የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4105187
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1864
1892
18100
4065532
62962
90416
4105187

Your IP: 54.92.128.223
2017-07-22 10:47

ኣማራፅታት ማይ መደላድላት ስግግር ሓረስታይ

here we go
selam new

ኣብ ሃገርና ኮነ ክልልና ቅድሚ 1984 ዓ.ም ኣብ ዝነበሩ ዓመታት ማይ ልዕሊ ምድርን ከርሰ ምድርን ብኣግባቡ ንምምሕዳር ዘኽእል ስርዓትን ግንዛበ ሓረስቶትን ኣይነበረን። እዚ ዝወለዶ ሰፊሕ ሃፍቲ ማይ ዘለዎም ከባብታት ሃገርና ከይተረፈ ንሕፅረት ማይ እናተቓልዑ ጭራ ከፍቲ ተኸቲሎም ካብ ቦታ ናብ ቦታ ብምዝውዋር ድሑር ዝኾነ ናብራ ክመርሑ ፀኒሖም እዮም። እቲ ዓመት ሓሊኻ ሓደ ግዘ ዝርከብ ዝናብ እንተኾነ እውን ሓደ እዋን እናበዝሐ፣ ካልእ ግዘ እናወሓደን ኣብ ዘይእዋኑ እናዘነበን ዘስዕቦ ዝነበረ ኣሉታዊ ፅልዋ ንዝለዐለ ብርሰት ኣቃሊዕዎም። ብሳላ ልምዓታውን ዴሞክራስያውን መስመርና ግና ዝነጠበት ማይ ኣብ ረብሓ ሓረስቶት ንምውዓል ዘኽእሉ ኣንፈታት ተቐሪፆም ተግባራዊ እናኾኑ እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ሓረስቶት ባንክታት ማይ ወኒኖም ተረባሕቲ ዝኾንሉ ኣንፈት እውን ተነፂሩ ተግባራዊ ካብ ዝኸውን ልዕሊ ሓሙሽተ ዓመት ኣቑፅሩ ኣሎ። በዚ ኣቢሎም ብዝረኸብዎ ረብሓ ብርክት ዝበሉ ሓረስቶት ክልልና ካብ ኣማራፅታት ማይ ዝርከብ ሽሻይ እናሓፈሱ ሰብ ሃፍቲ ይኾኑ ኣለዉ። ትሕዝቶ ፅሑፍና እውን ነዚ መሰረት ገይሩ ምንቅስቓስ ሓረስቶት ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ክድህስስ እዩ።

ኣብ ዞባ ማእኸል ትግራይ ካብ ዝርከባ ትሽዓተ ገፀር ወረዳታት፣ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ሓንቲ ኮይና 96 ሽሕ ትርብዒት ሜትሮ ስፍሓት መሬት ኣለዋ። ካብ ጠቕላላ ስፍሓት መሬት እታ ወረዳ እቲ 14 ሽሕን 531 ሄክታር ዝሕረስ መሬት ኮይኑ እዚ እውን ብመሰረት ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን “ትራንስፎርሜሽንን” ዝተትሓዘን ሐዚ እውን ዝቕፅል ዘሎን 50 ምኢታዊ ተሓራሲ መሬት ብመስኖ ናይ ምልማዕ ክልላዊ ኣንፈት ዛጊድ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ሰፋሕቲ እዮም። ብፍላይ ካብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን  ጀሚሩ ኣብ ለውጢ ሓረስታይ መደላድል ስግግር ዕብየት ክኾኑ ዝኽእሉ ብበጀት መንግስቲ፣ ጉልበት ሕብረተሰብን ትካላት ገበርቲ ሰናይን ˝ስትራክቸራት” ማይ እናተሰርሑ መፂኦም እዮም። በዞም ፍልፍላት ክሳብ መወዳእታ 2007 ዓ.ም ከም ወረዳ ካብ ዝተሃነፁ ኣማራፅታት ማይ 1150 ውልቀ ዒላ፣ 230 ሓባር ዒላ፣ 28 ዳይቨርሽናትን 217 ቸክዳማትን ብኣብነት ምቕማጥ ይከኣል። ብተወሳኺ 1,779 ባህላዊ ጠለፋ፣ 22 ፍልፍል ምጉልባት ከምኡ እውን 409 ሞተራት ማይ ብሓረስታይ ክውነኑ ክኢሎም እዮም። በዞም ኣማራፅታት ማይ 6,032 ሄክታር መሬት እታ ወረዳ ብመስኖ ክለምዕ ዘኽእል ዓቕሚ ከምዝተፈጠረ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማዓድንን ኢነርጅን እታ ወረዳ ኣይተ ብርሃኑ ከበደው ይገልፁ።

ኣብታ ወረዳ ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን እውን ምውናን ኣማራፅታት ማይ ንምጥንኻር ትልሚ ተታሒዙ ይስራሕ ኣሎ። ብመሰረት እዚ ኣብ 2008 ዓ.ም 1,109 ሄክታር መሬት ሓዱሽ ብመስኖ ክለምዕ ዝኽእል ዓቕሚ ተፈጢሩ እዩ። ኣብዚ ዝተኣታተዋ ኣማራፅታት ማይ እንትርአ ድማ 85 ውልቀ ዒላ፣ 37 ሓባር ዒላ፣ ትሸዓተ ዳይቨርሽናት(ጠለፋ)፣ 16 ቸክዳማት፣ 180 ባህላዊ ጠለፋታትን 18 ሞተራት  ማይን ኣብ ረብሓ ክውዕላ ክኢለን እየን። ካብዚ ዝብገስ እውን ክሳብ መወዳእታ 2008 ዓ.ም ክለምዕ ዝግብኦ 7,141 ሄክታር መሬት ምሉእ ብምሉእ ብመስኖ ክለምዕ ክኢሉ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካብ 2000 ዓ.ም ጀሚሩ ንልምዓት መስኖ ዝወሃብ ጠመተ እናዓበየ እዩ መፂኡ። ብኡ ልክዕ ድማ፣ ልምዓት መስኖ ዝሐሸ ኣማራፂ መፍረያይነት የዕቢ ዝብል ኣተሓሳስባ ኣብቲ ሓረስታይ እናተፈጠረ ምምፅኡ ኣተሓባባሪ ከይዲ ስራሕ ልምዓት መስኖ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ኣይተ ብርሃነ ሓጎስ የገንዝቡ።

ከምዚ ዝበለ ኣተሓሳስባ ካብ እዋን ናብ እዋን እናማዕበለ ብምምፅኡ ድማ ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከቡ 29 ሽሕን 207 መራሕቲ ስድራ እቶም 23 ሽሕን 252 መሬት ዘለዎም እንትኾኑ ካብዚኣቶም 5,482 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 19 ሽሕን 498 መራሕቲ ስድራ ዝተፈላለዩ ኣማራፅታት ማይ ዝወነኑ እዮም። እዚኦም ዝወነንዎ በዝሒ ኣማራፅታት ፈላሊኻ እንትርአ እውን ዓሰርተ ሽሕን ትሸዓተን መራሕቲ ስድራ ሓደ ኣማራፂ ማይ፣ 5,692 ክልተ ኣማራፅታት ማይ፣ 3,796 መራሕቲ ስድራ ድማ ወነንቲ ሰለስተን ልዕሊኡን ኣማራፅታት ማይ ምዃኖም ኣይተ ብርሃነ ሓጎስ የረድኡ።

ጉጅለ ልምዓት ማዕበል ካብተን ኣብ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ጣብያ ዓደቀ በቕሊ ዝርከባ ጉጅለታት ልምዓት ሓረስቶት፣ ሓንቲ እያ። እታ ውዳበ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ እትርከቦም 11 መናእሰይ ኣብ ክልተ ኔትዎርክ ሒዛ ኣብ 2002 ዓ/ም ተጣይሻ። ኩሎም ኣባላት ቅድሚ 2002 ዓ/ም ዝተዋፈርሉ ዓውደ ስራሕ ኮነ ዝሕረስ መሬት ኣይነበሮምን። ናብረኦም ንምምሕያሽ ተዓሊሙ ኣብ 2002 ዓ/ም ብመስኖ ክለምዕ ዝኽእል ሓደ ሄክታር መሬት ተዋሂብዎም። በዚ እውን ኩሎም ኣባላት እታ ጉጀለ፣ ናብ ዝተጠናኸረ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ ከም ዝኣተዉ ኣቦ ወምበር እታ ጉጅለ ልምዓት መንእሰይ ገብረመድህን ክፍላይ ይገልፅ።

እቶም መናእሰይ ብሓንቲ ሞተር ማይን ጠለፋን ተጠቒሞም ኣብ ዝተወሃቦም ሓደ ሄክታር መሬት ተኽሊ ቡን፣ ማንጎን ሙዝን ዝመሳሰሉ ተኽልታት ተኺሎም እናልምዑ ይርከቡ። ብዘይካ እዚ ምህርቲ መስኖ ንምስሳን ዝሕግዙ ዘመናውን ባህላውን ድኹዒ እውን ይጠልቡን ይጥቀሙን እዮም። ስራሕቶም ኣመልኪቶም እውን ኣብ ሳልስቲ ሓደ ግዘ ብኔትዎርክ፣ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዘ ድማ ብጉጅለ ልምዓት ይገማገሙ፣ ይሰራርዑ፣ ተመክሮ ይለዋወጡ። ብኸምዚ ዝተዋደደ ስራሕ እናሰርሑ ስለዝመፁ 786 ቀወምቲ ተኽልታት ወኒኖም ኣለዉ። እቶም ኣባላት ካብ ዝረኸብዎ ኣታዊ መነባብሮኦም ምምሕያሽ እምበር ዛጊድ ዝዓቖርዎ ገንዘብ ግን የለን። ስለዝኾነ እዚ ትኽክል ከምዘይኮነ ብዝግባእ ገምጊሞም ኣብ 2009 ዓ/ም ወፃእታቶም ሸፊኖም 50 ሽሕ ብር ትርፊ ኣታዊ ክዓቑሩ ትልሚ ሒዞም ከምዘለዉ ኣቦ መንበር እታ ጉጅለ ልምዓት የረድእ። 

ብድምር ምውናን ኣማራፅታት ማይ ኣብ ስግግር እቶት ሓረስቶት ክልልና እወንታዊ ውፅኢት እናመዝገበ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሓረስቶት ኮነ መናእሰይ ኣማራፅታት ማይ ተጠቒምካ ˝ኣብ ዘላትካ ውስንቲ መሬት ብልምዓት መስኖ ምህፍታም ይከኣል እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዙ ባንኪ ማይ ናይ ምህናፅ ባህሉ እናዐበየ መፂኡ። ነዚ ኣንፈት ዝትግብር ኣተሓሳስባ ወኒና ዝሐሸ ምንቅስቓስ ጀሚራ ዘላ ጉጅለ ልምዓት ማዕበል እውን ዝጀመረቶ ስራሕ ኣጠናኺራ ናብ ለውጢ ክትሰጋገር ዝበለፀ ፃዕሪ ክትገብር ኣለዋ። ካልኦት መናእሰይ ክልልና እውን ኣብ ዓድኻ ሰሪሕኻ ምልዋጥ ከም ዝከኣል ብምእማን ካብዚ ተመክሮ ወሲዶም ኣብ ልምዓት መስኖ ተዋፊሮም ተረባሕቲ ክኾኑ ይግባእ ንብል።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 955
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ግንቦት 2009