እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193290
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
743
3331
20653
5145598
97348
128136
5193290

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:17

መሰጋገሪ ዘላቒ ሃፍቲ

here we go
selam new

ሃፍቲ ተፈጥሮ እናሕወኻ ልምዓት ዘረጋገፀ መደብ ሴፍቲኔት

 

ብሰንኪ ድሑር ስርዓታት መርኣያ ድርቅን ጥምየትን ኮይና ዝፀንሐት ትግራይ ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚሩ ክሳብ ሐዚ ዝተጠናኸረ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ብምክያዱ ሰፊሕ መሬት ትግራይ ብሃፍቲ ተፈጥሮ ተዓቂቡ እዩ። በዚ ድማ ክልልና ማእኸል ተሞክሮ ስራሕቲ ሃፍቲ ተፈጥሮ እናኾነት መፂኣ እያ። ነዚ ዘርእየና ካብ 2002 ዓ/ም ክሳብ 2007 ዓ/ም ብብርኪ ክልል ሓደ ነጥቢ 56 ሚልዮን ሄክታር መሬት ብዕቀባ ሓመድን ማይን ተሸፊኑ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ 120 ሽሕን 531 ኪሎ ሜትሮ ጉህሚ ንምሕዋይ ተተሊሙ 124 ሽሕን 64 ኪሎ ሜትሮ ተተግቢሩ እዩ። እዞም ስራሕቲ ብምስርሖም ድማ ጥርሖም ተሪፎም ዝነበሩ ጎቦታትን ጉህምታትን ናብ ንቡር ተመሊሶም ሓምለዋይ ተኸዲኖም እዮም። 

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ እግሪ እቶም ጎቦታትን ጉህምታትን ዓይኒ ማያት ነቲዖም ልምዓት መስኖ እናተጠናኸረ መፂኡ እዩ። ከም ክልል እኳ እንተሪእና ኣብ ቀዳማይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን 453 ሽሕን 900 ሄክታር መሬት ብመስኖ ንምልማዕ ትልሚ ተታሒዙ 257 ሽሕን 136 ሄክታር መሬት ለሚዑ እዩ። ካብዚ ብመስኖ ዝለምዐ 558 ሽሕን 744 ወገናት ተጠቀምቲ ዝገብር 27 ሚልዮን 568 ሽሕን 886 ኩንታል ምህርቲ ተረኺቡ እዩ። እዚ ኣብ ልምዓት መስኖ ዝተመዝገበ ዓወት ምስ ካልኦት መርሃ ግብርታት ምንካይ ድኽነት ተደሚሩ ኣብ መፍረያይነትን ተጠቃምነትን ሓረስቶት ወሳናይ ግደ ከም ዝነበሮ ሰነድ ፀብፃብ መበል 12 ጉባኤ ውድብ ህወሓት የመላኽት። 

ክሳብ ሕዚ ሃፍቲ ተፈጥሮና እናተዓቀበ፣ ከርሰ መሬትና እናጎልበተ፣ ልምዓት መስኖ እናተጠናኸረን መፍረያይነትና እናወሰኸን መፂኡ እዩ። እዚ ወለዶ ድማ ከም ክልል ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ቑጠባዊ ዓቕምና እናዓበየ ብምምፅኡ መጠን ድኽነት ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን 22 ምኢታዊ ንምብፃሕ ትልሚ ተታሒዙ ኣብ 2007 ዓ/ም 23 ነጥቢ 4 ከም ዝበፅሐ ሰነድ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ የመላኽት። ኣብቶም ስራሕቲ፣ መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከባቢያዊ ልምዓት ብምስላጥ ሓረስቶት ክልልና ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እና ልምዑ ተጠቀምቲ ዝኾንሉ ፕሮግራም ምዃኑ ምፍላጡ ኣገዳሲ እዩ።

መደብ ሴፍትኔት ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ማለት ካብ 1997 ክሳብ 2007 ዓ/ም ሓረስታይ ክልልና ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኡ እናልምዐ ውሕስነት ምግቡ ብዘላቕነት ብምርግጋፅ ሃፍቲ ዘዋህልሉ ባይታ እናተፈጠረ መፂኡ እዩ። ቑፅሮም ብርክት ዝበሉ ሓረስቶት ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከም መሰጋገሪ ተጠቒሞም ኣብ ልምዓት መስኖ፣ ሃፍቲ እንስሳን ካልኦት ዘፈራት ስራሕን ተዋፊሮም ብምግቢ ዓርሶም ካብ ምኽኣል ብተወሳኺ ሃፍቲ እናዋህለሉ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ዕብየት ዝተሰጋገርሉ ኩነታት እዩ ተፈጢሩ።

ኣብዚ ትሕዝቶ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሃፍቲ ተፈጥሮ ክልልና ኣብ ምዕቃብ፣ ልምዓት መስኖ ክልልና ኣብ ምጥንኻር፣ ጠዋሪ ዘይብሎም ኣረጋውያን፣ ጉዱኣት ኣካልን ፀገም ጥዕና ዘለዎም ወገናትን ኣብ ምሕጋዝ ብፍላይ ድማ ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተሳለጡ ስራሕትን ኣብ ቐፃሊ ራብዓይ ዙር በዚ ፕሮግራም ዝተትሓዙ መደባትን ክድህሰሱ እዮም።

ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሕዱር ድኽነት ዘለዎም መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ ጥሪቶም እንከይሸጡ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ ውሕስነት ምግቦም ዘረጋግፅሉ እዩ። ካብኡ ብዝዘለለ ድማ ሃፍቲ ኣዋህሊሎም ናብ ዝሓሸ ብርኪ ቁጠባዊ ዓቕሚ ዘዕብይሉ መደብ እዩ። ነዚ ድማ ግልፅን ፍትሓውን ዝኾነ ምልመላ ተጠቀምቲ ምክያድ ግድን ይብል።

ቅድም እንትብል ማለት ክሳብ 2007 ዓ/ም ኣብ ዝነበረ እዋን መፅናዕቲ መሰረት ዘይገበረ ሃፍተ ገነት እቲ ሓረስታይ ከይረኣኻ ስድራ ከም ስድራ ይሕቆፍ ነይሩ እዩ። እዚ ድማ ንኣድልዎን ወገናውነትን ዝተቓለዐ ብምንባሩ ሓረስታይ መፍረያይነቱ ኣብ ዘሰስኑ ንጥፈታት ሕርሽኡ ኣብ ክንዲ ዝውዕል ግዚኡን ጉልበቱን ኣብ ጥርዓን ብምውዓል ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾነሉ ኩነታት ከም ዝነበረ ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን ክልል ትግራይ ላዕለዋይ ኪኢላ ንኡስ ከይዲ ስራሕ ምትሕብባር ውሕስነት ምግቢ ኣይተ ብርሃኑ ንጉሰ ይገልፁ።

ሎሚ ነቶም ፀገማት ንምቕራፍ ኣብ ራብዓይ ዙር ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣብ ኣመላምላ ተጠቀምቲ ካብ ኣድልዎን ወገናውነትን ብዝፀረየ መንገዲ ንምክያድ ኣሰራርሓታት ተነፂሮም ይመሓየሹ ኣለዉ።  ሃፍተ ገነት መሰረት ዝገበረ መፅናዕቲ ብምክያድ ብቁሸት ነዚ ዝከታተል ግብረ ሓይሊ ተጣይሹ ነፃን ግልፅን ብዝኾነ መንገዲ ህዝቢ ክዝትየሉን ሪኢቶ ክህበሉን ተገይሩ እዩ። ኣብ መወዳእታ ህዝቢ ዓርሱ ዝኣመነሉን ኣብ ወረዳን ጣብያን ቤት ምኽሪ ፍትሓውነቱ ተረጋጊፁ ፀዲቑ ክወፅእ ብምግባር እዩ እቲ ምልመላ ተኻይዱ። ብመንፅር እዚ ድማ ካብቶም ሕሉፋት እዋናት ጥርዓናት ዝነከየሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ።

ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሰሪሖም ዝኽፈሎምን ነፃ ተሓገዝትን ክፍለዩ ተገይሩ እዩ። ተፀባይነት ንከይዕብልል ሓሙሽተ ዕያል ዘለዎም መራሕቲ ስድራ ብሓሙሽተ ዕያል ክፅንዑ፣ ትሕቲ ሓሙሽተ ዕያል ዘለዎ ድማ ከከም በዝሒ ዕያሎም ተፀኒዖም ኣብቲ ፕሮግራም ክሕቆፉ እዩ ተገይሩ። ንነፃ ተሓገዝቲ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ማለት ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ወርሒ ሰነ ዝነበረ ሓገዝ ካብ ሓዱሽ ዓመት 2009 ዓ/ም ጀሚሩ ዓመት ምሉእ እቲ ሓገዝ ከም ዝቕፅል እቶም ላዕለዋይ ኪኢላ የረድኡ።

ብመሰረት እዚ ኣብ ራብዓይ ዙር መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ልዕሊ ሓደ ሚልዮን መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ክልልና ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቚፎም እዮም። እዚኦም ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመደን ማይን፣ ምሕዋይ ጎቦታትን ጉህምታትን፣ ጠሊ ዓቀብቲ ስራሕቲ፣ ባንኪ ማይ ኣብ መሓዝን ካልኦትን  ተዋፊሮም ብምስራሕ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ፣ ብምግቢ ዓርሶም ክኽእሉ ኣብ ምግባር ዝለዓለ ደገፍ ገይርሎም እዩ። ካብዚኦም 211 ሽሕን 798 ሰሪሖም ክበልዑ ዘይኽእሉ ኣረጋውያን፣ ጉዱኣት ኣካልን ካልእ ፀገም ጥዕና ዘለዎምን ወገናት ነፃ ሓገዝ ብምሃብ ክጥወሩ ተገይሩ እዩ። 

ኣብ 2008 ዓ/ም ብምግቢ ንስራሕ ዝተፈላለዩ ሰራሕቲ ዕቀባ ሓመድንን ማይን ደን ልምዓት፣ ምሕዋይ ጉህሚ፣ ምውህላል ማይ፣ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ከትሪን ህንፀት መንገዲን ተሳሊጦም እዮም። ብመሰረት እዚ ኣብ ጎቦታትን ጉህምታትን ጠሊ ዓቀብቲ ስራሕቲ ብምስራሕ ማይ ከርሰ መሬት ብምጉልባት ልምዓት መስኖ ብዝተጠናኸረ መንገዲ ንምቕፃል ዘኽእሉ ኣርባዕተ ሚልዮን 644 ሽሕን 98 ጉልበት ህዝቢ ብምኽታት ኣብ 12 ሽሕን 998 ሄክታር መሬት ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ተሰሪሖም እዮም። በዞም ዝተሰርሑ ስራሕትን ክረምታዊ ኣዝመራ እውን ዝሓሸ ብምዃኑን ኣብ 2009 ዓ/ም ልምዓት መስኖ ኣብ ምጥንኻርን መፍረያይነት ኣብ ምስሳንን ዝሓሸ ዓቕሚ ዝፈጥር እዩ።

ካብዚ ብተወሳኺ ልሙዕነት ሓመድ ንምሕላው ልዕሊ ሓደ ሚልዮንን 101 ሽሕን ጉልበት ህዝቢ ኸቲቱ ልዕሊ 739 ሄክታር መሬት ከትርታት ብእምንን ሓመድን ተሰሪሖም እዮም። ሓረስቶት ኣብ ዓመት ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ግዜ ብመስኖ ኣልሚዖም ተጠቀምቲ ንምግባር ልዕሊ 2,405 ሄክታር መሬት ብመስኖ ንምልማዕ ዘኽእሉ ካነላት ተሰሪሖም ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም እዮም። ከምኡ እውን 65 ሽሕን 755 ጉልበት ህዝቢ ኸቲቱ 96 ሄክታር ካነላት ማይ ከም ዝተፀገኑ ኣይተ ብርሃኑ ይገልፁ።

በዚ ናይዚ ዓመት እዚ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ዝተሰርሑ ስራሕቲ ጥራሕ ዘይኮኑስ በቶም ንነዊሕ ግዜ እናተሰርሑ ዝመፁ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣብ እግሪ እቶም ጎቦታትን ጉህምታትን ዓይኒ ማያት ክፍልፍሉ ናይ ምግባር ዓቕሚ እናዓበየ ብምምፅኡ ሎሚ ዓመት 738 ናይ ሓባርን ውልቀን ዒላታት ተዃዒቶም ኣብ ረብሓ ውዒሎም እዮም። ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ኣብ ዝተኻየደሎም ጐቦታትን ጉህምታትን ልዕሊ 8,345 ሄክታር መሬት ብዝተፈላለዩ ኣግራባት ክሽፈን ተገይሩ እዩ።

ምስዚ ብዝተኣሳሰረ ብፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስቶት ብመስኖ ኣልሚዖም ዝረኽብዎ ፍርያት ናብ ዕዳጋ ንምቕራብን ስሉጥ መጓዓዝያ ብምርካብ ማሕበረ ቑጠባዊ ዕብየት ንምርግጋፅን ብምዕላም 728 ሽሕን 648 ህዝቢ ጉልበት ብምግቢ ንስራሕ ኸቲቱ ጣብያ ምስ ጣብያን ጣብያን ምስ ወረዳን ዘራኽብ 329 ነጥቢ 88 ኪሎ ሜትሮ ዝንውሓቱ ሓዱሽ መንገዲ ተፀሪጉ እዩ። ከምኡ እውን 303 ሽሕን 458 ጉልበት ህዝቢ ኸቲቱ 574 ኪሎ ሜትሮ ፅገና መንገዲ ተኻይዱ እዩ። ከምኡውን ዝሓሸ ኣሳልጦ ስራሕ ንክህሉ ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ኬላታት ጥዕናን 1,018 ክፍልታት ተሃኒፆም ንግልጋሎት በቒዖም እዮም።

ዕላማ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስታይ ካብ ከባቢኡ ከይተመዛበለ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኡ እናልመዐ ተጠቃሚ ምግባር እዩ። ስለዝኾነ ድማ ብዝኾነ ምኽንያት ከይተኣጓጐለ ዓስቢ ረሃፁ ብእዋኑ ክፍፀም ይግባእ። ሰኣን ክትትል ክፍሊት ክዝንግዕ ኣይግባእን። በቲ ዝወፀ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ክፍሊት ትልሚ መሰረት ገይሩ ክፍፀም ክኽእል ኣለዎ። ክፍሊት ገንዘብ ኣቕርቦት ዕዳጋ ፀገም ኣብ ዘይብሉ ክኸውን ኣለዎ። ዋጋ እኽሊ ኣዐርዩ ኣብ ዝኸበረሉ ድማ ክፍሊት ብእኽሊ ክኸውን ይግባእ። ብድምር ክፍሊተ ብእዋኑ ክኽፈል ኣለዎ፤ መጠን ክፍሊት ገንዘብን ዋጋ እኽልን ድማ ክመጣጠን ክኽእል ኣለዎ።

ብመሰረት እዚ፣ ነዞም ዝተሳለጡ ሰራሕቲ ካብ ዝተመደበ 527 ሚልየን 371 ሽሕን 95 ብር እቲ 520 ሚልዮን 231 ሽሕን 952 ብር ብእዋኑ ተኸፊሉዎም እዩ። ከምኡ እውን ንህንፀት ክፍልታት ኬላ ጥዕና፣ ኣብያተ ትምህርቲን መስርሒ ካነላትን መንገድን ብጉልበት ህዝቢ ዝስራሕኳ እንተኾነ ንመዐደጊ ኢንዳስትሪያል ማተሪያል ዝውዕል 66 ሚልዮን 951 ሽሕን 861 ብር ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ 425 ሽሕን 122 ኩንታል እኽሊ ኣብቲ ስራሕ ንዝተዋፈሩ ሓረስቶትን ነፃ ተሓገዝትን ከም ዝተኸፋፈለ እቶም ላዕለዋይ ኪኢላ ንኡስ ከይዲ ስራሕ ውሕስነት ምግቢ የረድኡ።

መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስቶት ብምግቢ ዓርሶም ክኽእሉ ካብ ምግባር ብዝዘለለ ዘላቒ ልምዓት ኣብ ዘረጋግፁ ስራሕቲ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ፣ መንገዲን ካልኦት ማሕበረ ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ዘረጋግፁ ስራሕቲ ክነጥፉ ይገብር። (ከም ውፅኢቱ) ካብዚ ዝብገስ ቑፅሮም ዘይነዓቑ ሓረስቶት በቲ ፕሮግራም ዝግበረሎም ደገፍ ከም መሰጋገሪ ወሲዶም ውሕስና ምግቦም ኣብ ምርግጋፅ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሃፍቲ እንስሳ፣ መስኖ፣ መፍረያይነት ኣብ ዘሰስኑ ሕርሻዊ ንጥፈታትን ንግድን ተዋፊሮም ሃፍቲ እናተዋህለሉ ካብ ህድሞን ሰቐላን ናብ ዝሓሸ ቆርቆሮ ገዛ፣ ውላዶም ኣብ ምምሃር፣ ኣመጋግበኦም ስነ መኣዛ ዝተኸተለ ኣብ ምግባር እናተሰጋገሩ እዮም።

ብድምር ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት 331 ሽሕን 026 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 646 ሽሕን 147 መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ብደረጃ ትግራይ ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ ሃፍቲ ዘምፅእ ተፈጥሮ ሃፍቲ ከባቢኦም እናልምዑ ብምግቢ ዓርሶም ክኢሎም ካብ ሴፍትኔት ተመሪቖም እዮም። ከምቲ ብፃይ መለስ ዝበሎ ካብ ድኽነት ዝኸፍአ ውርደት የብልናን እሞ፣ ዝንተ ዕለት ኣብ ድኽነትን ተፀባይነትን ምንባር ከም ህዝቢ ኮነ ከም ውልቀ መሕፈሪ ጉዳይ የለን እሞ ሐዚ እውን እዚ ፕሮግራም ከም መሰጋገሪ ብምጥቃም ኣብ መሬትና ክረምትን ሓጋይን ብእንሰርሖም ስራሕቲ ዘላቒ ለውጢ ከም እነምፅእ ኣሚንና ክንሰርሕ ይግባእ።   


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010