እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5051416
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1513
2909
30530
4998067
83610
110388
5051416

Your IP: 54.80.103.120
2018-04-20 07:04

ካብ ብዙሓት ውሑዳት ግን ብሉፃት

here we go
selam new

“ሳላ ዓርሰ ምምህሃር ኩለመዳይ ሰራሕተኛ ፈጢርና” ኣይተ ጌታቸው

ሃገርና ካብ ሓይሊ ንፋስ፣ ጂኦተርሚልን ሃፋን እንተይሓወሰ ካብ ማይ ጥራሕ ልዕሊ 45 ሽሕ ሜጋ ዋት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ከፈልፍል ዝኽእል ዓቕሚ ከምዘለዋ ይፍለጥ። እዚ ዓቕሚ ብምልኡ ኣብ ጥቕሚ እንተዝውዕል ካብ ግብፂ ጀሚሩ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪካ ዘለዋ ሃገራት መስመራት ኤሌክትሪክ ብምዝርጋሕ ቁጠባ ሃገርና ከወንጭፍ ዝኽእል ዝለዓለ ሸርፊ ወፃኢ ክርከብ ከምዝኽእል ድማ የረጋግፅ። እዚ ሓሳብ ናብ ተግባር ክልወጥ ዝኽእል ግን ነዚ ግዙፍ ፕሮጀክት መስርሒኡ ዝኾን በጀት እንትርከብ እዩ። ከም ፓርክታት ኢንዳስትሪ መንገዲ ባቡር ዝኣመሳሰሉ ካልኦት ፀጋታት እዛ ሃገር ናብ ረብሓ ክውዕሉ እውን ከምኡ ዝጠልቦ በጀት ዓብይ እዩ። ዘላቒ በጀት ካብ ዝርከበሎም ቁልፊ ምንጭታት እቲ ዝዓበየ ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ኣታዊታት ዝእከብ እቶት እዩ። ነዚ ዝተገንዘበ መንግስትና ኣብ ትሕቲ ፋይናንስ ብከይዲ ስራሕ ዝፀንሐ ልምዓት እቶት እቲ ዝነበሮ ኣወዳድባ ብምምዕርራይን ዓርሱ ክኢሉ ብምጥያሽን ነቲ ዓንዲ ሑቖ ዕብየትና ዝኾነ ግብሪ ብዝግባእ ንክእክብ ኣንፈት ነፂሩ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከብ።

በዚ ምኽንያት መንግስቲ፣ መደባት ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሃገርና ንምዕዋት ስርዓት ግብሪ ዝነግስሉ ኣንፈት ነፂሩ ብምንቅስቓሱ እቶቱ እናደልደለ ክኸይድ ጀሚሩ እዩ። ስለዝኾነ እውን ካብ ሃዲድ ባቡር ጀሚሩ ፓርክታት ኢንዳስትርን ካልኦት ሜጋ ፕሮጀክትታትን እናሃነፀ ይርከብ። እዚ ለውጢ ጋህዲ ክኸውን ድማ ብመሪሕነት ሰራሕተኛታት ልምዓት እቶት ዝግበር ርብርብ ምእካብ ግብሪ ወሳኒ እዩ።እዚ ማለት ካብቲ ቅድሚ ሕዚ ዝግበር ዝነበረ ብዝበለፀን ኩሉ ፀጋ ፀንቂቕካ ንምጥቃምን ዘኽእል ሜላ ኣተኣኻኽባ እቶት ምጥቃም የድሊ። ብርግፅ ሕዚ እውን ፍልይ ዝበለ ጥበብ ኣተኣኻኽባ ግብሪ ብምኽታል ድማ ለውጥታተን ዓቂበን ንቅድሚት ዝምርሻ ኣብያተ ፅሕፈት ይራኣያ ኣለዋ። ካብዚኣተን ሓንቲ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ሰቲት ሑመራ እያ።

እዛ ቤት ፅሕፈት ካብተን ብሉፃት ኣብያተ ፅሕፈታት ልምዓት እቶት ክልልና ብልፅቲ ዘብልዋ ቀንዲ ምኽንያታት ኣብ ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት፣ ምውዳድ መዳርግቲ ኣካላትን ምጥቃም መረዳእታን ዝኸደቶ ርሕቐት ንኻልኦት ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ኣብነት ክኸውን ዝኽእል እዩ። ብህንፀት ሰራዊት ልምዓት ክንጅምር። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዝርከባ ኬዝቲማት ኣብ ወርሒ ኣርባዕተ ግዜ ከም ቤት ፅሕፈት ድማ ኣብ ወርሒ ክልተ ግዜ ብዝግበር ዓርሰ ምምህሃርን ገምጋምን እቲ ሰራሕተኛ ኩለ መዳይ ዓቕሚ ዘለዎ ንክኾን ኣኽኢልዎ እዩ። ቅድም እንትብል ኣብቲ ነባር ሰራሕተኛ ከምኡ እውን ኣብቲ ዝተመደበ በዓል ሞያ ጥራሕ ዝግደቡ ዝነበሩ ዓበይቲ መደባት ሎሚ ኣብ ዝኾነ ይኹን ስራሕ ኣትዩ ዝሰርሓሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ንመደባት ኣወሳስናን ንመሪሕነት ስራሕን እዩ እቲ በዓል ሞያ ኣብ ኣወሳስና ዝምደብ እምበር ኣብ ትምህርትን ስልጠናን፣ ኣብ ምኽባር ሕግን መረዳእታን ዝሰርሕ ክኢላ ኣትዩ ዝሰርሓሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ብምዃኑ እውን ቅድም ኢሉ ክኢላ ኣወሳስና ንመደብ ተመን ግብሪ ክኢላ መረዳእታ ድማ ንመዓልታዊ መፅናዕቲ ተባሂሉ ዝዕመም ዝነበረ መደብ ሎሚ ኩሉ ዝፍፅመሉ ኩነታት ከምዝተፈጠረ ተተካኢ ሓላፊ እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ጌቻቸው ገ/ትንሳኤ የረድኡ።

ከምኡ ብምዃኑ እውን ዝኾነ ይኹን ተገልጋላይ “መፂኡ ሓላፊ ወይ ዝምልከቶ በዓል ሞያ የለን” ተባሂሉ ዘይምለሰሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ኩሎም ሰራሕተኛታት ነጋዶ ንምድጋፍን መዓልታዊ መፅናዕቲ ንምክያድን እንትወፁ እሞ ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ፀሓፊት በይና እንተተሪፋ እታ ፀሓፊት ንዝመፅእ ነጋዳይ ብግቡእ እተተኣናግደሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ኣብዚ ሓደ ኣብነት ምውሳድ ይከኣል። እዚ ቃለ መሕተት ኣብ እነካይደሉ እዋን ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ይኹን ምኽትል ኣብዘይነበርሉ እዋን መተሓባበሪ ኣወሳስና ኬዝቲም እዩ ፖለቲካዊ ቁመና ኩለን ኬዝቲማትን ድምር ምንቅስቓስ እቲ ቤት ፅሕፈትን ተንቲኑ ዘረድአና። እዚ ድማ እቲ ሓደ መረጋገፂ ምትኽኻእን ኩለ መዳይ ሰራሕተኛን ምፍጣሩ ዘመላኽት እዩ።

በዚ ድማ ብኣተሓሳስባ ዝበሰለ ኩለ መዳይ ሰራሕተኛ ብምፍጣሩ መዳርግቲ ንዝኾና ኣካላት ከነቓንቕ ዓቕሚ ረኺቡ እዩ። ኣብታ ከተማ ውራይ ግብሪ ውራይ ሓደ ቤት ፅሕፈት ምዃኑ ተሪፉ ውራይ ኩሉ ቤት ዕዮ ዝኾነሉ ኩነታት እውን እዩ ተፈጢሩ። ቅድም እንትብል ንተመን ግብሪ ነጋዶ ክውዕል ዝኽእል መረዳእታ ዕድጊት ንብረት ኣብያተ ፅሕፈት ደብዳበ እናተፅሓፈ ዝመፅእ ዝነበረ ሎሚ እተን ኣብያተ ዕዮ ባዕለን ተገዲሰን በቢ ወርሑ ዝልእኻሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ስለዝኾነ እውን ብምርምር ሕርሻ ሑመራ፣ ሆስፒታል ካሕሳይ ኣበራ፣ ቲቪቲ፣ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብያተ ዕዮ ባንክታትን ትካላት ሃይማኖትን ዝገብረኦ ዕድጊት ካብ ሕጋውያን ነጋዶ ክኸውን ኣብ ርእሲ ምግባር እቲ መረዳእታ ናብ ልምዓት እቶት ዝልእኽሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ነዚ ድማ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ሰቲት ሑመራ ብሉፅ ኣፈፃፅማ ዘለወን ኣብያተ ዕዮታት ካብ 1500 ክሳብ 2500 ብር ቦንድ ብመልክዕ ሽልማት እናሃበት ከም እተተባብዕ ኣይተ ጌታቸው የረድኡ።

ካብተን ብሉፅ ኣፈፃፅማ ኣመዝጊበን ተሸለምቲ ዝኾና ኣብያተ ዕዮ ውልቀን ትካላት መንግስትን ሓንቲ ቤተ ክህነት ከተማ ሰቲት ሑመራ ተፀራሒት እያ። “ሃይማኖት ኣብ መደባት መንግስቲ ጣልቃ ክኣቱ ዘይኽእል እንተኾነ እውን ጉዳይ ልምዓት ናይ ኩሉ ውራይ ብምዃኑ ተሳትፎ ቤተ ክህነት እውን ኣብዚ ጉዳይ ዝዓዘዘ እዩ። እቲ ምንታይ መንግስቲ እቶቱ እናደንፈዐ እንትኸድ መንገዲ፣ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ብምህናፅ ዜጋታት ብዝበለፀ ተረባሕቲ እንትኾኑ እቶም ትካላት ሃይማኖት ኣመንቶም ብምርባሕ ንዓርሶም እውን ከምዝርብሑ ስለዝተረድኡ እዮም ዝሕግዙ ዘለው። ስለዝኾነ ቤተ ክህነት እታ ከተማ ንኣመንታ ኣብ እትህቦ ስብከት ስለ ግብሪ ሓበሬታ ክተሕልፍ፣ ንብረት ዕድጊት እንትገብር ንተመን ግብሪ ዝውዕል መረዳእታ ክትሰድድን ስራሕ ግብሪ ሰራሕተኛታት ብእዋኑ ኣታዊ ስለትገብርን እዩ። እዚ ድማ ኣብ ምንጋስ ስርዓት ግብሪ ልዑል ግደ ዘለዎ እዩ።

ብከምዚ ምስ መዳርግቲ ኣካላት እናተዋደዱ ዝኸዱ ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ሰቲት ሑመራ ኣብ ውልቀ ትካላት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ፀንቂቖም ግብሪ ንክኸፍሉ ኣኽኢልዎም እዩ። እዚ እውን ቅድም እንትብል ሰራሕተኛ መንግስቲ እታ ከተማ 400 ሽሕ ወርሓዊ ግብሪ እንትኸፍል ሰራሕተኛታት ውልቀ ግን ካብ 70 ክሳብ 80 ሽሕ ብር እዮም ይኸፍሉ ነይሮም። ሎሚ ግን በቲ ዝተገበረ ፃዕሪ ካብ 900 ሽሕ ክሳብ ሓደ ሚልዮን ወርሓዊ ግብሪ ስራሕ ዝኸፍልሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ብፍላይ ድማ ከም ባንክታት ዝኣመሰሉ ትካላት ከምኡ እውን ዋና መዝገቦም ኣብ ካሊእ ዝኾኑ ኮንትራክተራት ቅድም እንትብል ግብሪ ስራሕ ትካሎም ይኹን ግብሪ ስራሕ ሰራሕተኛ ናብ ዋና መዝገቦም ይልእኹ ነይሮም። ሎሚ ግን “ኣብ ዝሰርሕሉ ከባቢ ክኸፍሉ ኣለዎም” ብዝብል መምርሒ ናብታ ከተማ ክኸፍሉ ብምግባር ኣብ ምዕዋት መደባት እታ ቤት ፅሕፈት ዝለዓለ እዩ።

ካብዚ ብተወሳኺ ሕድሕድ መንግስታዊ ይኹን ውልቀ ትካል ስርዓት ንግዲ ንክረጋገፅ ልዑል ግምት ሂቦም ንተመን ግብሪ ሓገዝቲ ዝኾኑ መረዳእታታት እውን የምፅኡ ኣለው። ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ካብ ሰለስተ ነገራት ማለት እውን ካብ ክልል፣ ትካላት መንግስትን ውልቀን ከምኡ እውን ምስ ነጋዶ ዝርከብ ሒሳብ መዝገብ ብኣግባቡ እዮም ዝጥቀምሉ። ንኣብነት ካብ 2008 ዓ/ም ካብ ክልል ካብ ዝመፀ (ምስ ምንቅስቓስ ንግዲ ነጋዶ እታ ከተማ ዝተሓሓዝ) 572 ነጥቢ 74 ሚልዮን መረዳእታ መሸጣ ንግዲ፣ እቲ ልዕሊ 462 ነጥቢ 74 ሚልዮን ኣብ ረብሓ ብምውዓል ዝተረፈ መረዳእታ ናይ ከፈልቲ ግብሪ ንፌደራል ዝምልከት ብምዃኑ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ክለኣኽ ተገይሩ እዩ። ኣብ 2009 ዓ/ም እውን እንተኾነ ካብቲ ዝመፀ 822 ነጥቢ 46 ሚልዮን መረዳእታ ዕድጊትን መሸጣ ብዘይካ እቲ 67 ነጥቢ 17 ሚልዮን እቲ ዝተረፈ ኣብ ግብሪ ተመን ነጋዶ እታ ከተማ ውዒሉ እዩ።

እታ ቤት ፅሕፈት ጎድና ጎድኒ እቲ ብክልል ተማእኺሉ ዝመፅእ መረዳእታ ካብ ኣብያተ ዕዮን ካብ ሒሳብ መዝገብ ነጋዶን ዝርከብ መረዳእታ እውን ብኣግባቡ ብምጥቃም ኣብ ካልኦት ነጋዶ ኣብ ተመን ግብሪ ክውዕል ዝኽእል ንክልል ኣብ ምስዳድ እወንታዊ ምንቅስቓስ ኣለዋ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም 111 ነጥቢ 55 ሚልዮን መረዳእታ መሸጣ ንክልል እንትትልእኽ ኣብ 2009 ዓ/ም እውን 99 ነጥቢ 77 ሚልዮን መረዳእታ መሸጣ መዝጊባ እያ። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ከምዚ ዝተጠናኸረ ኣጠቓቕማ መረዳእታ ብምህላው ከዓ ግብሪ ክስውሩ ዝፍትኑ ነጋዶ ናብ ስርዓት ዝኣትውሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሕድሕዶም ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ግብሪ መንግስቲ ክስውሩ ዝፈተኑ ክልተ ነጋዶ መረዳእታ ብምውዳድ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ውዒሎም ጉዳዮም ኣብ ከይዲ ቤት ፍርዲ ከምዘሎ ክኢላ መረዳእታ እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ መንግስት ነጋሽ የረድኡ።

ምኽንያቱ ሓደ ነጋዳይ ውሑድ ግብሪ ንክትመኖ ናብ መንግስታዊ ትካላት ዝቆርፆ መሸጣ ኣብቲ ዝቁረፅ ቆፅሊ ፓድ እቲ ዋጋ 100 ሽሕ ብር እንተኾይኑ ኣብቲ በራሪ ልክዕ እናፀሓፈ ኣብ ቀራዪ ግን 10 ሽሕ ወይ 5000 እዩ ዝፅሕፍ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ዓመት ካብ ንግዲ ትርፈይ ክኸፍሎ ዝግባእ ኢሉ ሒሳብ መዝገብ ኣስሪሑ 1352 ብር ንክኸፍል እንትመፅእ ግን ምስቲ እናዋደድዎ ዝፀንሑ መረዳእታ እንትነፃፀር መሸጣ ተባሂሉ ዝተትሓዘን እቲ ነጋዳይ ዘምፅኦን ነንበይኑ ቁፅሪ እዩ ዝዛረብ። ድሕሪኡ ንሱ ዘምፀኦ ሕድሕድ ቆፅሊ ፓድ ዝሓዞ መጠን መሸጣን እቶም ካብ ዝተፈላለዩ ትካላት ተጠርኒፎም ዝተዋደዱን ድማ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ሰፊሕ ኣፈላላይ ብምህላዉ ብዓምዩቕ ኦዲት ክረአ ይግበር። ኣብ መወዳእታ ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ትሸዓተ ሚልዮን ግብሪ ስለ ዝሰወረ ጉዳዩ ናብ ሕጊ ተመሪሑ ኣብ ከይዲ ይርከብ።

እቲ ካልኣይ ነጋዳይ እውን ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሓደ ሚልዮን ብር ግብሪ ክስውር እዩ ተረኺቡ። ነገሩ ከምዚ እዩ። እቲ ክራይ ኣካቢ ነጋዳይ ናብ ከም እኒ ምርምር ሕርሻ ሑመራ ዝመሰላ ትካላት መንግስትን ውልቀን እናተጫረተ ዝሸጦ ዝነበረ ብዙሕ ንብረት፣ መንግስቲ ምንቅስቓስ ገንዘቡ ፈሊጡ ብዙሕ ግብሪ ከይኸፍል ሓሲቡ ሓደ ተንኮል ይምህዝ። ንሱ እውን እተን ብዙሕ መሸጣ ንብረት ዝሓዛ ፓዳት ብሓዊ ምቅፃል እዩ። ከም ሓሳቡ እታ ሓንቲ ፓድ ክሳብ እቲ ዝተጠረዘሉ ናይ መወዳእታ ጫፍ ኣቃፂሉ ንእሽተይ ምልክት ሒዙ ብምምፃእ ሰለስተ ፓዳት ንከመስል ወረቓቅቲ ወሲኹ ሰለስተ ፓድ ከምዝተቓፀሎ ናብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶትን ቤት ፅሕፈት ፖሊስን እታ ከተማ የመልክት። ፖሊስ እውን ድጋፍ ደብዳበ ስለ ዝሃቦ ካብተን ዝተረፋ ፓዳት በታ ዝለዓለ መሸጣ ዘለዋ ነተን ዝተቓፀላ ሰለስተ ፓዳት ብምግማት ንግዚኡ 25 ሽሕ ብር ግብሪ ክኸፍል ይግበር።

መረዳእታታት እንትፍተሹ ግን እቲ ነጋዳይ ክልተ ዓይነት ምትላል ከም ዝፈፀመ ብተግባር ይረጋገፅ። እቲ ሓደ እቲ ልዑል መሸጣ ዘለዎ ፈልዩ ተቓፂሉ ምባሉ እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ድሕሪ እቲ ተቓፂሉኒ ኢሉ ዘመልከቶ እተን ዘመልከተን ቁፅርታት ፓድ እናቆረፀ ንትካላት እንትህብ ብመረዳእታ ክረጋገፅ ክኢሉ እዩ። እቲ ንድጋፍ መረዳእታ ፖሊስን ሕቶ እቲ ነጋዳይን ተመርኲሱ “ከጋጥም ይኽእል እዩ” ኢሎም ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ከተማ ምስ ጥርጣረኦም ዝተቐበልዎ ምቅፃል ፓድ ተንኮል ምንባሩ ብጭብጢ ምስ ኣረጋገፁ መረዳእታኦም ኣዋዲዶም ጉዳዩ ናብ ሕጊ ተመሪሑ ኣብ ከይዲ ከም ዘሎ ኣይተ መንግስት የረድኡ።

እታ ቤት ፅሕፈት ከምዚ ዝበለ ብሉፅ ስራሕቲ ክትውግን ዝኸኣለት ብጥቡቕ ክትትል ዓርሰ ምምህሃር ኩለ መዳይ ሰራዊት ክትፈጥር ብምኽኣላ እዩ። እቲ ብቑዕ ሰራዊት ንደገፋት መዳርግቲ ኣካላት ፀንቂቑ ስለ ዝጥቀም ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ግብሪ ክስወሩ ዝፈተኑ ነጋዶ ብቐሊሉ ዝሕዘሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ። ነዚ እውን እዩ ካብ ብዙሓት ውሑዳት ግን ብሉፃት እንብል ዘለና።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010