ ምቕራፍ ብዝሓለፈ ተምሃሮ ትምህርቶም ንከየቋርፁ ዘኽእል ባይታ  ይፈጥር። ብተመሳሳሊ ሰሪሖም መነባብርኦም ንምልዋጥ ዓቕሚ ዘይብሎምን ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎምን ዜጋታት እውን በቲ ፕሮግራም ግልጋሎት ማሕበራዊ ሓለዋ ዝረኽብሉ ኩነታት ኣሎ።

ዝርዝር ዕላማታት ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከተማታት እዚኣቶም ጥራሕ ኣይኮኑን። ብካልእ ዓይኒ ክንርእዮ ከለና ንምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማ ሓጋዚ ዝኸውን ናይ ፅንዓት፣ ምርምር፣ መረዳእታን መተኣኻኸቢ ሃፍትን  እዩ። እቲ ፕሮግራም ኣብ ከተማታት ዝትግበረሎም ዓውደ ስራሕቲ ድማ ፕሮጀክት ሓምለዋይ ልምዓት፣ ዝተዋደደ ስራሕቲ ልምዓት ተፋሰስ፣ ምእላይን ምውጋድን ጓሓፍ፣ ሕርሻ ከተማ ወዘተ እዮም።

ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከተማታት በቲ ዝተነፀረሉ ኣንፈት ንክዕወት ብሓላፍነት ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ትግራይ እኳ እንተተትሓዘ ተሳትፎ ካልኦት ኣካላት ዝጠልብ ምዃኑ ግን ምግንዛብ የድሊ። ካብዚ ዝብገስ ኣብያተ ዕዮ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን፣ ቢሮ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን፣ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና፣ ቢሮ ልምዓት ገፀርን ሕርሻን ኣብቲ ፕሮግራም ዝለዓለ ሓላፍነት ኣለዎም። ምስ እዚ ጎድና ጎድኒ ቢሮ ፍትሒ፣ ትልምን ፋይናንስን፣ ትምህርቲ፣ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን፣ ባህልን ቱሪዝምን እውን ዘለዎም ብፅሒት ብዝርዝር ኣብቲ ስትራቴጂ ተነፂሩ ኣሎ።

መርሃ ግብሪ እቲ ፕሮግራም በብሓሙሽተ ዓመት ዝትግበር ኮይኑ ነዚ ዘድሊ በጀት ድማ 300 ሽሕ ዶላር (ሽዱሽተ ነጥቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ብር) ከም ዝኾነ እዮም ኣይተ ወረደ ዘረድኡ። ፍልፍል ናይቲ በጀት ድማ 50 ምኢታዊ ብልቓሕ ካብ ባንኪ ዓለም ከምኡ እውን 150 ሽሕ ዶላር መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዝምድቦ በጀት እዩ።

በዚ ኣገባብ እዚ እቲ ፕሮግራም ን10 ዓመታት ቀፃልነት ዘለዎ ኮይኑ ከም ሃገር በዝሒ ህዝቢ መሰረት ብምግባር ኣብ 972 ከተማታት ክትግበር ትፅቢት ይግበረሉ። ከም ክልል ትግራይ ወሲድካ እንትርአ እውን ኣብ 58 ከተማታት ክትግበር ትልሚ ተታሒዝሉ ኣሎ። ካብተን ጠቕላላ ብትልሚ ዝተትሓዛ ከተማታት ትግራይ ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማታት ቀዳማይ ወያነ፣ ሓወልትን ሓድነትን ንፈተነ ተጀሚሩ እዩ። ኣብተን ክፍለ ከተማታት ዝነብሩ 4‚200 ሰሪሖም ዝድገፉን 800 ብቐጥታ ተሓገዝትን ወገናት ተረባሕቲ ንምዃን ድማ በቲ ፕሮግራም ተሓቚፎም እዮም። ስለዚ ኣብ ከይዲ ዝተረኸቡ ተመክሮታት እናስፋሕኻ ኣብ ቀፀልቲ ሰለስተ ዓመት  ኣብ ኹለን ክፍላተ ከተማ መቐለ ክትግበር እዩ። ድሕሪ እዚ እዩ ናብ 58 ከተማታት ትግራይ ክሰፍሕ ዝኽእል።

እቲ ኣብ ከተማ ዓዲ ግራት ዝተሳለጠ መድረኽ ገምጋማዊ ስልጠና ነቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ስራሕትን ከይድታቶምን መሰረት ብምግባር ሓደ ዓይነት ርድኢትን ድልውነትን ንክህሉ ዝዓለመ ነይሩ። ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና እውን ዝተውሃቦም ኣስተምህሮ ዝሓሸ ድልውነትን ግልፅነትን ከም ዝፈጠረሎም እዮም ዘረድኡ። ወ/ሮ ኣፀደ ገብረማርያም ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ወረዳ ደጉዓ ተምቤን እየን። ንሰን ከም ዝገለፅኦ ከም ደኣንት ተገይሩ ዘሎ ሓዱሽ ኣወዳድባ፤ ምጅማር ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ንነበርቲ ከተማ ኣብ ፈጠራ ዕድላት ስራሕ ይኹን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ እወንታዊ ረብሓ ኣለዎ።

ብድምር ኣብ ምዕዋት ጉዕዞ ህዳሰ ብፍላይ ድማ ምስ ልምዓት ከተማታትን ተጠቃምነት ውዳበታት ደኣንትን መሪሕ ብፅሒቶም ክፍፅሙ ሓላፍነት ዘለዎም ሰራዊት ደኣንት በብዝተዋፈርሎም ዓውደ ስራሕቲ ሰስርሖም እናሰርሑን እናተናበቡን ክኸዱ ይግባእ። እቶም ኣብ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ዝህልዉ ስራሕቲ ዕድላት ፈጠራ እውን ብደኣንት እናወደብካ ምስራሕ ልዑል ጠመተ ዝሓቱ እዮም። መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ተወዲቦም ተረባሕቲ ካብ ዝኾኑሎም ፓኬጃት ድማ እቲ ኣብ 2009 ዓ.ም ተግባራዊ ምዃን ጀሚሩ ዘሎ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓደ እዩ። እቲ ፕሮግራም ካብ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ብዝሓለፈ ኣብ ልምዓት ከተማታት ዓብይ ረብሓ ኣለዎ። በዚ ኣቢልካ ንዝመፅእ ለውጢ ድማ  ዝተዋደደ ርብርብ ዘድልዮ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ነዚ ብኣግባቡ ተገንዚብካ ምስራሕ ይጠልብ።  


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 953
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት የካቲት 2009