እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5193334
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
787
3331
20697
5145598
97392
128136
5193334

Your IP: 54.158.219.248
2018-05-25 05:24

ፌደራሊዝም መሰረት ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ረብሓ ህዝብታት ምዃኑ ምሁራን ገሊፆም

here we go
selam new

መምህር መረሳ ፀሃየ  ዩኒቨርሲቲ መቐለ

 መምህር ግርማይ ታደለ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራት

መምህር ሙሉ ብዛየነ ዩኒቨርሲቲ ራያ

ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም፣ ህልዊ ኩነታትን መፃኢ ኣንፈትን ኢትዮጵያ መሰረት ገይሮም ብፍሉይ ንጋዜጣ ወይን ሓበሬታ ዝሃቡ መምህራን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ትግራይ፣ ፌደራላዊ ስርዓት ብምኽታል ተስፋ እናፈጠርካ ንዝተፈጠረ ተስፋ ብዝግባእ ምፍፃም ከም ዘድሊ፤ ፌደራሊዝም ድማ መሰረት ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ጥቕምታት ኢትዮጵያውያን ምዃኑ ገሊፆም።

ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ክፍሊ ትምህርቲ ፖለቲካል ሳይንስ መምህርን ዳይሬክቶሬት “ማእኸል ስትራቴጂክ መፅናዕቲ ገብረህይወት ባይከዳኝ”ን ዝኾኑ መምህር መረሳ ፀሃየ፣ ፌደራሊዝም ዓርሰን ሓባርን ምሕደራ ዘለዎ ስርዓት ምዃኑ፣ ዕላምኡ ድማ “ብዙሕነትን ሓድነትን ማእኸል ዝገበረ ሓደ ፌደራላዊ ማሕበረሰብ ዝህነፀሉን ስነ ልቦናዊ ሓድነት ህዝብታት ዝፍጠረሉን እዩ” ኢሎም። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ራያ መምህር ሰብኣዊ መሰላት መምህር ሙሉ ብዛየነ ንፌደራሊዝም ዝገለፅሉ ኣገባብ ዓርሰ ምምሕዳር ህዝብታት ብምርግጋፅ ሃገራዊ ሓድነት ክሰጥም ዝገብር ስነ ሓሳብ ፖለቲካ ከም ዝኾነ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ንመንግስቲ ሓንቲ ሃገር ሕገ መንግስታዊ ኣፍልጦ ዝወሃበሉ፣ ስርዓት ካብ ምብትታን፣ ምርሕሓቕን ፍልልይን ኣድሒኑ ሓድነት ህዝብታት ብዝለዓለ ደረጃ ክህሉ ዘግብር ምዃኑ ድማ ገሊፆም። ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ስነ ዜጋን ስነ ምግባርን ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት መምህር ግርማይ ታደለ ብግዲኦም፣ “ፌደራሊዝም ብሕገ መንግስቲ ዝተደንገገ መሰል ዓርስኻ ምምሕዳር ዝሓዘ እዩ” ክብሉ ኣገንዚቦም።

እቶም ምሁራን ኣብ መብርሂኦም፣ ፌደራሊዝም ብመንፅር ኢትዮጵያዊ ዘለዎ ረብሓ እንተረድኡ፣ ‘ኢትዮጵያ’ እትበሃል ሃገር ሃኒፅካ ኢትዮጵያውነት ንምህናፅ መራሒ መንገዲ ከም ዝኾነ ይትንትንዎ። ንኣብነት “ብሄራትን ብሄረ ሰባትን ኢትዮጵያ ብብሕቶም ኮይኖም ዘይረኽብዎ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ጥቕምታት ዝረኽብሉ እዩ” ዝበሉና ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት መምህር ሕጊ ዓወት ለገሰ እዮም። ኣብ ክሊ እቶም ከምዚ ዝበሉ ነባራዊ ረብሓታት ፌደራላዊ ስርዓት፣ ”ፌደራሊዝም ሓደጋ ሓድነት እዛ ሃገር እዩ” ንዝብሉ ተቓወምቲ ሓይልታት፣ ካብ ህዝባዊ ረብሓ ዘይኮነስ ካብ ረብሓ ውልቀን ፀረ ኢትዮጵያዉነትን ዝነቐለ ኣተሓሳስባ ዝሓዙ ምዃኖም እቶም ምሁራን ኣብሪሆም። ንኣብነት ተቓወምቲ ሓይልታት ኣብ መንግስቲ ንዝርኣዩ ጉድለታት ኣፈፃፅማ ስራሕ ከም መሳርሒ እናተጠቐሙ ንፌደራላዊ ስርዓት ምንጪ ፀገም ገይሮም ዝገልፅሉ ኩነታት ከም ዘሎ እዚ ድማ ግጉይ መደምደምታ ምዃኑ እዮም መምህር ግርማይ ዘረድኡ።

ምስ ህንፀት ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውነትን ተዛሚዱ ብፌደራላዊ ስርዓት ኢትዮጵያ እትበሃል ሃገር ሃኒፅካ ኢትዮጵያውነት ንምህናፅ ዝኸብደሉ ምኽንያት ምህላዉ ዝገለፁ መምህር መረሳ ፀሃየ፣ ናይእዚ ምኽንያት እንተቐምጡ ቅድም ኢሎም ኣብ ሓደ ኣፅሊሎም ዘይነበሩ ህዝብታት ናብ ሓደ ስለ ዝተኣኻኸቡ እዩ። ስለዝኾነ ኣብዛ ተሃኒፃ ዘላ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ባህሊ ኢትዮጵያውነት ንምፍጣር ልዑል ፃዕሪ ክግበር ከምዘለዎ ኣመልኪቶም።

ኣብ ጉድለታት ሰናይ ምምሕዳርን ስእነት ስራሕን ኣመልኪቶም እውን እቶም ምሁራን ዝሃብዎ ዝርዝር መብርህታት ኣሎ። ብመሰረት እዚ ህዝቢ እንታይ ይብል ኣሎ? ኢልካ ምስ ህዝቢ ብቕርበት ምስራሕ ወሳኒ ምዃኑ መምህር ሙሉ ብዛየነ ገሊፆም። መምህር ግርማይ ብወገኖም፣ ህዝቢ እንታይ ይብል ኣሎ? ካብ ምባል ብተወሳኺ ቀፃልነት ዘለዎም ህዝባዊ መድረኻት ምፍጣር ብእኡ ኣቢልካ ኣብ መድረኻት ዝተርኣዩን ዝተሓበሩን ጉድለታት ቀልጢፍካ ብተግባር ምፍታሕ ወሳናይ ከም ዝኾነ ኣብሪሆም። ምስ ስእነት ስራሕን ተጠቃምነት መናእሰይን ተዛሚዱ “ኣብ ትምህርቲ ዘሎን ብቐፃሊ ዝመፅእን ወለዶ ማዕረ እቲ ከም ሃገር ዝረጋገፅ ልምዓት ብውልቀን ብመንግስትን ዕድል ስራሕ ክረኽበሎም ዝኽእል ተስፋ ብዘለዎ ጉዕዞ ምጓዓዝ ይጠልብ” ዝበሉ ድማ መምህር መረሳ እዮም።

ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመት ኣብ ኢህወዴግ ዝነበሩ ፀገማት ካብ ተስፋ እትፈጥረሎም ሕቶ እትሓተሎም እናበዝሑ ምምፅኦም ዘረድኡ እቶም ምሁራን ነቶም ፀገማት ክቐርፍ ከም ውድብ ዝግበር ዘሎ ገምጋምን ምንቕቓፍን ንፖለቲካዊ ፀገማት ፖለቲካዊ ፍታሕ እናቐመጥካ ምኻድ ዘኽእል ምዃኑ ኣመልኪቶም። ኢትዮጵያ ኣዊጃቶ ዘላ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ረብሓታቱን ጉድኣቱን ኣመልኪትና ንዝሓተትናዮም ሕቶ ድማ መምህር ግርማይ እንትምልሱ፣ “ብግዝያዊ መፍትሒ እወንታዊ ረብሓ ዘለዎ ኮይኑ ብመዳይ ኢንቨስትመንትን ቱሪዝምን ግን ኣሉታዊ ፅልዋ ኣለዎ” ኢሎም። መምህር ሙሉ ብወገኖም፣ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ኣብ ምርግጋፅ ዘላቒ ሰላምን ሓድነትን ሃገር ውሕስና ክኸውን ከም ዘይኽእል እኳ ድኣስ ኣብ ኣዝዩ ሓፂር እዋን መድለዪ መንገዲ ስሉጥ ፖለቲካዊ ፍታሕ ከም ዝኾነ ኣገንዚቦም። ”ሓንቲ ሃገር ህልውንኣ ንምኽባር መንግስቲ ሓይሊ ናይ ምጥቃም መሰል ኣለዋ” ዝበሉ መምህር መረሳ፣ ኣዋጅ ህፁፅ ግዝ ኣመልኪቶም ብስሩዕ ኣካይዳ ሕግን ስርዓትን ምኽባር ኣብ ዘይከኣለሉ እዋን ተግባራዊ ዝግበር ኣዋጅ ከም ዝኾነ ኣረዲኦም።

ኣጠቓላሊ ሓሳብ እቶም ምሁራን ዘረድኦ ውድብን ስርዓትን ካብቲ ሕዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ምውፃእ ዝኽእሉ ምዃኖም እዩ። ዴሞክራስያዊ ስርዓት ተኸቲልካ ኣብ ሓደ ብርኪ መሪሕነት ዝነበረ ኣመራርሓ ጉድለት እንተርኢ ምቕያር መጀመሪ ለውጢ ኮይኑ እቲ ወሳኒ ጉዳይ ግን ህዝቢ ዝሓቶ ሕቶ ብቐፃልነት እናመለስካ ናይ ምዃድ ኣገባብ ከም ዝኾነ ካብ መብርሂ እቶም ምሁራን ተገንዚብና ኣለና።

“ጉዳይ ምርግጋዕ ሰላም ሃገር ቀዳማይ ስራሕና ክኸውን እዩ”

v ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ

 

ሓሙሽተ ሚያዝያ 2010 ዓ.ም ምስ ከካብ ዞብኡ ዝተወከሉ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ትግራይ ኣብ ከተማ መቐለ ዘተ ዘካየዱ ሓዱሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ፣ ድሕሪ መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ምርግጋዕ ሰላም ሃገር ቀንዲ ተግባር ምዃኑ ገሊፆም።

እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ንተሳተፍቲ እቲ መድረኽ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ሕሉፍ ታሪኽን መንነትን ህዝቢ ትግራይ ዝገለፁ ኮይኖም ብመሰረት እዚ ትግራይ ኣብ ኢትዮጵያ ለውጥን ዴሞክራስን ክመፅእ ዝተቓለሱ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ፖለቲካ ህዝባዊ ደገፍን ዕቑባን ዝሃበት ከም ዝኾነት ኣዘኻኺሮም። ምስ እዚ ተዛሚዱ ንውድባት ኢህወዴግ ካብ ፀላእቲ ሓብሒባ ናብዚ ደረጃ ዘብፅሐት ምዃና እውን ኣረዲኦም። “ትግራይ ብዘይ ኢትዮጵያ፣ ኢትዮጵያ ብዘይትግራይ ከም ብዘይሞተር ትግናሕ መኪና ትርጉም የብሉን” ድማ ኢሎም። ንመናእሰይ ኣመልኪቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ድማ ተጋሩ መናእሰይ ንዝሓለፈ ዓብይ ታሪኽን ሕድርን ኣያታቶም ክግንዘቡን ክሕልውን፣ ድኽነትን ድሕረትን ታሪኽ ንምግባር ክቃለሱ ካብኡ ተበጊሶም ሰብ ፅንዓትን ሃገራዊ ፍቕርን ክኾኑ ተላብዮም። እዛ ሕዚ ዘላ ኢትዮጵያ ብቐሊሉ እትፈርስ ዘይኮነትስ ኣብ ነቕ ዘይብል ድልዱል መሰረት ዝተሃነፀት ምዃና ድማ ኣመልኪቶም። ብመሰረት እዚ ኣብ መንጎ ህዝብታት ዘሎ ሕውነት ክጠናኸር መንግስቲ ፌደራል ኣበርቲዑ ከም ዝሰርሕ ዶ/ር ኣብይ ኣረጋጊፆም።

ተሳተፍቲ እቲ ዘተ ኣብ ዙርያ ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት፣ ተጠቃምነት ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ፣ ተበፃሕነት ማሕበራዊ ግልጋሎት ማእኸል ዝገበሩ ሕቶታት ነቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ሓቲቶም። ብተሳተፍቲ ንዝተልዓሉ ሕቶታት መብርሂ ዝሃቡ ዶ/ር ኣብይ፣ ህዝቢ ዝሓቶም ሕቶታት ብክልል ዝፍትሑ ብክልል ከምኡ እውን መንግስቲ ፌደራል ዝምልሶም እናበልካ ክፍትሑ ዝኽእሉ ንምፍታሕ ዘይፍትሑ ድማ ዘይፍትሕሉ ምኽንያት ምስ ህዝቢ እናተዛተኻ ክኽየድ ምዃኑ ኣገንዚቦም። እዚ ንምግባር ድማ እቲ ወሳንን ቅድሚ ኹሉ ትኹረት ተዋሂቡ ክስርሐሉ ዝግባእን ሰላም ሃገር ናይ ምርግጋዕ ጉዳይ ምዃኑ ብኣፅንኦት ገሊፆም።

ድሕሪ እቲ ዘተ ካብ ዘዘራረብናዮም ተሳተፍቲ ካብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሰሜን ዝተወከሉ ኣይተ ጨርቆስ ገብረየሱስ፣ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ዘቕረብዎ ሓሳብ ፅቡቕ መንፈስ ከም ዝፈጠረሎም ምስ ኣብርሁ፣ “ህዝቢ ከም ህዝቢ ከም ቀደምና ሓድነትና ኣስጢምና ንሰላም ዘብዒ ክንኸውንን ስራሕቲ ልምዓትና ከነቀላጥፍን ይግባእ” ኢሎም።  

ምሁራን ተጋሩ ኣብ ኩለመዳያዊ ዕብየት ትግራይ

ሓገዝቲ ክኾኑ ፃውዒት ቀሪብሎም

ካብ 9-11 ሚያዝያ 2010 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ብብርኪ ክልል ካብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ዝተወፃፅኡ ልዕል 1,200 ተሳተፍቲ ዝተረኸብሉ ፈላማይ ኮንፈረንስ ምሁራን ተጋሩ ዝተሳለጠ ኮይኑ ምሁራን ኣብ ኩለመዳያዊ ዕብየት ትግራይ ሓገዝቲ ክኾኑ ፃውዒት ቀሪብሎም።

ኣብ መኽፈቲ እቲ ኮንፈረንስ መልእኽቲ ዘመሓላለፉ ኣቦ መንበር ህወሓትን ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል፣ “ከም ህወሓት ንዘለና ምሁር ሓይሊ ክንጥቀም ኣይከኣልናን ጥራሕ ዘይኮነስ ምቅርራብ እውን ኣይነበረናን” ተባሂሉ ከም ዝተገምገመ ኣረዲኦም። እቲ ኮንፈረንስ ዕላምኡ ነቲ ከም ውድብ ዝተገምገመ ፀገም ደጊምካ ምግምጋም ዘይኮነስ “ካብቲ ብደረጃ ህወሓት ዝተገምገም ፀገም ከመይ ምውፃእ ይከኣል” ብምባል ምስ ምሁራን ንምዝታይን ዓቕሚ ምሁራን ብዝድለ ኣብ ረብሓ ንምውዓልን ምዃኑ ኣብሪሆም። “ኩሎም ስራሕትና ኣብ ሳይንስን መፅናዕትን ክምስረቱ ኣለዎም” ዝበሉ ዶ/ር ደብረፅዮን፣ ምስ ምሁራን ሓቢርካ ምስራሕ ነታ ኣብ ከቢድ ድኽነት ዘላ ክልል ትግራይ ካብ ድኽነት ቀልጢፍካ ንምውፃእ በብዓውዱ ዘሎ ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ካብኡ ትፅቢት ዝግበር ኩሉ ክፍፅም እውን ፀዊዖም። እዚ ንምግባር ተሓጋጊዝካን ተደጋጊፍካን ምስራሕ ከም ዝጠልብ ድማ ኣስሚሮምሉ።

እቶም ምሁራን ድማ “ምስ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ከም ውድብ ሕዚ ዝግበሩ ዘለዉ መድረኻት ዋላ እኳ እንተዘንግዑ ትኽክለኛን ብጥንካረ ዝግለፁን እዮም” ምስ በሉ ኣብ ሓንቲ ዓዲ እቲ ዝለዓለ ሃፍቲ ህዝቢ ምዃኑ ገሊፆም። ምስ እዚ ተዛሚዱ ከም ትግራይ ኣብ ፅርየት ትምህርቲ፣ ሓደሽቲ ምህዞታትን ቴክኖሎጅታትን ትኹረት ምሃብ ከም ዘድሊ ብቐፃሊ እውን ዝስርሑ ስራሕቲ ኣብ መፅናዕቲ ትኹረት ዝገበሩ ክኾኑ ኣረዲኦም። ካብዚ ብተወሳኺ ትካላዊ ዝኾነ ኣወዳድባ ሒዝካ ምስራሕ ወሳናይ ምዃኑ እውን ኣገንዚቦም።  


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010