የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4452364
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1455
2427
65682
4345169
132782
88312
4452364

Your IP: 54.166.203.76
2017-10-21 13:50

ደምበ ኣፍሪካ ብኣፍሪካውያን!

here we go
selam new

ዳማይ ፋል

ኣህጉርና ኣፍሪካ መበቆል ደቂ ሰባት ጥራሕ እንተይኮነትስ መበቆል ስልጣነ ደቂ ሰባት እውን እያ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ኣውሮፓን ኣሜሪካን  ሰፊሕ ቦታ ሒዞም ዝዝረበሎም ምህዞታትን ርካቦታትን ሳይንስን ቴክኖሎጅን ቅድሚ ኣሽሓት ዓመታት ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪካ ዝተፈጠሩ ግን ድማ ብዝያዳ እናማዕበሉ እናተጠቐምሎም ዝርከቡ እዮም። ጥንታውያን ፍልስፍናታት፣ ምርምራት ስነ ከዋኽብትን ስነ ህዋን፣ ፍልስፍና ትምህርቲ ሒሳብ /ቲአረም ፓይታጎረስ እናተብሃሉ ዝፅውዑ ኣምራት ጅኦሜትሪ/፣ ዓውደ ኣዋርሕን ስነ ህንፃን ዝኣመሰሉ ዘፈራት ቀንዲ መበቆሎም ኣፍሪካ ምዃኑ ሰነዳት ታሪኽ ጠቒሱ መፅሄት መቓልሕ ሕታም 2008 ዓ/ም የረድእ።

“ግደ ዓድዋን ፓን ኣፍሪካን ዩንቨርሲቲን” ብዝብል ርእሲ ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተዳለወ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ከም ዘረድኦ  ብ859 ዓ/ም ፈረንጂ ዝተጣየሸ ካሩይን ዝተብሃለ ዩኒቨርሲቲ ሞሮኮ ፈላማይ ዩንቨርሲቲ ዓለምና እዩ። ዕድመ እዚ ኣፍሪካዊ ዩንቨርሲቲ፣ ኣብ ኣውሮፓ ፈላማይ ምስ ዝብልዎ ኣብ ሃገረ ጣልያን ዝርከብ ቦሎኛ ዩኒቨርሲቲ ብ229 ዓመት ዝዓቢ ብምዃኑ ኣፍሪካውያን ቅድሚ ኣፍሪካውያን ንክልተ ዘመናት ኣብ መፅናዕትን ምርምርን ዝነበርና ደቂ ኣባት ስነ ፍልጠት ምዃንና እኹል ምስክር እዩ።

ብተመሳሳሊ ኣብ ሃገርና ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ምህዞታት ባህላዊ ሕክምና ኣብ ዕብየት ዘፈር ሳይንስ ሕክምና ዝለዓለ ኣበርክቶ ከም ዝነበሮም እቲ መፅናዕቲ የረድእ። ንኣብነት ኣፋውስ መዐገሲ ቃንዛ፣ ውፅኣት /ተቕማጥ/፣ ፈውሲ መርዚ ተመን፣ ዝብሉን ካልኦትን ቀንዲ መረበቶም ትግራይ እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ ሳይንስ ስነ ልቦና (ይከኣል እዩ፣ መንፈስ ሰዓራይነት)፣ ጥበብ ኮነ ህንፃን መሰል ስራሕቲ ጥበብ ምህንድስናን ስሩን መበቆሉን ትግራይ ምዃኑ ብዙሓት ምሁራት ይስማዕምዕሉ።

ብመሰረት እዚ፣ ኣፍሪካ ነቶም ኣፍሪካዊ መበቆል ዘለዎም ውሽጣዊ ዓቕምታትን ፍልጠታትን ናብ ጭቡጥ ምርምር ብምእታው ናብ ምህዞታትን ምርምራትን ኣውሮፓውያን እተቋምተሉ ዕድል ክፀብብ እናሰርሐት ትርከብ። ካብቶም ብሕብረት ኣፍሪካ ኣቢሎም ዛጊድ ዝፍጠሩ ዘለዉ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ኢኮኖምያውን ምትእስሳራት ብተወሳኺ ኣብ ዘፈር ሳይንሳዊ ምርምርን መፅናዕትን ውሽጣዊ ሃፍቲ ኣፍሪካ ዝነጥፍ ዩንቨርሲቲ ፓን ኣፍሪካን ንምኽፋት ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብ ከተማ ዓድዋ እምነ ኩርናዕ ተቐሚጡ ኣብ ከይዲ ህንፀት ይርከብ።

ኣብ ዙርያ ህንፀት እቲ ዩንቨርሲቲ ንኢትዮጵያ ሓዊሱ እተን ኣብ ኣህጉር ኣፍሪካ ዘለዋ ዩኒቨርሲቲታት ምምሕያሽን ምጥንኻርን ዶ ኣይምቐለለን? ክንድዚ ዝኣክል ትኹረት ዝተገበረሉ ሓዱሽ ዩኒቨርሲቲ ምጥያሽ ንምንታይ ኣድልዩ? ዝብሉ ሕቶታት ይለዓሉ እዮም። ይኹን እምበር ዕላማን ኣድላይነትን እቲ ዩንቨርሲቲ ኣመልኪቱ ኣብ ዝተዳለወ መፅናዕታዊ ፅሑፍ እዞም ሕቶታት እኹል መልሲ ኣለዎም።

ብርግፅ ኣብ ውሽጢ ኣህጉር ኣፍሪካ ዘለዋ ዩኒቨርሲቲታት ምጥንኻር ከድሊ እዩ። ይኹን እምበር ዳርጋ መብዛሕቲአን ኣብ ኣህጉርናን ሃገርናን ተጣይሸን ዝፀንሓ ዩኒቨርሲቲታት ብቕዲ ምዕራባውያን ዝተሃነፀ ስርዓተ ትምህርቲ ንብዙሕ ዓመታት ተሸኪመን ዝመፃ ስለዝኾና ናብቲ ተደላዪ ስሩዕ ከይዲ ፓን ኣፍሪካውነት ምእታው የድልየን። እዚ ንምግባር ድማ ብፋይናንስን ኣተሓሳስባን ቀሊል ፃዕሪ ኣይሓትትን። ዩኒቨርሲቲታት ኣፍሪካ ዕምቆትን ግፍሓትን ባዕዳዊ ኣተሓሳስባን ብምዕራባውያን ዝተዘረገ ውሽጣዊ ምህዳርን ዝፈጠሮ ዝሓለፍኦ ሓሳረ መከራን እንትርአ ብቐሊሉ ናብ ስርዓት ዝኣቱ ኣይኮነን። ኣብ ከይዲ እናተሃነፀ ዝኸይድ እዩ ዝኸውን። ስለዚ በቲ ሓዱሽ ቅኒት ኣፍሪካውነት ዝፈርዩ በላሕቲ ምሁራትን ኣፍሪቃውያን መራሕትን ዝፈርይሉ ዩኒቨርሲቲ ንበይኑ ብምጥንኻር ናብ ካልኦት ከባቢታት ምግፋሕ ከድሊ ግድን ኮይኑ ተረኺቡ  እዩ። እዚ ሓሳብ ቅድሚ 52 ዓመት ብዘመን ሃፀይ ሃይለስላሰ ተላዒሉ ዋላ እኳ እንተነበረ ከይተሳኸዐ ብምትራፉ ኣህጉር ኣፍሪካ ብዙሓት ውሽጣዊ ፀጋታት ስኢና እያ።

እዚ ብምዃኑ ዩኒቨርሲቲ ፓን ኣፍሪካ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን በላሕቲ ፖለቲካዊ ምሁራን ጥራሕ ዘይኮነስ ብዝተፈላለዩ ዘፈራት ብኣፍሪካዊ ቅኒት ዝበልሕሉ ደምበ ፍልጠት ክኸውን ብፍሉይ ኣብቲ ኩርዓት ፀለምቲ ዝኾነ ጅግንነት ዝተፈፀመላ ከተማ ዓድዋ ተጣይሹ ኣሎ። እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣድለይቲ እዮም ኢሉ ዝኣመነሎም ዘፈራት ትምህርቲ ብቀዳማይ፣ ካልአይን ሳልሳይን ዲግሪ ከመርቕ ትፅቢት ይግበር። ካብዚ ሓሊፉ ዝዓበየ ልኡኽ ተዋሂብዎ ኣብ ውራያት መፅናዕትን ምርምርን ተፀሚዱ ማሕበረሰብኣዊ ግልጋሎት ክህብ እዩ።

ኣብ ፈላማይ ስራሕቲ እዚ ዩኒቨርሲቲ ነቲ ተቐቢሩን ተደፊኑን ዝፀንሐ ሓቀኛ ታሪኽ ክልልና፣ ሃገርናን ኣህጉርናን ንምስናድ ክዓምምን ክነጥፍን እዩ። ምስዚ ጎድና ጎድኒ ኣብ ምክልኻልን ምእላይን ውሽጣዊ ጎንፅታት፣ ነዊሕ እዋን ኣሚትካን ሰኒቕካን ንምጉዓዝ ዘኽእሉ ሓሳባት ኣብ ምምንጫው ብሓፈሻ ኣብ ኩለመዳይ ምዕባለ ኣፍሪካን ኣፍሪካውያንን  ዕዙዝ ተራ ክህልዎ ትፅቢት ይግበር። ሕብረት ኣፍሪካ ድማ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘካየዶ ጉባኤኡ ዝግባእ ኣፍልጦ ሂቡ ብፋይናንስን ሓይሊ ሰብን ዝግባእ ሓገዝ ክግበረሉ ወሲኑ ኣሎ። ብመሰረቱ ፅንሰ ሓሳብ ፓን ኣፍሪካኒዝም እንታይ እዩ? ዛጊድ ዝመፆ ጉዕዞ 53 ዓመታት እንታይ ይመስሉ? ዓበይቲ ፖለቲካውን ኢኮኖምያውን ኣጀንዳታቱ ኸ? ኣብ ክሊ እዞም ቀፀልቲ ዕማማት ግደ እቲ ዩንቨርሲቲ እንታይ ክኾን ትፅቢት ይግበር? ዝብሉ ዛዕባታት ኣብ ቀፀልቲ ሕታማት ክንድህስሶም ኢና።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010