እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5051414
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1511
2909
30528
4998067
83608
110388
5051414

Your IP: 54.80.103.120
2018-04-20 07:04

አርካይቭ

ዋጋ ዓቕሊ ክንደይ ይምዘን?

here we go
selam new

ቀዳማይ ክፋል                                                                ብዳኒኤል ካብ መቐለ

ትርጉም “ዓቕሊ” ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ተቐሚጡ ከምእንርኽቦ መበቆል እቲ ቃል ግሪኽ ኮይኑ “ነዊሕ ዝፀንሕ መንፈስ” ማለት እዩ። ነዚ ኣራጕዱ እንተብራህርሆ “ትዕግስቲ:”፣ “ህድኣት”፣ ምፅዋር፣ “ንዅራ ደንጓዪ ምዃን” ዝብል ሓሳብ እውን ሓቚፉ ኣሎ። ኣብቲ መፅሓፍ “ዓቢ ሰብ ዝበሃል ድማ ሕነ ኽፈዲ እናኸኣለ እውን ብስምዒት ተደፋፊኡ ከምኡ ዘይገብርን ንኹሉ ብምስትውዓል ዝፍፅምን እዩ” ይብሎ።

ባህሊ፣ ልምድን ክብርታትን ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህወሓትን እንትዕዘብ ምስዚ ትርጉም ቀጥታዊ ምምሳል ዘለዎ ኮይኑ ይርአየኒ። ህዝቢ ትግራይ ኣብ መዋእሉ ብኣዝዮም ፈተንቲ ኩነታት ተዓጂቡ እምነ ዓረ ኮይኑ ንገሊኦም ብኣርምሞ ንገሊኦም ልዕሊ ዓቕሉን ሓደጋ ህልውንኡን ኮይኑ እንትረኽቦም ድማ ከም ሰገን ርእሱ ናብ ሑፃ እናቐበረ ዘይኮነስ ፊት ንፊት ገጢሙ ረዚን ዋጋ እናኸፈለ ኣብዚ ብርኪ ዝበፀሐ ህዝቢ እዩ።

ህዝቢ ትግራይ ኣብ መዋእሉ ንነገራት ብትዕግስትን ብርግኣትን እናረአየ፤ ክንዲ ዝወሰደ ግዘ ይውሰድ ብዝግባእ እናተንተነ፤ ሓሳባት ካብ ዝመፁ ይምፅኡ ብሓሳብነቶም ወሲዱ ሚዛናዊ ኮይኑ ዝርእን ዝውስንን ጥንኩር ባህሊ ዘለዎ ህዝቢ እዩ። ከየመዛዘነ ኣይውስንን። ብስምዒት “ልክዕ ልክዑ ሂበዮ”፣ )ረሃፅ ብረሃፅ ገይረዮ” ወዘተ ምባል ልምዱን ባህሉን ኣይኮነን። ንሓድሽቲ ነገራት ሓሲቡን ኣስተንቲኑን፤ ከጋጥም ዝኽእል ፀገም ገሚቱን እንተጋጥም ድማ ንምፍታሕ ተዳልዩን ዝኣቱ፤ ሓድሽ ነገር ዝፈጥርን ዝቕበልን፣ መሃዛይን ሓታታይን ባህሊ ዘለዎ ህዝቢ እዩ ህዝቢ ትግራይ። ብስምዒት ሆ ሆ ምባል ኣይኣመሉን።

ህዝቢ ትግራይ ባህሊ ሓቢርካ ምስራሕ፣ ተሓጋጊዝካ ምዕባይ፣ ተደጋጊፍካን ተመካኺርካን ምምራሕ፣ “ህዝቢ እንትርባሕ እዩ ረብሓይ ዝረጋገፅ” ኢሉ ዝርዳእ ባህሊ ዝወነነ እውን እዩ። እዚ ህዝቢ ንለውጥን ዕብየትን ዘለዎ ባህጊ ድማ ማዕረ ማዕረ እቲ ፀዋርነቱ እዩ። ኣብታ ዘለዋ ተሸኺሉ ክነብር ዘይመርፅ፣ ሓዱሽ ነገር በብእዋኑ ዝደልን ዝቕበልን፣ ቅድሚ 50 ዓመት ኣብ ዝነብረላ ዝነበረ ሜላ ኣነባብራ ክነብር ዘይፈቅድ፣ ካብ ዝነበሮ ንምውፃእ ዝፅዕር ድኹም ባህሊ ዘይብሉ ህዝቢ እዩ። እዚ ህዝቢ ተባዕ ህዝቢ እዩ። ብድፍረት ይቃለስ፣ ብዓርሰ እምነት ንመሰሉ ይሓትት፣ ብዶብ እንከይተሓፀረ ኣንፃር ዝኾነ ወፅዓ ሕብረተሰብ ዝቃወም ህዝቢ እዩ ህዝቢ ትግራይ።

ካብ ማህፀን ህዝቢ ትግራይ ዝተፈጠረ ውድብ ህወሓት እውን ከምኡ እዩ። ህወሓት ኣብ መዋእሉ ብሕልፊ ከዓ ኣብቲ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ካብ ዝነበሩ ዝተፈላለዩ ውድባት በይኑ እናሰዓረ ዝመፀሉ ሚሽጥር በብእዋኑ ንዝገጥምዎ ዝነበሩ ከበድቲ ፈተናታት ተፃዊሩ ዕላምኡን ህዝባውነቱን ሓልዩ ስለዝኸደ ጥራሕ እዩ። ነቲ ብፀልማት ዝተዓበጠ ዘበን ብዓቕሉን መስዋእቱን ቀዲዱ፣ ኣማዕድዩ ጭላንጭል ብርሃን እናጠመተ እዩ ነቶም በብመዓልቱ ኣብ ዝባኑ ዝዓርፉ ዝነበሩ መደንፀውቲ ግፍዕታት እናተፀመመ ፅባሕ ንዝመፅእ ወለዶ ዓቕሊ ገይሩ እቲ ዝሓለሞ ዝፈፀመ።

ሕልሚ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ማዕርነት ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን እትቕበል ኢትዮጵያ ምፍጣር፣ ህዝቢ ካብ ድኽነት፣ ድንቁርናን ልመናን ምውፃእ ብሓፈሻ ናብራ እቲ ኣብ ዝኸፍአ ፀገም ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ምምምሕያሽ እዩ ነይሩ። ሕዚ እውን እምነቱ ንሱ እዩ። እዚ ንከኸውን ሰፋሕቲ ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። ኣብ ባዕሉን ኣብ ኩሎም ኣሓት ህዝብታትን እዛ ሃገር እውን ሰፋሕቲ ዓወታት ተመዝጊቦም። እዚ እንትኸውን ፈተና ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሓደ እዋን ዝዛዘም ኣይነበረን፤ ንሓዋሩ እውን ይቕንስ እምበር ክዛዘም ዝኽእል ኣይኮነን። ህዝቢ ትግራይ ኮነ ውድቡ ህወሓት እውን ከምኡ ኢሎም ኣይኣምኑን። ምኽንያቱ ህዝቢ ትግራይ ኮነ ውድቡ ህወሓት ኣብቲ ዘካየድዎ መሪርን ዝተናወሐን ቃልሲ ንፀላእቶም እንትስዕሩ ከምቲ ተጋዳላይ መለስ “ደርጊ ኩሉ ግዜ ክህሉ እዩ” ዝበሎ ብረቶም ደኣ ኣሕደግዎ እምበር እቲ ኣተሓሳስበኦም ሒዘምዎ ከምዝወረዱ ይርድኡ እዮም። ስለዝኾነ እውን እዩ ባህጊ እዞም ፀላእቲ ቀፃሊ ፈተና ኮይኖም ዝዘልቁ ዘለዉ። እዚ ባህርያዊ እዩ። ብቐፃሊ ንቑሕን ጠንካራን ቃልሲ ድማ ይፍታሕ።

ባህግን ዓቕልን ህዝቢ ትግራይ ሕዚ እውን ንሱ እዩ። ምስ ውድቡ ህወሓት ኮይኑ ከምቲ ልማዱ ንኹሎም ፈተናታት ከከም ኣመፃፅአኦም እናመከተ ክዘልቕ ነቶም በበእዋኑ ዝቐርብሉ ዘለዉ ናይ “ሆ ሆ” ዳሳት እናሰገረ እንትኸይድ ንሪኦ ኣለና። ህዝቢ ትግራይ ሕዚ እውን ዓቕሉን ባህጉን ተወንጢሕኻ ዘይድህሰስ ሰማይ፣ ጨሊፍካ ዘይውዳእ ባሕሪ ምኻኑ ፈተውትን ፀላእትን ብማዕረ ይድነቕሉ ኣለዉ። ኮይኑ እውን ግን ፀላእቲ ፀላእቲ እዮም፤ ተሰፋ ብዘይምቑራፅ ለይትን ቀትርን ዓቕሊ እቲ ህዝቢ ይፈታተኑ ኣለዉ። ለይትን ቀትርን ይኩሕኩሕዎ ኣለዉ። ኣብ ዋጋ እቲ ዓቕሉ ዝኾነ ነዊሕ ተስፍኡ ደቂሶም ኣይነሕልፍን እንትብልዎ ይርአዩ ኣለዉ። ዋጋ ዓቕሊ ህዝቢ ትግራይ ቃልሱን ተስፍኡን እዩ፣ ኣብዚ ግን ደጋጊሞም ይፈታተንዎ ኣለዉ። እዚ እንትብል ህዝቢ ትግራይ ሕዚ እውን እቲ ናይ ፀላእቲ ፈተነ ስለዝተደጋገመ ይስንብድ እዩ ንምባል ደልየ ኣይኮንኩን።

ኣነ ብውልቀይ ከምዝዕዘቦ ሓደ ዘሰንብድ ነገር ግን ኣሎ። እቲ ዝተለመደ ጣምራዊ መኸተ ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህወሓትን ካብ እዋን ናብ እዋን እናቐነሰ ይመፅእ ኣሎ። እዚ ብመሰረቱ ውድብ ህወሓት ዝውቀሰሉ እዩ ዝኸውን። ኣብ ውድብ ህወሓት ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ እናተዘሓሓለ ስለዝመፀ ነቶም በብእዋኑ ዝፍጠሩ ዘለዉ ፀገማት ንምምካት ድኽመታት ይረአዩ ኣለዉ። ብምኽንያት እዚ ከዓ እቲ ህዝቢ በብእዋኑ ዘልዕሎም ኣብ ዘሎ ጉዳያት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ፍትሕን ምምሕያሻትስ ይትረፍ ብኣውርኡ ኣብቲ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ ዝሃነፆ ስርዓት እውን ፈተናታት እንተጋጥም ይርአ ኣሎ። እዚ ብግልፂ ድኽመት ውድብ ህወሓት ኢህወዴግ ኮይኑ ነቲ ህዝቢ ድማ ኣብ ኣሳካፊ ኩነታት ንከኣቱ ገይርዎ ንዕዘብ ኣለና። ነቲ ኣብ ቃልሱን ተስፍኡን ዝተሰረተ ባሕሪ ዓቕሉ እውን ፈተና እንትኸውን ንርኢ ኣለና።

ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ነዚ ስርዓት ንምፍራስ ዝስርሑ ዘለዉ ስራሕቲ በብእዋኖም መልክዖም እናቐያየሩ ትኹረቶም ግን ኣብ ህዝቢ ትግራይን ውድብ ህወሓትን ኮይኖም ይቕፅሉ ኣለዉ። ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህወሓትን ካብ ካልኦት ህዝብታት ንምፍላይ ንዓመታት እናተሰርሐ ዝመፀ ስራሕ ንገለ ወገናት እንተደናግሮም ንርኢ ኣለና። ብሰንኪ ኣብ ውሽጢ ህወሓትን ኢህወዴግን ዘሎ ድኽመት ካብ እዋን ናብ እዋን ቀሊል ዘይብሃል ተቐባልነት እናረኸበ ኢሉ ኢሉ ንኹሉ ዝውክል እዩ እኳ እንተዘይተብሃለ ሓደ ብሄር ንኻልእ ብሄር ብዓይኒ ፅልኢት ዝረኣኣዩሉ፣ ፃውዒት ፀላእቲ ተቐቢሉ ሓደ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሓዉ ህዝቢ ተላዒሉ ህይወት ዘጥፈአሉ፣ ንብረቱ ዘቃፅለሉ፣ ካብ ቤት ንብረቱ ኣፈናቒሉ ዘባርረሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። እዚ ኩነታት ኣብ መንጎ ቁፅሮም ዘይንዓቑ ጎረባብቲ ብሄራትን ህዝብታትን ሃገርና ዝፍጠር ዘሎ ከይኑ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ዘሎ ፀቕጢ ግን ካብ ኩሉ ዝተፈለየ እዩ።

ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ፈሊኻ ናይ ምውቃዕ ስትራተጂ ፀላእቲ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተጠናኸረ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቲ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ክልል ኣምሓራ ካባቢታት ሰሜን ጎንደር ኣብ ተወለድቲ ትግራይ ኣነፃፂሩ ዝተፈጠረ መጥቃዕቲ ሕዚ ድማ ኣብ ገለ ከባቢታት ኦሮምያ ይትግበር ኣሎ። ነዚ ኩነታት ህዝቢ ትግራይ ብኣርምሞ ሓሊፉ ንፀላእቱ ቀፂዑ ነቲ ሃገር ናይ ምፍራስ ባህጊ ኣፈሺልዎ እዩ። እዚ እንትኸውን ስምዒቱ ኣብ ቀፃሊ ባህጉ ስለዝሸፈኖ እምበር እቲ ኣብ ልዕሊ ወገናቱ ዝበፅሐ በደል ዝተሰመዖ ሓዘን ግን ኩሉ ዝርድኦ እዩ።

እቲ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝተፈጠረ በደል ነቲ ስርዓት ከፍርሱ ብዝተዋፈሩ ፀላእቲ ዝተሓንፀፀ እኳ እንተኾነ ብቐንዱ ግን ብምኽንያት ኣብ ብኣዴን ኮነ ኢህወዴግ ዝነበረ ሕመቕ ፖለቲካዊ ውግንና ዝተፈጠረ ምዃኑ ተገምጊሙ እዩ። ኣብ ውሽጢ ብኣዴን ኢህወዴግ ዝነበሩ ኣከብቲ ክራይ ኣካላት ሕመቖም ንምሽፋን ኣብ ውሽጢ እቲ ክልል ኮነ ከም ሃገር ንዝፍጠሩ ዝነበሩ ትምክሕታዊ ኣተሓሳስባታት ተሓዊሶም ኣካል እቲ ዝተፈጠረ ዕግርግር ምዃኖም ኢህወዴግ ገምጊሙ እዩ። ህዝቢ ትግራይ እውን ነዚ ብኣግባቡ ይርዳእ እዩ።

ኣብ ክልል ኦሮሚያ እንተኾነ እውን ኣብቲ ዓመት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሄራት ዘነፃፀረ ሓደጋ ዋላ ኣይብፃሕ ስፍሓት ዘለዎ ናዕቢ ተፈጢሩ ብርክት ዝበለ ህይወት ደቂ ሰባት ጠፊኡ፣ ንብረትን ሃፍትን ሰባት ተቓፂሉ እዩ። እቶም ዕግርግራት እውን መጠኖም ክፈላለ እንተዘይኮይኑ ሽም ውድብ ህወሓትን ህዘቢ ትግራይን ከየልዓሉ ዝሓለፍሉ እዋን ግን የለን። ኣብ ኩሎም ዓመፃት ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ኣጀንዳ ይኾኑ ኣለዉ። ነዚኦም ፈሊኻ ናይ ምውቃዕ ስትራተጂ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተጠናኸሩ ይቕፅሉ ኣለዉ። ኣብ ገለገሊኡ ከዓ ፀላእቲ ቀሊል ግምት ዘይወሃቦ ምድንጋራት ይፈጥሩ ኣለዉ። ናይዚ ቀንዲ ኣብነት ገይርካ ክረአ ዝኽእል ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ናይ ዝርከቡ ገለ ኣካላት ወያናይ ዴሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ እናተሸርሸረ በቲ ፀቢብን ትምክሕታውን ኣተሓሳስባ ተሸኒፎም ካብቲ መስመር ሸተተት ኢሎም ናብቲ “ደጋዊ ህዝባውነትን” ሕመቕን እንትሕወሱ ንርኢ ኣለና። እዚኦም ተደሚሮም ዓበይቲ ፈተናታት ህዝቢ እናኾኑ ይመፅኡ ኣለዉ። ፀላእቲ ከዓ ነዚ ተደጋጋሚ በደል ተጠቒሞም “ቡኻርያስ ፃድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር” ከምዝብሃል ሓለይቲ ህዝቢ ትግራይ መሲሎም ዳስ “ትብደል ኣለኻ” ተኺሎም ፃውዒት እንተቕርብሉ ንርኢ ኣለና። ብኣውርኡ እዛ ሃገር ከዓ ካብ እዋን ናብ እዋን እዋናዊ ፍታሕ ናብ ዘድልዮ ፖለቲካዊ ቅርሕንትታት ትኣትው ኣላ። ነዚ ኩነታት ውድብ ህወሓት ከመይ እዩ ዝርደኦ ዘሎ? ብስሩ ኸ እቲ ሃገራዊ ግዴኡ እንታይ እዩ? ኣብቲ ዘካይዶ ዘሎ ገምጋም ፍታሕ ሒዙ ክቐርብ ድዩ ? ግደ እቲ ኣባል፣ ደጋፍን ብሓፈሻ እቲ ህዝብን ከ እንታይ እዩ ክኸውን ኣብ ቀፃሊ ፅሑፈይ ሒዘ ክቐርብ እየ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010