እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193339
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
792
3331
20702
5145598
97397
128136
5193339

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:25

ዓቐበት ምኽዃር ዝተኽኣለሉ ወቕቲ

here we go
selam new

ህወሓት በብክልተ ዓመትን ፈረቓን ስሩዕ ውድባዊ ጉባኤ እናካየደ ከምዝመፀን ዛጊድ ድማ ንመበል 11 ግዘ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2005 ዓ/ም ከምዘካየደን ዝፍለጥ እዩ። ኣብቶም በብእዋኑ እናተኻየዱ ዝመፁ ጉባኤታት ዝተተለሙን ዝተፈፀሙን መደባት

ብዕምቆት ብምግምጋም ንቐፀልቲ ክልተ ዓመታት ኣብ ልምዓትና መሰረታዊ ዝላ ከምፅእ እዩ ኢሉ ዝኣመነሉ ኣንፈታት እውን የቐምጥ እዩ። ከምቲ ልሙድ ኣብ መበል 11 ውድባዊ ጉባኤ ህወሓትእውን ናይ ምፍፃም ዓቕምና ካብ ግዘ ናብ ግዘ ንክጉልብት ንቑሕ ተዋሳኢ ዝኾነ ህዝቢ፣ መሓውራት መንግስትን ውድብን ዘጣመረ ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮ፣ ልምዓት መስኖን ዝራእቲ ክራማትን ተሃኒፁ ዘሎ ሰራዊት ብምሉእ ዓቕሙ ክንቀሳቐስ ዘግብር ናይ ኣተሓሳስባ ልዕልነት ንምፍጣር ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዘሎ ኣመራርሓ ግቡእ ትኹረት ክገብር ከምዝግባእ ኣንፈት ኣቐሚጡ ነይሩ። ንምዃኑ እቶም ኣብ መበል 11 ጉባኤ ውድብና ዝተቐመጡ ኣንፈታት ምስቲ ሐዚ ዘሎ ብርኪ ኣፈፃፅማ እንትነፃፀሩ ውፅኢቶም እንታይ ይመስሉ?

ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ

ኣብ ናይ ተፈጥሮ ምድሓን ስራሕትና ኣብ ቑሸታትን ጣብያታትን ዝርከብ ዘይሓወየ ከባቢ ንምሕዋይ ምሉእ ቑመና ዘለዎ ሰራዊት ምህናፅ ወሳናይ ስራሕ ከምዝኾነ ኣብ መበል 11 ጉባኤ ተነፂሩ ነይሩ። ስለዝኾነ ሰራዊት ሃፍቲ ተፈጥሮ ብኽእለትን ኣተሓሳስባን ንምልዋጥ ብዙሓት ናይ ዓቕሚ መዕበዪ ስልጠናታት ተዋሂቦም ይፍለጥ። በዚ ድማ እቲ ኣባል ኮነ እቲ ህዝቢ ቀንዲ ተዋሳኣይ ናይቲ ልምዓት ክኸውን ኣኽኢልዎ እዩ። ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዘሎ ኣመራርሓ እውን ነዚ ብትኹረት መሪሕዎ እዩ። ልምዓትን ክንክንን ሃፍቲ ተፈጥሮ ናይ ዓመት ምሉእ ስራሕ ከምዝኾነ ተረዲኡ ምንቅስቓሳቱ እናዕዘዘ ምምፅኡ ካብ ምንቅስቓሳቱን ርኡይ ውፅኢቱን ምርዳእ ይከኣል።

ድሕሪ ዓስራይ ውድባዊ ጉባኤ ካብ 2003 ክሳብ 2005 ዓ.ም ኣብ ዘሎ ግዜ ኣስታት 447 ሽሕን 586 ሄ/ር መሬት ዕቀባ ሓመድን ማይን ተኻይዱሉ እዩ።ካብዚ ብተወሳኺ ካብ 1984 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ኣፃድፍን ጉህምታትን ዝርከብ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ሄ/ር መሬት ተኸሊሉ እዩ። ክሳብ መወዳእታ 2004 ዓ.ም ኣብቶም ዝተኸለሉን ዕቀባ ማይን ሓመድን ዝተኻየደሎም ከባቢታትን ልዕሊ ክልተ ቢልዮን ፈልስታት፣ ቑርፅራፃትን ዝተፈላለየ እፅዋትን ተሸፊኑ። ይኹን እምበር ኣብ 2004 ዓ/ም ዝነበረ ሰራዊት ሃፍቲ ተፈጥሮ ዘሳለጦም ስራሕቲ ምስ ናይ ሐዚ እንትነፃፀር ኣፈፃፅምኡ ትሑት ምንባሩ ንግንዘብ። ኣብ ወርሒ ጥሪ 2005 ዓ.ም ኣብ ውሽጢ 20 መዓልትታት ጥራሕ ኣብ ዕቀባ ማይን ሓመድን ኣስታት 23 ሚልዮን ጉልበት ህዝቢ ክኸትት ብምግባር ልዕሊ ብር 690 ሚልዮን ካብ ወፃኢ ኣድሒኑ እዩ። ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ እንትረአ ድማ 49 ምኢታዊ ብምብፅሑ ተፈጥራዊ ሃፍቲ ክልልና ብዘላቕነት ተጠናኺሩ ዝኸደሉ ኩነታት ተፈጢሩ። በዚ ኣቢሉ በሪሱ ዝነበረ ሰፊሕ ከባቢ ክልወጥ ብምኽኣሉ ደሪቆም ዝነበሩ ዓይኒ ማያት ክነትዑን ፍልፍል ልምዓት መስኖ ክኾኑን ክኢሎም ኣለው። ኣብ ርእሲ እዚ ምስ ህዝቢ ምሉእ ምርድዳእ ብምግባር ሸውዓተ ቦታታት ተኸሊሎም ናይ ክልል ሃፍቲ ክኾኑን ክመሓደሩን ከምዝተገበረ ፀበፃብ ስራሕ 2005 ዓ/ም ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ የመላኽት።

ድሕሪ መበል 11 ጉባኤ ህወሓት እውን እንተኾነ እዚ ስራሕቲ እዚ ተጠናኺሩ ዝቐፀለሉ ኩነታት እዩ ዘሎ። ካብ ክረምቲ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ክሳብ ክረምቲ 2007 ዓ/ም በብዓመቱ ነፃ ዕቀባ ሓመድን ማይን እናተኻየደሉ ዝመፀ መሬት ልዕሊ 100 ሽሕ ሄከታር በፂሑ ኣሎ። ኣብዚ ዝሳተፍ ህዝቢ እውን “ሃፍቲ ተፈጥሮ እንተድሒኑ ኣብ ህይወተይ ረብሓ ኣለዎ “ዝብል ግንዛበ ብምሓዙን ተረባሕነቱ እናረጋገፀ ብምምፅኡን ወርሒ ጥሪ ኣብ ዝመፀሉ ግዘ “ዕቀባ ሓመድን ማይን ኣይጅመርን እንድዩ?” ዝብል ሕቶ ናብ ዘቕርበሉ ብርኪ ምስግጋሩ ሓደ ዓብዪ ምስክር ከምዝኾነ ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ተተካኢ ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝኾኑ ኣይተ ሃፍቱ ኪሮስ የረድኡ።

ካብኡ ሓሊፉ ድሕሪ 2005 ዓ/ም ብቑርፅራፅ እፅዋት፣ ብዘርእን ፈልስን ዝትከሉ ተኽልታት ናብ ሰለስተ ቢልዮን ክብ ክብል ምኽኣሉ እውን ካሊእ ኣብነት እዩ። ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ክልል ትግራይ ኣብ 2007 ዓ/ም ብዝገበሮ መፅናዕቲ ቑፅሪ ዝፀድቑ ተኽልታት ናብ 64 ምኢታዊ ክብ ኢሉ ምህላዉ ኣፍሊጡ ኣሎ። እዚ ውፅኢት ምስቶም ዝሓለፉ ዓመታት እንትነፃፀር ናይ ሓሙሽተ ምኢታዊ ዕብየት ምርኣዩ እውን ተጠቒሱ እዩ። መሬትና በብእዋኑ እናሓወየ ይመፅእ ምህላው ሓደ ኣብነት ንርአ። ኣብ 2007 ዓ/ም ብደረጃ ትግራይ ልዕሊ 78 ሽሕ ኩንታል ምህርቲ ማዓር ተረኺቡ ኣሎ። ንፈለማ እዋን ክንድዚ ዝኣክል መዓር ዝተረኸበሉ ምሽጥር ከዓ ካሊእ ኣይኮነን። ተፈጥሮ ትግራይ ከም ቀደሙ ናብቲ ዝነበሮ ግርማ ሞጎስ ይምለስ ምህላው ብተግባር ይረአ ኣሎ። ኣብ ርእሲ እዚ እውን ማይ ከርሰ መሬት ብምውሳኹ ንልምዓት መስኖ ዝሽከም ዓቕሚ ሃኒፁልና ይርከብ። ስለዚ መበል 11 ጉባኤ ህወሓት ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮ ክህነፅ ዝግበኦ ምሉእ ቑመና ዘለዎ ሰራዊት ብዝግባእ ተሃኒፁ ምህላዉ ዓብዪ መርአዪ ኮይኑ እቲ ሻቡ ዝተቐመጠ ሸቶ ዕላምኡ ከምዝወቐዐ ምግንዛብ የከኣል።

ልምዓት መስኖ

መበል 11 ጉባኤ ህወሓት ንስራሕቲ ልምዓት መስኖ ዘሳልጥን ዝድግፍን ጥራሕ እንተይኮነስ ንባዕሉ እውን መርኣያ ኮይኑ ዝዋሳእ ሰራዊት ምህናፅ ወሳናይ ስራሕ ተገይሩ ክስርሐሉ ከም ዘለዎ ኣንፈት ሓቢሩ ነይሩ። ብመሰረት እቲ ዝተቐመጠ ኣንፈት ኣብ 2005 ዓ/ም ብደረጃ ትግራይ ልዕሊ 228 ሽሕ ሄከታር መሬት ብመስኖ ክለምዕ ብምግባር 28 ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ተረኺቡ ነይሩ። ኣብ 2006 ዓ/ም ከም ክልል 304 ሽሕን 57 ሄክታር መሬት ብመስኖ ንምልማዕ ተተሊሙ ካብዚ ልዕሊ 241 ሽሕ ሄክታር መሬት ብምሉእ መስኖ፣ ልዕሊ 21 ሽሕ ሄክታር መሬት ድማ ብሕዱር ጠሊ ለሚዑ።ኣስታት 128 ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም ልዕሊ 558 ሽሕ ሓረስቶት ተረባሕቲ ነይሩ እዩ:: ልዕሊ 91 ሽሕ ኩንታል ዘመናዊ ድኹዒ፣ ኣስታት 22 ሽሕ ኩንታል ምሩፅ ዘርእን ተጠሊቦም እዮም።በቲ ሻቡ ዝተገበረ ምንቅስቓስ ድማ ልዕሊ 36 ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ተረኺቡ እዩ።

ኣብ 2007 ዓ/ም ብመስኖ ክለምዕ ዝተትሓዘ ትልሚ 347 ሽሕን 251 ሄክታር ኮይኑ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ኣብ ዝነበረ እዋን ልዕሊ 280 ሽሕ ሄክታር ብመስኖ ለሚዑ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ 174 ሽሕን 105 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 696 ሽሕን 420 ሓረስቶት ተጠቀምቲ ንምግባር ተተሊሙ ፤ 549 ሽሕን 747 ሓረስቶት፣ 25 ሚኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ ፣መናእሰይ ድማ ልዕሊ 25 ምኢታዊ ዝኾኑ ተረባሕቲ ኮይኖም ኣለዉ። እዚ ምስ ናይ 2006 ዓ/ም እንትነፃፀር 82 ሽሕን 580 ተወሰኽቲ ሓደሽቲ ሓረስቶት ተረባሕቲ ክኾኑ ከምዝኻኣለ ኣመላኺቱ ኣሎ።

ካብኡ ሓሊፉ ልዕሊ 70 ሽሕ ኩንታል ዘመናዊ ድኹዕን 28 ሽሕን 845 ኩንታል ምሩፅ ዘርእን ናብ ኢድ ሓረስቶት ክበፅሕ ተገይሩ እዩ። ይኹን እምበር እቲ መሪሕ ኣካል ኣብ ተግባር ምዕራፍ ንባዕሉ ምስወሰነ ነቲ ህዝቢ ናብቲ ንሱ ዝበፅሖ ብርኪ ክመፅእ ኣብ ምግባር ጠንኪርካ ናይ ዘይምስራሕ ክፍተት ተራእዩ። እዚ ከዓ ክትቃለስን ክትደጋገፍን ናይዘይምድላይ፣ ኣብ ቀዳማይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ኣብ ስግግርን ምጥቃምን ቴክኖሎጂ ክንበፅሖም ዝሓዝናዮም ኣንፈታትን ሸቶታትን ብዝግባእ ዘተግብር ምሉእ ቑመና ዘለዎ ሰራዊት ከምዘይተሃነፀ እዩ ዓመታዊ ፀብፃብ ቢሮ ሕርሻ ትግራይ ዘመላኽት።

ልምዓት ዝራእቲ

መበል 11 ውድባዊ ጉባኤ እንትካየድ ናይ ምስፋሕ ስትራተጂና መሰረት ዝገበረ ተገላቢጡ ክሰርሕ ዝኽእል ልምዓታዊ ሰራዊት ክህነፅ ከምዘለዎ ከም ኣንፈት ተነፂሩ እዩ።በዚ መሰረት ኣብ ምህርቲ ዘመን 2005/2006 ዓ/ም ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮንን ሄክታር መሬት ብኣዝርእቲ ንምሽፋን ተተሊሙ ብመሰረት እቲ ዝወፀ ትልሚ ምሉእ ብምሉእ ብዝራእቲ ክሽፈን ክኢሉ እዩ። መፍረያይነት ዘዕቢ 39 ሽሕን 929 ኩንታል ምሩፅ ዘርእን 731 ሽሕን 167 ኩንታል ዘመናዊ ድኹዒ ኣብ ረብሓ ንምውዓል ተተሊሙ 520 ሽሕን 193 ኩንታል ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ እዩ::

ኣብ መደባት መፍረያይነት 2006/2007 ዓ/ም ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን ሄክታር መሬት ብዝተፈላለዩ ዝራእቲ ንክሽፈንን እቲ ናይ ሕርሻ ሰራዊት ድማ ብምሉእ ዓቕሙ ዝድግፈሉን ነቲ ናይ ሕርሻ ስራሕትና ዘጠናኽረሉን ትልሚ ወፂኡ ነይሩ። በዚ መሰረት ናይቲ ዝተተለመ ትልሚ 98 ምኢታዊ ዝተተግበረ ኮይኑ ልዕሊ 46 ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ንምእካብ ካብ ዝተትሓዘ ትልሚ ልዕሊ 38 ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ተኣኪቡ እዩ። ልዕሊ 198 ሽሕ ኩንታል ምሩፅ ዘርእን እውን ኣብ ረብሓ ክውዕል ተገይሩ እዩ። 746 ሽሕን 115 ኩንታል ሰብ ስራሕ ድኹዒ ንምዕዳል ትልሚ ተታሒዙ እቲ 519 ሽሕን 459 ኩንታል ናብ ኢድ ሓረስታይ ከምዝበፅሐ እዩ ፀብፃብ ስራሕ 2007 ዓ/ም ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ ዝሕብር።

ኣብዚ ከምፅቡቕ ተመኩሮ ክውሰድ ዘለዎ መደብ መፍረያይነት ንምዕዋት ብመልክዕ ሰራዊት ብምውዳብ ዘተግብራ ጉጀለታት ልምዓትን ዋህዮታትን እናተበራኸታ ኣብ ርእሲ ምምፀአን ናይ ማይ ምእላይን ጠሊ ምዕቃብን ስራሕትን እውን ልክዕ ከም ናይ ነፃ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ብሓባር እናወፈረ ብሓባር ዝግምግመሉ ኩነታት ተፈጢሩ ምህላዉ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ሕድሕድ ዝራእቲ ክተኣታተዉ ዝተቐመጡ ምሉእ ፓኬጅ ናይ ዘይምትግባር፣ትሑት ምክልኻል ባልዓትን ዘመናዊ እታወታት መሊእኻ ናይ ዘይምጥቃምን ኣተሓሳስባ መሊኡ ዘይምጭባጡ ኣብ ምንካይ ምህርቲ ዘይነዓቕ ግደ ከምዝህልዎም ምግንዛብ ኣይኣብን። ስለዝኾነ ተዓፃፂፉን ተገላቢጡን ዝሰርሕ ሓረስታይ፣ ክኢላን በብብርኩ ዘሎ ኣመራርሓን ምሉእ ብምሉእ ከምዘይሃነፅና ፃብፃብ ስራሕ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ የገንዝብ።

ውሕስነት ምግቢ

ልምዓታዊ ሴፍቲኔት ናብ ክልልና ካብ ዝተኣታቶ ካብ 1997 ዓ/ም ጀሚሩ ብመደብ ሰሪሕኻ ብላዕ 258 ሽሕን 363 መራሕቲ ስድራ ተጠቀምቲ ኮይኖም እዮም:: እቶም ሓረስቶት ብሕድሕድ ስድራ 6᎖500 ብር ዓመታዊ እቶት ክሳብ ዘዋህልሉ ኣብቲ ስራሕ ዝፀንሑ ኮይኖም እቲ ዝድለ ሃፍቲ ዘዋህለሉ 68 ሽሕን 491 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም ልዕሊ 220 ሽሕ መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ንምረቓ በቒዖም ኣለዉ:: እዞም ሓረስቶት ናብዚ ብርኪ ንክበፅሑ ብመደብ ሰሪሕኻ ብላዕ ኣቢሎም ኣብ ስራሕቲ ዓቀብቲ ጠልን ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ክሳተፉ ብምግባር ንመፍረያይነትን መስኖን ሓገዝቲ ዝኾኑ ስራሕቲ ብምስላጥ እዮም ናብዚ በፂሖም። እዞም ናብ ምረቓ ዝበቕዑ ሓረስቶት ቅድም ክብል ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነበሩ ኮይኖም ሕድሕድ ሓረስታይ ብምግቢ ዓርሱ ንምኽኣል ዝተትሓዘ ሸቶ እናተሳኸዐ ምዃኑ ሓደ ኣብነት እዩ። ይኹን እምበር ሐዚ እውን ትኹረት ተዋሂብዎ ክስረሐሉ ዝግበኦ ነገር ኣሎ። ንሱ እውን ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዘሎ ኣመራርሓ ኣብቲ ህዝቢ ዘሎ መንፈስ ተፀባይነት ንምስባር ትኹረት ክገብረሉ ይግባእ።

ሓደ እዋን በዓል ራእይን ውሕሉልን መራሒና ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ “ካብ ድኽነት ኣብሊፅና እንርእዮ ፀላኢ የብልናን “ክብል ኣብ ልዕሊ ድኽነት ዝነበሮ ፅልኣት ብኣፅንኦት ገሊፁ ምንባሩ ይዝከር። “ጉባኤ መለስ ንዕብየትን ዝላን” ብዝብል መሪሕ ጭርሖ ዝተኻየደ መበል 11 ጉባኤ ህወሓት ቀንዲ ፀላኢና ንዝኾነ ድኽነት ንምስዓር ኣብ ልምዓት መስኖ፣ዝራእትን ሃፍቲ ተፈጥሮን ክስርሑ ዝግበኦም ኣቐሚጥዎም ዝነበሩ መሰረታዊ ኣንፈታት ሸትኦም እናወቕዑ ምምፀአም ዘጠራጥር ኣይኮነን። ይኹን እምበር ብፍላይ ኣብ ምጥቃም ዘመናዊ እታወታት፣ ምስፋሕ ልምዓት መስኖን ምስፋሕ ብሉፅ ተመኩሮን ዘለዉ ሃጓፋት ኣለሊና ዝበለፀ ስራሕ ክንሰርሕ ይግባእ። እዞም ሃጓፋት እዚኦም ንምዕባስን ኣንፈታት ንምሕባርን ንመበል 12 ግዘ ጉባኤ ህወሓት ከካየድ ምድላው እናተወገነ እዩ። ስለዝኾነ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት ብዓወት ንክዛዘምን ዝተሓበሩ ኣንፈታት ብዝግባእ ተግባራዊ ብምግባር ተገላቢጡ ዝሰርሕ ምሉእ ቑመና ዘለዎ ሰራዊት ሕርሻ ንምህናፅ ግቡእና ንዋፃእ። 


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010