የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4105176
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1853
1892
18089
4065532
62951
90416
4105176

Your IP: 54.92.128.223
2017-07-22 10:46

ክታም ትእምት ኣብ ከተማ ጨርጨር

here we go
selam new

ስነ - ስርዓት ምንባር እምነ ሰረት

ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ከተማ ጨርጨር

 

ንክቡር ርእሰ ምምሕዳር ክልልና ኣይተ ኣባይ ወልዱ ሓዊሱ ብርክት ዝበልና ኣመራርሓን ኣካላት ሚድያን ኣብ ትሕቲ ሰማይ ጨርጨር ተኣኻኺብና ኣለና። እዚ ሕዚ ዝተፈረኸ ጡጥ ዝመስል ደበና ሓዚሉ ዝረአ ዘሎ ብሩር ዝመስል ሰማይ ጨርጨር   ቅድሚ 27 ዓመት ሓደ ፀሊም ፍፃመ ኣተኣናጊዱ ነይሩ። እወ ኣርባዕተ ጳጉሜን 1982 ዓ/ም፤ ሓዊ ዝሓዘላ ክልተ ሚግ ኣውሮፕላናት ደርጊ። ሓዚለንኦ ዝመፀኣ ነቷጒ ኣብ ልዕሊ ከተማ ጨርጨር ኣዝኒበንኦ። ሓንሳብ ጥራሕ እውን ኣይነበረን፤ እናተመላለሳ ጭካነ ዝተመልኦ ደብዳብ ኣካይደን። ብምኽንያት እዚ ህይወት 242 ወገናት ዝሓለፈሉ፣ ኣብ ልዕሊ 63 ሰባት ከቢድ መቁሰልቲ ዘጋጠመሉ፣ 443 መንበሪ ኣባይቲ ዝዓነወሉ  ልዕሊ 364 እንስሳ ዝሞታሉ እዋን ነይሩ። በዚ እውን  ስጋ ሰብን እንስሳን ንምፍላይ ኣፀጋሚ ናብ ዝኾነሉ ብርኪ በፂሑ። ህይወት ኣማኢት ብሓንቲ ፃሓይ ቀትሪ ተቐዚፉ። እንተኾነ ግና፣ ደርጊ ንህዝቢ ከተማ ጨርጨርን ከባቢኣን ከምበርክኽ ኢሉ ዝወሰዶ ስጉምቲ፤ ብኣንፃሩ እቲ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ደርግ ዝነበሮ ፅልኣት እዩ ሰማይ ኣዕሪጉ። ከም ቀደሙ ድማ ኣብ ጐኒ መሪሕ ውድቡ ህወሓት ኮይኑ ተቓሊሱ።

ፃዕዳ ማይ ዝሕለብ ኣብ ልዕሌና ዘሎ ሰማይ ጨርጨር ሎሚ እውን ብትሕቲኡ ዝሕንበባ ነፈርቲ የተኣናግድ እዩ። እንተኾነ ግና እዘን ነፈርቲ ካብን ናብን ህዝቢ ዘመላልሳ እንበር ሓዊ ዝተፍኣ ኣይኮናን። ሰማይ ጨርጨር ሎሚ ካብ ልምዓት ዝወፅእ ትኪ ተዘይኮይኑ ባርዕን ነታጕን ኣይርአን። ኣብ ትሕቲኡ ንዝህነፁ መሰረተ ልምዓት ዝናብ ይሕለበሎም። ከተማ ጨርጨር ኣብዚ ሕዚ እዋን ከምተን ካልኦት ወረዳታት ክልልና ብስራሕቲ ልምዓት ተጠቃሚት ለውጥታት እናኾነት ትመፅእ ኣላ። እቶም ዝስርሑ መሰረት ልምዓት ብህዝብን መንግስትን ዝሰርሑ ኮይኖም፤ ብደገፍቲ ኣካላት ዝግበሩ ዘለዉ ምስፍሕፋሕ እውን እቲ ህዝቢ ክንደየናይ ዝኣክል ገፁ ናብ ልምዓት ከምዝመለሰ ዘርኢ እዩ። ንሎሚ ክልል መንግስቲ ክሽፍኖ ኣብ ዘይከኣለ መሰረተ ልምዓት ብፅሒተን ይፃወታ ካብ ዘለዋ ትካላት ሓንቲ ዝኾነት ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ ኣብታ ከተማ ዘሎ ሕፅረት ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ክትውትፍ ንእተቐምጦ እምነ ሰረት ክንርኢ ኢና ተኣኻኺብና ዘለና።  

ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ልክዕ ከምቶም ካልኦት መሰረተ ልምዓት ሽፋን ትምህርቲ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓበየ ይመፅእ ኣሎ።ነዚ መርኣዪ ዝኾነና ሓፈሻዊ ሽፋን ትምህርቲ እታ ወረዳ 96 ምኢታዊ በፂሑ ምህላዉ እዩ። ነፈርቲ ደርጊ ንጨርጨር ክድብድባ ከለዋ ትሸዓተ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ጥራሕ ዝነበራኣ እታ ወረዳ፤ ኣብዚ ሐዚ እዋን 62 ኣብያተ ትምህርቲ ተሃኒፀን ግልጋሎት እናሃባ እየን። ካብዚኣተን እተን 56 ቀዳማይ ብርኪ፣ ሓሙሽተ ካልኣይ ብርክን ሓንቲ መሰናድኦን እንተኾና ብሓፈሻ 39 ሽሕን 753 ዕድሚኦም ንትምህርቲ ዝባፅሑ ደቂ እቲ ከባቢ ይማሃሩለን ኣለዉ። ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ጨርጨርን ከባቢኣን ጥራሕ ልዕሊ 2500 ተምሃሮ ይርከቡ። ብዘይካ እዚ ኣብታ ወረዳ ዕድሚኡ ንትምህርቲ ዝኣኸለ ህፃን ክመሃር፣ ትምህርቲ ዝጀመረ ድማ ከየቛርፅ ብምግባር ውፅኢታዊ ክኸውን ዘይተሓለለ ፃዕሪ ምስ ምግባር ተኣሳሲሩ ቁፅሪ ናብ ብርኪ መሰናድኦ ዝበፅሑ ተምሃሮ ካብ እዋን ናብ እዋን እናወሰኸ ይመፅእ ምህላዉ ካብቲ ወረዳ ዝረኸብናዮም ሓበሬታታት የመላኽቱ።

ይኹን እምበር ኣብ ከተማ ጨርጨር  ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ብዘይምህላዉ ተምሃሮ ዝፅገሙሉ ኩነታት ገፊሕ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ንኣብነት ክሳብ 1992 ዓ/ም ታሽዓይ ክፍሊ ዝበሃል ኣብቲ ከባቢ ስለዘይነበረ ተምሃሮ ነዊሕ ቦታ እናተጓዓዙ ኣብ ካልኦት ከባብታት ከይዶም ክመሃሩ ዘይከኣሉ ከቋርፁ እናተገበረ መፂኡ እዩ። ደሓር ድሕሪ 1992 ዓ/ም ታሽዓይን ዓስራይን ምስተጣየሸ እንተኾነ እውን ናብ መሰናድኦ ዝሓልፉ ተምሃሮ ገሊኦም ርሑቕ ክጓዓዙ ገሊኦም ከዓ ብግዝያዊ መፍትሒ ተፃቢቦምን ተፀጊዖምን ክመሃሩ እናተገበረ እዩ ዝርከብ። እዚ ድማ ወለዲ ቐለብ ደቆም ክቛፅሩን ንኻልኦት ተወሰኽቲ ወፃእታት ክሳጥሑን ምኽንያት ኮይኑ እዩ። ስለዝኾነ እዩ ድማ እዚ ፀገም እዚ ክፍታሕ ዝግበኦ ክፍተት ምዃኑ ዝተኣመነሉ። እታ ኣብ ማሕበራዊ ልምዓት ትግራይ ብሰፊሑ እትነጥፍ ዘላ ትእምት እንበኣር ነዚ ፀገም ተገንዚባ እያ ኣብ ከተማ ጨርጨር ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ንምህናፅ ኣብ መጀመርያ ወርሒ ጥሪ ሰረት እምነ ኩርናዕ ኣንቢራ ዘላ። 

ርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ፣ ኣብቲ ምንባር እምነ ሰረት ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ህዝቢ ከተማ ጨርጨር ኣብቲ ዝሓለፈ ዕጥቃዊ ቃልሲ ንስርዓት ደርግ ኣብ ምቅላስ ዝለዓለ ብፅሒት ዝነበሮ ህዝቢ ከምዝኾነ እዮም ኣገንዚቦም። ኣብ ፈለማ እዋን ዓቕሚ ምንቅስቓስ ውድብ ህወሓት ትሑትን ውሑድ ተጋዳላይን ዝነበረሉ ብኣንፃሩ ምንቅስቓስ ደርጊ ኣብቲ ከባቢ ኣዝዩ ሰፊሕን ጥንኩርን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ህዝቢ እቲ ከባቢ ዝኾነ ዓይነት ስግኣት ከየሕደረ ወያናይ ኮይኑን ኣብ ጐኒ መሪሕ ውድቡ ተሰሊፉን ከም ዝተቓለሰ እውን እዮም ኣረዲኦም።

ብዛዕባ ህንፀት መሰረተ ልምዓትን ትእምትን ሰፊሕ መደረ ዘስምዑ ኣይተ ኣባይ፣ ትእምት ኣብ ምዕባለ ኢንዳስትሪ ትግራይ ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ዝረኸበቶ ኣታዊ ብምንካይ ኣብ ማሕበራዊ ስራሕቲ እናተንቀሳቐሰት ከም ትርከብ ብምሕባር፣ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ኣብ ምህናፅ፣ ዝተፈላለዩ ፀገማት ስድራ ስውኣትን ኣብ ምፍታሕ፣ ካብኡ ሓሊፉ ንጉዱኣት ኲናት ደገፍ እናገበረት ዝመፀትሉ ኩነታት ምህላውን ሎሚ ድማ ፀገም ዝተማልአ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ከተማ ጨርጨር ንምፍታሕ ሰረት እምነ ኩርናዕ ከም ዝተቐመጠን እውን እዮም ኣብሪሆም። ሕድሕድ እትህነፅ ቤት ትምህርቲ ሙሉእ ዓቕምና ፀንቂቕና እንጥቀመላ ኩነታት ክፍጠር ከም ዘለዎ ከዓ ንነበርቲ እታ ከተማን ዕዱማት ኣጋይሽን ግልፂ ገይሮም።

ኣብቲ ዕለት ዝተረኸቡ ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ተወልደ ተስፋኣለም ብግዲኦም ህዝቢ ከተማ ጨርጨር ኣብ ዝሓለፉ ጨቆንቲ ስርዓታት ይትረፍ ክመሃር ብሰላም ወፊሩ ብሰላም ንክምለስ ኮነ ንክኣቱ በደላት ዝበፅሕዎ ዝነበረ ህዝቢ እዩ። ልምዓታዊ ዲሞክራስያዊ ውድብ ህወሓት ኢህወደግ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ንነዘ ግና ህዝቢ ጨርጨር ከምቶም ካልኦት ህዝብታት ክልልና ተጠቓሚ መሰረተ ልምዓት እናኾነ ይመፅእ ኣሎ። መንግስቲ ክሽፍኖም ዘይከኣለ መሰረተ ልምዓት ድማ ከም ትእምት ዝበላ ዝተፈላለያ ገበርቲ ሰናይ ትካላት እናደገፋ ይርከባ። ስለዝኾነ ከዓ ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ እውን ኣብ ምቅላል ማሕበራዊ ፀገም ከተማ ጨርጨር ናይ ባዕላ  ክታም ብምዕራፍ ኣብቲ ወረዳ ፈላማይን ዘመናውን ቤት ትምህርቲ ንምህናፅ ምውሳና ዘኹርዕ ተግባር እዩ። እዚ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ክፍፀም እንተኾይኑ መንግስትን ህዝብን ተደጋጊፎም እንተሰሪሖም ከምዝኾነ ይዛረቡ።

ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ ካብቶም ኣብዚ ዓመት ፍሉይ ትኹረት ሂባ እትሰርሐሎም ዘላ ሓደ ህንፀት ኣብያተ ትምህርቲ ኮይኑ እዚ ድማ  ኣብ ምርግጋፅ ፅርየት ትምህርቲ ዓብዪ ብፅሒት ከምዘለዎ ግሁድ ሓቂ እዩ። ተምሃሮ ፍልጠትን ክእለትን ክጭብጡ እንተኾይኖም ዝተማልአን ፅርየቱ ዝሓለወን ቤት ትምህርቲ ክህሉ ኣለዎ። ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ ድማ ንምርግጋፅ ፅርየት ትምህርቲ ሃገርና ኮነ ክልልና  እትገብሮ ዘላ ደገፋት ናይዚ ኣብነት ምዃኑ ምርግጋፅ ይከኣል። ትእምት ኣብ 2009 ዓ/ም ክህነፁ ትልሚ ካብ ዝሓዘትሎም ትሽዓተ ኣብያተ ትምህርቲ መሰናድኦ ኣብ ከተማ ጨርጨር ዝተቐመጠ እምነ ኩርናዕ እቲ ሓደ እዩ። እቲ ቤት ትምህርቲ ብልዕሊ 23 ሚልዮን ብር ወፃኢ ዝህነፅ በዓል ክልተ ደብሪ ዘመናዊ ህንፃ ከም ዝኾነ ድማ ዳይሬክተር ምግባረ ሰናይ ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ ኣይተ ሕሸ ለማ ይገልፁ።

እቲ ዝህነፅ ቤት ትምህርቲ 20 መምሃሪ ክፍልታት፣ ቤተ ፈተነ፣ ቤተ ንባብ፣ ክፍሊ ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ፣ ክፍሊ መዕረፊ መምህራን፣ መዘናግዒ መምህራንን ተምሃሮን፣ መውሃቢ ግልጋሎት ምኽሪ፣ ልዕሊ 500 ሰብ ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ዘለዎ ዓብዪ ኣዳራሽ ዘጠቓለለ እዩ። እዚ እውን ህንፀቱ ኣብ ሓደ ዓመትን ሰለስተ ወርሕን ክዛዘም ትልሚ ከም ዝተትሓዘሉ ኣይተ ሕሸ ለማ ይዛረቡ። ስለዝኾነ ድማ ኣብታ ከተማ ዝነበረ ፀገም ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ብምቕራፍ ተምሃሮ ብቐረባ ዕድል ትምህርቲ ረኺቦም ናብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ከፀምብሮም ዘኽእል ውፅኢት ንኸመዝግቡ ዘኽእል እዩ።

ኣብ ከባቢ ጨርጨር ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ ጥራሕ ትምህርቲ ዝወሃበለን ኣብያተ ትምህርቲ ብቑፅሪ ኣዝየን ውሑዳት እየን ነይረን። ካብ ታሽዓይ ክፍሊ ንላዕሊ ግና  ናብ ከተማ ኣላማጣ፣ ሞኾኒን ማይጨውን እናኸድካ መኣዲ ትምህርቲ ዝርከበሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ስለዝኾነ ድማ ዓቕሚ ዘለዎን ወዲ ርኹባትን ጥራሕ ዝመሃረለን እየን ነይረን። ምኽንያቱ ንስንቂ፣ መጓዓዝያ፣ ክራይ ገዛን ካልኦት ወፃእታትን ክሽፍን ዘይኽእልን  ድልየት ትምህርቲ እናሃለዎ ስኣን ዓቕሚ ካብ መኣዲ ትምህርቲ ዝተርፈሉ ኩነታት ነይሩ። በዚ ድማ ኣብቲ እዋን ዝነበረ መማረፂ ተመሊስካ ናብ ማሕረስ ምእታው ከም ዝነበረ ነባራይ ከተማ ጨርጨር ሓለቓ ሚኢቲ ሓጋዚ መኩርያ ይገልፁ።

ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ (ትእምት) ንዝገበረቶ መርኣያ ሰናይ ተግባር ካብቲ ንሶም ዝተሓጐስዎ ንላዕሊ ሓጎስ ህዝቢ ከም ዘሐጎሶም ሓለቓ ሚእቲ ሓጋዚ ወሲኾም ይገልፁ። ምኽንያቱ ሕቶ ህዝቢ ከተማ ጨርጨር ተመሊሱ ዝብል ኣተሓሳስባ ሰሪፅዎ ብወነን ሓቦን ዝተልዓዓለ ህዝቢ ብምርኣዮምን እቲ ክስራሕ ሰረት እምነ ኩርናዕ ዝዓረፎ ቤት ትምህርቲ ኣብ ዝተትሓዘሉ እዋንን ክኽምበት ድማ ህዝቢ ብጉልበቱን ብገንዘቡን ክሕግዝ ድልው ክኸውን ከምዝግባእ የተሓሳስቡ።

ተምሃሪት ንግስቲ ሞላን ተምሃራይ ጌታቸው ተስፋይን ብግዲኦም ኣብ ከተማ ጨርጨር ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ብዘይምህላዉ ምስ ታሽዓይን ዓስራይን ክፍሊ ተደሪቦም ይመሃሩ ብምንባሮም ሕፅረት ቤተ ፈተነ፣ ቤተ ንባብ፣ መይዳ ኩዕሶ፣ መምሃሪ ክፍሊ ኣብ ምምላእ ሰፊሕ ክፍተት ከምዝነበረ ይገልፁ። መምህራን እውን ብምኽንያት በዝሒ ተምሃራይ ኣብ ክልተ ፈረቓ እናተመላለሱ ከምህሩ ይግደዱ ምንባሮምን ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ እውን ንምቁፅፃር ተምሃሮ ይፅገሙ ከም ዝነበሩ እዮም ዝገለፁልና።

ቅድሚ ሕዚ ተምሃራይ ዕድል ትምህርቲ መሰናድኦ እንትረክብ ካብ ከባቢኡ ወፃኢ ናብ ዝርከባ ከተማታት እናኸደ ይምሃር ነይሩ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን ብትካል እግሪ ምትካል ትግራይ ዘመናውን ዝተማልአን ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ንምህናፅ ሰረት እምነ ኩርናዕ ምንባሩ ነቲ ተምሃራይ ይኹን ነቲ ነባሪ እታ ከተማ ፅቡቕ ምልዕዓል ከምዝፈጠረ ንምዕዛብ ክኢልና ኢና።

ብሓፈሻ ልምዓታውን ዲሞክራስያውን መንግስትና ኣብ ምምላእ መሰረተ ልምዓት ብዝለዓለ ትኹረት እናሰረሐ ይርከብ።ካብዚኣቶም ድማ ህንፀት መንገዲ፣ መብራህቲ፣ ቴሌፎን፣ ማይ፣ ጥዕና፣ ትምህርትን ካልኦትን ይርከብዎም። ይኹን ድኣምበር ብምኽንያት በቢግዚኡ ዝረአ ዘሎ ወሰኽ በዝሒ ህዝብን ድልየት መሰረተ ልምዓትን ከተማን ገጠርን ትግራይ ሕዚ ብዙሕ ዝተርፍ ነገር ኣሎ እዩ። ኣብዚ ዓብዪ ብፅሒት ዘለወን ድማ ትካላት ምግባረ ሰናይ ብቐንዱ ተፀራሕቲ እየን። ቤት ፅሕፈት ምግባረ ሰናይ ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ ኣብ ምቅላል ፀገማት ህዝቢ ትግራይ ብዕቱብ እናሰረሐት እያ። ትእምት ብፍላይ ንምርግጋፅ ፅርየት ትምህርቲ ፍሉይ ትኹረት ሂባ እናነጠፈት ትርከብ። ነዚ ሰናይ ተግባር ድማ ህዝባውነታ ዘመስክር እዩ እሞ ደገፋ ኣጠናኺራ ከም እትቕፅለሉ ብምትእምማን እዩ።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 955
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ግንቦት 2009