እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193324
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
777
3331
20687
5145598
97382
128136
5193324

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:23

ዝሓሸ ጠመተ ዝዓረፎ ውራይ

here we go
selam new

ከም ሰራዊት ዝተወደበ ከይዲ ተኸላ ፈልሲ

በብዓመቱ ክረምቲ ብዝኣተወ ቑፅሪ ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ፈልስታት እናተተኸሉ መፂኦም እዮም። እንተኾነ ግና እቶም ዝትከሉ ፈልስታት ኣብ ምፅዳቕ ሰፊሕ ፀገም ይርአ። ናይዚ ምኽንያት ድማ እቲ ተኸላ ንፁር ተሓታትነት ዘይምህላዉ፣ መስርሕ ኣወዳድባ ዘይተኸተለን ብወፍሪ ዝግበርን ብምንባሩ እዩ። ፈልስታት ምስተተኸሉ ዝግበረሎም ክትትል እውን ዝነኣሰ እዩ። መጠኑ ዘይነዓቕ በጀት ፈሲሱዎ፣ ብዙሕ ጉልበትን ግዘን ወፂእዎ ዝተተኸለ ብሚልዮናት ዝቑፀር ፈልሲ በቲ ዝድለ ዘይምፅዳቑ ድማ ኣብ ሽፋን ደን ዘሎ ለውጢ ዘይቅልጡፍ ክኸውን ይገብሮ። ኣብ ርእሲ እዚ ጉልበትን ግዘን ህዝቢ በብዓመቱ ክባኽን ምኽንያት ኮይኑ ፀኒሑ።

ኣብ 2008 ዓ/ም፣ ከም መንግስቲ ተኸላ ፈልሲ ንምግባር እንትሕሰብ ግና እዞም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ሰፋሕቲ ክፍተታት ከይድገሙ ጥንቃቐ ንምግባር ፃዕሪ ተገይሩ እዩ። ማረት እውን ኣብ ተኸላ ፈልስን ዳግመ ግረባን ብሰፊሑ እናሰርሐት ዝመፅአት እያ እሞ ለምዘመን ንተኸላ ምድላው እንትትገብር ተመሳሳሊ ጥንቃቐ ከም ዝገበረት፣ ኣብ መምርሒ ልምዓት ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ማረት ኣተሓባበሪ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝኾኑ ኣይተ ሓለፎም ገብረኪዳን ይገልፁ። ከም መብርሂ ኣይተ ሓለፎም፣ ኣብ ክረምቲ 2008 ዓ/ም 15 ነጥቢ 49 ሚልዮን ፈልሲ ንምትካል ብማረት ዝተትሓዘ ትልሚ እንትነብር 100 ምኢታዊ ተፈፂሙ እዩ። እዞም ፈልስታት ማረት ብብርኪ ትግራይ ኣብ 16 ወረዳታት ኣብ ዘለዉዋ 94 ጣብያታት ፈልሲ ዝተዳለዉ እዮም።

“ማረት ቅድሚ ሕዚ እውን ኣብ ስራሕቲ ተኸላ ፈልሲ እናነጠፈት ዝመፅአት ኮይና ድሕሪ ተኸላ ኣብ ዝግበሩ ዝነበሩ ክትትላት ግና ክፍተታት ይረኣዩ ነይሮም እዮም። ሎምዘመን ግና ካብ ቅድሚ ተኸላ ጀሚሩ፣ ኣብ እዋን ተኸላን ድሕሪ ተኸላን ንፁር መስርሕ ወፂእዎ ዝፍፀም ዘሎ እዩ” ይብሉ ኣይተ ሓለፎም። ቅድሚ ሕዚ ብወፍሪ ኣብ ዝኾነ ከባቢ እዩ ዝትከል ነይሩ። ሎምዘመን ግና ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ወረዳ ብምዕቃብ ጠልን ብማሕበረሰባዊ ምርድዳእን ሞዴላት ዝኾና ሓሙሽተ ናቑጣታት እየን ንተኸላ ተመሪፀን። ምስ ጠቕላላ ኣመራርሓ፣ ክኢላታትን ህዝብን ምርድዳእ ተገይሩ ስለ ዝተኣተወ ድማ እቲ ተግባር ፅቡቕ ኮይኑ።

ንጥፈታት ተኸላ ፈልሲ ማረት 2008 ዓ/ም ብተግባር ንምፍታሽ ኣብ ገሊኤን ወረዳታት ዑደት ገይርና። ካብተን ዝረኣናየን ወረዳታት ሓንቲ ድማ ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም እያ። ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም ኣብ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ትርከብ ኮይና 19 ጣብያታት ዝሓቖፈት እያ። ክኢላ ልምዓት ደኒ ማረት እቲ ወረዳ መንእሰይ ተወልደ ገብረመስቀል ኣብታ ወረዳ ሸሞንተ ጣብያታት ፈልሲ ማረት ከም ዘለዋ ይገልፅ። ኩለን ጣብያታት ፈልሲ ነታ ወረዳ ዘገልግላ እየን። “እታ ዝዓበየት ጣብያ ፈልሲ 575 ሽሕ ፈልሲ ዝዳለወላ ኮይና እታ ዝተሓተት ድማ 104 ሽሕ ፈልሲ ይዳለወላ። ሸሞንቲአን ጣብያታት ፈልሲ ኣብዚ ዓመት፣ ሓደ ሚልዮንን፣ 671 ሽሕን 879 ፈልስታት ኣዳሊየን እየን” ይብል መንእሰይ ተወልደ። ነቲ ዝተዳለወ ፈልሲ ንምትካል ካብ ሓሙሽተ ሓምለ 2008 ዓ/ም ብምጅማር ሸሞንተ ሓምለ 2008 ዓ/ም ድማ ወፍሪ መሰረት ዝገበረ ተኸላ ክጅመር ተገይሩ እዩ።

እቲ ኸይዲ ንፁር መስርሕ ዝተኸተለን ተሓታትነት ዝነበሮን እዩ። ፈለማ ጠቕላላ ዘሎ ፈልሲ ተፈሊጡ። ካብኡ ንነብሲ ወከፍ ጣብያ ክንደይ ከም ዝበፅሕን እቲ ፈልሲ ኣበይ ከምዝራገፈለን ተነፂሩ። ብምቕፃል ኣብተን ጣብያታት ንዘለዉ ሰብ ሞያ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ከምኡ እውን ካድረታት ሕርሻ ንሓሙሽተ መዓልትታት ዝወሰደ ስልጠና ተዋሂብዎም። እቲ ስልጠና ምስ ኣተኻኽላን ኣወዳድባ ህዝብን ዝተዛመደ እዩ። እዚ ኹሉ መተሓባበሪ ማረት እታ ወረዳ ምስ ምምሕዳር ወረዳ እናተረዳድኡ ዝፈፀሙዎ እዩ።

ኣይተ ሓለፎም ገ/ኪዳን

እቲ ፈልሲ ነናብ ጣብይኡ ብናይ ማረት ተሽከርከርቲ እዩ ተወሲዱ። እዞም ንጥፈታት ብብርኪ ወረዳ ምስተፈፀሙ ጣብያታት ድማ ብመሰረት ንኣመራርሐአንን ሰብ ሞያአን ዝተውሃበ ስልጠናን መምርሕን ናይ ባዕለን ንፁር ምድላው ገይረን። እቲ ተኸላ ብጉጅለታት ልምዓት ክሳለጥ ተነፂሩ። ነብሲ ወከፍ ጉጅለ ልምዓት እትተኸለሉ ቦታ ተፈልዩ። እቲ ንተኸላ ዝዳሎ ጉድጓድ ድኹዒ ክግበረሉ ከም ዘለዎን ኣብ እዋን ተኸላ ነቲ ተኽሊ ሓቚፉ ዝነበረ ላስቲክ ፈቐድኡ ከይድርበን ንኣተሓባበርቲ ጉጅለታት ልምዓት ግንዛበን መምርሒን ተዋሂቡ። ኣተሓባበርቲ ጉጅለታት ልምዓት ድማ ንኔትዎርክታተን ኣለዓዒለን ነጊረን። ብመልክዕ እዚ ጣብያታት ክሳብ ኔትዎርክታት ምድላወን ዛዚመን።

ጐድና ጐድኒ እዚ ድማ ሰለስተ ኮሚቴታት ተጣይሸን። እታ ሓንቲ ተኽሊ ቖፂራ ንተኸልቲ እተረክብ ኮሚቴ፣ እታ ካልኣይቲ ህዝቢ ቆፂሩ ዝተቐበሎ ተኽሊ (ፈልሲ) ኣብ መንገዲ ምንጥብጣብን ጉድኣትን ከየጋጥም እትከታተል እንትትኾን እታ ሳልሰይቲ ኮሚቴ ድማ ኣብ እዋን ተኸላ በቲ ዝድለ መልክዑ ዝትከል ከም ዘሎ እትከታተል እያ።

እዞም ኩሎም ዝርዝር ምድላዋት ምስተገበሩ ናብ ተኸላ ተኣትዩ። ጉጅለታት ልምዓት ኣብ ዘዝተነፀረለን ቦታ ምትካል ቀፂለን። እቲ ዝተኸልኦ ተኽሊ ሕውስዋስ ኣይኮነን። ሓንቲ ጉጅለ ልምዓት ሓደ ዓይነት ተኽሊ ትተክል። ክልተ ጉጅለታት ልምዓት እውን ሓደ ዓይነት ተኽሊ ክተኽላ ይኽእላ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ ፈልስታት ተሓዋዊሶም ክትከሉ ዘይምግባር እዩ። ዝተፈላለዩ ዓይነት ቀላሚጦሳት እውን ክተሓዋወሱ ኣይግበርን። ፃዕዳ ቀላሚጦስ ኣብ ሓደ ከባቢ ቀይሕ ቀላሚጦስ ድማ ኣብ ካሊእ ከባቢ እዩ ክትከል ተገይሩ። ካልኦት ፈልስታት እውን ከምኡ። ብመልክዕ እዚ ተኸላ እንትካየድ በብመዓልቱ ድሕሪ ተኸላ ውዳበታት ይግምግማ። ምኽንያቱ ዝተፈጠረ ክፍተት እንተሃልዩ ንዝቕፅል መዓልቲ ክሰግር የብሉን። እቲ ኹሉ መዓልታዊ ንጥፈታት ዘይምቁራፅ በብ መዓልቱ ናብ ወረዳ ይፅብፀብ። መተሓባበሪ ማረት እታ  ወረዳ ምስ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገፀርን መዓልታዊ ሓበሬታ ይለዋወጡ። ተኸላ ተጀሚሩ ክሳብ ዝዛዘም ብመልክዕ እዚ እዩ ተሳሊጡ።

ኣብ እዋን ተኸላ ኣብ ጣብያታት ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም ሓንቲ ናብ ዝኾነት ጣብያ ጐልዓ ገናሕቲ ከይድና ተኸታቲልና ነይርና። ኣተሓባበሪ ክኢላታት ልምዓት ሕርሻን ገፀርን እታ ጣብያ ዝኾኑ ኣይተ ብርሃነ ወለገብሪኤል፣ ብብርኪ ጣብያ ክትትል ኣብ ትልሚ ተታሒዙ ዝነበረ በዝሒ ፈልሲ 86 ሽሕን 736 ከም ዝነበረን 100 ምኢታዊ ከም ዝተፈፀመን ገሊፀሙልና። “እቶም ካብ ወረዳ ዝተውሃቡና ስልጠናታትን መምርሕታትን መሰረት ገይርና ኢና ኣሳሊጥናዮ። ካብቶም ዝተኸልናሎም ጎዳጉዲ ኣቐዲምና ብፍርቂ ዝኾዓትናዮም ኣለዉ። ተኸላ ምስ ዛዘምና ድማ ቀስ ብቐስ ናብ “ፍርቂ ወርሒ” ነእትዎ ኣለና። እዚ ዝዘነበ ማይ ኣፀቢቑ ስለ ዝሕዝ ነቲ ምፅዳቕ ሓጋዚ እዩ” ብምባል ዝተኻየዱ ተወሰኽቲ ንጥፈታት ገሊፆምልና። ገና ዝናብ ጥብ ምባል እንትጅምር ኣትሒዞም ዝተፈፀሙ ስራሕቲ ምዕቃብ ጠሊ እውን እቶም ጎዳጉዲ ምችዋት ክኾኑ ከም ዝሓገዘ የረድኡ።

ኣቦ ወንበር እታ ጣብያ ዝኾኑ ኣይተ ደስታ ግርማይ እውን ነዚ ዘጠናኽር ሓሳብ ሂቦሙና እዮም። “ቅድሚ ሕዚ ካብ ዝነበሩ ፀገማት ተኸላ ዝካየደሎም ቦታታት ኣቐዲምካ ዘይምንፃር፣ ጉጅለታት ልምዓት ዝተኽላሉ ቦታ ዘይምፍላይን ዝበሉ ሓፈሻዊ ዝኾኑ ኣካይዳታት ብኣብነት ይጥቀሱ። ኣብ ደገፍን ኽትትልን እውን ገፊሕ ክፍተት እዩ ነይሩ። ናይ ሕዚ ኣካይዳና ነዚኦምን ካልኦትን ፀገማት ዝቐረፈ ስለ ዝኾነ ዝተተኸሉ ፈልስታት ብዝሓሸ ክፀድቁ እዮም” ኢሎምና። ኣባላት መሰረታዊ ውዳበ ጣብያ ኣብ ነብሲ ወከፍ ከይዲ ተኸላ ነንዝተመደብወን ጉጅለታት ልምዓት እናተኸታተሉን እናደገፉን እዮም ፈፂመሙዎ። ብድምር እቲ ከይዲ ተኸላ ፖለቲካውን ሞያውን መሪሕነት ዝተውሃበሉ እዩ።

እናተኸሉ ንዝረኸብናዮም ነበርቲ እታ ጣብያ እውን ኣዘራሪብና ኢና። ወ/ሮ ኣለምነሽ ሃይሉ ይበሃላ። ሙሉእ ቐልበን ኣብቲ ተኸላ እናሃለዋ ዝርዝር ከይዲ ተኸላ ከዋግዓና ሓቲትናየን። ንሰን ኣብ ዘለዋላ ጉጅለ ልምዓት 30 ኣባላት ከምዝርከባን ነብሲ ወከፍ 200 ፈልሲ ንምትካል ትልሚ ሒዘን ከም ዝተበገሳን  ገሊፀናልና። “ካብተን ክተኽለን ብትልሚ ዝሓዝኩወን 200 ፈልሲ ክሳብ ሕዚ 150 ፈልሲ ብኣግባቡ ተኺለ ኣለኹ። እተን ዝተረፋ 50 እውን ክፍፅመን እየ” ዝበላ ወ/ሮ ኣለምነሽ ኣባላት ጉጅለአን ኮይነን ሃንደበት ናይ ዝሓመማ ከምኡ እውን ዝወለዳ ተሓጋጊዘን ከም ዝተኸልኦ ሓቢረናልና። “ናይተን ዝሓመማ ወይ ዝወለዳ ኣባላትን ተሓጋጊዝና እንተኽለሉ ምኽንያት እቲ ንዕኣተን እውን ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝተዳለወ ፈልሲ ክባኽን ስለ ዘይብሉ እዩ።” ብምባል ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝተፈጠረ ፅቡቕ ግንዛበ ገሊፀናልና።

ፈልሲ እናተኸሉ እንተለዉ ዘዘራረብናዮም ኣይተ ንጉሰ ስዩም ድማ፣ “ድኹዒ ገይረ ኣለሳሊሰዮ ፀኒሐ እየ። በቲ ዝተውሃበና መምርሒ ብዝግባእ ይተኽሎ ኣለኹ። ቅድሚ ሕዚ ካብ ኣተኻኽላና ጀሚሩ ጥንቃቐ ይውሕዶ ነይሩ። ሕዚ ግና ብጥንቃቐ ተኺለ እውን ስቕ ኣየብልን። ክከታተሎ እየ፤ ክሳብ መሊኡ ዝፀድቕ” ኢሎሙና። ስለዚ ካብ ወረዳ ኣትሒዙ ክሳብ ውልቀ ሰባት ዝተኻየደ ክያዶ ተኸላ ፈልሲ ዝነኣድ ምዃኑ ብተግባር ዝረኣናዮ ስራሕ ምስክር እዩ። እዚ እወንታዊ ዕማም ተጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ እንትንብል ንኻልኦት ከባቢታት እውን ፅቡቕ ተመኩሮ ምዃኑ ብምሕባር እዩ። 

ኣተሓባበሪ ክኢላታት ልምዓት ሕርሻን ገፀርን እታ ጣብያ ኣይተ ብርሃነ ወልደገብርኤል፣ ዝተተኸሉ ፈልስታት መሊኦም ክሳብ ዝፀድቁ ክትትል ዝግበር ምዃኑ የረድኡ። ኣመራርሓን ሰብ ሞያ ሕርሻን ጣብያ ተዋዲዶም ክከታተልዎ ትልሚ ኣዳልዮም እዮም። ዝተዓዘብዎ ጎደሎ ንኣተሓባበርቲ ጉጅለታት ልምዓት ክሕብሩ እውን ነፂሮም እናሰርሑ ይርከቡ። ኣተሓባበርቲ ጉጅለታት ልምዓት እውን ንጠቕላላ ኣባላቶም ዝተኸልዎ ፈልሲ እናዘወሩ ብምርኣይ ዝተዓዘብዎም ክፍተታት ንኣተሓባበርቲ ኔትዎርክታቶምን ንጠቕላላ ኣባላቶምን እናኣከቡ መፍትሕታት ከቐምጡ እዮም። ብኸምዚ ኣገባብ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን ምስተኻየደ፣ ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ነብሲ ወከፍ ተኽልታት ክፍተሹ እዮም። ዝሓረሩ ወይ ዝተምሓዉ እንተሃልዮም ተቖፂሮም ይፍለጡ እሞ ብዝተዳለወ ተጠባባቒ ፈልሲ ይትክኡ። ኣይተ ብርሃነ ከም ዝሓበሩልና፣ ድሕሪ መስከረም 2009 ዓ/ም ብብርኪ ማረት ክልላዊ ዋዕላ ክካየድ እዩ፤ ዝነበሩ ጥንካረታትን ድኽመታትን ዝፍትሽ ምዃኑ እዩ።

ብድምር ተጀሚሩ ዘሎ ዝተዋደደ ክትትል ምትካልን ክንክንን ኣግራብ ተጠናኺሩ ክቕፅል ኣለዎ። ኣብ ካልኦት ወረዳታት እውን ከምቲ ኣብ ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም ዘሎ ስጡምን ዝተዋደደን ኣካይዳ ክህልወን ይግባእ። ብዙሕ ገንዘብ፣ ግዘን ጉልበትን ዝፈሰሶ ተኽሊ ክሳብ መሊኡ ዝፀድቕ ጥቡቕ ክትትል ንኽግበረሉ ከምቲ ማረት ምስ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም ዝሰርሐቶን ንቐፃሊ ክትትል ዝጥዕም ንፁር መሓውር ተቐሚጥሉ ዘሎን ኣብ መላእ ትግራይ እውን ብመልክዕ እዚ ክፍፀም ኣለዎ ንብል።    


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010