እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812452
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1712
3314
11498
4777565
44713
108196
4812452

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:17

ሃርበኛታት ካልኣይ ምዕራፍ

here we go
selam new

“ድኽነትን ስእነት ስራሕን ከተማታት ንምቕናስን ዘፈር ልምዓት

ኢንዳስትሪ ንምዕባይን ደኣንት ወሳኒ ግደ ኣለዎ።

             ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስኣለም ባሌማ

ቀዳማይ ክፋል

ስትራተጂክ ትልሚ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን “ትራንስፎርሜሽንን” ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ትግራይ ከምዘመላኽቶ፣ በዝሒ ነባሪ ከተማታት ትግራይካብቲ ሐዚ ዝርከብሉ 28 ምኢታዊ፣ ኣብ 2012 ዓ/ም ናብ 30 ምኢታዊ ክዓቢ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ነዚ ወሰኽ ህዝቢ ዘተኣናግድ ዕድል ስራሕ ብምፍጣርመጠን ስእነት ስራሕ ሐዚ ካብ ዘለዎ 17 ሚኢታዊ ኣብ መወዳእታ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ናብ ትሕቲ 10 ምኢታዊ ክንኪ ክግበር እዩ። ብተወሳኺ ድማ መጠን ድኽነት ካብ 23 ነጥቢ 4 ምኢታዊ ናብ ትሕቲ 12 ምኢታዊ ንምቕናስ ይስራሕ ከምዘሎ እቲ ስትራተጂክ ትልሚ ይሕብር። ስለዚ ደኣንት ነዚ ኣብ ምፍፃም ዝለዓለ ብፅሒት ካብ ዘለዎም ዘፈራት ልምዓት ሓደ እዩ።

ነዚ ንምዕዋትእውን ብዋናነት ኣብ ከይዲ ትግበራ ዘጋጥሙ ክፍተታት ክእለት፣ ኣረኣእያ፣ ቴክኖሎጂ፣ ኣሰራርሓን እታወትን ንምፍታሕ ሰፊሕ ምንቅስቓስ ይግበር ኣሎ። ብኻሊእ ወገን ድማ ብሉፅ ተመክሮ ደኣንት ብምስፋሕ ኣብ መንጎ ደኣንት ዝተመጣጠነ ኣፈፃፅማ ንኽህሉን ንብሉፃት ብምትብባዕ እወንታዊ መንፈስ ንሕንሕ ንምፍጣርን ብትኹረት ይስራሕ ኣሎ። ነዚ መሰረት ብምግባር፣ ኤጀንሲ ልምዓት ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ ትግራይ ብምኽንያት መዓልቲ ሰማታት ንሻብዓይ ግዘ በዓል ቅነሃርበኛታት ልምዓት ደኣንት ኣሳሊጡ እዩ።

“ሰራዊት ደኣንት ብምጥንኻር፣ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ብምንጋስ ሰማእታትና ንኽሓስ!” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ጭርሖ ምርኢት ፍርያት ንግድን ባዛርን ደኣንት፣ ዑደት ኣብ ብሉፃት ስራሕቲ ደኣንት ከተማ መቐለን መድረኽ ዘተን ተኻይዶም እዮም። ብዘይካ እዚ መርኣያ ውዳበታት ደኣንት፣ ትካላት ደኣንት፣ መንቀሳቐስቲ ጉድኣት ኣካላት ደኣንት፣ ደቂ ኣንስትዮ መንቀሳቐስቲ ደኣንትን ፖለቲካዊ፣ ሞያውን ገንዘባውን ደገፍ ዝገበሩ ሰብሞያን መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ሽልማትን ኣፍልጦን ተዋሂብዎም እዩ። ካብ ኣናእሽተይ ናብ ማእኸላይ ብርኪ ሃፍቲ ዝተሰጋገሩ መንቀሳቐስቲ ደኣንት እውን ክምረቑ ክኢሎም እዮም።

ኣብቲ ዕለት ናይ ክብሪ ጋሻ እቲ መድረኽ ስነ ስርዓት ሽልማትን ኣፍልጦ ደኣንትንዝነበሩ ምክትል ርእሰ ምምሕዳርን ሓላፊ ቢሮ ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዳስትርን ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስኣለም ባሌማ፣ ህዝቢ ትግራይ ንህልውንኡ ኣብ ሓደጋ ዘውደቐ ስርዓት ንምድምሳስ 17 ዓመት ኣብ ዘካየዶ መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ መስዋእትን መቑሰልትን ከምዝኸፈለ ተዛሪቦም። ህዝቢ ትግራይ፣ ኣብ ዘካየዶ ቃልሲዝተኸሎ ህዝባውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ተጠቃሚ ሰላም፣ ልምዓትን ዲሞክራስን ይኸውን ኣሎ።ካብኡ ሓሊፉእቲ ኣብ ከተማታት ተጣይሾም ብዘለዉ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ ኣቢሉ ዝረጋገፅ ዘሎ ፍትሓዊ ተሳትፎን ተጠቃምነትን ልምዓት ናይዚ ኣብነት እዩ።

“ድኽነትን ስእነት ስራሕን ከተማታት ንምቕናስን ዘፈር ልምዓት ኢንዳስትሪ ንምዕባይን ደኣንት ወሳኒ ግደ ኣለዎ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ውሕስነት ምግቢኣረጋጊፀን ኣብ ዝለዓለ ብርኪ ዕብየት ኢንዳስትሪ በፂሐን ዝርከባ ሃገራት ዓለም ፍልፍለን ልምዓት ደኣንት እዩ። ልምዓት ደኣንት ኣብ ሃገርና እውን ተመሳሳሊ ተልእኾ እዩ ዘለዎ” ይብሉ ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስኣለም ባሌማ። ደኣንት ብውሱን መበገሲ ርእሰማልን መስርሕ ቦታን ክጣየሽ ዝኽእልን ሰፊሕ ሓይሊሰብ ዝጠልብን ዘፈር እዩ። ነዚ መሰረት ብምግባር ዛጊድ ብዝተገበረ ሰፊሕ ምንቅስቓሰ እውን ድኽነትን ስእነት ስራሕን ከተማታት ትግራይ ደረጃ ብደረጃ ይቕንስ ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ ከም ሃገር ኣብቶም ቀፂሎም ዘለዉ ዓመታት ክንበፅሖ ዝዓለምናዮ “ፖሊሲ ኢንዳስትሪ ዝመርሖ ቁጠባ” ቀንዲ ፍልፍሉ ልምዓት ደኣንት ስለዝኾነ ልዑል ቆላሕታ ተዋሂብዎ ይስረሐሉ ምህላዉ ይፍለጥ።

“ብፍላይ ናብ ብርኪ ማእኸላይ ሰብ ሃፍቲ ተሰጋጊሮም ዝተመረቑ መንቀሳቐስቲ ደኣንት መሰረት ናይቲ ኢንዳስትሪ ስለዝኾኑ ኣብ ዘተኣማምን ብርኪ ዕብየት ክሳብ ዝበፅሑ ቀፃሊ ደገፍን ክትትልን ክግበረሎም እዩ። ነዚ ብፍሉይ ዝከታተል ‘ኤጀንሲ’ ንክጣየሽ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ። ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ክሳብ ዘፅደቖ ግና ኣድላይ ቅድመ ምድላው ይግበር ኣሎ” ክብሉ ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስኣለም ይገልፁ።

ብተወሳኺ ብቐፃልነት ንዝግበር ደገፍን ክትትልን ንክጥዕም ድማ ተበታቲኖም ዝርከቡ ኣናእሽተይን ማእኸለዎትን ደኣንት በቢከተምኡ ኣብ ዝተጣየሸ ዞባ ኢንዳስትሪ ክጥርነፉ ክግበር እዩ። ከምዚ ዓይነት ኣወዳድባ ድማ ኣባላት ደኣንት ኣብ መንጎኦም ዘሎ ብሉፅ ተመክሮክመሃሃሩን ነንርአሶም ዕዳጋ ክተኣሳሰሩን እውን ዝሕግዞም እዩ።

ብተመሳሳሊ ዝተዋደደ ፓርክ ልምዓት “ኣግሮ ፕሮሶሲንግ” ኣብ ሑመራን ከባቢኣን ንምስፍሕፋሕ ይስራሕ ኣሎ። ነዚ ዝመርሕ ኮርፖሬሽን እውን ተጣይሹ ብዕሊ ስርሑ ጀሚሩ ይርከብ። እዚ እውን ኣብ ዘፈር ልምዓት ኣግሮ ፕሮሰሲንግ ንዝዋፈሩ ወገናት ቀፃሊ ደገፍን ክትትልን ዝህብ እዩ። “ቴክኒካውን ንዋታውን ድጋፋትን ኣቕርቦት ልቓሕን ንኽህሉዝገብሩ ከም ትካል ደደቢት ዕቋርን ልቓሕን፣ ባንኪ ልምዓት ኢትዮጵያ፣ ካዛ መቕረቢ ማሽነሪን ትካላት ቴክኒክን ሞያን ድልዋት ስለዝኾና ቀልጢፍና ናብ ተግባር ክንኣቱ ይግባእ” ኢሎም።

ብካሊእ ወገን ድማ መንግስቲ ብዝፈጠሮ ምችው ኩነታት ኢንቨስትመንት ተጠቒሞም ብዙሓት ዓለምለኻዊ ኩባንያታት ናብ ክልልና ይመፁ ኣለው። እዞም ኩባንያታት ዘለና ሕፅረት ገንዘብ፣ ስግግር ቴክኖሎጂ፣ ከይዲ ቁፅፅርን ምትእስሳር ዕዳጋን ዝፈትሑ ስለዝኾነ ብኣግባቡ ክንጥቀመሎም ከምዝገባእ ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስኣለም ኣተሓሳሲቦም። “መንቀሳቐስቲ ደኣንት ኣብ ከይዲ ስራሕ ፈተንቲ ዝኾኑ ዕንቅፋታት ከጋጥምዎም ይክእሉ። ስራሕ ፈጣሪ ዝበሃል ድማ ፈተናታት ከም ፀጋ ተቐቢሉ ናብ ረብሕኡ ዝቕይር እዩ። ነዚ ኣብ ግምት ኣእቲና እንተሰሪሕና ናብቲ ዝድለ ብርኪ ዕብየት ክንበፅሕ ኢና” ክብሉ ድማ ኢሎም።

ሓላፊ ኤጀንሲ ልምዓት ደቀቕትን ኣናእሽተይን ንግዲ ትካላት ትግራይ ኣይተ ጥላሁን ታረቀ “መስመር ተሃድሶና ካብ ዘጨበጠና ወሰንቲ ዘፈራት ልምዓት፣ ደኣንት ተጠቃሲ እዩ” ኢሎም። እዚ ዘፈር ልምዓት፣ ድኽነትን ስእነት ስራሕን ነበርቲ ከተማታት ዝቕንስን ፍትሓዊ ክፍፍል ሃፍቲ ክህሉ ዘኽእልን እዩ። ድሕሪ ተሃድሶ ምስ ምስፍሕፋሕ ከተማታትን ምውሳኽ በዝሒ ህዝብን ተኣሳሲሩ በዝሒ ደላይ ስራሕ እውን ብልዑል ናህሪ ክዓቢ ፀኒሑ እዩ። እዚ ፀገም ንዝዓበያን ኣብ ምዕባይ ዝርከባን ሃገራት ዓለም ዝፈታተነን ዘሎ እኳ እንተኾነ መንግስቲ ልምዓት ደኣንት ኣጣይሹ ንምጉልባቱ ብትኹረት ብምስርሑ ግና ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ክኸውን ኪአሉ እዩ።

ልምዓት ደኣንት ብዓቕሚ ሰብ፣ ቴክኖሎጅን ገንዘብን ንክጉልብት መንግስቲ ስፊሕ ምንቅስቓስ ይገብር ከም ዘሎ እውን ኣይተ ጥላሁን የመላኽቱ።ስለዚ እውን በዚ ኣቢሎም ብዙሓት መናእሰይ ሃፍቲ ይፈጥሩ ኣለዉ። እቶም መናእሰይ ይፈጥርዎ ብዘለዉ ልምዓታዊ ፅልዋ ድማ ደኣንት ኩሉ ዝሃርፎን መማረፂ ዘይብሉን ዘፈር ልምዓት ይኸውን ኣሎ። “በዚ እውንኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን “ትራንስፎርሜሽንን” ልዕሊ 1‚100 ትካላት ደኣንት ናብ ማእኸላይ ሰብ ሃፍቲ ተሰጋጊሮም እዮም። እዞም ትካላት ዝፈጠርዎ ሓዱሽ ዕድል ስራሕን ቁጠባዊ ዓቕሚ ክልልና ካብኡ ሓሊፉ ሃገርና ሰፊሕ እዩ” ክብሉ ዶ/ር ኣዲስኣለም የረድኡ።

ብብርኪ ክልል ቅድመ ግንባር ዝበሃል መንቀሳቀሲ ዳኣንት ኣብ 469 መሰረታዊ ውዳበታትን 4‚515 ዋህዮታትን ተወዲቡ መሪሕ ተርኡ ይፃወት ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ 4‚891 ጉጅለታት ልምዓትን 23ሽሕን748 ኔትዎርክታትን ዝተወደቡ ኣባላት ደኣንት ድማ ነንባዕሎም እናተሃናነፁ ብሉፃት ተመክሮታት ብምልላይን ብምውዳብን ይወራረሱ ኣለዉ። በዘይካ እዚ ክራይ ኣካብነትን ፅግዕተኝነትን ንምውጋድ ብቐፃልነት እናተቓለሱ ይርከቡ። “ሐዚ እውን ምስ ኣረኣእያ፣ ክእለት፣ ቴክኖሎጂ፣ ኣሰራርሓን እታወትን ተኣሳሲሮም ዝርኣዩ ክፍተታት ኣለዉ። ይኹን እምበር ዛጊድ ኣብ ዘፈር ልምዓት ዘመዝገብናዮ ቅልጡፍን ውፅኢታውን ኣፈፃፅማ ኣብ ድልዱል ሰረት ከምዘለና ዘረጋግፅ እዩ” ኢሎም ኣይተ ጥላሁን። ሐዚ እውን ኣብ ከተማታት ልምዓታዊ ፖለቲካል ኢኮኖምን ወያናይ መስመር ልምዓትን ሱር ክሰድድ ልምዓት ደኣንት ወሳኒ ግደ ስለዘለዎ ነቲ ዘፈር ንምጉልባት ዝግብር ምንቅስቓስ ተጠናኺሩ ክቕፅል እዩ። ኣይተ ጥላሁን ቀፂሎም “ብብርኪ ክልል 140 ሽሕ ስሩዓት ኢንተርፕራይዛትን 160 ሽሕ መንቀሳቐስቲ ደኣንትን ይርከቡ” ኢሎም። ካብ ጠቕላላ ኢንተርፕራይዛት እቶም 35 ሽሕ ማለት እውን 25 ሚኢታዊ ብመሰረት ዝተቀመጠ መዐቀኒ መርኣያ እዮም። ካብዚኦም መርኣያ ኮኾባት ተባሂሉም 45 ደቂ ኣንስትዮን 27 ጉድኣት ኣካልን ዝርከብዎም 263 ኢንተርፕራይዛት ተሸሊሞም።

ካብ ጠቕላላ 469 መሰረታዊ ውዳበታት እተን መብዛሕትአን መርኣያ ብምዃን ዝፍለጣ እኳ እንተኾና ኣብ ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት ብዘመዝገበኦ ልዑል ኣፈፃፅማ 58 መሰረታዊ ውዳበታት ተሸለምቲ ኮይነን እየን። ብዘይካ እዚ ካብ 4,891 ጉጅለታት ልምዓት እተን 125 እንትሽለማ ካብዚኣተን 33 ጉጅለታት ልምዓት ደቂ ኣንስትዮ፣ ተሳትፎን ተጠቃምነት ልምዓት ደቂ ኣንስትዮ፣ ንክዓቢ መሪሕ ተረአን ተፃዊተን ተባሂለን ንሽልማት ዝበቕዓ እየን። ብተመሳሳሊ ኣብ ምዕባይ ቁጠባ፣ እተሓሕዛ ቢዝነስ ፕላንን ኣብ ምትህንናፅን ብዘርኣይኦ ብሉፅ ውፅኢት 15 ጉጅለታት ልምዓት ተሸለምቲ ክኾና ክኢለን እየን።

ብተወሳኺ 42 መርኣያ መንቀሳቐስቲ ደኣንት፣ 48 ስጡም ሞያዊ ደገፍን ክትትልን ዝሃቡ ሲቪል ሰርቫንት፣ ከምኡ እውን 33 መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ሽልማት ተዋሂብዎም። 357 ደኣንት ድማ ናብ ማእኸላይ ብርኪ ሰብ ሃፍቲ ብምስግጋሮም ክምረቑ ክኢሎም።ካብዚ እቶም 110 ተሰጋገርቲ ደኣንት ኣብ ዘፈራት ልምዓት ኮንስትራክሽን፣ መፍራይነት፣ ከተማ ሕርሻ ዝተዋፈሩን መጠን ርእሰማሎም ልዕሊ 1.5 ሚልዮን ዘብፅሑን እዮም። 247 ተሰጋገርቲ ደኣንት ድማ ኣብ ዘፈራት ልምዓት ግልጋሎትን ንግድን ዝተዋፈሩን ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ብር መጠን ርእሰ ማል ዝወነኑን ከምዝኾኑ እዩ ዝተገለፀ። ኣብ ካልኣይ ክፋል ትሕዝቶና ድማ ሪኢቶ ተሸለምቲ ደኣንት ሒዝና ክንቐርብ ኢና። 


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010