እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4812533
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1793
3314
11579
4777565
44794
108196
4812533

Your IP: 107.20.94.6
2018-02-18 05:22

አርካይቭ

ካብን ናብን መንገድታት ትግራይ

here we go
selam new
ድሕሪ ውድቀት ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ መንግስቲ ነቲ ንዘመናት ልምዓት ሓሪምዎ ዝነበረ ዉፁዕ ህዝቢ ብቐዳምነት ትኹረት ሂቡ ካብ ዝተንቀሳቐሰሎም ዓውድታት ሓደ ልምዓት መንገዲ እዩ። ኣብ ዘመነ ኢህወዴግ በቢ ዓመቱ ብርክት ዝበለ ገንዘብ ዝሓቱ ኣብ ዕብየት ቁጠባ ሃገርና ይኹን ህዝብና      ዓብዪ ግደ ዘለዎም መንገድታት ተሰሪሖም እዮም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ክልልና ካብ ዝርከባ 712 ጣብያታት ገፀር እተን 584 (82 ምኢታዊ) ሓጋይን ክረምትን ግልጋሎት ብዝህብ መንገዲ ዝትራኸባ ክኾና ምኽኣለን ናይዚ መርኣዪ እዩ። እዞም መንገድታት ክልልና በጀት ሰሊዑ ካብ ዘስርሖም ብተወሳኺ ብፌዴራል መንግስትን ብኣድማሳዊ ተበፃሕነት መንገድታት ገፀርን ዝተሰርሑ እዮም። ብመሰረት እዚ ዝርግሐ መንገዲ ክልልና ኣብ 1984 ዓ/ም ካብ ዝነበሮ 906 ኪሎሜትሮ ሐዚ ናብ 6,433 ነጥቢ ትሽዓተ ኪሎ ሜትሮ ከምዝበፅሐ ኣብ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልልና ዝተረኸበ ሰነድ ይሕብር።

መንግስቲ ንተበፃሕነት ዝርግሐ መንገዲ ብዝሃቦ ፍሉይ ቆላሕታ ዝድህሰስን ዝጭበጥን ለውጢ ዋላ እኳ እንተኣመዝገበ፣ ሕዚ እውን ህዝብና ፅሬቱ ዝሓለወ መንገዲ ንኽማለአሉ ሕቶ ካብ ምልዓል ዓዲ  ኣይወዓለን። ምኽንያቱ እቶም ብብርኪ ፀፀር ዝተሰርሑ መንገድታት ኣብ ፅሬት ይኹን ኣብ ሰለጤን ቁጠባዊ ምንቅስቓስ ሓደ ሕብረተሰብ ኣሉታዊ ፅልዋ ምሕዳሮም ስለዘይተርፍ። ብመሰረት እዚ እዩ እምበኣር ህዝቢ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ዝተዘርገሐ ፀፀር መንገድታት ናብ ኣስፋልቲ ንኽዓብይሉ ሕቶታት ዘልዕል ዘሎ። ትሕዝቶ እዚ ፅሑፍ እውን ንብርክት ዝበሉ ዓመታት “መንገዲ ኣስፋልቲ ይሰርሐልና” ዝብል ሕቶ ዘልዕሉ ካብ ዝነበሩ ነበርቲ ዝተፈላለዩ ከባብታት ናይ ነበርቲ ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ክንድህስስ ኢና።

ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ካብ ዘበነ ሃፀይ ሃ/ስላሴ ጀሚሩ ምስ ከተማ መቐለ ዘራኽብ ፀፀር መንገዲ ተሰሪሑሉ እዩ። ህዝቢ ሰሓርቲ ሳምረ እውን በዚ መንገዲ ኣቢሉ ምስ ከተማ መቐለ ከምኡ እውን ምስ ካልኦት ከባብታት ዘለዎ ቁጠባው፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ርክብ እናጠናኸረ ፀኒሑ እዩ። ልዕሊ 99 ምኢታዊ ሸቐጣቱ ዘእትወሉን ዘውፅአሉን እዉን ምስ መቐለ ብዝራኽብ መንገዲ ኣቢሉ እዩ።

ይኹን እምበር እቲ መንገዲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዋላ እኳ ፅገና እንተተገበረሉ ኣስፋልቲ ብዘይምዃኑ ግን ኣብ ዕለታዊ ምንቅስቓስ ነበርቲ እታ ወረዳ ፅዕንቶ እናሕደረሎም መፂኡ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ህዝቢ እታ ወረዳ ንብርክት ዝበሉ ዓመታት ንመንግስቲ ሕቶ “ይሰረሐልና” እናልዐሉ ክመፁ ገይርዎም እዩ። ዋላ እኳ ብነበርቲ እታ ከባቢ ብተደጋጋሚ ሕቶ “ኣስፋልቲ ይሰረሐልና” ይልዓል እምበር ምስ ዓቕሚ መንግስቲ ተታሒዙ እንተይተመለሰሎም ፀኒሑ። ስለዝኾነ  እውን ካብ ሕቶ ልምዓት ሓሊፉ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር እታ ወረዳ ናብ ምዃን ኣምሪሑ እዩ።

ነባር ተጋዳላይ መሰለ ኣዳነ ነባሪ ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ እዩ። መንእሰያት ትግራይ ወታደራዊ ስርዓት ደርግን ወራር ሻዕብያን ንምምካት ኣብ ዝገብርዎ ተጋድሎ ንሱ እውን ፃውዒት ዓዲ ኣኽቢሩ ተኳሺሑ። እዋን ግልጋሎቱ ወዲኡ ብኽብሪ ናብ መረበቱ ምስ ተመለሰ ድኽነት ንምጥፋእ ኣብ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ እውን ናብርኡ ንምሽናፍ ኣብ 2000 ዓ/ም ኣብ ከተማ ሳምረ ቤት ብልዒ ከፊቱ ኣብቶም ዝሓለፉ ትሽዓተ ዓመታት ንጡፍ ምንቅስቓስ ንግዲ እናገበረ ይርከብ። ከተማ መቐለ ምስ ከተማ ሰቖጣ ዘራክብ መንገዲ ብማእኸል  ከተማ ሳምረ ሰንጢቑ ስለዝሓልፍ ንግዳማዊ ምንቅስቓስ እታ ከተማ ውዕውዕ ንክኸውን ዕዙዝ ግደ ኣለዎ። ይኹን እምበር እቲ ፀፀር መንገዲ ብዘይ ፅገና ንብርክት ዝበሉ ዓመታት ስለ ዘገልገለ ብፍላይ ኣብ እዋን ክረምቲ ከም ድሌትካ ንምንቅስቓስ ኣዝዩ ኣፀጋሚ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ንኣብነት ኣብ ዝሐለፈ እዋን ክረምቲ ካብቲ ከባቢ ዝፈስስ ውሑጅ ብልዕሊ እቲ መንገዲ ይፈስስ ስለዝነበረ ሓደ ዓብዪ ድልድል ተሸርሺሩ ስለዝፈረሰ ካብን ናብን (መቐለ-ሳምረ-ፊናርዋ- ሰቖጣ )ዝግበር ዝነበረ ጉዕዞ ንከባቢ ሓደ ወርሒ ዝኣክል ተቛሪፁ ከምዝነበረ እሞ ብፍላይ ንምትእጉጓል ስራሕቲ ወትሩ ከምዝሳጥሑ ነጊሩና።

ብመሰረት እዚ ድማ ካብ መቐለ ናብ ሳምረ ንምኻድ ብዓድጉደም ዜርካ ዝኽየደሉ ነዊሕ ጉዕዞ ከም መማረፂ ይዉሰድ ነይሩ። እቲ መንገዲ ንሱ (ካብ ዓድጉዶም ናብ ሳምረ ዝወስድ) ብጣዕሚ ፀቢብን ኣፀጋሚ ኣቀማምጣ መሬት ዝነበሮን ስለዝኾነ ብጣዕሚ ኣፀጋሚ ኩነታት ከም ዘሕለፈ እዩ ተጋዳላይ መሰለ ዝዛረብ። ንሱ ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ መቐለ ናብ ሰቖጣ ብየጭላ -ሃገረ ሰላም ኣቢልካ ይኽየድ ስለዝነበረ ኣብ “ዕለታዊ ምንቅስቓስ ንግድና ፅዕንቶ ከሕድረልና ገይሩ እዩ” እዉን ይብል። በዙይ ምኽንያት እውን ኣብቶም ዝሓለፉ መድረኻት ሰናይ ምምሕዳር ነባራይ ከተማ ሳምረን ከባቢኣን ኣምሪሩ ካብ ዘልዐሎም ሕቶታት ሓደ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።

ህዝቢ ሰሓርቲ ሳምረ ከምቶም ካልኦት ህዝብታት ትግራይ ብረት ኣልዒሉ  ዝተቓለሰን መንገዲ ዝመርሐን ህዝቢ እዩ። ነዚ ተቓላሳይ ህዝቢ መንገዲ እውን ክንእስ ተዘይኮይኑ ኣይበዝሖን ። ይኹን እምበር ብሕፅረት በጀት መንገዲ ኣስፋልት ከይተሰርሐሉ ፀኒሑ እዩ። ሕዚ ግን  መንግስቲ ካብ ዘለዎ ኣታዊ ኣዋዲዱ፣ ነዚ ዓመታት ዘቑፀረ ሕቶ አስፋልት መንገዲ መቐለ-ሳምረ-ፊናርዋ እናሰርሐ ይርከብ።

እቲ ፕሮጀክት መንገዲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እዩ ጨረታ ወፂኡሉ። ፕሮጀክት ኢንተርፕራይዝ ኮንስትራክሽን ምክልኻል ሃገር ዝሰዓረ እንትኾን፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ጀሚሩ ስራሕቲ ቅድመ ምድላዋት ወጊኑ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ 2009 ዓ/ም ስራሕቲ ፀረጋ ብዕሊ ከም ዝጀመረ ሓላፊ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ ኣይተ ተስፋይ ኪሮስ ይገልፁ። እቲ  “ፕሮጀክት መንገዲ መቐለ-ሳምረ-ፊናርዋ” ዝብል ስያመ እንትኾን ምስ ፕሮጀክት መንገዲ “ኣግበ-የጭላ-ሰቖጣ” ኣብ ፊናርዋ ዝራኽብ መንገዲ እዩ። ሓፈሻዊ ንውሓቱ ድማ 94 ኪሎ ሜትሮ ይበፅሕ። እቲ ፕሮጀክት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመትን ፈረቓን ዝውዳእ ኮይኑ ብፌደራል በዓል መዚ መንገድታት ዝሽፈን ብር ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ቢልዮን በጀት ድማ ተታሒዝሉ ይርከብ።

ንከባቢ 15 ዓመታት መኪና ብምግናሕ ኣብ እዋን ሓጋይ ብደሮና፣ ኣብ እዋን ክረምቲ እውን ብጭቃን ብውሕጅን ኣብ በረኻ እናሓደረ ሓሳረ መከረኡ ይበልዕ ከምዝነበረ ገናሒ መኪና መንሱር ብርሃኑ ይዛረብ። እዚ መንገዲ እንትስራሕ ከም በዓል መንሱር ብርሃኑ ዝኣመሰሉ ገናሕቲ መካይን ወይ እውን ተጓዓዝቲ ህዝቢ ሳምረ ጥራሕ ኣይኮኑን ዝርብሑ። እኳ ደኣስ እቲ ኣስፋልት መንገዲ ሒዝዎ ዝመፅእ ረብሓ ኩለ መዳይ እዩ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገለፀ እቲ መንገዲ ምስ ከተማ ሰቖጣ እውን ዘራኽብ ስለዝኾነ ካብኡ ሓሊፉ መቐለ ምስ ከተማታት ላሊበላን ባህርዳርን ዘራኽብ እውን ብምዃኑ ህዝቢ ትግራይ ምስ ህዝብታት ክልል ኣምሓራ ዝራኸብሉ  መንገዲ እውን እዩ።

እቲ መንገዲ ካብ ሓዱሽ መናሃርያ (ላጪ) ስለዝብገስ እታ ብፅበት መንገዲ ትጨናነቕ ዘላን “ቀለበት መንገዲ” ዘይብላን ከተማ መቐለ እውን ሓዱሽ ገፅታ ዝፈጥረላ ከም ዝኾነ እዮም ኣይተ ተስፋይ ኪሮስ ዝገልፁ። እቲ ምንታይ እዚ መንገዲ ኣስፋልት ኣብ ውሽጢ ከተማ መቐለ ጥራሕ ከባቢ 21 ኪሎ ሜትሮ ስለ ዝሽፍን እንትኸውን 50 ሜትሮ ወርዲ ከምዘለዎን ወሰና ወሰን እቲ መንገዲ እውን ሓምለዋይ ከባቢ ክህልዎ ተገይሩ ስለዝስራሕ  ኣብ ፅባቐ ከተማ መቐለ ፍሉይ ድምቀት ከምዝህባ ትፅቢት ይግበረሉ።

ብሓፈሻ መንገዲ እንትህሉ ዝርግሐ ሓይሊ መብራህቲ ይቀላጠፍ፣ ቀረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ክተማልእ ትኽእል፣ ብምኽንያት ሕርሲ ህይወት ኣደ ንኸይሓልፍ ክሳብ ኣፃድፍ ገፀር እትውንጨፍ ኣምቡላስ ብግዚኣ ክተርክብ  ስለ ዝገብር ረብሓኡ ኩለመዳይ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ መሰሰኒ ፍርያት ሕርሻ ዝኾኑ ዘመናዊ ድኹዒታት ናብ ኢድ ሓረስታይ ኣብ እዋኑ ክበፅሕ ስለዝገብር እዚ መንገዲ “መእተዊ ሰረት ኩሎም መሰረተ ልምዓት እዩ ” እንተበልናዮ ይገልፆ እዩ።

ነዙይ ብምእማን እውን መንግስቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ መሰረተ ልምዓት መንገዲ ዝምድቦ በጀት እናዓበየ ኣብ ተበፃሕነትን ፅሬት ዝርገሐ መንገዲ ትኹረት ሂቡ እናሰርሐ ይርከብ። ህዝቢ ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ሕፅረት በጀት መንግስቲ ኣብ ግምት እናእተወ ሕቶኡ ብዴሞክራሲያዊ መንገዲ ክሓትት ከምዝፀንሐ ይፍለጥ ። ይኹን እምበር ኣብ ዓዘቕቲ ድሕረት ዝፀንሐት ዓዲ ኣብ ሓደ ፀሓይ ሕቶ መሰረተ ልምዓታት ክማላእ ስለዘይኽእል ብዝሓዞ ትልሚ መሰረት ሕዚ እናወገነላ ይርከብ። ንህዝቢ እታ ወረዳ እንኳዕ ደስ በለካ እናበልና ግዜ ክሓፅርን ክነውሕን ይኽእል እምበር ትግራይና “ብፅርግያ ዓይኒ ዓራት ክንገብራ ኢና ” ኢሉ ዝጨረሐ ውድብን መንግስትን ንኩለን ከባብታት ከምዘባፅሐለን ምግንዛብ የድሊ።   


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 970
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010