የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4452366
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1457
2427
65684
4345169
132784
88312
4452366

Your IP: 54.166.203.76
2017-10-21 13:50

ሰናይ ምምሕዳር ብሚዛን ዕግበት ዜጋታት

here we go
selam new

ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር እንትነልዕል ጉዳይ ምህላውን ዘይምህላውን ሰላምን ዴሞክራስን ምልዓሉ ኣይተርፍን። ከምኡ እውን ጉዳይ ቐፃልነት ዘለዎ ልምዓትን ዕብየትን ምልዓል ግድን ይኸውን። እቲ ምንታይ እንተይልና ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ዘይተረጋገፀሉ ሰላምን ዴሞክራስን ክሰፍኑ፣ ልምዓትን ዕብየትን ክረጋገፁ እዮም ኢልካ ዝሕሰብ ኣይኮነን፤ ኣይኸውንን እውን። እዚ ምዃኑ ብኣግኡ ዝተረድኡ መንግስትን ውድብን ድማ ነዚ ጉዳይ ዓብዪ ትኹረት ሂቦም እናሰርሕሉ ይርከቡ። ኣብዚ ጉዳይ ዓብዪ ተልእኾ፣ ተግባርን ሓላፍነትን ዘለዎ ቢሮ ስቪል ሰርቪስ ብወገኑ ዝለዓለ ሓላፍነት ተሓንጊጡ እናሰርሐ መፂኡ እዩ። ብፍላይ መንቀሊ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር በብእዋኑ እናፅነዐ መፍትሒ ሓሳባት የቕርብ፤ ሰናይ ምምሕዳር ክሰፍንን ዘላቕነት ክህልዎን የመቻችው፤ ንተግባራውነቱ ድማ ይከታተል። ብተወሳኺ ስሉጥን ቐፃልነት ዘለዎን ግልጋሎት ንምርግጋፅ ዘኽእሉ መሳርሕታት ኣብ ኩሎም መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ብምትእትታውን ብምትግባርን ህዝቢ ብኣግባቡ ንክግልገል ይገብር።

እዚ ንምግባር መላእ ህዝቢ ብቀረብኡ ፅርየት ዘለዎ፣ ስሉጥን ፍትሓውን ግልጋሎት ክረክብ ካብ ክልል ክሳብ ጣብያታት መሓውር ዘርጊሑ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ መንግስታዊ ግልጋሎት ካብ ኣድልዎ፣ ወገናውነት፣ ብላዕ፣ ተግባራትን ኣተሓሳስባታትን ኣካብነት ክራይ ነፃ ብዝኾነ መንገዲ ንምብፃሕ ዝተፈላለዩ ሪፎርምታት ስቪል ሰርቪስን ፓኬጅ ሰናይ ምምሕዳርን ተቐሪፆም እናተተግበሩ ይርከቡ። ካብቶም ብጭቡጥ እናተተግበሩን ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ለውጢ እናመዝገቡን ዝርከቡ ድማ መሰረታዊ ለውጢ ከይዲ ስራሕ፣ መስርሕ ስርዓት ውፅኢት ተኮርን ቻርተር ዜጋታትን ብዋናነት ተጠቀስቲ እዮም። ንምዃኑ እቶም ምእንቲ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ብዙሕ ግዘን ጉልበትን ወዲኦም፣ ብዙሕ መፅናዕትን ምርምርን ከምኡ እውን ብዙሕ ገንዘብ ወፃኢ ተገይርሎም ናብ ስራሕ ክኣትዉ ዝተገበሩ ሪፎርምታትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ባይታ እንታይ ይመስሉ? እዚኦም ብምትእትታዎም ዕግበት ዜጋታት ኣብ ምንታይ ብርኪ ይርከብ? ዝብሉን ካልኦትን ዛዕባታት ኣልዒልና ክንድህስስ።

ቢሮ ስቪል ሰርቪስ ክልል ትግራይ ምስፋን ፍትሓዊ ስርዓት ምሕደራ ሓይሊ ሰብ፣ መደባት ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ዘዐውት ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ብቐፃልነት ንምርግጋፅ ዓበይቲ ልኡኻት ሒዙ ብዝተዋደደ ኣገባብ እናፈፀመ መፂኡ እዩ። ነዚ ብዝበለፀ ብምጥንኻር ድማ ኣብ 2009 ዓ.ም ንግንባር ሰናይ ምምሕዳር ዓብዪ ትኹረት ብምሃብ ዘይንዓቑ ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። ኣብቲ በጀት ዓመት ቀዳምነት ዝተውሃቦ ምድላው ትልሚ እዩ። ብመሰረት እዚ ብብርኪ ቢሮ 100 ምኢታዊ ክዳለው ተገይሩ። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ክልል ዝርከባ 28 ቢሮታት፣ 1‚054 ኣብያተ ፅሕፈት ወረዳታት፣ 792 ጣብያታትን 33 ሽሕን 121 ጉጅለታት ልምዓትን ዓርሱ ዝኸኣለ ትልሚ ሰናይ ምምሕዳር ተዳልዩ ተግባራዊ ኮይኑ እዩ። ናይዚ ውፅኢት ድማ መንቀሊ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ብንፁር ንምፍላጥ ሓጊዙ እዩ።

ካልእ ትኹረት ዝተውሃበሉ ኣብ ትግበራ ሪፎርም ሰናይ ምምሕዳር ዘተኮረ ስልጠና መዕበዪ ዓቕሚ ምሃብ እዩ። ብመሰረት እዚ ብብርኪ ወረዳ 1‚613 ኣመራርሓን ፈፀምትን ስልጠና ንምሃብ ተተሊሙ 568 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 1‚593 ተዋሂቦም እዮም። ከምኡ እውን ን 58 ኣካላት ክልልን ወረዳን ኣተኣላልያ ጥርዓን “ኢንስፔክሽን”ን ምምሕዳር ቤት ፍርድን፣ ን 65 ኣካላት ክልልን ወረዳን መሓውር ኣመራርሓ ሓይሊ ሰብ፣ ን 57 ወረዳን ዞባን መሓውር ትግበራን ሪፎርምን፣ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ሪፎርምን ሰናይ ምምሕዳርን መሰረት ዝገበረ ገምጋማዊ ስልጠና ክወሃብ ተገይሩ። ብተመሳሳሊ ኣብ ሪፎርምታት ስርዓት ውፅኢት ተኮርን መሰረታዊ ለውጢ ከይዲ ስራሕን ከምኡ እውን ኣብ ፓኬጅ ሰናይ ምምሕዳር ኣመልኪቱ ብብርኪ ክልል፣ ወረዳን ጣብያን ን 408 ሽሕን 814 ዜጋታት ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ ንምሃብ ትልሚ ተታሒዙ ን 378 ሽሕን 317 ክወሃብ ተገይሩ ኣሎ።      

ብመሰረቱ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ግደ ሕድሕድ ዜጋ ዝጠልብ ጉዳይ እዩ። ምእንቲ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ብረቱ ኣልዒሉ ዝተቓለሰ፣ ኣካሉ ዝጎደለን መስዋእቲ ህይወት ዝኸፈለን ህዝቢ ፍትሒ ክረክብን ሰናይ ምምሕዳር ክረጋገፀሉን ግድን ይኸውን። እዚ ክኸውን ዝኽእል ድማ እቲ ጀሚርዎ ዘሎ ቃልሲ ብዝለዓለ ናህሪ እንተተጠናኺሩ እዩ። ነዚ ብዝበለፀ ንምጥንኻር ዘኽእሎ ግንዛበ፣ ነፃን ግልፅን ዝኾነ መድረኽ ክረክብ ኣለዎ። እምብኣር ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ እዩ ዝተፈላለዩ መድረኻት ብምፍጣር ህዝቢ ኣብ ዙርያ ሰናይ ምምሕዳር ክዝቲ ዝግበር ዘሎ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት መሰረት ብምግባር 256 ሽሕን 986 ህዝቢ ዘሳተፈ መድረኽ ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ 104 ሽሕን 023 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 220 ሽሕን 810 ክፋላት ሕብረተሰብን ኣብ ዙርያ እዚ ዝምልከቶም ኣካላትን ዝተሳተፍሉ መድረኽ ተሳሊጡ እዩ።

ስለዝኾነ ዓርሱ ዝኸኣለ ትልሚ ሰናይ ምምሕዳር ተዳልዩ ተግባራዊ ብምዃኑ፣ ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ ብምውሃቡን መድረኻት ህዝቢ ብምፍጣሮምን ዘጋጥሙ ዘለዉ ፀገማት ብንፁር ንክፍለጡ ዓብዪ ኣስተዋፅኦ ኣበርኪቱ እዩ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ድማ ህዝቢ ሓሳባቱ ነፃን ግልፅን ኮይኑ ዝገልፀሉ መድረኽ ረኺቡ እዩ። ከምዚ ዝበለ መድረኽ ብምርካቡ ከዓ ብኣግባቡ ዘይመርሕዎ ኣካላት ፊት ንፊት ገጢሙ “ከምዚ ዝበለ ፀገም ስለዘለኩም ኣይትመርሑናን” ኢሉ ክሳብ ካብ ሓላፍነቶም ምልዓል ዝጀመረሉ ኩነታት ኣሎ። ካብቶም ፀገማት ተባሂሎም ዝተቐመጡ ክፍተታት ኣሰራርሓ ምህላዉ እናተፈለጠ ምስ መሳርሕትኻን ብልዕሌኻ ዘሎ ኣመራርሓን ንዘይምልታም ርኢኻ ከም ዘይርኣኻ ሱቕ ምባል ተራእዩ። ውልቀ ረብሓኻ ንምቕዳምን ውልቀ ቂም ንምውፃእን ፀገማት እንትፍጠሩ ኣብ ክንዲ ብዲስፕሊናዊ ጉዳያት ብእዋኖም ምርኣይ ምጉታትን ምዝባዕን፣ ዘይተፃፈፈ ይግበኣኒ ኣትሒዝካ ምስዳድ ዝብሉ ፀገማት እውን ጎሊሆም ተራእዮም እዮም። ካብ ኣድልዎ ነፃ ኮይንኻ ፍትሓዊ ውሳነ ኣብ ምውሳን እውን ፀገማት ከም ዘለዉ ብንፁር ተቐሚጦም ኣለዉ።

እቲ ካልእ ፍሉይ ትኹረት ተዋሂብዎ ክስርሐሉ ዝፀንሐ ዝተፀንዐን ዝተነፀረን ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ምፍላይን መፍትሕታት ምቕማጥን እዩ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ኣብቶም ዓበይቲ ጠንቅታት ሰናይ ምምሕዳር ዝተሰርሑ ስራሕቲ እንትረአ ንዝቐርብ ጥቆማ ብእዋኑ መርሚርካ ብምውሳን ቅልጡፍ ግብረ መልሲ ምሃብ ፅቡቓት ዝብሃሉ ጅማሮታት ኣለዉ። ብፍላይ ኣብ ከይዲ ኣወሃህባ ውሳነ “ኢንስፔክሽን”ን ምምሕዳር ቤት ፍርድን ኣብ ትኽክለኛ መረዳእታ ዝተደገፈን ምስ ደንቢ፣ መምርሒ፣ ኣሰራርሓን ሕግን ማእኸል ብምግባር ኣብ ምውሳን ዘሎ ጅማሮ ከም ጥንካረ ዝውሰድ እዩ።

ፀብፃብ ቢሮ ስቪል ሰርቪስ ክልል ትግራይ 2009 ዓ.ም ከም ዝሕብሮ፣ ኣብቶም ጠንቅታት ሰናይ ምምሕዳር ዝባሃሉ መሰረት ተገይሩ መፅናዕቲ ተኻይዱ እዩ። ብፍላይ ምስ ምሕደራ መሬት ተኣሳሲሮም ዝለዓሉ ጠንቅታት ሰናይ ምምሕዳር መፅናዕቲ ንምክያድ ተፈቲኑ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኩለን ዞባታት ትግራይ ጠቕላላ ዝተፀነዐ 6‚108 ሄክታር መሬት ብ27 ሽሕን 672 ሰባት ተወሪሩ ተረኺቡ እዩ። ዛጊድ ብዝተሰርሐ ስራሕ ድማ 4‚078 ነጥቢ 56 ሄክታር መሬት ክምለስ ተገይሩ ኣሎ። ብተወሳኺ ክፀፍፍ ካብ ዝተነፀረ 7‚754 ነባር ትሕዝቶ እቲ 3‚955 ክፀፍፍ ተገይሩ እዩ። ብተመሳሳሊ ዘይሕጋዊ ህንፀት ኣባይትን መጠሻን ዝተፀንዐ 132 ሽሕን 123 ነጥቢ 13 ሄክታር መሬት ማለት እውን 2‚161 ገዛውቲ ብ3‚957 ሰባት ኮይኑ ካብዚ ዛጊድ መስተኻኸሊ ስጉምቲ ዝተወሰደሉ (ዝፈረሰ) 42 ሽሕን 570 ሄክታር (1‚569 ገዛውቲ) ናይ 2‚239 ሰባት እዩ። እዚ ድማ ንስእነት ሰናይ ምምሕዳር ምኽንያታት ዝኾኑን ህዝቢ ብተደጋጋሚ ዘንፀርፅረሎምን ውራ መሬትን ዘይሕጋዊ ህንፀት ኣባይትን ንምቕራፍ ዘተባብዑ ጅማሮታት ከም ዘለዉ የመላኽት።

እቲ ካልእ ምስማዕ ጥርዓንን ምሃብ ውሳነን ሕብረተሰብ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ 2009 ዓ.ም ብ 14 ሽሕን 461 ክፋላት ሕብረተሰብ 10 ሽሕን 439 ጥርዓናት ዝቐረቡ እንትኾኑ ካብዚኣቶም እቶም 10 ሽሕን 24 ውሳነ ረኺቦም እዮም። እቶም ዝተረፉ 415 ድማ ኣብ ከይዲ ይርከቡ። እቲ ፀብፃብ ኣብ ሕድሕድ ወረዳታትን ኣብያተ ዕዮን ዝኣተዉ በዝሒ ጥርዓናት እውን ብንፁር ኣቐሚጡ እዩ። ንኣብነት ወረዳ ወርዒ ለኸ 19፣ ኣላጀ 11፣ ከተማ መቐለ 11፣ ፀለምቲ 10 በዝሒ ጥርዓናት ብምእታው ኣብ ቅድሚት ዝስርዓ እየን። ብተመሳሳሊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና 50፣ ቢሮ ትምህርቲ 38፣ ቢሮ ስቪል ሰርቪስ 32፣ ቢሮ ሕርሻ 19 ጥርዓናት ብምትእንጋድ ብቐዳምነት ዝጥቀሳ ኮይነን ኣለዋ። ስለዝኾነ ቁፅሮም ዘይነዓቑ ዜጋታት ስርሖም ገዲፎም ኣብ ጥርዓን ይውዕሉ ምህላዎም እዚ ሓደ መርኣዪ እዩ። መበገሲ እቶም ፀገማት ድማ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ኣቀባብላ ጥርዓንን ንተገልገልቲ ብትዕግስቲ ዘይምትእንጋድን ምስ ተገልገልቲ ምግርጫውን እዮም። ኣብ ዝቐርቡ ጥቆማታት ብእዋኑ ከይድኻን ኣፃሪኻን ውሳነ ኣብ ምሃብ ምድንጓይ ምህላው እውን ካልእ ዝተርኣየ ጉድለት ኣፈፃፅማ እዩ።

ካብቶም ህዝቢ ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዘለዎ ዕግበት እነረጋግፀሎም መስርሓት ምርግጋፅ ዕግበት ዜጋታት ሓደ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ክልልና ዝርከባ ኣብ 53 ወረዳታትን ከተማታትን ኣብ 2009 ዓ/ም መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ንናይ ከባቢአን ሕብረተሰብ ዝሃብኦ ግልጋሎት መሰረት ብምግባር መፅናዕቲ ዕግበት ተገልገልቲ ብእዋኑ ክካየድ ተገይሩ እዩ። ብመሰረት እዚ ማእኸላይ ውፅኢት ዕግበት ዜጋታት ገፀር ወረዳታት ብመንፅር ኣወሃህባ ግልጋሎት 77 ነጥቢ ሸሞንተ ምኢታዊ፣ ግልፅነትን ተሓታትነትን 77 ነጥቢ ክልተ ምኢታዊ፣ ቅልጡፍ ምላሽ ምሃብ 76 ነጥቢ ሽዱሽተ ምኢታዊ፣ ኣሳታፋይነት 78 ነጥቢ ሓደ ምኢታዊ፣ ምርግጋፅ ልዕልነት ሕጊ 78 ነጥቢ ሰለስተ ምኢታዊ፣ ሰለጤንን ውፅኢታውነትን 77 ነጥቢ ሓደ ምኢታዊ እንትኾን ማእኸላይ ውፅኢት ዕግበት ዜጋታት 77 ነጥቢ ሓሙሽተ ምኢታዊ ከም ዝኾነ ካብ ቢሮ ስቪል ሰርቪስ ክልል ትግራይ ዝረኸብናዮ መረዳእታ ይሕብር።

እቲ ፀብፃብ ወሲኹ ከም ዘመላኽቶ፣ ማእኸላይ ውፅኢት ዕግበት ዜጋታት ከተማታት ብመንፅር ኣወሃህባ ግልጋሎት 68 ነጥቢ ሸሞንተ ምኢታዊ፣ ግልፅነትን ተሓታትነትን 67 ነጥቢ ክልተ ምኢታዊ፣ ቅልጡፍ ምላሽ ምሃብ 68 ነጥቢ ኣርባዕተ ምኢታዊ፣ ኣሳታፋይነት 69 ነጥቢ ክልተ ምኢታዊ፣ ምርግጋፅ ልዕልነት ሕጊ 70 ነጥቢ ሰለስተ ምኢታዊ፣ ሰለጤንን ውፅኢታውነትን 68 ነጥቢ ትሽዓተ ምኢታዊ እንትኾን ማእኸላይ ውፅኢት ዕግበት ዜጋታት ከተማ 69 ምኢታዊ እዩ። ጠቕላላ ማእኸላይ ውፅኢት ዕግበት ወረዳታትን ከተማታትን ድማ 73 ምኢታዊ እዩ። ስለዝኾነ ዕግበት ዜጋታት ሐዚ እውን ካብቲ ዝነበሮ ከምዘይተመሓየሸ ምርዳእ ይከኣል። እዚ ዘርእየና ድማ እቲ ዓብዪ ሓላፍነት ዝተሓንገጠ መንግስታዊ መሓውር ብመሰረት ዝተውሃቦ ተልእኾ ንህዝቢ ኣብ ምግልጋል ዓበይቲ ክፍተታት ከምዘለዉዎ እዩ። ከምዚኦም ዝበሉ ጉድለታት ብምህላዎም ድማ ዜጋታት ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ገና ዕግበት ከም ዘይብሎምን ዓብዪ ቃልስን ፃዕርን ከም ዝሓትትን የመላኽት። ስለዝኾነ ኣብ ነብሲ ወከፍ ቤት ዕዮ ዘሎ ስቪል ሰርቫንት ብቅንዕናን ተወፋይነትን ከገልግል ከም ዘለዎ ካብዚ ኣሃዛዊ መረዳእታ ምግንዛብ ይከኣል። 

ብኣጠቓላሊ መንግስቲ ሪፎርምታት ሲቪል ሰርቪስን ፓኬጃት ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ኩሎም መንግስታዊ ትካላት ክተኣታተዉ እንትገብር ስርዓት ኣሰራርሓ መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ንምምሕያሽን ዓቕሚ ኣፈፃፅማ ስቪል ሰርቫንት ንምዕባይን ኣብ ግምት ብምእታው እዩ። በዚ ኣቢልካ ድማ ዜጋታት ብኣግባቡ ዝግልገልሉ ስርዓት ንምዝርጋሕን ንምትግባርን እዩ። ኮይኑ ግና እቶም መስርሓት ብኣግባቡ ተረዲእኻ ብምሉእ ቁመንኦም ክትግበሩ ኣብ ምግባር ክፍተታት ኣለዉ። እዚ ከዓ ኣብቲ ነዚኦም ንምትግባር ዝተቐመጠ መሓውር ይርአ። መበገሲኡ ድማ መንፈስ መገልገላይነት ዘይምውናንን “ህዝቢ እንትሓልፈሉ እዩ ዝሓልፈለይ፤ ተገልገልቲ ንጉሳት እዮም” ኢልካ ብቅንዕናን ተወፋይነትን ዘይምስራሕ እዩ። እቲ ቀንዲ ፀገም እዚ ምዃኑ ህዝቢ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት እናገለፀ መፂኡ፤ ሐዚ እውን ይገልፅ ኣሎ። ስለዝኾነ ምእንቲ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ተቓሊሱ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ብስእነት ሰናይ ምምሕዳር ከማርር ዓገብ ብምዃኑ “ብናይ ግዘ የለን” ናህሪ ክስርሐሉ ዝግባእ  እዋናዊ ሕቶ ህዝቢ እዩ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010