እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5190474
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1258
3787
17837
5145598
94532
128136
5190474

Your IP: 54.166.172.180
2018-05-24 08:13

ካብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ናብ ሃፍተገነት

here we go
selam new

ህዝብና ካብቲ ዝነበሮ ኣዝዩ ከርፋሕ ናብራ ንምንጋፍ ኣብቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ብፍላይ ድማ ድሕሪ ተሃድሶ ውድብን መንግስትን ፖሊስታትን ስትራተጅታትን ልምዓት ሕርሻ ብምሕንፃፅ ከም ህዝቢ ብምውዳብን ብምልዕዓልን ኣብ ልዕሊ ቀንዲ ፀላኢና ዝኾነ ድኽነት ቃልሲ ወሊዖምን ኣጠናኺሮምን ተረባሪቦም እዮም። ውፅኢት እዚ ቃልሲ ድማ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ሓረስቶት ካብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ወፂኦም ብምግቢ ዓርሶም ናብ ዝኽእልሉ ብርኪ ተሰጋጊሮም። ብምግቢ ዓርሶም ካብ ምኽኣል ብዝዘለለ ሃፍተ ገነት ዝወነኑ ሓረስቶት ቁፅሮም እናተበራኸተ መፂኡ እዩ። ኣብ ዝግበር ቃልሲ ኣንፃር ድኽነት ከም መሰጋገሪ ድልድል ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ ድማ እቲ ሓደ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት እዩ። 

ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስታይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኡ እናልመዐ ካብዚ ዝረኽቦ ክፍሊት ከም መሰጋገሪ ተጠቒሙ ኣብ ምርባሕ እንስሳት፣ ልምዓት መስኖን መፍረያይነቱ ከሰስኑ ኣብ ዝኽእሉ ፓኬጃት ሕርሻ ኣተኣታትዩ መነባብርኡ ዘመሓይሸሉ እዩ። ንሎሚ ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ሓረስቶት ካብ ዝነበሮም ሕዱር ድኽነት ንምንጋፍ ብፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሰሪሖም ዝረኸብዎ ክፍሊት ከም መሰጋገሪ ተጠቒሞም ኣብ ምርባሕ እንስሳት፣ መፍረያይነት ኣብ ዘሰስኑ ስራሕቲ እናነጠፉ ኣብ መነባብረኦም ዘምፅእዎ ዘለዉ ለውጢ ከምዝስዕብ ኣቕሪብናዮ ኣለና።

ሓረስታይ ገብሩ ሃፍቱ ነባሪ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ጣብያ ሓወልቲ እዮም። “ካብ ድኽነት ዝኸፍአ ውርደት  የለን” ብምባል ወግዖም ጀሚሮም። ካብቲ ሕሱም እዋን ድርቂ 1977 ዓ/ም መሬት ዘርኢ ውሒጣ ዘፅቀጠትሉ፣ ሰማይ ዝናብ ሓሪምዎ ምህርቲ ንዘይምሃብ “ካሕካሕ” ኣብ ዝበለትሉን ውሑዳት ሕሩፅ እንተተረኺበን ናይ ብዙሓት ከርሲ ከዕንግላ ተባሂሉ ማይ ተሰቢቑ ድራር ዝኾነሉን እዋን ከም ዘሕለፉ ይዝክሩ። እተን ዝስቦቓ ሕሩጭ እውን ምስተነገፋ ከም ስደት ፀላኢ ዘይነበሮም ሓረስታይ ገብሩ ህይወቶምን ንህይወት ስድርኦምን ንምትራፍ ክብሉ ናብ ሃገረ ሱዳን ተሰዲቶም። ኣማራፂ ስኢኖም ዝመረፅዎ ስደት ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ካብ ዝኾነ መነባብሮ ከናግፎም ኣይከኣለን። ድሕሪ ክልተ ዓመት ደሃይ ዓዶም ኣፀናፂኖም “ዝናብ ኣሎ” ምስ ሰምዑ ግና ናብታ ምህርቲ ኣልቦ ጎጆኦም ኣብ 1979 ዓ/ም ተመሊሶም።

ወዮ ብምዑሩይ ፖሊሲ ሕርሻ ሰንዩ ዝመርሕ ስርዓት ስኢኖም እምበር ሐዚ ኮይንካ ክትሪኦ እንተለኻስ ብከርሰ መሬት ማይ ዝሃፍተመ፣ ንኹሉ ዝዕንግል ሰፊሕ መሬት ጎላጉል ራያ ሒዝካስ ይትረፍ ንዓርስኻ መላእ ትግራይ ኢሉ እውን ሃገር እኳ ምተረፈ ነይሩ። ግን ከምኡ ኣይነበረን። ሓንቲ ክረምቲ ድርቂ ብምዃና ህዝቢ ግዳይ ድርቂ፣ ስደትን ሞትን ዝኾነሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ከምቲ ዝሓለፈ ግዜ ወይ ልዕሊኡ ሕፅረት ዝናብ እንተጋጠመ እውን ሳላ ውሕሉል ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ብሰንኪ ሕፅረት ምግቢ ዝመውት ሰብ ይኹን እንስሳ ዘይምህላዉ ብተግባር ዝረኣናሉ ዘመን እዩ።

ሓረስታይ ገብሩ ነዚ ሓቂ እዚ እንተራጉዱ ኣብ 1997 ዓ/ም ሕፅረት ዝናብ ኣጓኒፉ ነይሩ። ነታ ዝነበረት ፀገም ንምስግጋር ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓሙሽተ ርእሶም ተሓቚፎም። ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑን ካብቲ ፕሮግራም ዝረኽብዎ ክፍሊት ንምግቦም እናውዓሉን ኣብ ምርባሕ ከፍቲ፣ ጤለበጊዕን መፍረያይነቶም ኣብ ዘሰስኑ ስራሕቲ ክነጥፉ ጀሚሮም። ጠንኪሮም ብምስርሖም ብምግቢ ዓርሶም ምኽኣል ጥራሕ ዘይኮነስ ሃፍተ ገነት ከዋህልሉ ብምኽኣሎም ኣብ 2001 ዓ/ም ብዓርሰ ድሌቶም ካብቲ ፕሮግራም ተመሪቖም ወፂኦም።

ካብቲ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተመሪቖም ምስ ወፁ ኣብ 2002 ዓ/ም ሰብ ሞያ ሕርሻ ጣብያኦም ዝህብዎም ምኽርን ሓበሬታን ተግባራዊ ብምግባር ንመዓል ሓደን ፈረቓን ሄክታር ተሓራሳይ መሬቶም ክልተ ኩንታል ዘበናዊ ድኹዒ ተጠቒሞም ዘሪኦም። መሬቶም ብዝግባእ ሓሪሶምን ኣለሳሊሶም ክልተ ሰለስተ ግዜ ፃህዮም እዮም። ስለዝኾነ ድማ ቕድም ክብል ካብ 20 ኩንታል ዘይበልፅ እቶት ዝረኽቡ ዝነበሩ ሎሚ በቢ ዓመቱ ብማእኸላይ 35 ኩንታል ምሸላን ጣፍን ይሓፍስሉ ኣለዉ። እዚ ድማ ውፅኢት እቲ ቅኑዕ ፖሊስን ስትራተጅን ልምዓት ሕርሻ መንግስትና ከምዝኾነ ገሊፆምልና እዮም።

እዞም ሓረስታይ ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፎም እናሃለዉ ካብታ ዝረኸብዎ ክፍሊት እናዓቖሩ ምስዚ ጎድና ጎድኒ ኣብ ምርባሕ ጤለ በጊዕ ክነጥፉ ጀሚሮም። ብኸምዚ ስለዝተጉዓዙ እውን ኣብዚ ሐዚ እዋን 14 ኣባጊዕ፣ 10 ኣጣል፣ ሸሞንተ ከፍቲ ወኒኖም ኣለዉ። ካብዚ ብተወሳኺ ሓንቲ ዝተመሓየሸት ፀባ ከፍቲ ኣተኣታትዮም ማዕልታዊ 10 ሊትሮ ፀባ ይረኽቡ።

ካብ ሽይጣት ፀባ ንሓደ ሌትሮ ብ18 ብር እናሸጡ ወርሓዊ 5,400 ብር ኣታዊ ይረኽቡ። ምስዚ ጐድና ጐድኒ ከፍቲ ኣህጢርካ ምሻጥ እውን ከም ሓደ ፍልፍል መርከቢ እቶት ገይሮም ክሰርሕሉ ጀሚሮም። በብእዋኑ ዝፈላለ ዋላ እኳ እንተኾነ ንሓደ ብዕራይ ብማእኸላይ 3,000 ብር እንተዓደጉዎም ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ኣህጢሮም ክሳብ ሓሙሽተ ሽሕ ብር ከምዝሸጡ የረድኡ። ኣብቲ ኣንሕና ዝኸድናሉ እዋን መጀመርታ ወርሒ ሰነ ሽዱሽተ ንመሸጣ ዝተዳለዉ ኣብዑር ብክንክን እናተመገቡ ረኺብናዮም። ከምኡ እውን ካብ 10 ደርሁት ብወርሒ ክሳብ 500 ብር ኣታዊ እናረኸቡ ደቀቕቲ ጣጣ ገዛ ብሽይጣት ደርሆን እንቋቑሖን ከምዝሽፍኑ ሓቢሮምልና።

ሓረስታይ ገብሩ ሃፍቱ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ጣብያ ሓወልቲ 50 ቆርቆሮ ዝወደአ ሓደ ዓብዪ ክፍሊ ገዛ ሃኒፆም ደቆም እናምሃሩ ኣብ ዝሓሸ መነባብሮ ይርከቡ። ካብዚ ብተወሳኺ ማእኸል እቲ ወረዳ ኣብ ዝኾነት ከተማ መኾኒ እውን ገዛ ንምስራሕ ትልሚ ሒዞም ኣለዉ። እቶም ንፉዕ ሓረስታይ ኣብ ሒሳብ ደብተሮም 50 ሽሕ ዝዓቖሩ አንትኾኑ ድምር ሃፍተ ገነቶም ድማ ልዕሊ 300 ሽሕ ብር ከምዝበፅሐ እዮም ብኣንደበቶም ዝገልፁ።

ካብዚ እንርደኦ ነገር እንተሃለወ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስታይና ንብረቱ ጥሪቱ ከይሸጠ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኡ እናልመዐ ዘላቒ ለውጢ ዘረጋግፀሉ ዘሎ ምዃኑ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ፕሮግራም መጠወሪ ዘይኮነስ ሓረስታይ ከም መሰጋገሪ ድልድል ተጠቒሙ ኣብ ዝተፈላለዩ መማረፅታት ልምዓት ሕርሻ ጠንኪሩ እንተሰሪሑ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ዘሰጋግሮ ፈውሲ ድኽነት ከምዝኾነ ካብ ሓረስታይ ገብሩ ትምህርቲ ምውሳድ ይከኣል።

ካልእ ነባሪ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ጣብያ ማርታ ዝኾነ ኣብ ማእኸላይ ዕድመ ዝርከብ ኣይተ ብርሃነ ወልደጊዮርግስ እዩ። ናብራ ንምምሕያሽ ክብል ካብ 2004 ዓ/ም ጀሚሩ ክሳብ 10 ሽሕ ብር ካብ ሰብ ተለቂሑ ውሕስና ብዘይብሉ መንገዲ ባሕርን በረኻን ኣቋሪፁ ስደት ዓዲ ዓረብ ከይዱ። ይኹን እምበር ናብርኡን ናብራ ስድርኡን ንምልዋጥ ኢሉ ዝኸዶ ስደት ዓዲጓና እንትርፊ በሊዕኻ ምሕዳር እዚ ዝበሃል ዝረኽቦ ነገር ኣይነበረን። የግዳስ ከም ሌባ እናተሃደነ ዝነብር፣ ክብረት ዘይብሉ ፍጡር ኮይኑ ምፅንሑ ብዝስዕብ ኣብነት ይገልፅ። ሓደ ግዜ ዘይሕጋዊ ሰብ ተባሂሉ ተታሒዙ ዛጊድ ዘይጠፍአ በሰላ ከም ዘለዎ ክዳኑ ቀሊዑ ዝበፅሖ ማህሰይቲ ኣሪኡና።

ስደት ዘምረሮ ኣይተ ብርሃነ ኣብ 2007 ዓ/ም እዚ ዝበሃል ገንዘብ ከይሓዘ ብማእሰርትን መግረፍትን ተሳቕዩ ናብ ዓዱ ተመሊሱ። ተሓራሲ መሬት ስለዘይነበሮ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፉ። ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቚፉ ክነብር ግን ኣይወሰነን። የግዳስ ክሳብ ናብ ዝሓሸ እቶት ዝሰጋገር ካብቲ ሰሪሑ ዝረኽቦ ክፍሊት ንምግቡ እናውዓለ ብደኣንት ተወዲቡ እውን ካብ ትካል ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት 60 ሽሕ ብር ተለቂሑ። በዚ ልቓሕ ገንዘብ ኣብዚ ሐዚ 20 ጤለ በጊዕ ገዚኡ ኣብ ምርባሕ ይርከብ። ድሕሪ ክልተ ዓመት ካብዘን ጤለበጊዕ ዝረኽቦ ኣታዊ ልቕሑ መሊሱ ኣብ ከተማ መኾኒ መከፋፈሊ ሸቐጣ ሸቐጥ ንምኽፋት ድሌት ከም ዘለዎ ይገልፅ። ንኻልኦት ኣብ ስደት ዘለዉ መናእሰይ ይኹን ካብ ስደት ተመለስቲ ንዝኾኑ ድማ ይትረፍ ብሞያ ኣሰልጢኑ፣ ልቓሕ ውሰድ ዝብል መንግስቲ ሒዝካስ እዚ ዕደል እንተዘይህሉ እውን ናብራ ስደት ክብርኻ ተገፊፉ፣ መሰልካ ተጋሂሱ እትነብረሉ ስለ ዝኾነ ኣብ ዓዶም መፂኦም ስራሕ ከይነዓቑን ከየማረፁን ሰሪሖም ክልወጡ ከምዝኽእሉ ይምዕድ።

ከም መርኣዪ ነዞም ክልተ ወገናት ወሲድና እምበር ኣብታ ወረዳ ካብቲ ፕሮግራም ሴፍትኔት ዝረኽብዎ ክፍሊት ከም መሰጋገሪ ተጠቒሞም ኣብ ምርባሕን ምህጣርን ከፍቲ፣ መፍረ ደርሁትን ካልኦት ሕርሻዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ናብረኦም ዘመሓይሹ ሓረስቶት ቑፅሮም ብዙሓት እዮም። ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ኣብቲ ፕሮግራም ካብ ዝተሓቖፉ ልዕሊ 51 ሽሕ ወገናት እቶም ልዕሊ 39 ሽሕ ብምግቢ ዓርሶም ክኢሎም ተመሪቖም እዮም። ኣብዚ ራብዓይ ዙር መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት እውን 89,848 ወገናት ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቚፎም ተረባሕቲ እናኾኑ ይርከቡ። ካብዚኦም እቶም 7,987 ሰሪሖም ክበልዑ ዘይኽእሉ ሰብ ፀጋ ዕድመ ኣረጋውያን፣ ጉዱኣት ኣካል፣ ዘኻትም ህፃናትን ፀገም ጥዕና ዘለዎም ወገናት ነፃ ሓገዝ እናተገበረሎም ይርከብ። እቶም ዝተረፉ 51,861 ወገናት ድማ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ፣ ሓበራዊ ረብሓ ክህቡ ኣብ ዝኽእሉ ስራሕቲ ህንፀት መንገዲ መስኖን ካልኦትን ተዋፊሮም ብምስራሕ ተጠቀምቲ እናኾኑ እዮም።

ኣብታ ወረዳ ኣብ 2009 ዓ/ም ጥራሕ ብፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣብ 1,503 ሄክታር መፋስሳት ዝተፈላለዩ ጠሊ ዓቀብቲ ስራሕቲ ንምስራሕ ተሓሲቡ ዛጊድ 1,298 ሄክታር ተሰሪሑ። ኣግራብ ከሊልካ ንምልማዕ ኣብ 950 ሄክታር ንምስራሕ ትልሚ ተታሒዙ ዛጊድ 815 ሄክታር ኣብ ምልማዕ ይርከብ። ከምኡ እውን 415 ሄክታር ምእላይ ማይ፣ 18 ኪሎ ሜትር ጣብያ ምስ ጣብያን ወረዳን ዘራኽብ ፀፀር መንገዲ መኪና ተሰሪሖም እዮም። ነዞም ስራሕቲ 22 ሚልዮን 554 ሽሕን 840ን ብር ብገንዘብ 8,977 ኩንታል ብእኽሊ ንተጠቀምቲ ከምዝተኸፋፈለ መተሓባበሪት ውሕስነት ምግቢ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ወ/ሮ ኣዳኑ ወንድማገኝ ይገልፃ።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብቲ ፕሮግራም ዝተሓቖፉ ተጠቀምቲ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ዝተመረቑ ንድሕሪት ንከይምለሱ ዘይተመረቑ ድማ ውሕስነት ምግቦም ኣረጋጊፆም ንኽምረቑ “ምምሕያሽ መነባብሮ ሕብረተሰብ” ዝብል ፕሮግራም ተጣየሹ ግንዛበ መፍጠሪ ስልጠናን ልቓሕ ገንዘብን እናተውሃበ ይርከብ። ብመሰረት እዚ ኣብ 2009 ዓ/ም ን1,881 ወገናት ኣብ ምርባሕን ምህጣርን ከፍትን ጤለበጊዕን፣ ልምዓት መስኖን ምፍራይ ደርሁትን ተዋፊሮም ንምስራሕ ሓሙሽተ ሚልዮንን 454 ሽሕን 850 ብር ካብ ሕብረት ስራሕ ማሕበራትን ትካል ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ብልቓሕ ተኸፋፊሉ ኣሎ።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ስራሕቲ ሸቐጣ ሸቐጥ ንግዲ፣ ስፌት ዓለባ፣ ስራሕቲ ዕንፀይትን ሓፂን መፂን፣ ውሕልና ተዋፊሮም ክሰርሑ ንዝኽእሉ 247 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 496 ወገናት ንመስርሒ ዝኸውን 9,485,000 ብር ብልቓሕ ተዋሂቦም። ከምኡ እውን ን183 ወገናት ኣብ ህንፀት መንገዲ ገፀር፣ ሕርሻ ኢንቨስትመንት ምውፃእ መዓድን፣ ሆቴላትን ሬስቶራንትን ስልጠና ብምሃብ ኣብ ስራሕ ክዋፈሩ ንምግባር መደብ ተታሒዙ ብልዕሊ ትልሚ 135 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 295 ወገናት ምትእስሳር ስራሕ ከምዝተገበረሎም ኪኢላ ኤክስቴንሽን ሕርሻ እታ ወረዳ ኣይተ ገ/ስላሴ በርሀ ይገልፁ።

ብድምር ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ራብዓይ ዙር ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስቶት ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናሕወዩ ብምግቢ ዓርሶም ክኽእሉ ንምግባር በቲ ዝተትሓዘሉ ኣንፈት ይኸይድ ኣሎ። ሓረስቶት እቲ ፕሮግራም መሰጋገሪ ድልድል ደኣ እምበር መጠወሪ ከምዘይኮነ ተረዲኦም ናብ ስራሕ ዝተሰጋገሩ ሓረስቶት ብምግቢ ዓርሶም ምኽኣል ጥራሕ ዘይኮነስ ጥሪት ኣብ ምጥራይን ሃፍተ ገነት ኣብ ምውህላልን መርኣያ ዝኾኑ ሓረስቶት ቁፅሮም እናሰሰነ ይመፅእ ኣሎ። ገና ዘይተመረቑ ሓረስቶት ድማ መንፈስ ተፀባይነት ብምስባር ካብዚ ፕሮግራም ተመሪቖም ንምውፃእ ፃዕርና ኣሐይልና ክንሰርሕ ይግባእ።   


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010