የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4534425
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1877
2471
4348
4511961
49698
165145
4534425

Your IP: 54.224.164.166
2017-11-20 17:22

ጉዕዞ ከይኹለፍ!

here we go
selam new

             ፈተናታት እናበድሀ ንቅድሚት ዝምርሽ ዘሎ ሰራዊት

በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንሕድሕድ መሓውር ሰራሕተኛ ምእኹል ሓበሬታ ክበፅሖ ብምሕሳብ ምስ ኩሎም ሰራሕተኛታት በቢዓመቱ ብቐጥታ ክራኸብ ፀኒሑ እዩ። እዚ ማለት 1100 ሰራሕተኛታት ብብርኪ ክልል እናተኣከቡ ነቶም በቢዓመቱ ዝምዝገቡ ብሉፃት ስራሕቲ ንክዕቅብ፣ ኣብቶም ድኽመታት ድማ ዘትዩ ሓበራዊ ፍታሕ ንምቕማጥ ብብርኪ ክልል ኣብ ዝተማእኸለ መድረኽ ክሳተፍ እናተገበረ መፂኡ እዩ። ኣብዚ ዓመት ንሻድሻይ ገዜ ዓመታዊ ኣፈፃፅማ ስራሕ ብምግምጋምን ቀፃላይ መደብ “ኦሬንተሽን” ንምሃብን ኣብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም መድረኽ ኣዳልዩ ዘትይሉ ነይሩ። ቀንዲ ዕላማ እቲ መድረኽ ሕድሕድ ሰራሕተኛ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ በዓል መዚ ዝወሃብ መብርሂ ብቀጥታ ንክረክብን ኣብቶም ዓወታት ይኹን ድኽመታት ሓበራዊ ኣረዳድኣ ብምሓዝ ቀፀልቲ መደባት ንከዐውትን ብምሕሳብ እዩ ክካየድ ፀኒሑ።

ኣብ መወዳእታ እቲ መድረኽ ኣብቶም ተለጢጦም ዝተትሓዙ መደባት በዓል መዚ ንምዕዋት ሓለፋ ምንቅስቓስ ዝነበሮም ሰራሕተኛታት “የቐንየልና” ንምባልን ቀፃላይ ስራሕቶም ብወነ ንምዕማምን ድማ መድረኽ ሽልማት ክካየድ ፀኒሑ እዩ። ካብቶም ብብርኪ ክልል ዘለዉ ልዕሊ 700 ሞዴል ሰራሕተኛታት ነንሕድሕዶም ብምውድዳር ነቶም 20 ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ዝርከብዎም 202 ሰራሕተኛታት ካብ 3000 ክሳብ 5000 ብር ገንዘብን  ወረቐት ምስክርን ብመልክዕ ሽልማት ተበርኪትሎም እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ሸሞንተ ከተማታት ዝርከበአን 20 ኣብያተ ፅሕፈት ወረዳታት ብዘመዝገበኦ ድምር ብሉፅ ኣፈፃፅማ  ተሸለምቲ ፅዋዕን ምስክር ወረቐትን ኮይነን ኣለዋ፡፡

ቀንዲ ዕላማ ናይቲ መድረኽ ሽልማት እውን እንተኾነ በዓል መዚ ልምዓት እቶት እቶም ትርፊ ሰዓቶም ይኹን ዓመት ዕረፍቶም እንተይተፀባፀቡ ንስራሕ ብምውፋይ ብትግሃት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ኣፍልጦ ንምሃብ እዩ። እዚ ድማ እቶም ንፉዓት ትግሃቶም ቀፃልነት ንክህልዎን ኣብቶም ካልኦት ሰራሕተኛታት ይኹን ኣብያተ ዕዮ ድማ ንሕንሕ ንክፍጠር ዝዓለመ እዩ። ብተግባር እውን ብምኽንያት በቢዓመቱ ዝካየዱ መድረኽ ሽልማታት ኣብ መንጎ ኣብያተ ዕዮን ሰራሕተኛታትን ወያናይ መንፈስ ንሕንሕ ይፍጥር ከምዘሎ ይረአ ኣሎ። ናይዚ መግለፂ እውን ብምኽንያት በቢ ግዚኡ ዝግበር ክትትላትን ሽልማታትን ሞዴላት ሓደሽቲ ስራሕተኛታትን ኣብያተ ዕዮን ይፍጠሩ ምህላዎም ሓደ መርኣዪ እዩ።

ኣብዚ ክፍለጥ ዝግበኦ ሰራሕተኛ በዓል መዚ ልዕሊ ዓቕሙ መደባት ተሸኪሙ ዝጓዓዝ ምዃኑ እዩ።ፈለማ  ብብርኪ ክልል መሓውር ሰራሕተኛ  በዓል መዚ ልምዓት እቶት እንትቕረፅ ነቲ ሽዑ ዝነበረ 50 ሽሕ ነጋዳይ ከተኣናግድ ተሓሲቡ እዩ ነይሩ። ደሓር እቲ ልምዓታዊ መስመርና ብዝፈጠሮ ጥጡሕ ባይታ በዝሒ ነጋዳይ ናብ 260 ሽሕ እንትበፅሕ እቲ ምንቅስቓስ ንግዲ እውን ከም በዝሒ ነጋዳይ ክተዓፃፀፍ ክኢሉ  እዩ። ስለ ዝኾነ እቲ ሰራሕተኛ ነቲ መደብ ከዐውት መንግስቲ ካብ ዘቐመጠሉ ሸሞንተ ሰዓት ሓሊፉ ክሳብ 12 ሰዓት ኣብ መዓልቲ ዝሰርሐሉ ኩነታት ከምዝተፈጠረ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ኣመራርሓ ሓይሊ ሰብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ኣይተ ፊልሞና ዳዊት ንጋዜጣና መብርሂ ሂቦም ኣለዉ፡፡

እዚ ሸከም ስራሕ መንግስቲ ክሳብ መሓውር ኣፅኒዑ ምምዕርራይ ገይሩ ፍታሕ ዘቐምጠሉ እቲ ሰራሕተኛ ነቲ ዕማም ብፀጋ ተቐቢሉ ሕድሪ ሰማእታት ንምዕዋት ተጊሁ ይሰርሕ ኣሎ። ብፍላይ ድማ እቲ በቢዓመቱ ዝካየድ መድረኽ ሽልማት ሰራሕተኛታትን አብያተ ፅሕፈትን በዓል መዚ ልምዓት እቶት ተወፊዮም ንክሰርሑ ጥራሕ ዘይኮነስ “መደባተይ ተጣቢበ ብምዕዋት ክሽለም ኣለኒ” ዝብል ኒሕ ሒዞም ንክወዳደሩ ኣግባብ መንገዲ እናፈጠረሎም እዩ። ኣብዚ እቶም ብሉፃት ሰራሕተኛታት “ሞዴልነቶም” ዓቂቦም እንትቕፅሉ ሓደሽቲ “ሞዴላት” ሰራሕተኛታት ይኹኑ ቅድሚኡ ዘይተሸለማ ኣብያተ ዕዮ ተዓፃፂፈን ብምስራሕ ንቅድሚት ዝመፃሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ። ካብተን ኣብ ሕሉፍ እዋናት ዝነበርወን ክፍተታት ብዕምቆት ሪአን ብምፍታሕ ብሉፅ ኣፈፃፅማ ስራሕ ኣርእየን ዝተሸለማ ኣብያተ ፅሕፈት ክልልና፤ ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓይደርን ወረዳ ራያ ኣላማጣን ተጠቀስቲ እየን።

ዳህሳስና ብቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓይደር ክንጅምር። ሰራሕተኛታት እዛ ቤት ፅሕፈት ቅድም እንትብል ኣብ ወንበር ኮፍ ኢሎም መንጨብጨብቲ ካልኦት ተሸለምቲ እዮም ነይሮም። ፅቡቕ ኣፈፃፅማ መደብ ሃልይዎም ብዘይምሽላሞም ቅርታ ይስመዖም ምንባሩ ናይ ሕዚ ውፅኢቶም እኹል ምስክር እዩ። ስለዝኾነ እውን “እቶም ዝሽለሙ ዘለዉ ሰራሕተኛታት ይኹን ኣብያተ ፅሕፈት ከማና ዝበሉ እዮም። ስለዚ ጠንኪርና እንተሰሪሕና ንሕና እውን ዘይንሽለመሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ውሽጦም ብምርኣይን ፀገማቶም ፈልዮም ብምውፃእን ለይቲ ምስ ቀትሪ እናሰርሑ ኣብ 2009 ዓ/ም ክሽለሙ ዝኸኣሉ እዮም። ከም ኣብነት ግበሪ ዘይተወሰነሎም 29 ሒሳብ መዛግብቲ ላዕለዎት ከፈልቲ ግበሪ ደሚሮም 404 ሒሳብ መዛግብቲ ኦዲት ገይሮም ኣብ ተመን ግብሪ ኣውዒሎም ኣለዉ። እዚ ድማ “ግብሪ ብእዋኑ ብዘይምትማንኩም ንወለድ ተቃልዑና ኣለኹም” ዝብል ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾን ዝነበረ መረረት ህዝቢ ክቐርፈሎም ክኢሉ እዩ።

ኣብ ታሕተዎት ከፈልቲ ግብሪ ዝግበር መዓልታዊ መፅናዕቲ እውን እንተኾነ ምስቲ ህዝቢ እናተናበቡ ስለ ዝሰርሑ ኣብ 2008 ዓ/ም 35 ዝነበረ ጥርዓን ነጋዶ ኣብ 2009 ዓ/ም ናብ ሸሞንተ ክወርድ ክኢሉ ኣሎ። ኣብ መዳይ ምእካብ እቶት እውን ኣብታ ክፍለ ከተማ ኣብ 2008 ዓ/ም 155 ሚልዮን ብር ዝተኣከበ ኮይኑ ኣብ 2009 ዓ/ም ግን ናብ 179 ሚልዮን ብር ክዓቢ ክኢሉ እዩ። ብድምር ኣፈፃፅማ እታ ቤት ፅሕፈት ኣብ ፅቡቕ ብርኪ ክርከብ ብምኽኣሉ ንሽልማት ከም ዝበቕዐት ሓላፊት እታ ቤት ፅሕፈት ወ/ሮ ሰላማዊት ሓድጉ ገሊፀናልና፡፡

ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ኣላማጣ ናብ ሽልማት ዝመፀትሉ ምኽንያት እውን ምስቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ውፅኢት ደሪብካ ዝርአ እዩ። ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ኣብዚ ዓመት ብሉፅ ኣፈፃፀማ መደባት ብምርኣይ ቤት ፅሕፈቶም ንሽልማት ዘብቕዑ ፃዕራማት ሰራሕተኛታት ስለዝተፈጠሩ እዮም። እታ ቤት ፅሕፈት ኣብ 2007 ዓ/ም ዝነበረ መድረኽ ሽልማት ካብ  ገፀር ወረዳታት ንክልተ ወረዳ ቀዲማ ኣብ ድሕሪት እያ ተሰሪዓ ነይራ። ኮይኑ ግን ከምኦም ዝበሉ ሰራሕተኛታት “ንፉዓት” ተባሂሎም ዋንጫ እንትሽለሙ “ንሕና ኮፍ ኢልና መጣቓዕቲ (ወሃብቲ ሞራል) ክንኮን የብልናን፣ ንሕና እውን ተሸለምቲ ክንኮን እዩ ዝግባእ” ኢሎም ብዝገበርዎ ርብርብ ኣብ 2008 ዓ/ም  ናብ 26 ብርኪ ዝድይብሉ ኩነታት ተፈጢሩ። “እዚ ብርኪ ምምሕያሽ ንዓና ሽልማትና እኳ እንተኾነ ካብዚ ብዝበለፀ እንተሰሪሕና ድማ ናብ ቅድሚት ዘይንመፀሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ብዘገበርዎ ምንቅስቓስ ድማ ኣብ 2009 ዓ/ም ብውሱን ነጥብታት ኣፈላላይ ከም ክልል መበል 14 ብርኪ ክወፁ ክኢሎም እዮም። በቲ ለውጦም ፍናን እናተሰምዖም ዝመፀ እቶም ሰራሕተኛታት ኣብዚ ዓመት ካብተን ዝተሸለማ 12 ገፀር ወረዳታት ሓንቲ ንምዃን በቒዖም ዝተመነይዎ ዋንጫ  ከም ዝዓተሩ ሓላፊ እታ ቤት ፅሕፈት መ/ር ሰለሞን መዝገቡ ኣረዲኦም።

ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ኣላማጣ ንለውጢ ዝተዳለወ ሰራሕተኛ ዝወነነት  ምዃና ዘርኢ ድማ ኣብ ኣታሕዛ ትልሚ ዘሎ ምዕባለ እዩ። በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ብመንፅር ስትራተጂክ ትልሚ ሕድሕድ ከተማታትን ወረዳታትን ክእክበኦ ዝግባእ እቶት እናሸንሸነ ከም ዝህብ ዝፍለጥ እዩ። ኣብዚ ከተማታትን ወረዳታትን ምስቲ ዘሎ  ፃዕቒ ስራሕ ኩሎም ፀጋታት ግብሪ ብዝግባእ ፀንቂቖም ንምእካብ ስለ ዘፀግሞም እሞ ድማ እተን ኣብያተ ፅሕፈት ዝተውሃበን ትልሚ እንተዘይኣኪበን ካብ ዝምደበለን በጀት ስለ ዝቕነስ “ኣይዓቕምናን” እናበላ ክጠርዓ ይረአ እዩ። ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ኣላማጣ ግን ከምዚ ዝበለ ጥርዓን ኣይፍለጥን። ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት “በጀትና ካብ ውሽጣዊ እቶትና ክንሽፍን ኢና” ዝብል ኣንፈት መንግስቲ ተግባራዊ ንምግባር ካብቲ ክልል ዝህቦም ትልሚ ወሲኾም እዮም ክሕዙ ፀኒሖም። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ክልል 13 ሚልዮን ብር ክእከቡ ትልሚ እንትህቦም ንሶም ግና “16 ሚልዮን ብር ክንእክብ ኣለና” ኢሎም ብምትላም 15 ነጥቢ 8 ሚልዮን ክእከቡ ክኢሎም እዮም። ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ክልል 17 ሚልዮን ንክእክቡ ትልሚ እንትህቦም ንሶም ግን 19 ነጥቢ 9 ሚልዮን ክእክቡ ተሊሞም ይንቀሳቐሱ ከም ዘለዉ እቶም ሓላፊ የረድኡ።

እዚ ሎሚ ዓመት ንሻድሻይ ግዜ ዝተኻየደ መድረኽ ሽልማት ኣብ ሰራሕተኛታትን ኣብያተ ፅሕፈት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ጉጅለታት ልምዓት ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን ከምኡ እውን ክለባት ግብሪ ንልምዓት ንሕንሕ እናፈጠረ መፂኡ እዩ። እዞም ውዳበታት ምስ ልምዓት እቶት እንታይ ዘራኽብ ኣለዎም? ዝብል ሕቶ ክለዓል ይኽእል እዩ።እዚ እውን እተን ጉጅለታት ልምዓት ደቂ ኣንስትዮ ግብሪ እንትእከብ ኣብ ጥዕና፣ ትምህርቲ፣ መብራህቲ፣ መንገዲ ወዘተ ዝራኣዩ ፀገማት ከም ዝቐርፈለን ብምእማን እቲ መደብ ንክዕወት ሓገዝቲ እየን ዝኾና። ደኣንት እውን እንተኾኑ ስርዓት ንግዲ እንተዓሲሉ  ሰላማዊ ምንቅስቓስ ንግዲ ብምፍጣር ተጠቀምቲ ከም ዝኾኑ ብምእማን ሓገዝቲ ክኾኑ ፀኒሖም እዮም። ብምዃኑ እውን ኣብዚ ዓመት ፅቡቕ ምንቅስቓስ ዝነበረን 20 ጉጅለታት ልምዓት እቲ በቢዓመቱ ዝካየድ ሽልማት ናብ መድረኽ ንሕንሕ ንክኣትዉ ምኽንያት ኮይኑ እዩ፡፡

ብወገን ክለባት ግብሪ ንልምዓት እውን ንክልተ ምኽንያት እዩ ኣብ ግብሪ ክነጥፉ ዝግበር ዘሎ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ እቶም ኣብ ክለባት ግብሪ ዝሳተፉ ሰገናት ብነዊሕ እዋን እንትረአ ፅባሕ ዓብዮም ልምዓታውያን ሰብ ሃፍትን ዓበይቲ ሰብ ሞያታትን ስለዝኾኑ ነቲ ዓንዲ ሑቘ ሃገር ዝኾነ ስርዓት ግብሪ ግንዛበ ሒዞም ንክዓብዩ እሞ ሓገዝቲ ንክኾኑ ብምሕሳብ እዩ ትምህርቲ ዝወሃቦም። እቲ ናይ ሓፂር እዋን ኣንፈት ድማ እቶም ተምሃሮ በብመድረኹ ብዘቕርብዎም ኪነ ጥበባዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ስራሕቲ ካብ ወለዶም ጀሚሩ ስወራ ግብሪ ዝፅየፍ ማሕበረሰብ ንምፍጣር ሓገዝቲ ንክኾኑ ዝዓለመ እዩ። ብምዃኑ እውን ከም ክልል ካብ 1500 ክለባት ግብሪ ንልምዓት እተን ዝሓሸ ምንቅስቓስ ዘለወን 30 ክለባት ግብሪ ብምሕራይ ነንሕድሕደን 25 ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ዘለዎም መፃሕፍትን ወረቐት ምስክርን ስለ ዝሽለማ በዚ ምኽንያት ኣፍልጦ ንምርካብ ናብ ንሕንሕ ክኣትዋ ፀኒሐን ኣለዎ። ምእንተ እዚ እዩ ድማ ሓገዝቲ ምሕደራ ስርዓት ግብሪ ተባሂለን ዝሸለማ፡፡

በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ብሉፅ ኣፈፃፅማ ስራሕ ዘለዎም ሰራሕተኛታት፣ ኣብያተ ፅሕፈት፣ ክለባት ግብሪ ንልምዓት፣ ጉጅለታት ልምዓት ቤት ምኽሪ ዘፈር ማሕበራት ንተኸታተልቲ ሽዱሽተ ዓመታት ክሽልም ፀኒሑ እዩ። ብፍላይ እቶም ሰራሕተኛታት ዓመት ዕርፍቶም እናሰረዙ ክሰርሑ ስለ ዝፀንሑ ከም በዓል መዚ እቲ ሸኽሚ ከይርብርቦም  ንከዕርፉ የተባብዕ ኣሎ። ኮይኑ ግን እቲ ሰራሕተኛ “ኣነ እንተኣዕሪፈ ቤት ፅሕፈት ክትዳኸም እያ” እናበለ ነቲ ዓመት ዕረፍቱ ናይ ሰሙን ወይ ፍርቂ ዝወስደሉ ኩነታት ይረአ ኣሎ። እዚ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት እውን እቲ ስራሕን ሰራሕተኛን ስለ ዘይመጣጠን እዩ። ሰራሕተኛ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወዮ ደኣ በቢዓመቱ መደባቱ ጥንኩርን ድኹምን ጎድንታቱ ገምጊሙ ኣብ መወዳእታ ብምህዳስ ሕድሪ ሰማእታት ንምፍፃም ቃል ኣትዩ ስለ ዝወፍር እዩ እምበር ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ገፀር ሓደ ሰራሕተኛ ሓሙሽተ ሰራሕተኛታት ክሰርሕዎ ዝነበረ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ኣብ ከተማ እውን እንተኾነ 10 ሰራሕተኛታት ክሰርሕዎ ዝነበረ ስራሕ ብሓደ ሰብ ይስራሕ ከም ዘሎ እዮም ኣይተ ፊልሞና ዳዊት ዘረድኡ።

ነዚ ኩነታት ዝምልከቶ ኣካል ቀልጢፉ እንድሕር ዘይፈቲሕዎ እቲ ሰራሕተኛ እናረብረበ ብምኻድ እቲ ሰራዊት ህንፀት ክዕንቀፍ ከም ዝኽእል ምግንዛበ የድሊ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ሓይሊ ሰብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ምጥንኻር ማለት ከምቲ ካሊእ ሰራሕተኛ በጀት መንግስቲ ናብ መሃያ እናውዓለ ንልምዓት ዝፈታተን ዘይኮነስ በጀት መንግስቲ ንክጠናኸር ዝገብር እዩ። እቲ ምንታይ እቲ ሕዚ ዘሎ ሰራሕተኛ ኣብቶም ዝመፁ ሒሳብ መዛግብቲ ኦዲት ኣብ ምግባር ይኹን ዝመፅእ ተገልጋላይ ኣብ ምትእንጋድ ተፀሚዱ ስለዝውዕል ኣብ ካልኦት ፀጋታት ግብሪ ክነጥፍ አይከኣለን። ስለዝኾነ እቲ ናይ ደገ ክትትልን ደገፍን ነጋዶ ስለ ዘይገብር ቅብሊት ብዘይምቁራፅ ይኹን ፎርጅድ ቅብሊት ብምሃብ ግብሪ ንዝስውሩ ነጋዶ ክከታተል ኣይከኣለን።ስለዝኾነ እውን ብርክታት ሀን ለን ነጋዶ ቅብሊት ብዘይምቁራፅ ምንቅስቓሶም ትርፊ ኣልባ (ኒል) ከምኡ እውን ተመላሽ እናበሉ ነቲ ገንዘብ ህዝብን መንግስተን እናዘረፉ ዝውዕልሉ ኩነታት ኣሎ። ስለ ዝኾነ ካብ ህዝቢ ክእከብ ዝኽእል እቶት ሽሻይ ኣከብቲ ክራይ ንዘይምዃን መንግስቲ ነቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ዕንቅፋታት ብኣግኡ ክኣልዮምን መፈትሒ ክቕምጠሎምን ይግባእ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010