እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5052289
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2386
2909
31403
4998067
84483
110388
5052289

Your IP: 54.198.134.104
2018-04-20 14:29

ኣብ ገጠር ሓግዩ ከተማ ዝኣተወ መደብ

here we go
selam new

ወፍሪ ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ንዘላቒ ለውጢ

ኣብ ገፀር ከባቢታት ሃገርና ንዘሎ ፀገም ውሕስነት ምግቢ ንምቕራፍ ናይቲ ፀገም ተጠቃዕቲ ዝኾኑ ክፋላት ሕብረተሰብ ብዘላቕነት ውሕስና ምግቦም ንምርግጋፅ ዘኽእል ስትራተጂ ተቐሪፁ ተግባራዊ ካብ ዝኸውን ልዕሊ 10 ዓመት ኣቑፂሩ ኣሎ። ካብቶም ስትራተጂታት ምንካይ ድኽነት ሓደ ዝኾነ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍቲኔት ሓረስታይ ከባቢኡ እናልመዐ ዕለታዊ ምግቡ ብምሽፋን ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ሕርሻ ተጠቒሙ ዘላቒ ሃፍቲ ናብ ዘዋህልለሉ ብርኪ ዘሰጋግር እንትኸውን በቲ ዝተትሓዘሉ ዕላማ ድማ ሰፊሕ ከባቢ ክለምዕን ህይወት ብዙሓት ሓረስቶት ክልውጥን ኣኽኢሉ እዩ። በዚ ድማ ቀፃልነት ምእንታን ክህልዎ መንግስቲ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ሽፋን እቲ መደብ ብምስፋሕ ዜጋታት ውሕስነት ምግቦም ንኸረጋግፁ ብትኹረት እናሰርሐ መፂኡ ኣሎ።

ይኹን እንበር ስትራተጂ ውሕስነት ምግቢ ሃገርና ትኹረቱ ኣብ ገፀር ጥራሕ ብምንባሩ እቲ ኣብ ከተማ ዝነብር ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝኾነ ህዝቢ ፀገም ውሕስና ምግቡ ልክዕ ከምቲ ኣብ ገፀር ዝነብር ህዝቢ ብዝሓሸ መልክዑ ንምርግጋፅ ኣይተኽኣለን። መንግስቲ ነዚ ፀገም ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ከባቢ ፍርቂ ዓመት 2007 ዓ/ም ስትራተጂ ውሕስና ምግቢ ህዝቢ ከተማታት እውን ማእኸል ገይሩ ክኸይድ ብምውሳን ናብ ተግባር ኣትዩ እናሰርሐ መፂኡ እዩ። ኣብዚ መደብ ተጠቀምቲ ንምዃን ካብ ዝጀመራ ዓበይቲ ከተማታት ሃገርና ድማ ከተማ መቐለ ሓንቲ እያ።

ብምዃኑ እውን ውሕስነት ምግቢ ሕብረተሰብ ከተማ መቐለ ንምርግጋፅ ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ መፅናዕቲ እናተገበረ መፂኡ እዩ። ዕላማ እቲ መፅናዕቲ ድማ ኣብ ውሸጢ ከተማ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝርከቡ ከም ተመሓዳደርቲ ጎዳና፣ ብልመና ዝመሓደሩ ኣካላት፣ ጉድኣት ኣካል፣ ተጠቀምቲ መዐወኒ ዕፃት፣ ሓብሓቢ ዘይብሎም ኣረጋውያንን ህፃናትን ዝመሳሰሉ ክፍላት ሕብረተሰብ ካብ መስመር ድኽነት ዝወፅእሉ ኣማራፂ መንገዲ ንምፍጣር እዩ። ነዚ ተሓሳቢ ብምግባር ከም ከተማ መቐለ ካብ ወርሒ ጥሪ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ስራሕቲ ቅድመ ምድላው ምዕባይ ግንዛበ፣ ተጠቀምቲ እቲ ፕሮግራም ምሕራይን ምፅፋፍን ዝኣመሰሉ ተግባራት እናተሰርሑ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ ወርሒ ጉንበት 2008 ዓ/ም ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ተጠቀምቲ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ምዃን ጀሚሮም እዮም።

እቶም ተሓገዝቲ ተባሂሎም ዝተነፀሩ ክፋላት ሕብረተሰብ ዝተመልመልሎም መመዘኒ ረቋሒታት ኣለዉ። ብቐጥታ ዝሕገዙ ወገናት ሓብሓብን ደጋፍን ዘይብሎም ኣረጋውያን፣ ብሰንኪ ኤች ኣይ ቪ ኤድስን ካልኦት ፀገማትን ወለዶም ዝሰኣኑ ህፃናት፣ ጉዱኣት ኣካልን ሰሪሖም ክበልዑ ዘይኽእሉን ወገናት ነቲ ሓገዝ ብነፃ ዝወስዱ ኣካላት እዮም። ብኻልእ ወገን ሰሪሖም ዝበልዑ ክፋላት ሕብረተሰብ ዝበሃሉ ነብሰ ወከፍ ዕለታዊ ኣታዊ ስድርኦም ትሕቲ 20 ብር ዝኾኑን፣ ኣብ መደብ ከባብያዊ ልምዓት እናተሳተፉ ነቲ ሓገዝ ዝወስዱ ኣካላት እዮም።

እቲ ኣብ ከተማ መቐለ ዝተጀመረ ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ብብርኪ ፈተነ ተጠቀምቲ ካብ ዝኾና ሰለስተ ክፍላተ ከተማታት ሓንቲ ክፍለ ከተማ ሓድነት እያ። እታ ክፍለ ከተማ ብቤት ፅሕፈት ደኣንትን ውሕስና ምግብን ኣቢላ ካብ ክረምቲ 2008 ዓ/ም ጀሚራ ሕብረተሰብ ኣብ ዙርያ ውሕስና ምግቢ ግንዛበ ንኽህልዎ ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምትሕብባር ዝተፈላለየ ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ እናሃበት መፂኣ እያ። ጎድና ጎድኒ እቲ ምዕባይ ግንዛበ እውን ኣብ ዙርያ ብቐጥታን ሰሪሖምን ዝሕገዙ ክፋላት ሕብረተሰብ መፅናዕቲ እናተኻየደ መፂኡ እዩ። ነዚ ስዒቡ ብመሰረት ኣብታ ክፍለ ከተማ ዝተኻየደ መፅናዕቲ መዓልታዊ እቶቶም ትሕቲ ክልተ ዶላር ዝኾኑ ካብ 18 ክሳብ 60 ዓመት ዕድመ ዘለዎም ሰሪሖም ዝጥቀሙ ደቂ ተባዕትዮ 47፣ ደቂ ኣነስትዮ 682 ብድምር 729፣ ብነፃ ተሓገዝቲ ድማ ደቂ ተባዕትዮ 45፣ ደቂ ኣነስትዮ 199 ብድምር 244 ወገናት ኣብቲ መደብ ክሕቆፉ ከም ዝተገበረ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ኣይተ ሰይፈ ደስታ ገሊፆምልና፡፡

እቶም ወገናት ንነፍሰ ወከፍ 170 ብር ብወርሒ ዝወስዱ ኮይኖም እዚ ሓገዝ ብስራሕን ብነፃን ዝውሰድ እዩ። እቶም ብስራሕ ተጠቀምቲ ዝኾኑ ወገናት ኣብታ ክፍለ ከተማ ንክስርሑ ተባሂሎም ዝተነፀሩ ኣብ ፅሬትን ፅባቐን ዝጠመቱ ስራሕቲ እዮም። ንኣብነት ኣብ ግልጋሎት ምድፋን ዝተፈላለየ ጀቕጀቕ ጎዳጉዲ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ጎደናታት ዝተበተኑ ከባቢ ዘርስሑ ነገራት ምእካብን ምቅፃልን፣ ምፅራይ ኣስፋልትታት እታ ክፍለ ከተማ ካብዚ ብተወሳኺ ድማ ኣብታ ክፍለ ከተማ ሓምለዋይ ከባቢ ንምፍጣር ተባሂሎም ንዝተኸለሉ ቦታታት ኣትክልቲ ናይ ምንክብኻብ ስራሕቲ ከምዝሰርሑ ኣይተ ሰይፈ ደስታ ይገልፁ። ነዚ ስዒቡ እውን እቶም ወገናት ዓርሶም ንክኽእሉ ካብ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ሓሊፉ መቐለ ፅብቕትን ፅሪትን ከተማ ንምግባር ዝንኣድ ስራሕ ይስራሕ ከምዘሎ እቶም ሓላፊ የረጋግፁ።

ከም ዝፍለጥ ዕላማ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍቲ ኔት ብቐፃልነት ብምግቢ ዓርሶም ዝኽእሉ መራሕቲ ስድራ ምፍጣር እዩ። ብምዃኑ ድማ እቶም ተሓገዝቲ እግረ መንገዲ እቲ ሓገዝ ምውሃብ ዕቋር ደፍተር ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ ንክኸፍቱ ምልዕዓል ተገይሩ እዩ። ኣድላይነት እቲ ዕቋር ደፍተር እቶም ክልተ ዓይነት ተሓገዝቲ ተባሂሎም ዝተቐመጡ ክፍላት ሕብረተሰብ ወርሓዊ ካብ ዝረኽብዎ ሓገዝ 20 ምኢታዊ ከቐምጡ እቲ መምርሒ ስለዝእዝዝ እዩ። ተሓገዝቲ እዚ ኣማሊኦም እንትርከቡ ንሰለስተ ዓመት ካብ ዝግበረሎም ገንዘባዊ ደገፍን ዝዓቑርዎ ገንዘብን ብተወሳኺ ኣብ መወዳእታ “ሰሪሕኻ ምንባር ይክኣል እዩ” ዝብል ናይ ለውጢ ባህሪ ምስ ኣምፅኡ መትከሊ እግሪ 11 ሽሕ ብር ተዋሂብዎም ካብቲ ሓገዝ ተመሪቖም ወፂኦም ብቐዋሚ ኣብ ስራሕ ክዋፈሩ ክግበር እዩ። ስለዝኾነ ድማ ነብሲ ወከፍ ተሓጋዝቲ ኩሎም ነቲ መዕቖሪ ደፍተር ባንኪ ከፊቶም ይዓቑሩ ከምዘለዉ ኣይተ ሰይፈ ገሊፆምልና።

ወ/ሮ ኤልሳ ካሕሳይ ኣብ ከባቢ ኣርበዓታት ትርከብ ኣዶ ክልተ ቖልዑ ኮይና፣ ኣብ ክፍለ ከተማ ሓድነት ጣብያ ወርዒ ነቲ ሓገዝ ብስራሕ ይወስዳ ካብ ዘለዋ መራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስተዮ ሓንቲ እያ። እዛ ወገን ቀዋሚ ስራሕ ስለዘይረኸበት ዝሓሰረ ክራይ ገዛ ንምርካብ ካብ ጣብያ ናብ ጣብያ እናቐያየረት ካብ ምፅንሓ ብተወሳኺ ዕለታዊ ምግቢ ደቃ ምሽፋን ኣብዩዋ ኣብ ፀገም ከምዝፀንሐት እያ እትገልፅ። ወይዘሮ ኤልሳ ቅድም ኢላ እውን እንተኾነ ዝሓሸ ናብራ ንምርካብ ኣብ ከባቢ 2001 ዓ/ም ናብ ሱዳን ከይዳ ናብራ ስደት እውን ፈቲናቶ እያ። ይኹን እምበር ኣብኡ እውን ዝሐሸ ነገር ከምዘይረኸበት እኳ ድኣስ ግዚኣ ብኸንቱ ኣሕሊፋ ጥራሕ ኢዳ ናብ ዓዳ ኣብ 2004 ዓ/ም ከምዝተመለሰት እያ እትገልፅ፡፡

ብምዃኑ እውን ኣብ ከምዚ ዝበለ ፅጉም ኩነታት እናሃለወት እያ ተጠቃሚት እዚ መደብ ኮይና ዘላ። በብወርሑ ምስ ከምኣ ዝበላ ወገናት ኣብ ፅሬት እታ ክፍለ ከተማ ተሳቲፋ ብመሰረት ስርዓት እቲ ፕሮግራም ንሓደ ሰብ 170 ብር ንወርሒ ስለዝወሃብ ንሰለስተ ርእሳ 510 ብር ብወርሒ ትወስድ ኣላ። ብርግፅ እዚ ገንዘብ በይኑ ናይ ሰለስተ ሰብ ናብራ ክሽፍን እዩ ተባሂሉ ዝመፀ ኣይኮነን። ወይዘሮ ኤልሳ እውን ነዚ ብዝጋባእ ካብ ዝግንዘባ ወገናት ሓንቲ እያ። እዚ ሓገዝ ነቲ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ብዝተፈላለየ መንገዲ ካብ ድኽነት ንምውፃእ ዝገብርዎ ፃዕሪ ከምተወሳኺ መበረታትዒ ዝቑፀር መደብ እዩ። ስለዝኾነ እውን ኤልሳ ነዘን ሓገዝ እንትትወስድ ኣብዚ መደብ እተጥፈኦ ግዜ ኣዝዩ ንእሽተይ ስለዝኾነ ብኻልእ መንገዲ እውን ካልኦት ንዝተፈላለዩ ወፃኢታታ ንምሽፋን ዘኽእሉ መዓልታዊ ስራሕቲ ትሽፍን እያ። በዚ ኣቢላ እውን ተወሳኺ ገንዘብ ስለእትረክብ ካብተን መንግስቲ ዝህባ ዘሎ ሓገዝ በብወርሑ እተን 20 ምኢታዊ ኣብ ባንኪ ንምዕቛር ከምዘይተፀገመት እያ እትገልፅ። ስለዝኾነ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሕዲተይ ዓመታት ነቲ ተመሪቓ እንትትወፅእ መንግስቲ ዝፈጥረላ ተወሳኽቲ ዕድላት መስርሕን መሸጥን ቦታ፣ ውህብቶ 11 ሽሕ ብርን ካልኦት ናይ ልቓሕ ዕድላትን ተጠቒማ ዓርሳ ክኢላ ተመሪቓ ንምውፃእ ምድላዋት ትገብር ከምዘላ እያ ትገልፅ።

  

ወ/ሮ ኣስካሉ በርሀ እውን ኣብ ክፍለ ከተማ ሓድነት ጣብያ ወርዒ ዝነብራ ወላዲት እየን። ወ/ሮ ኣስካለ ቤት ፅሕፈት ደኣንትን ውሕስነት ምግብን ክፍለ ከተመአን ሓገዝ ንምርካብ ኣብ ዝተገበረ ምልመላ ዕድል ምርካበን መንግስቲ ንዜጋታቱ ብምግቢ ዓርሶም ንክኽእሉ ዝገብሮ ዘሎ ፃዕሪ ዝነኣድን ሓደ መርኣያ ሰናይ ተግባሩን ከምዝኾነ ይዛረባ። እተን ወገን ኣብ ከባቢ 60 ዓመት ዕድመ ፀጋ ዝርከባ እንትኾና ቅድሚ ሕዚ ካብ ስዋ እናሸጣ ብዝረኸብኦ ገንዘብ እየን ንብዙሕ እዋን ህይወተን መሪሐን፣ ሰለስተ ደቀን ኣባፂሐን ክራይ ገዛ እውን ይኸፍላን ነይረን። ሕዚ ኣደይ ኣስካሉ ዕድሚአን ስለዝደፍአን ጥዕና ስለዘይረኽባን ነቲ ዝሰርሐኦ ዝነበራ ናይ ዐመታት ስርሐን ወይ እውን ካልእ ስራሕ ክሰርሓ ኣይኽእላን። ብግድአን ኣብ ደቀን ተፀጊዐን ንክነብራ ተገዲደን ኣለዋ። ይኹን እምበር እቶም ተፀጊመን ዘምሃርኦም ደቀን ዝረብሕ ስራሕ ስለዘይብሎም ንባዕሎም ኮይኖም ንአአን ክኾኑ ኣይክኣሉን። ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እዩ መንግስቲ ፅጉማት ክፋላት ሕብረተሰብ ብምግቢ ዓርሶም ዝኽእልሉ ስትራተጂ ሓንፂፁ ተግባራዊ ንምግባር እንትንቀሳቐስ ኣብቲ መደብ ክልተ ርእሰን ተሓቊፈን ብነፃ ሓገዝ ዝወስዳሉ ኩነታት መንግስቲ ኣመቻችዩለን ዘሎ። ኣደይ ኣስካለ በቲ መንግስቲ ዝስርሖ ዘሎ ስራሕ ሕጉስቲ ምዃነን እየን ነጊረናና። ይኹን እምበር ዕቍሪት ግን ኣይጀመራን። ምኽንያቱ ድማ እንኳን ክዓቑራስ እተን በብወርሑ ዝወስደአን ናይ ክለተ ርእሰን 340 ብር ስለዘይኣኽ ልአን እዩ። ካልኦት ከም ኣደይ ኣስካለ ዝበላን ዝበሉን ኣካላት እውን ኣብ ተመሳሳሊ ኩነታት ከምዘለዉ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ከጋጥም ከምዝኽእል መንግስቲ ፈሊጡ እዞም ወገናት እውን ብቐፃሊ ዓርሶም ምእንታን ክኽእሉ ዝሓንፀፆ ፕሮግራም ኣሎ። እዚ ፕሮግራም እቶም ወገናት ከከም ዓቕሞም ኣብ ከባቢኦም ተወዲቦም ብሓባር ስራሕ ዝሰርሕሉን ተወሳኺ እቶት እውን ዝረኽብሉን መደብ እዩ። እዚ መደብ እዚ ዛጊድ ኣይተጀመረን ዘሎ። ስለዝኾነ እውን ከምቲ ዝገለፅናዮ እዞም ተሓገዝቲ ነተን ዝወሃቦም ሓገዝ ጥራሕ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ካብ ምጥቃም ሓሊፎም ንቐፃሊ ተስፋ ዝኾኖም ነገር ኣብ ምርካብ ዝተጀመረ ነገር ስለዘየሎ እዚ እዋናዊ ፍታሕ ዘድልዮ ክኸውን እዩ።

ብሓፈሻ ግን መንግስቲ ቅድም ኢሉ ኣብ ገፀር ዝጀመሮ ስትራተጂ ምንካይ ድኽነት ኣብ ከተማ እውን ንምድጋም ኣብ ፀቡቕ ምንቅስቓስ ከምዝርከብ ግልፂ እዩ። ነዚ ሰናይ ተግባር ጋህዲ ንምግባር ድማ ከተማ መቐለ ካብኡ ሓሊፉ ክፍለ ከተማ ሓድነት ንምርግጋፅ ውሕስነት ምግብን ውሕስ ህይወት ዜጋታትን ዝተጠናኸረ ጅማሮ ስራሕ እናዓመማ እየን። ብፍላይ ኣብታ ክፍለ ከተማ ነቲ መደብ ብስራሕ ዝወስዱ ዘለዉ ወገናት ብቐፃሊ በቲ መደብ ዓርሶም ክኢሎም ንምውፃእ ዘካይድዎ ዘለዉ ናይ ዕቍሪት ምድላው ስራሕቲ ዝነኣድ ተግባር ኮይኑ ኣብቲ መደብ ብነፃ ተሓቝፎም ዘለዉ ወገናት እውን ናብ ተመሳሳሊ መንገዲ ንምእታው ነቲ መንግስቲ ዘነፀሮ ኣንፈት ተኸቲልካ ምኻድ የድሊ እዩ ንብል፡፡


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010