የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4452397
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1488
2427
65715
4345169
132815
88312
4452397

Your IP: 54.166.203.76
2017-10-21 13:55

ሰረት ዘፅነዐ መንደቕ!

here we go
selam new

ፅርየቱ ብተግባር እናረጋገፀ ዝብርኽ ዘሎ ፋብሪካ መሰቦ 

ካብ ኩባንያታትን ፋብሪካታትን ትእምት ሓደ ዝኾነ ፋብሪካ ስሚንቶ መሰቦ ብመጠንን ብፅሬትን ኣብ ሃገርና ዓበይቲ ካብ ዝበሃሉ ፋብሪካታት ስሚንቶ ኣብ ቅድሚት ዝፅራሕ እዩ። እዚ ፋብሪካ፣ ብመጠን ኮነ ብፅሬት ተወዳዳርን ተመራፅን ፍርያት ብምፍራይ ንዓበይቲ ሃገራዊ ፕሮጀክትታት ከይተረፈ ቑፅሪ ሓደ ተመራፂ ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ፋብሪካ እዩ። ብፍላይ ኣብ ቀረባ ዓመታት ብዝገበሮ ለውጢ ኣሰራርሓን ምስፍሕፋሕ ቴክኖሎጅን ተመራፂ ክኸውን ኣኽኢልዎ እዩ። ናብዚ ክበቅዕ ካብ ዝሰርሖም ስራሕቲ እቲ ቀዲሙ ዝፅራሕ ኣብ ሰራሕተኛታቱ ዝወስዶ ሓይሊ ሰብ ናይ ምልማዕ ስጉምቲ እዩ። ምኽንያቱ ፍርያት ቅድሚ ምጅማሩ ነዚ ዘፍሪ ብቑዕ ሓይሊ ሰብ ምውናን ቀዲሙ ክመፅእ ዝግበኦ ጉዳይ ስለዝኾነ።

እዚ “ፅሬት ብተግባር” ዝብል ቴማ ሒዙ ዝሰርሕ ዘሎ ትካል በቢ ዓመቱ ብርክት ዝበሉ ሰራሕተኛታት ክእለቶምን ፍልጠቶምን ከዕብዩ ብምምሃር ይፍለጥ። ኣብ ዘበነ ስራሕ 2009 ዓ/ም ዘሳለጦም ስራሕቲ እኳ ወሲድና እንተርኢና 40 ሰራሕተኛታት እቲ ፋብሪካ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣትዮም ናይ ካልኣይ ዲግሪ ትምህርቲ ክመሃሩ ዝገበረ እንትኾን 42 ብቐዳማይ ዲግሪ፣ 47 ብዲፕሎማ ተመሪቖም ስርሖም ብፍልጠትን ክእለትን ኣደጊፎም ኣብ ምስራሕ ይርከቡ። እዚኣቶም ኣብ ዕብየት እቲ ትካል ዝህልዎም እጃም ዝሰሓት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ብኽእለትን ፍልጠትን ዝተዓጠቐ ሓይሊ ሰብ ንስራሕቲ ከመይ ከምዘዐውት ባዕሉ መሰቦ ካብ ልምዲ እናማዕበሎ ዝመፀ ተመኩሮ ስለዝኾነ ፋብሪካ ስሚንቶ መሰቦ ንትምህርትን ምዕባይ ዓቕሚ ዝህቦ ትርጉም ዓብዪ ምዃኑ ንኹሉ ኽመሃር ዝፈቅድ ምዃኑ እዩ። ዋላኳ ዛጊድ 50 ሰራሕተኛታት ጥራሕ ብምሸታዊ እናሰርሑ ክመሃሩ ዝተገበረ እንተኾነ እቲ ትካል ግን ብቕዓቱ ዘዕቢ ሓይሊ ሰብ ከይህሉ ቆሪፁ እናሰርሐ ከም ዘሎ ዋና ኣካያዲ ስራሕ ፋብሪካ ስሚንቶ መሰቦ ኣይተ ክብረኣብ ተወልደ ይገልፁ።

እቲ ፋብሪካ ብፅሬትን መጠንን ተጠላቢ ምህርቲ ንዕዳጋ ንምቕራብ ዘኽእልን ኣብ ሰራሕተኛታት ዘሎ ናይ  ዓቕሚ ኣፈላላይ ንምፅባብን ካብቲ ስሩዕ ትምህርቲ ብተወሳኺ ክወሃቡ ዝገብሮም ስልጠናታት እውን ኣለዉ። እቶም ልምዲ ዘለዎም ኢንጅነራት ኣብ ትሕቲኦም ንዘለው ሰራሕተኛታት ንምብቃዕ መሰልጠኒ ማንዋል ኣዳልዮም ተኸታታሊ ስልጠና እናሃቡን እናመዘኑን ዝኸደሉ ስርዓት ካብቶም ዝወሃቡ ስልጠናታት ሓደ እዩ።

እቲ ዝወሃብ ስልጠና ንሽሙ ዘይኮነስ ብጭቡጥ ንለውጢ ምዃኑ ንምርግጋፅ ከዓ ድሕሪ ዝተፈላለዩ መዕበዩ ዓቕሚ ስልጠናታት ምሃቡ ዘምፅእዎ ለውጢ ብውፅኢት ይልካዕ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም 282 ሰራሕተኛታት ነቲ ዝተውሃቦም መደብ ስራሕ ከስርሕ ዝኽእል ዓቕሚ ከም ዘለዎም ተፈቲኖም ሓሊፎም መረጋገፂ ብቕዓት ሰርቲፊኬት /ሲኦሲ/ ክረኽቡ ክኢሎም እዮም። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለፅናዮ ዓቕሚ ሰብ ክትሃንፅ እንተለኻ ዝሓሸ ውፅኢት ንምርካብ እዩ’ሞ፣ መሰቦ በዚ መንገዲ ስለዝሰርሐ ኣብዚ ዓመት ካብ ካልእ እዋን ብዝበለፀ ክልተ ሚልዮን ቶን ስሚንቶ ንምፍራይ ትልሚ ሒዙ ተንቀሳቒሱ ዛጊድ ሓደ ነጥቢ ሸሞንተ ሚልዮን ቶን ስሚንቶ ከፍሪ ክኢሉ እዩ። ከምኡ እውን ሓደ ነጥቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ቶን ስሚንቶ ንምፍራይ ዝውዕል ግብኣት (ክሊንከር) ንምፍራይ ትልሚ ሒዙ ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ቶን ከፍሪ ክኢሉ ኣሎ።

ከምኡ እውን እቲ ፋብሪካ ኣብ ሓለዋ ስነ-ከባቢ ኣሉታዊ ፅልዋ ከብፅሑ ዝኽእሉ ነገራት ንምቕናስ ኣብ ዝተገበረ ፃዕሪ 76 ሚልዮን ብር ወፃኢ ብምግባር ካብ ወርሒ ሚያዝያ 2009 ዓ/ም ካብቲ ፋብሪካ ዝወፅእ ዝነበረ ብነት (ኣቦራ) ከድሕን ኽኢሉ እዩ። እዚ ብኽለት ከባቢ ካብ ምክልኻል ብተወሳኺ እቲ ብመልክዕ ኣቦራ ዝወፅእ ዝነበረ ስሚንቶ ተዓቂቡ ካብ ብኽነት እውን ምድሓን ኣኽኢሉ ኣሎ። እዚ እውን ካብ ምብቃዕ ክእለትን ብልሕን ዝነቅል ኮይኑ በቢ ዕለቱ ነቲ ትካል ዝጠቅም ምህዞ ካብ ምብርካት ዝተረኸበ ድምር ውፅኢት እዩ። በዚ ምንቅስቓስ ዕግበት እናተሰመዖ ዝመፀ ፋብሪካ ስሚንቶ መሰቦ ኣብቲ ከባቢ ዝነብር ህዝቢ ብተደጋጋሚ ዘማርረሉ ግን ከዓ ንስሚንቶ ዝውዕል ምሩፅ እምኒ ንምርካብ ዝፍንጅር ዝነበረ ሃዋኺ ፈንጂ ክተርፍ ብምግባር (ዝተመሓየሸ መሳርሒ ብምምፃእ) ካብቲ ዝነበረ ሓያል ድምፂ ምቕናስ ከምዝተኽኣለ እቶም ዋና ኣካያዲ ስራሕ ነጊሮምና። እዚ ንህዝቢ ምስማዕ ዝበሃል ባህሪ እንተርኣናዮ ኣብቲ ምልማዕ ሓይሊ ሰብን ዘዳምፅ ሰራሐተኛ ናይ ምህናፅ ስራሕ ጉሉህ ግደ ኣለዎ ምባል ይከኣል።

ንስልጠና ሓይሊ ሰብ ዝግበር ወፃእን ንመሳለጢ ስራሕ ተባሂሉ ዝምደብ ንዋትን ከም ወፃኢ ዘይኾነስ ኢንቨስትመንት ከምዝኾነ ኣይተ ክብረኣብ ይገልፁ። ስለዝኾነ ድማ እቲ ፋብሪካ ነዚ ኣምር ሒዙ ሰራሕተኛታት ካብ ስልጠና ምሃብ ብተወሳኺ ዝሓሸ ዓቕሚ ወኒኖም ዝሓሸ ስራሕ ንኽሰርሑ ብመልክዕ ዑደት ክሳብ ደገ ከይዶም ተሞክሮታት ክሰንቁን ከሰጋግሩን እናተሰርሐ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ነብሲ ወከፍ ዘፈር ስራሕ ዘለው ሰራሕተኛታት ከምቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ተመጣጣኒ ዓቕሚ ክህልዎም ንምግባር ድማ በቶም ማእኸለዎት ኣመራርሓ ዓሚቕ ስልጠና ክወሃብ ተገይሩ እዩ።

ፋብሪካ ስሚንቶ መሰቦ፣ ስሚንቶ ብምሻጥ ጥራሕ ንመኽሰብ ዝቖመ ትካል ኣይኮነን። ናይ ህዝቢ ትካል ስለዝኾነ ነቲ በዓል ዋና ዝኾነ ህዝቢ (በቲ ዝድለ መንገዲ ዋላ እኳ እንተዘይኮነ) ዝገብሮ ድጋፍ ኣሎ። ከምቲ ዝፍለጥ ነቲ ፋብሪካ እታወት ዝኾኑ ጥረ ኣቕሑ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እዩ ዝመፅእ። እዚ ስለ ዝኾነ መሰቦ እዞም ጥረ ኣቕሓ ኣብ ዝመፀሎም ከባቢታት ልዕሊ 58 ሚልዮን ብር ወፃኢ ብምግባር ብዙሓት ስራሕቲ ብገባሪ ሰናይ ኣሳሊጡ እዩ። ካብዚኣቶም ጣብያ ምስ ጣብያ ኮነ ጣብያ ምስ ዋና ወረዳ ዝራኽብ መንገዲ ፅርግያ ሰሪሑ እዩ። እዚ ድማ ህዝቢ ውፅኢት ልምዓቱ ዝኾኑ ፍርያት ንዕዳጋ ንምቕራብ ይኹን ስሉጥ ግልጋሎት መጓዓዝያ ክረክብ ኣብ ምግባር ዝለዓለ ብፅሒት ኣበርኪቱ ኣሎ። ብርግፅ እዚ ንበዓል ዋና ዝኾነ ህዝቢ ይንእሶ እንበር ኣይበዝሖን። ብቐፃሊ ዓቕሚ እቲ ፋብሪካ እናዓበየ ምስ ዝኸይድ ዝገብሮ ደገፍ እውን ብኡ ልክዕ እናመሓየሸ ከም ዝኸይድ ኣይተ ክብረኣብ የረድኡ።

ፋብሪካ መሰቦ በዞም ኣብ ላዕሊ ዝፀራሕናዮም ጥራሕ ዘይኮነስ ንፀገማቱ ባዕሉ ብምፍታሕ ዝልለ ትካል እናኾነ እውን መፂኡ ኣሎ። ንኣብነት ቅድም ኢሉ ኣብ ኣተሓሕዛ መለዋወጢ ኣቑሑ ሰፊሕ ፀገም ዝነበሮ ትካል እዩ። ኣብዚ ዝነበረ ፀገም ንምፍታሕ ድማ በብግዚኡ ዝግበሩ ፃዕርታት ተጠናኺሮም እናቐፀሉ እዮም። ንኣብነት ኣብዚ ናይ ኣተሓሕዛ ኣቑሑት ዝነበረ ፀገም ንምፍታሕ ዝገበሮ ፃዕሪ እንተርኢና፤ ፈለማ ስርዓት መቆፃፀሪ ክግበረሉ ማናጅመንት ገምጊሙ ብዘቐመጦ ኣንፈት መሰረት ተግባራዊ እናኾነ ክመፅእ እዩ ገይሩ። በዚ መንገዲ እዚ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክሳብ ታሕተዎት ሰራሕተኛታት እቲ ፋብሪካ ኣብ ስርዓት ምሕደራ ካይዘን እኹል ኣፍልጦ ንኽህልዎም ዝሕግዝ ስልጠና ካብ ሰናይ ሓጋዩ እናተውሃበ መፂኡ ኣሎ። ድሕሪ እቲ ዝተውሃበ ስልጠና ዘድሊ ምድላዋት ብምግባር ናብ ስራሕ ተኣትዩ። ስርዓት ምሕደራ ካይዘን ብግቡእ ንክምራሕ ድማ ኣወዳድባ ክግበረሉ ብምግባር፤ ምሉእ ዓቕሙን ግዚኡን ተጠቒሙ ነቲ መደብ ከተግብር ዝኽእል ቤት ፅሕፈት ካይዘን ተጣይሹ ስራሕቲ ምፍላይን ምፅራይን ናውቲ ተኻይዱ። ነዚ ከይዲ ስራሕ ምፅራይን ምፍላይን ናውቲ  ዝከታተሉ ኣባላት በቢ ዘፈር ስርሑ ተመዲቦም ክከታተሉን ክግምግሙን እናተገበረ ድማ ሕዚ ኣብ ዘተኣማምን ለውጢ ኣትዩ ይርከብ።

ሳላ እዚ ስራሕ ካብ ዝተሰርሑ ስራሕቲን ዝተረኸበ ውፅኢትን ንገሊኦም እንተሪእና ኣብ መምርሒ “ኳርን ኣውቶ ጋራጅን” ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ኣብ መሽናት ኣቑሑት መለዋወጢ ዘተኮሩ ሰፋሕቲ ስልጠናታት ክወስዱ ብምግባር ኣብቲ ስራሕ ዝሓሸ ለውጢ ክመፅእ ከምዝተገበረ ንረክብ።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መምርሒታት “ሲኣርኣምን ሲኢኮይን” ዘለው ሰራሕተኛታት ኣብ ኣጠቓቕማ ማሽናት፣ ኣብ ፅገናታት ሞተርን ካልኦት ምስ ማሽን ዝተዛመዱ ስራሕትን ኣብ ግምት ብምእታው ዝተውሃበ ስልጠና እውን ኣካል እዚ ኣተሓሕዛን ኣጠቓቕማን ዝተሰርሐ ኣወዳደባ ገይርካ ዝውሰድ እዩ። ብፍላይ ምስ ምክልኻል ቅድመ ፅገና ተኣሳሲሮም ዝተሰርሑ ስራሕቲ ኣብ ብርክት ዝብሉ ሰራሕተኛታት እቲ ፍልጠት ክጭብጥዎ ተገይሩ። እዚ ማለት ማሽናት ምስ ተበላሸው ዘይኮነ ክፅገኑ ዘለዎምስ ገና ከይተበላሸው ዘድሊ ክትትል እናገበርካ እቲ ስራሕ ክሳለጥ ብምግባር እቲ ፋብሪካ ንነዊሕ እዋን ከገልግልን ዕድመ ክህልዎን እናተገበረ መፂኡ እዩ።

ብተመሳሳሊ መምርሒ ፅሬትን ኦፕቲማይዜሽንን /ፅሬትን ጥንካረን ምህርቲ ንምሕላው ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት እቲ ፋብሪካ ብመሰረት እቲ ዝተቐመጠ መዐቀኒ ፅሬት ስሚንቶ ንኸፍሪ ኣብ ውሸጢ ሰዓታት እናተኸታተለ ካብ ማሽን ጠሓኒት እምኒ ጀሚሩ ክሳብ ስሚንቶ ተዓሺጉ ዝፀዓን ዘሎ ከይዲ እናተኸታተለ ፅሬቱ ዝሓለወ ስሚንቶ ንኽፈሪ ብዕቱብ ዝሰርሕ ዘሎ መምርሒ እዩ። በዚ ብርኪ እዚ ድማ ኣብቲ ፋብሪካ ዝፈርዩ ዓይነታት ስሚንቶ በቲ ሃገራውን ዓለምለኻውን መዐቀኒታት ስሚንቶ ፀብለልታ ኣለዎ። በዚ ደረጃ እዚ ድማ ካብ ወርሒ ሚያዝያ ክሳብ ወርሒ ሰነ 2009 ዓ/ም ፅሬት ስሚንቶ እቲ ፋብሪካ በቲ ሃገራውን ዓለም ለኻውን መዐቀኒ ኣማሊኡ ንዓማዊል እናቕረበ ይርከብ።

መሰቦ ስሚንቶ ክሳብ ሕዚ እናማዕበለ ብዘምፀኦም ኣሰራርሓታት ዛጊድ ኣርባዕተ ዓይነት ስሚንቶ ንምፍራይ ዝበቐዐ ትካል እንትኾን ንሳቶም ድማ “ኢፒሲ፣ ፒፒሲ፣ ፒኤልሲን ኤልኤችኤችን ኤስ ኣር”ን ይበሃሉ። ዓማዊል ኣብ ዓይነታት ስሚንቶ እንታይ ከምዝመስሉ ኣፍልጦ ክህልዎም ዝተገበረ ፃዕሪ ክንድትዝድለ ብዘይምዃኑ ሕብረተሰብ ኣብዞም ዓይነታት ስሚንቶ ዘለዎ ግንዛበ ዝተሰሓሓተ እኳ እንተኾነ ክሳብ ሕዚ ብዘሎ ኩነታት ግን እቲ “ፒፒሲ” ዝበሃል ዓይነት ስሚንቶ፣ እቲ ሕብረተሰብ ዝያዳ ዝጥቀመሉ ዓይነት ስሚንቶ ኮይኑ እናቐፀለ እዩ።

 ንሕና ከም ዝረኸብናዮ ሓበሬታ እንተደኣ ኮይኑ ፒፒሲ ዓይነት ስሚንቶ ማለት እቲ ሐዚ ሕብረተሰብ ብስፍሓት ዝጥቀመሉ ዓይነት ስሚንቶ እንትኾን፤ ይኹን እምበር እዞም “ፒፒሲን ፒኤሲን” ዝበሃሉ ዓይነታት ስሚንቶ ብመዳይ ጥንካረን ፅሬትን እንትነፃፀሩ ማዕረ እዮም። ነዚ ንምርግጋፅ ኣብ ቤተ ፈተነ ዩኒቨርሲቲታት ኣዲስ ኣበባን መቐለን ተመርሚሮም ሓደ ዓይነት ጥንካረ ከምዘለዎም እውን ተረጋጊፁ እዩ። ይኹን እምበር ብመዳይ ዋጋ ክልቲኦም ዓይነታት ምህርቲ ርኡይ ዝኾነ ኣፈላላይ ኣለዎም፣ ፒፒሲ ዝዓይነቱ ስሚንቶ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንሓደ ኩንታል 190 ብር እንትሽየጥ፣ ‘ፒኤልሲ’ ድማ 165 ብር ንሓደ ኩንታል ይሽየጥ ኣሎ። እዚ ዝኾነሉ መንገዲ ድማ እቲ ፋብሪካ ንፒፒሲ ዝጥቀሞ መተሓዋወስቲ ትሕዝቶታት ካብ ርሑቕ ቦታ ኣጐዓዒዙ እንተምፅኦ ፒኤልሲ ግን ካብ ቀረባ ስለዝርከብ እሞ ብዙሕ ወፃኢ ከይገበረ ስለዘዳልዎ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ሕብረተሰብ ፒኤልሲ ዝዓይነቱ ስሚንቶ እውን ከም መማረፂ ክጥቀም ከምዘለዎ እዮም እቶም ኣካያዲ ስራሕ ዝምዕዱ።

ብድምር ኣብዚ ዓመት እቲ ፋብሪካ ሓይሊ ሰቡ ኣብ ምስልጣን ስሚንቶ ብመጠንን ፅሬትን ኣብ ምፍራይ፣ ካብቲ ፋብሪካ ዝወፅእ ኣቦራ (ብነት) ንምክልኻል ዘኽእል ዘመናዊ ማሽን ኣብ ምትእትታው ዘረጋገፆም ዓወታት ብልዑል ፃዕሪ መላእ ሰራሕተኛታትን ኣመራርሓን ዝመፀ እዩ። ብቐፃሊ እውን እቲ ፋብሪካ በቲ ዝተረኸበ ውፅኢት ከይዓገበ ዝሓዞም ዓበይቲ መደባት ንምፍፃምን ምስ ስነ ከባቢ ዘይፃባእ ቁጠባዊ ዓቕሚ ብምፍራይ ኣብ ከይዲ ምፍራይ ስሚንቶ ኣሉታዊ ፅልዋ ከብፅሑ ዝኽእሉ ነገራት ብምንካይ ኣብ 2015 ዓ/ም ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ዓለም ለኸ ፅሬት መረጋገፂ /ኣይኤስኦ/ ተሸላሚ ንምዃን ትልሚ ሒዙ ዝሰርሖም ዘሎ ስራሕቲ ተጠናኺሮም ክቕፅሉ ይግባእ። ብተወሳኺ ከምቲ ፅንዓት ሓደ ህንፃ ካብ ድልድል ሰረቱ ዝጅምር ፅሬት ምህርቲ ካብ ዘሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ስለዝጅምር ንዓቕምን ኣፍልጦን ሰራሕተኛ ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂብዎ ክቕፅል ኣለዎ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010