የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4595458
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1819
2526
6945
4567652
33423
77308
4595458

Your IP: 54.90.207.75
2017-12-12 17:50

“ዓፅሚያ ዝሓዘስ ዝግህፆ እምበር ዝግየፆ ኣይፈልጥን”

here we go
selam new

 

በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ኣብ ስወራ ግብርን ምትላል መረዳእታን ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ገበነኛ ጉዳዩ ብቤት ፍርዲ ክረአ ድሕሪ ምፅናሕ 15 ዓመት ፅኑዕ ማእሰርትን 20 ሽሕ ብርን ተቐፂዑ ይብለና ኣሎ።እዚ ሰብ ተስፋይ ገብረስላሴ ዝበሃል ኮይኑ ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ብውክልና ህንፃ መሳርሒ ከፊቱ ክሰርሕ ድሕሪ ምፅናዕ መንግስቲ ካብ ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስን ክረኽቦ ዝነበረ 98 ሽሕን 324 ብር ንውልቀ ረብሕኡ ብምውዓሉ እዩ ብቤት ፍርዲ ከም ዝተፈረዶ ሓቢሩ ዘሎ።ብምዃኑ እውን ጋዜጣና ነዚ 24 ግንቦት 2009 ዓ/ም ኣብ ዝወዓለ ማእኸላይ ምድብ መባጋእያ ቤት ፍርዲ ከተማ መቐለ ዝተፈረዶ ገበነኛ ዝርዝር ገበኑን ካልኦት ተመሳሰልቲ ጥፍኣት ዘለዎም ኣብ ከይዲ ቤት ፍርድን ምርመራን ዘለዉ ኣካላት ክትድህስስ፤ ኢያ ሰናይ ምክትታል።

ኣይተ ተስፋይ ገብረስላሴ መንግስቲ ተወሳኺ እሴት ታክሲ ንክእክብ ዝሃቦ ሓደራ ዘንጊዑ ኣብ ሓፂር ግዜ ገንዘብ ህዝብን መንግስትን ወሪሩ ንክህፍትም ብዝሓደሮ ሃርጓፍ ድሌት ክልተ ዘይሕጋዊ ስራሕ ንምስራሕ እዩ ተበጊሱ።እቲ ሓደ ብናይ ካልኦት ሰባት ሽምን መለለዪ ንግዲ ቁፅርን ፓድ ኣዳልዩ ከም በዓል ዋና ኣምሲሉ ቅብሊት እናቆረፀ ናብ መንግስቲ ክኣቱ ዝግበኦ ተወሳኺ እሴት ታክስ ናብ ውልቁ ንምውዓል ይንቀሳቐስ።ኣብዚ እቲ መረዳእታ እንትርከብ ድማ ካልኦት ነጋዶ ክሕነቕሉ ብምሕሳብ እዩ ብዘይሕጋዊ ቅብሊት ምሻጥ ጀሚሩ።ኮይኑ ግና  ነቲ ዝቆረፀሎም ፓድ ዝተጠራጠሩ ውልቀ ሰባት ናብቲ ሽምን መለለዪ ንግዲ ቁፅርን ዘለዎ ነጋዳይ ከይዶም ንብረት እንተዓደጉ እቲ “ኤፍ ኤስ ናምበር” ዝበሃል ተራ ቁፅሪ እንተዘይኮይኑ ተመሳሳሊ ሽምን መለለዪ ቁፅሪ ፓድ ንግዲን ከም ዘለዎ የረጋግፁ።

ነቲ ተግባር ጉሕለት ዘረጋገፁ እቶም ሓበሬታ ወሃብቲ ኣካላት ንልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ምስ ኣፍለጡ ዓቀብቲ ሕጊ ዞባ መቐለ ድማ ካብታ ሓበሬታ ተበጊሶም ምርመራ ይጅምሩ።ብድሕሪ እዚ እቲ ወዲ ነቲ ዘይሕጋዊ ፓድ ንምንታይ ከምዝሓዞ እንትሕተት “ኣቐምጠለይ ተባሂለ ዘቐመጥኩዎ እዩ” ይብል።እቶም ዝጠቆሞም ሰባት እንትሕተቱ ድማ “ኣይበልናን” ኢሎም ነቲ ሓሳቡ ይነፅግዎ።ቀንዲ ዕላማኡ ናይ ተወሳኺ እሴት ታክስ ይኹን ቲኦቲ ሓዊሱ ብናይ ሰባት ሽምን መለለዪ ንግዲ ቁፅርን ገንዘብ ህዝብን መንግስትን እዩ ክዘርፍ ነይሩ።እዚ ድማ ንሱ ብዝሸጦ እቶም ሰባት ኣይማዮም ኣይሰማዮም መንግስቲ ክሳብ ዘፃርዩ ብሽሞም ዘሎ መረዳእታ ሪኡ ክንድዚ ግብሪ ክፈሉ ኢሉ ግብሪ ክፅዕኖምን ዘይተደለየ ስጉምቲ ክወስደሎምን ዝተሓሰበ ተግባር ከም ዝኾነ ዓቃቢት ሕጊ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ወ/ሮ ካሕሳ ኣብርሃ ይገልፃ።

ይኹን እምበር እዚ ገበነኛ ነቲ ዘዳለዎ ዘይሕጋዊ ፓዳት እንተዝሸጠሉ ነይሩ ዋላ እኳ መንግስቲ ነቶም ሰባት ዝሕዝ እንተኾነ እቶም ሰባት ግን “ኣይናትናን” እንተዝብሉ ነይሮም ብከይዲ ምፅራይ ነፃ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።እቲ ምንታይ እቲ መረዳእታ ዝተረኸቦ ዓዳጋይ ካብ መን ከም ዝገዝኦ ስለዝፍለጥ እቲ መጭበርበሪ ድማ ምርካቡ ኣይምቐረየን።ምኽንያቱ እቲ ሓደ ወፃእየይ ኢሉ ዘቕርቦ መረዳእታ ነቲ ካሊእ መሸጥኡ ስለ ዝኾነ በዚ መስርሕ ንፁሃን ሰባት ካብ ተሓታትነት ክድሕኑ ይኽእሉ እዮም።

ኮይኑ ግን እዚ ተግባር ስራሕቲ ስወራ ግብሪ ኣብ 2006ን 2007ን ዓ/ም ዝተፈፀመ ብምዃኑ ንኣይተ ተስፋይ ነቲ ሕማቕ ተግባሩ ኣብ ግምት ዘእተወ ቅፅዓት ክወሃቦ ኣይከኣለን።ምኽንያቱ ኣብቲ ነባር ኣዋጅ ግብሪ ብዛዕባ ዘይሕጋዊ ቅብሊት ዘድሃበ ጥንክር ዝበለ መምርሒ ስለዘይነበረ።ኣብዚ እቲ ገበን ዝተፈፀመሉ ድሕሪ 2008 ዓ/ም እንተዝኾን ነይሩ ግን በቲ ሓዳሽ ኣዋጅ ግብሪ ፌደራል ይኹን ክልል 200,000 ብር ገንዘብን ካብ 10 ከሳብ 15 ዓመት ፅኑዕ ማእሰርትን ክቕፃዕ ይኽእል ነይሩ እዩ።ምኽንያቱ ኣዋጅ ግብሪ 284/2009 ዓንቀፅ 119 ዘይሕጋዊ ቅብሊት (ፓድ) ሒዙ ዝተረኸበ ወይ ንዘይሕጋዊ ሕትመት ዘገልግሉ ናውቲ ዝተረኸቦ ይኹን ዘካየረ ኣካል እቲ ልዕል ኢሉ ዝተገለፀ ቅፅዓት እዩ ዝብየኖ።

ብመሰረት እዚ ብገበን ሕጊ 351 ፍልፍሉ ዘይፍለጥ ፓድ ዝሓዘ ብዝብል ክሲ ቀሪብሉ።ይኹን እምበር ቤት ፍርዲ “እቲ ገበን ብምፍፃሙ ኣብ መንግስቲ ዝበፅሐ መጠን ጉድኣትን ዝተረኸበ ጥቕምን ተነፂሩ ይቕረብ” ዝብል ብይን ስለዝሃበ በዚ ክቕፃዕ ኣይከኣለን።ምኽንያቱ እቲ ዘይሕጋዊ ፓድ ኣብ ምጅማር ስለ ዝተረኸበ እቲ ክሲ ክዕፆ ክኢሉ እዩ።ብምዃኑ በቲ ኣብ ቀራይን በራርን ቆፅሊ ፓድ ዋጋ ብምፍልላይ ዝፈፀሞ ምስዋር ግብሪ እዩ ተኸሲሱ።

ኣይተ ተስፋይ ሒሳብ መዝገቡ እንትምርምር ንሓደ ነጋዳይ ናይ 100,178 ብር ንብረት ሸይጡ ብኡ ልክዕ ፓድ ቆሪፅሉ እናለወ ኣብ ቀራዪ ግን 5,370 ብር ፅሒፉ።ንካሊእ ነጋዳይ  ቀዳማይ ወያነ እውን 100 ሽሕን ሽዱሽተ ብር ንዝዋግኡ መሳርሒ ህንፃ ሸይጥሉ እናሃለወ ኣብ ቀራዪ ድማ 3,450 ብር ፅሒፉ።ከምኡ ድማ ንኮለጅ ቴክኒክ ኣላማጣ 49 ሽሕን 469 ብር ዝዋግኡ ንብረት ኣቕሪቡ እናሃለወ ኣብ ቀራዪ ሰነድ (ፓድ) ግን 14 ሽሕን 569 እዩ ፅሒፉ።

እቶም ዝተጠቐሱ ኣካላት ይኹን ትካል ወፃኢና ኢሎም በቲ ካሊእ መንገዲ ንመንግስቲ እንተቕርቡ ንሱ መሸጣይ ኢሉ ዘቕርቦ ድማ ካሊእ ኮይኑ።እቲ መረዳእታ እንትፍተሽ ኣይተ ተስፋይ ነቶም ዝተገለፁ ሰለስተ ኣካላት ናይ 249 ሽሕን 654 ብር ንብረት ሸይጡ እናሃለወ 23 ሽሕን 389 ብር ከም ዝሸጠ ኣምሲሉ ምቕራቡ ብጭቡጥ ተረጋጊፁ።ስለዝኾነ ካብዘን 249 ሽሕን 654 ብር  መጠን ገንዘብ መንግስቲ 29 ሽሕን 460 ብር ብመልክዕ ተወሳኺ እሴት ታክሲ 68 ሽሕን 863 ብር ድማ ኣታዊ ግብሪ ብድምሩ 98 ሽሕን 324 ብር ክስእን እዩ ገይሩዎ።ስለዝኾነ እውን ብኣዋጅ ቁፅሪ 285/94 ዓንቀፅ 50ን ኣዋጅ 286/94 ዓንቀፅ 97 ተኸሲሱ 15 ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ  20 ሽሕ ብር ገንዘብን ከምዝተቐፅዐ ወ/ሮ ካሕሳ የረድኣ።

ናይ ኣይተ ተስፋይ ገ/ስላሴ ብይን ቤት ፍርዲ ስለ ዝሃቦ እዩ ብቀዳምነት ንትንትን ዘለና እምበር ኣብ ከተማ መቐለ ካልኦት ክልተ ተመሳሳሊ ገበን ዝፈፀሙ ኣካላት ኣብ ከይዲ ቤት ፍርዲ ከምዝርከቡ ወ/ሮ ካሕሳ ገሊፀን ኣለዋ።ኩሎም እውን ምስ ምጭብርባር መረዳእታ ዝተሓዙ እዮም።ከም ዝፍለጥ ኣብ ኮንስትራክሽን ዝተዋፈሩ ኣካላት ግብሪ ንዘይምኽፋል ዘይተጠቐምሉ ወፃኢታት እናደርደሩ ኒል (ትርፊ ኣልባ) ኢሎም ውፅኢት ስራሖም ንመንግስቲ ከም ዘቕርቡ ይፍለጥ እዩ።

እዚ  እውን ሓንቲ መንግስቲ ዝፈልጣ ፕሮጀክት እንተሃልያቶም ካብተን መንግስቲ ዘይፈልጠን ዝሰርሕወን ፕሮጀክትታት ንስሚንቶ፣ እምኒ፣ ሑፃ፣ ጉልበት ሰራሕተኛ፣ ክራይ መሽን ደሚሮም ብምፅብፃብ ከሲረ ኢሎም ግብሪ ኣብ ርእሲ ምሕባኦም ካብቲ መንግስቲ ላዕሊ ታሕቲ ኢሉ ዝእከቦ ገንዘብ ተመላሽ ይሓቱ እዮም።ንኣብነት ካብ ወረዳ ወልቃይት ሓደ ተኮናታሪ ኣብ ካልኦት ፕሮጀክትታት ዝተጠቐመሉ እምኒ፣ ስሚንቶ፣ ሑፃ ወዘተ ኣምፂኡ ናብታ መንግስቲ ይፈልጣ ዝበለ ፕሮጀክት ደሚሩ “ስለ ዝኸሰርኹ 160,000 ብር ተመላሽ ይወሃበኒ” ኢሉ ይሓትት። ሰራሕተኛታት እቶት እታ ወረዳ ድማ ሓገዝ መሃንድሳት ተጠቒሞም እንተፈተሽዎ እቶም ወፃኢታተይ ዝብሎም መረዳእታታት እንትረኣዩ እቲ ፕሮጀክት ክንድኡ ስሚንቶ ስለ ዘይወድእ እቲ ስሚንቶ ካብ መሰቦ ተቐቢሉ ከም ዝሸጦ ተሓሲቡ ካብቲ ሽያጥ ዝህሉ ትርፊ ብምግባጥ ተመላሽ ኣድሒኖም 975,000 ብር ክኸፍል ዝገብርሉ ኩነታት ከም ዝነበረ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብዚ ዓምዲ ኮይኑ ወርሒ ጥቅምቲ ዝዳህሰስናዮ ዛዕባ ምንባሩ ይዝከር እዩ።

እዚ ኣብ ከተማ መቐለ ተኸሲሱ ዘሎ ኣብ ኮንትራክሽንን ክራይ ማሽነሪን ዘንቀሳቐስ ወገን እውን ንዓርሱ “ስራሕ የብላይን” ኢሉ በቢ ወርሑ እናፀብፀበ ፀኒሑ ንካሊእ ኮንትራክተር ግን ናይ 18 ሚልዮን ብር መሽነሪ ከም ዘካረየ ብካሊእ ሰብ መረዳእታ መፂኡ።እዚ እውን መሽናት እንተይተኻረያ ከም ዝተኻረያ ኣምሲልካ ዝተሰሓሓተ መረዳእታ ብምሃብ ሰባት ካብ ግብሪ ንከምልጡ ብምትሕብባርን እቲ ተሓባበሪ ድማ ካብቲ ተግባር ኮሚሽን ንምቕባልን እዩ ነይሩ።ነቲ ተኻርየ ዝብል ኣካል እቶም ዝሰርሖም ፕሮጀክትታት “ብሓቂ ክንድኡ ዝግባእ ሰዓታት ክራይ መሽን ይሓቱ ድዮም ኣይሓቱን” ዝብል ሓገዝ መሃንድስ ተጠቒምካ ዝፍተሽ ኮይኑ ነቲ ኣየካረኹን እናበለ ፀኒሑ ናይ 18 ሚልዮን ብር ገንዘብ ንክስወር መካረዪ ኮይኑ ዝተረኸበሉ ግን ጉዳዩ ኣብ ቤት ፍርዲ በፂሑ ኣሎ።

እቲ ካሊእ ጉዳዩ ኣብ ቤት ፍርዲ ዝርከብ ኣካል እውን ምስ ዝተሰሓሓተ ቅብሊት ዝተሓሓዝ እዩ።መንግስቲ ኣርባዕተ ፓድ ከሐትም ፈቒዱሉ እናሃለወ ፓዳት እናደጋገመ 15 ፓድ እንተዳሉ ኢድ ብኢድ  ተታሒዙ።እዚ ዝገበረሉ እውን ሕጋዊ ነጋዳይ መሲሉ ተመሳሳሊ ቁፅሪ ዘለዎ ፓድ ሒዙ መንግስቲ ክረኽቦ ዘይኽእል መረዳእታ ካብ ህዝቢ ዝእከብ ተወሳኺ እሴት ታክስ ይኹን ናይ ባዕሉ ግብሪ ጀሚሩ  ንውልቀ ረብሕኡ ንምውዓል እዩ።እዚ እውን ኣብ ቀረባ እዋን ብቤት ፍርዲ ቅፅዓቱ ንኽረክብ ኣብ ከይዲ ከም ዘሎ ወ/ሮ ካሕሳ የረድኣ።

እዚኦም እቶም ኣብ ከይዲ ቤት ፍርዲ ዘለዉ ኣልዒልና እምበር ኣብ ከተማ መቐለ ዘሎ ምጭብርባራት ግብሪ ቁፅሮም ብዙሓት እዮም።መንግስቲ ካብ ምቕፃዕ ምምሃር ይቐድም ኢሉ ካብ 1994 ዓ/ም  ኣዋጅ ግብሪ ኣውፂኡ ብፍላይ ድማ ካብ 2003 ዓ/ም ንዳሓር ነጋዶ በቢብርኮምን ጉጅለታት ልምዓትን መዲቡ ናይ ኣረኣእያ ለውጢ ንከምፅኡ እናፀዓረ እንተመፀ ነዚ ግንዛበ ስሒቶም ኣብ ምትላል ግብሪ ዝተዋፈሩ ኣካላት ግን ብዙሓት እዮም።ብምዃኑ እውን ኣብቶም ግድድ ዝበሉ ገበናት ንመርኣዪ ክቕፅዑ ብምግባር ካልኦት ምምሃር ይከኣል እዩ ኢሉ ናብ ስጉምቲ ኣትዩ ዘሎ።ስለ ዝኾነ ካልኦት ሰለስተ ነጋዶ ድማ ኩሎም ኣብ ምስሕሓት መረዳእታ ዘድሃቡ ኮይኖም ጉዳዮም ኣብ ምፅራይ ይርከብ።ንሶም እውን እቲ ሓደ ኣብ መሸጣ ገዛ ዝተፈፀመ ምትላል ግብሪ፣ እቲ ካልኣይ ምድግጋም ፓዳትን እንትኾን እቲ ሳልሳይ ድማ  ምስ ቅብሊት ምሃብ ተዛሚዱ ዘሎ ምስዋር ግብሪ እዩ።

ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ገበናት እንትትርኢ ንወለዶ ዘሕልፎ ዘሎ ሕማቕ ትምህርቲ እዩ ዘተሓሳስብ።እዚ ተግባር ብሕገ መንግስቲ ዝተወገዘ ተግባር እዩ።እዞም ኣካላት ውልቀ ጥቅሞም እናሰስዖም እንተዘይኮይኑ እዛ ሃገር ብዘይግብሪ ሰዓታት ክትፀንሕ ከም ዘይትኽእል ይፈልጡ እዮም።እቲ ምንታይ መንግስቲ ሓይሉ እንተለሚሱ መዐንደሪ ሽፋቱ ብምዃን ዜጋታት ይትረፍ ሃፍቲ ከዋህልሉ ንህይወቶም እውን ኣብ ሓደጋ ምውዳቆም ዘይተርፍ እዩ።

ስለዝኾነ ድማ እቶም ስለ ሃገር ዘይግደሱ ገና ብወረጦ እዮም ክእረዩ ዘለዎም።መንግስቲ ህልውና ሃገር ኮይንዎ ካብ ታሕተዎት ነጋዶ እንተይተረፈ ምኢቲ ክልተ ምኢቲ ብር ግብሪ እንትእከብ እቲ በቢ ከባቢኡ ዘሎ ማሕበረሰብ ተዋዲዶም ብሚልዮናት ዝግመት ገንዘብ ህዝብን መንግስትን ንዝወሩ ጎሓሉ ሱቕ ኢሉ ክዕዘብ የብሉን።ኣብዚ እቲ ስለ ምዕባለ ሃገር ደቁ ንመስዋእቲ እናመረቐ ዝሰደደ ህዝቢ ግን ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ኮይኑ ክቃለሶም ይግባእ።ምኽንያቱ ሕድሕድ ነገር ካብ ዓይኒ ህዝቢ ስለ ዘይትሕባእ ህዝቢ ድማ ግብሪ እንተዘይሃልዩ ልምዓት ይኹን ሰላም ከም ዘይህሉ ተረዲኡ ንህልውናኡ ክብል ረመፅ ክኾኖም ኣለዎ።

ብስሩ እውን ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ከምዚ ዝበሉ ገበናት እንትፍጠሩ ክሳብ ዝፃረ ሰባት እውን ዝልክም ምዃኑ እዩ።ንኣብነት ኣይተ ተስፋይ ገ/ስላሴ ዝፈፀምዎ ገበን ድሓር ብዝግባእ ተፃርዩ ነፃ ዋላ እኳ እንተወፁ ምስቲ መረዳእታ ምትእስሳር ዘለዎም ክልተ ሰባት ኣብ ቁፅፅር ሕጊ ውዒሎም ነይሮም እዮም። ስለዚ ዋላ ንፅህናና ዘውፅኣና እንተኾነ ጎረቤትና እንተታልል ሱቕ ኢልና ንርኢ እንተኾይንና ንኣና እውን ክለኻኽመና ከም ዝኽእል ክንሓስብ ኣለና።ብድምሩ ግን ገበን ፈፂምካ ምሕባእ ከም ዘይከኣል እንመሃረሉ ዛዕባ ብምዃኑ እዩ “ገሃፂ ዓፅምስ ዝግህፆ እምበር ዝግየፆ ኣይርእን” ንብል ዘለና። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 966
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010