ቀ.ሚ. ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣድላይነት ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ እንትገልፁ

ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መግለፂ

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

3845047
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
583
1506
4115
3810617
432469
953933
3845047

Your IP: 54.80.18.223
2017-04-25 06:33

ንጥፈታት ኤክስተንሽን ሕርሻ ማረት

here we go
selam new

መተሓባበሪ ንኡስ ከይዲ ስራሕ ኤክስቴንሽን ሕርሻ ኣይተ መብራህቱ ፀጋይ

 

ንስራሕቲ ልምዓት ማረት ኣብ ዝተፈላለዩ ሕታማት ጋዜጣና እናገለፅና መፂእና ኢና። ገና እውን ብዛዕባ ማረት ብዙሕ ክንብል ኢና። ምኽንያቱ ኩለመዳይ ስራሕቲ ልምዓት ማረት ተጠናኺሮም ቀፂሎም እዮም ዘለዉ። ካብቶም እተሳልጦም   ዓበይቲ ንጥፈታት ሓደ “ግራድ” ብዝበሃል ከይዲ ስራሕ ኣቢላ እትዓሞ  ልምዓት ገፀርን ሕርሻን ይጥቀስ። ኣብ ትሕቲ ከይዲ ስራሕ “ግራድ” ክልተ ንኡሳን ከይድታት ስራሕ ኣለዉ። ንሳቶም እውን ንኡሳን ከይድታት ስራሕ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮን ኤክስቴንሽን ሕርሻን እዮም። እቶም ሕዚ እንድህስሶም ንጥፈታት እምበኣር፣ ኣብ ንኡስ ከይዲ ስራሕ ኤክስተንሽን ሕርሻ ዝተፈፀሙ እዮም።  እምበኣር ከስ  ኤክስቴንሽን ሕርሻ ማረት ምሰ ዝዓሞም ሓፈሻዊ ሓቅታት ተላለዩ። እቶም ሓቅታት ካብ ሰነዳት ማረትን መተሓባበሪ ንኡስ ከይዲ ስራሕ ኤክስተንሽን ሕርሻ ኣይተ መብራህቱ ፀጋይን ዝረኸብናዮም እዮም።  

ልምዓት ፍረምረ

ልምዓት ፍረምረ ክልል ትግራይ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ክመፅእ ዝኸኣለ ንጡፍ ተሳትፎ ማረት ስለዝተሓወሶ እዩ። ቅድም ክብል መንግስቲ ንልምዓት መስኖ ዝውዕሉ ፈልስታት ፍረምረ ካብ ላዕለዋይ ተፋሰስ ኣዋሽ እዩ ዘምፅእ ነይሩ። እዚ ድማ ግዘን ጉልበትን ዝወስድ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ንመጓዓዚ ዝምደብ ዝነበረ ገንዘብ እውን ብዙሕ እዩ ነይሩ። ምስ ተኽልታትን ዝራእትን ዝተትሓሓዙ ሕማማት እውን ይኣትው ነይሮም። ነዚ ዝተገንዘበት ማረት ነቲ ፀገም ብዘላቕነት ንምፍታሕ ኣብ ትግራይ ኣብ ዘጣየሸቶም ጣብያታት ፈልሲ  ክተዳቕሎን ክተፍርዮን ጀሚራ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ብብርኪ ትግራይ፣ ነፍሲ ወከፎም ብማእኸላይ ኣብ ሓደ ዙር 16 ሽሕ እግሪ ፍረምረ ዘልምዑ ሽዱሽተ ጣብያታት ፈልሲ ፍረምረ ማረት እንትህልዉ ካልኦት ሓሙሽተ ጣብያታት ፈልሲ ድማ መናእሰይ ተወዲቦም ከልምዑ ገይራ እያ። ንቐፃሊ ድማ ጠለብ ፍረምረ እናወሰኸ ይኸይድ ስለዘሎ ጣብያ ፈልሲ ፍረምረ ናብ ውልቀ ሰባት እውን ንምትእትታው ተሓሲቡ ኣሎ።

ጠለብን ልምዓትን ፍረምረ ኣብ ፅቡቕ ብርኪ ከም ዘሎ ንምርግጋፅ ካብ ጥሪ 2008 ዓ/ም ክሳብ ሕዚ ኣብ ዘሎ ሓደ ዓመት ዝተሰርሐ ንጥፈት ምርኣይ ይከኣል። ንኣብነት 93 ሽሕን 232 ዝተዳቐሉን ዘይተዳቐሉን ፍረምረ 720 ደቂ ኣንስትዮ ንዝርከብኦም 2,951 ሓረስቶት ተዓዲሉ እዩ። ብድምር እዞም ፈልስታት ኣብ 235 ሄክታር መሬት ብመስኖ ክለምዑ ክኢሎም እዮም።

ማረት ምሩፃት ዓሌት ፍረምረ እናተኣታተወትን እናስፋሕፈሐትን ኣብ ሓረስቶት ብዝፈጠረቶ ግንዛበ ክሳብ ሰፋሕቲ “ክላስተራት” ፍረምረ ክፍጠሩ ክኢሎም ኣለዉ። ኣብነት ኣብ ወረዳ ቆላ ተምቤን ዝርከባ ክላስተራት ልምዓት መስኖ ገለበዳ፣ ገፅኪ ምለስለይ፣ ዓዲሓ፣ ኣብ ወረዳ ወረዒለኸ ዝርከብ ክላስተር ዕዳጋ ሓሙስ ከምኡ ድማ ኣብ ወረዳ መረብለኸ ዝርከብ ክላስተር መስኖ ሓመዶ ይጥቀሱ።

ካብዚ ብተወሳኺ ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ትሑት ቁጠባ ዝርከቡ ሓረስቶትን ተረባሕቲ ንምግባር እውን ምሩፃት ዓሌታት ዝራእቲ ኣሕምልትን ቅመማ ቅመምን ተከፋፍል እያ። ሽጉርቲ፣ ቆስጣ፣ ሰላጣ፣ ጥቕልል ጎመን፣ ጉዕ በርበረ ወዘተ ብሰፊሑ ትሰርሐሎም እዮም። ንኣብነት ካብ ወርሒ ጥሪ 2008 ዓ.ም ክሳብ ወርሒ ጥሪ 2009 ዓ/ም ኣብ ዝነበረ ሓደ ዓመት ጥራሕ ሸሞንተ ኩንታል ምሩፅ ዝራእቲ ኣሕምልቲ 1,459 ደቂ ኣንስትዮ ንዝርከብኦም 5,166 ተጠቀምቲ ተኸፋፊሉ እዩ። እቶም ሓረስቶት ድማ ነቲ ዝተዓደልዎ ምሩፅ ዘርኢ ኣብ 687 ሄክታር መሬት ከልምዕዎ ክኢሎም። እዚ ንተባዕተዮን ኣንስትዮን ተጠቀምቲ ዝገብር ኮይኑ ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዝጥቀማሉ ልምዓት ኣሕምልቲ ገደና እውን ኣሎ።

እቲ ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዝጥቀማሉ ልምዓት ኣሕምልቲ ገደና ኣብ ኣዐርዩ ግድድ ዝበለ ድኽነት ንዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ዝጠመተ እዩ። ኣብ ድሕሪ ቤተን ኣብ ዝርከብ ገደና(ክርዓት) ብቐሊሉ ኣሕምልቲ እናልምዓ ኣመጋግባ (ስነ መዓዛ) ስድራ ቤተን  ከመሓይሻን ካብቲ ዘልምዕኦ ቆስጣ፣ ሰላጣ፣ ኮሚደረ፣ ሽጉርቲ ወዘተ ተረፍ ምግበን እናሸጣ ብዝተወሰነ መልክዑ መሰረታዊ ድሌታተን ንኸማላኣሉ ተባሂሉ ዝስርሐሉ እዩ። እዚ ቅድሚ ሸውዓተ ዓመት ኣብ ወረዳታት ጉለመኸዳን ውቕሮ ክልተ ኣውላዕሎን ብዝተወሰና ደቂ ኣንስትዮ ዝተጀመረ ኮይኑ ሕዚ ናብ 13 ወረዳታት ትግራይ ተጋፊሑ 2612 ደቂ ኣንስትዮ ተጠቀምቲ ይኾናሉ ኣለዋ።

ምልማዕ ጐቦታት

ክልል ትግራይ ብምኽንያት መልክኣ ምድራዊ ኣቀማምጣኣ ውሱን ተሓራሲ መሬት እዩ ዘለዋ። ዝበዝሕ ክፋላ ጎቦታትን ኣኽራናትን ኮይኑ ንሱ ድማ ናብ ረብሓ እንተይተቐየረ ዝፀንሐ እዩ። ካብ ቀረባ እዋን ኣትሒዙ ግና ብመልክዕ መቐሎ ጎቦ ተሓራሲ መሬት ዘይብሎም መናእሰይ ተጠቀምቲ ዝገብር ስራሕ ተጀሚሩ ኣሎ። ስለ ዝኾነ ብስራሕቲ መደባዊ ዛላ ተጠቃምነት መናእሰይ ንምርግጋፅ ዓብዪ ቆላሕታ ተዋሂብዎ እናተሰርሐሉ ዝርከብ መማረፂ ፍልፍል እቶት እዩ። ማረት እውን ህዝባዊ ምንቕናቕ ብምፍጣርን ዝተፈላለየ ቴክኖሎጅታት ብምትእትታውን መናእሰይ ብልምዓት ንህቢ፣ ልምዓት መስኖን እንስሳት ኣህጢርካ ምሻጥን ኣቢሎም ንኽጥቀምሉ ፃዕሪ እናገበረት ትርከብ። በዚ ድማ መሬት ዘይብሎም መናእሰይ ብመቐሎ ጎቦ መሬት ወኒኖም ኣብ ልምዓት ኣሕምልቲ፣ ፍረምረን ኣብ ልምዓት ሃፍቲ እንስሳን ክነጥፉ ጀሚሮም ኣለዉ። ማረት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ኣብ 12 ወረዳታት ትግራይ 1,047 ሄክታር ዝኣክል መሬት ብዝተፈላለዩ ቀወምቲ ተኽልታት ፍረምረ ክሽፈኑ ገይራ እያ። 

ልምዓት ሃፍቲ እንስሳት

ማረት ብንኡስ ከይዲ ስራሕ ኤክስቴንሽን ሕርሻ ኣቢላ እትሰርሖ ካሊእ ንጥፈት ድማ ልምዓት ሃፍቲ እንስሳት እዩ። ልምዓት ሃፍቲ እንስሳት ማረት ካብ ምምሕያሽ ቀለብ እዩ ዝጅምር። ማረት ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝቦቕሉን ካብ ወፃኢ ዝተኣታተዉን ዓሌታት ዝራእቲ ቀለብ እንስሳት እናተኣታተወት ሓረስቶት እንስሳቶም ብፅቡቕ ክቕልቡ ኣብ ምግባር ፅቡቕ ትነጥፍ እያ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምሩፃት ዓሌታት ቀለብ እንስሳት ኣብ 116 ሄክታር ተዘሪኦም ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም እዮም።

ካሊእ ምስ ሃፍቲ እንስሳት ተተሓሒዙ ክግለፅ ዝግበኦ ቀረብ ማይ እዩ።  እንስሳት ማይ ንምርካብ ርሑቕ ቦታ ኣብ ዝጓዓዙሉን ስእነት ማይ ኣብ ዘለሉን ከባቢ እያ እዚ እትሰርሖ። ንኣብነት ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት 16 ዓበይቲ ዒላታትን 13 መስተዩ ጋልባታትን ተሰሪሖም እዮም። ከምዚ ዓይነት ንመስተ ማይ እንስሳት ዝውዕል ማይ ካብ ዝሓለፉ ትሽዓተ ዓመታት ጀሚሩ ብማእኸላይ ኣብ ዓመት 15 ዓበይቲ ዒላታት እናሰርሐት መፂኣ እያ። እዚ ድማ ኣብ ልምዓት እንስሳት ዓብዪ ግደ ተፃዊቱ እዩ። ከም ኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣጋጢሙ ብዝነበረ ድርቂ ኣብ እኒ ወረዳታት ቆላ ተምቤን፣ ጣንቋ ኣበርገለ፣ ወርዒለኸ፣ ጉለ መኸዳ ወዘተ ብድምር ኣብ ከባቢ 12 ወረዳታት ትግራይ እንስሳት ከይጉድኣ ዓብዪ ደገፍ ገይሩ እዩ።

ምስ ልምዓት ሃፍቲ እንስሳት ኣተሓሒዝና ኣብዚ እንገልፆ ካሊእ ንጥፈት ድማ ልምዓት ንህቢ እዩ። ትግራይ ኣብ ልምዓት ንህቢ ዝሓሸ ስራሕ ክትሰርሕ ካብ ዝጀመረትሉ ቅድሚ 10 ዓመት ኣትሒዙ ተሳትፎ ማረት ዓብዪ ብፅሒት ይሕዝ። ኣብ ልምዓት ንህቢ ተመኩሮን ፍልጦን ዘለዎም ሰብ ሞያ ብምቑፃር ኣብ ሕብረተሰብ ዘመናዊ ፍልጦ ንክህሉን ክስፋሕፋሕን ገይራ እያ። ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ጥራሕ 700 ዘመናዊ ቆፎ ን202 ተጠቀምቲ መናእሰይ ሓረስቶት ዝዓደለት ኮይና ዝህሉ ፀገም ዕዳጋ ንምፍታሕ ኣብ ኣርባዕተ ማሕበራት ክውደቡ ገይራቶም እያ። ምስ ልምዓት ንህቢ ተተሓሒዙ ዝተሰርሐ ካሊእ ስራሕ ድማ እቶም ኣናህብ ዝሰትይሎም ባንክታት ማይ ምስራሕ እዩ። ኣናህብ ማይ ንምስታይን ቀለብ ንምእላሽን ናብ ርሑቕ ቦታ ክጓዓዙ ክብሉ ዘፍርይሉ ዝነበረ እዋን የባኽኑ እዮም። እቲ ማረት እትሰርሖ ቀረብ መስተ ማይ ፀገም ኣናህብ እውን ንምቕራፍ ዝዓለመ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ ዓመት ኣናህብ ዝስትዩሎም 219 ዒላታት ተሰሪሖም እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ልምዓት ንህቢ ኣብ ዝሳለጠሎም ከባብታት ከም ግርብያ፣ ተበብ ወዘተ ዝበሉ ንቐለብ ኣናህብ ዝውዕሉ 36 ሽሕን 300 ተኽልታት ተተኺሎም እዮም።

ልምዓት ደርሁ

ልምዓት ደርሁ ኣብ ምውህላል ሃፍቲ ስድራቤት ፅቡቕ ግደ ዝፃወት ፓኬጅ እዩ። እተን ዝዕደላ ደርሁ ኣብ በብወረዱኡ ተወዲቦም ጫቋቑቲ ካብ ዘፍርዩ መናእሰይ ዝዕደጋ እየን። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 25,173 ጫቋቑቲ ደርሁ 832 ደቂ ኣንስትዮ ንዝርከብኦም 1,039 ሓረስቶት ተዓዲለን እየን። እተን ዝዕደላ ጨቛቑቲ 45 መዓልቲ ዝገበራ ኮይነን ከምኡ ዝተገተበረሉ ምኽንያት ግቡእ ክታበት ዝወሰዳን ድሕንነተን ዝተሓለወ ንክኾናን ስለ ዝተደለየ እዩ። ብድምር ኣብቶም ልዕል ክብል እናተገለፁ ዝመፅኡ ንጥፈታት ንኡስ ከይዲ ስራሕ ኤክስተንሽን ሕርሻ ድማ ኣብ ጠቕላላ ተጠቀምቲ እተን 53 ነጥቢ ሸሞንተ ምኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ እየን።

እዚኣቶምን ካልኦትን ንጥፈታት ብጥቡቕ መሪሕነትን ክትትልን ይፍፀሙ። ኣብ ሕድሕድ ማረት ዘላትለን ወረዳታት ንሕድሕድ ዘፈራት ልምዓት ኤክስቴንሽን ሕርሻ ዝከታተሉን ዘፈፅሙን ሰብ ሞያ ክህልዉ ተገይሩ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ እቶም ስራሕቲ ካብ ትልሚ ክሳብ ፍፃመ ምስ ኣብ ወረዳን ጣብያን ዘለዉ ዝምልከቶም ኣብያተ ፅሕፈት፣ ኣመራርሓን ሰብ ሞያን መንግስቲ ብምርድዳእ ይፍፀሙ።  እምበኣርከስ እቶም ቀንዲ ሓቅታት ንኡስ ከይዲ ስራሕ ኤክስተንሽን ሕርሻ ማረት ነዚኣቶም ይመስሉ። እዚኣቶም ማረት ዘይትነጥፈሎም ዘፈራት ልምዓት ከም ዘየለዉ ኣፀቢቕና ክንርዳእ ዝገብሩ እዮም።

ነዞም ልዕል ክብሉ ከም ኣብነት ዝተገለፁ ሓዊሱ ይሳለጡ ንዘለዉ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ልምዓት መስኖን ሃፍቲ እንስሳትን ዕንቅፋት ክኸውን ዝኽእል ጉዳይ ግና ኣሎ። ንሱ እውን ቀሊል ዘይኮነ ስእነት ዕዳጋ እዩ። ስለ ዝኾነ ሓረስቶት ረብሓ ልምዓት መስኖን ሃፍቲ እንስሳትን ተረዲእዎም ዘፍረይዎ ፍርያት ግቡእ ዕዳጋ እንተዘይረኺቡ ከቢድ ኪሳራ ስለ ዝኾነ ዘሎ ክፍተት ዕዳጋ  ክምላእ እዩ ዘለዎ። ኣብዚ እውን ገሊፅናዮ ክንሓልፍ ስለ ዘለና እምበር፣ ክፍተት ዕዳጋ ብድምር ከም መንግስቲ ክስርሐሉ ዝግባእ ዓብዪ ዋኒን እዩ።

ንሓረስቶት እንህቦ ካሊእ ሓሳብ እውን ኣሎ። ንሱ እውን እቶም ብኤክስተሽን ሕርሻ ማረት ክጥቀሙ ዝሕቆፉ ሓረስቶት ነዞም ዕድላት ብዝግባእ ክጥቀሙሎም ኣለዎም። እንተ ማረት ኣብ ገጠራት ትግራይ እትገብሮም ዘላ፣ ኣብ ምቕናስ ድኽነት ዓብዪ ብፅሒት ዘለዎም ንጥፈታት ምውህላል ሃፍትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግብን ኣጠናኺራ ትቐፅለሉ ንብል። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 951
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት የካቲት 2009